SKKN một số biện pháp nâng cao chất lượng đọc hiểu cho học sinh qua phân môn tập đọc

Cách nói này giúp tác gi th hi nả ể ệ.

Đ N YÊU C U CÔNG NH N SÁNG KI N Ơ Ầ Ậ Ế

Kính g i: H i đ ng sáng ki n huy n Bình Xuyênử ộ ồ ế ệ

I Tác gi sáng ki n: ả ế

- H và tên: Nguy n Th Thu nọ ễ ị ậ

- Ngày tháng năm sinh: 04/07/1991 - Nữ

- Đ n v công tác: Trơ ị ường Ti u h c S n Lôi A - Bình Xuyên - Vĩnh Phúc.ể ọ ơ

- Ch c danh: Giáo viên.ứ

- Trình đ chuyên môn: Cao đ ng s ph m Giáo d c Ti u h c.ộ ẳ ư ạ ụ ể ọ

- T l (%) đóng góp vào vi c t o ra sáng ki n: Không.ỷ ệ ệ ạ ế

II Ch đ u t t o ra sáng ki n: ủ ầ ư ạ ế Nguy n Th Thu nễ ị ậ

III Tên sáng ki n; lĩnh v c áp d ng; mô t b n ch t c a sáng ki n; ế ự ụ ả ả ấ ủ ế các thông tin c n đ ầ ượ c b o m t (n u có): ả ậ ế

- Tên sáng ki n: ế “M t s bi n pháp ộ ố ệ nâng cao ch t l ấ ượ ng đ c hi u cho ọ ể

h c sinh qua phân môn T p đ c ọ ậ ọ ”

Đ c hi u văn h c là quá trình c m nh n cái đ p, cái tinh t c a tácọ ể ọ ả ậ ẹ ế ủ

ph m văn h c trong m i con ngẩ ọ ỗ ười Nh n th c v n đ là nh v y, nh ngậ ứ ấ ề ư ậ ư

m t s giáo viên còn d y theo l i d p khuôn máy móc, ch chú tr ng vàoộ ố ạ ố ậ ỉ ọ

ho t đ ng c a th y, gi ng gi i quá nhi u Vô hình chung chúng ta đã đ cạ ộ ủ ầ ả ả ề ọ

hi u h h c sinh t lúc nào không hay H c sinh ch bi t đ c hi u theo l iể ộ ọ ừ ọ ỉ ế ọ ể ốchép l i c m xúc c a th y cô mà không có s rung đ ng c a chính mình.ạ ả ủ ầ ự ộ ủCác em có th đ c r t hay, nói r t hay nh ng cái hay đó không ph i t tráiể ọ ấ ấ ư ả ừtim cũng nh t m lòng c a các em T đó các em m t d n kh năng đ cư ấ ủ ừ ấ ầ ả ọ

hi u văn h c, m t đi s t ch c a chính mình Nh v y các em sẽ vi t vănể ọ ấ ự ự ủ ủ ư ậ ếngày càng y u đi, lế ười suy nghĩ, không có kh năng kh ng đ nh mình Đi uả ẳ ị ề

đó có nh hả ưởng r t l n đ n quá trình h c t p, nh n th c c a tr cũngấ ớ ế ọ ậ ậ ứ ủ ẻ

nh trong vi c hình thành và phát tri n nhân cách sau này.ư ệ ể

Chính vì v y vi c xác đ nh l i v trí và tìm ra bi n pháp nâng cao kh năngậ ệ ị ạ ị ệ ả

đ c hi u văn h c cho h c sinh là vi c làm h t s c c n thi t và quan tr ng.ọ ể ọ ọ ệ ế ứ ầ ế ọ

Đi u này không ch giúp h c sinh luy n đ c t t và còn góp ph n t o nênề ỉ ọ ệ ọ ố ầ ạ

k t qu h c t p cao trong môn Ti ng Vi t.ế ả ọ ậ ế ệ Xu t phát t lý do trên, tôi ch nấ ừ ọnghiên c u đ tài:ứ ề “M t s bi n pháp ộ ố ệ nâng cao ch t l ấ ượ ng đ c hi u ọ ể cho h c sinh qua phân môn T p đ c ọ ậ ọ ”

* Bi n pháp th c hi n: ệ ự ệ

1 T p cho h c sinh thói quen chu n b bài tr ậ ọ ẩ ị ướ ở c nhà.

Sau m i bài h c, tôi thỗ ọ ường nh c các em v nhà ôn t p bài cũ vàắ ề ậchu n b bài m i nhà T t nhiên, b ng nh ng l i nói thông thẩ ị ớ ở ấ ằ ữ ờ ường, các

em sẽ không chu n b bài nhi t tình vì v y, tôi linh đ ng áp d ng các cáchẩ ị ệ ậ ộ ụsau trong m i gi lên l p:ỗ ờ ớ

Chia nhóm: Thông thường các l p tôi d y có kho ng 32 h c sinh, tôiớ ạ ả ọ

thường chia các em thành 3 - 4 nhóm, có phân công nhóm trưởng Tôi yêu

c u các em v nhà đ c bài, t nghiên c u bài trầ ề ọ ự ứ ước Hôm sau đ n l p, n uế ớ ế

là các tác ph m th , các em sẽ tìm m t b n có th đ c di n c m nh tẩ ơ ộ ạ ể ọ ễ ả ấtrong nhóm lên đ c bài trọ ướ ả ớc c l p sau đó thành viên trong l p t ch mớ ự ấ

đi m, nhóm nào để ược đi m cao nh t sẽ để ấ ược tích đi m thể ưởng, cu i thángốsinh ho t l p nhóm sẽ đạ ớ ược nh n quà trích t quỹ l p Còn v i các tácậ ừ ớ ớ

ph m là văn xuôi, m i nhóm sẽ chu n b hai câu h i đ h i nhóm còn l i,ẩ ỗ ẩ ị ỏ ể ỏ ạnhóm còn l i tr l i câu h i và tranh lu n V i cách làm này, các em có thạ ả ờ ỏ ậ ớ ể

t đ c c a các em nhà b ng cách trình chi u lên kho ng 10 - 15 câu h iự ọ ủ ở ằ ế ả ỏ

tr c nghi m ng n và yêu c u các em tr l i nhanh Tuy nhiên, tôi thắ ệ ắ ầ ả ờ ườngkhông đ a ra đáp án ngay, tôi yêu c u các em ghi đáp án vào gi y và đ nư ầ ấ ế

cu i gi , sau bài gi ng c a tôi, tôi yêu c u các em làm l i bài h i và tr l iố ờ ả ủ ầ ạ ỏ ả ờ

m t l n n a và so sánh k t qu Th c hi n cách làm này, tôi hi v ng ngoàiộ ầ ữ ế ả ự ệ ọ

vi c các em có th t mình đ c hi u nghiên c u tài li u trệ ể ự ọ ể ứ ệ ướ ởc nhà các

em còn có th t đánh giá mình.ể ự

V i m t vài bi n pháp nêu trên, tôi sẽ áp d ng linh đ ng cho t ng bàiớ ộ ệ ụ ộ ừ

gi ng c a mình, tôi không yêu c u các em hi u hoàn toàn bài nhà, các emả ủ ầ ể ở

có th hi u theo nh ng cách khác nhau không theo chu n nh ng đó là v nể ể ữ ẩ ư ấ

đ bình thề ường, quan tr ng nh t là các em sẽ t mình nghiên c u tài li u,ọ ấ ự ứ ệlàm vi c theo nhóm và có nh ng hình dung c b n nh t v bài h c, t đóệ ữ ơ ả ấ ề ọ ừ

có th t o thêm ni m c m h ng trong vi c h c môn T p đ c.ể ạ ề ả ứ ệ ọ ậ ọ

2 T ch c quá trình đ c hi u cho h c sinh ổ ứ ọ ể ọ

Đ c th m văn b n trong l n đ c đ u l p: ọ ầ ả ầ ọ ầ ở ớ Đây là hình th c đ cứ ọ

có u th h n h n đ c thành ti ng vì:ư ế ơ ẳ ọ ế

+ Nhanh h n đ c thành ti ng t 1,5 - 2 l n.ơ ọ ế ừ ầ

+ D ti p nh n, thông hi u n i dung văn b n vì h c sinh không chú ýễ ế ậ ể ộ ả ọ

đ n vi c phát âm mà ch t p trung đ hi u n i dung đi u mình đ c.ế ệ ỉ ậ ể ể ộ ề ọ

Hai công vi c c n làm đ d y đ c th m cho h c sinh:ệ ầ ể ạ ọ ầ ọ

+ Chu n b cho vi c đ c th m:ẩ ị ệ ọ ầ Nh c nh h c sinh có t th ng i đ cắ ở ọ ư ế ồ ọ

ph i ngay ng n, có kho ng cách phù h p gi a m t và sách.ả ắ ả ợ ữ ắ

+ T ch c quá trình đ c th m: T đ c to - đ c nh - đ c m p máyổ ứ ọ ầ ừ ọ ọ ỏ ọ ấmôi

( không thành ti ng) - đ c hoàn toàn b ng m t, không m p máy môi (đ cế ọ ằ ắ ấ ọ

th m).ầ

Giáo viên c n ki m soát quá trình đ c th m c a h c sinh b ng cáchầ ể ọ ầ ủ ọ ằquy đ nh th i gian đ c th m cho t ng đo n, bài Yêu c u h c sinh báo choị ờ ọ ầ ừ ạ ầ ọgiáo viên bi t khi đã đ c xong T đó giáo viên n m đế ọ ừ ắ ược và đi u ch nh t cề ỉ ố

đ đ c th m.ộ ọ ầ

H ướ ng d n tìm hi u ch đ và n i dung chính c a bài: ẫ ể ủ ề ộ ủ

Đ xác đ nh đ tài c a văn b n nhi u khi c n hể ị ề ủ ả ề ầ ướng d n h c sinhẫ ọ

d a vào ch đi m c a bài t p đ c ho c d a vào tranh minh h a đ đoánự ủ ể ủ ậ ọ ặ ự ọ ể

v đ tài Tôi sẽ hề ề ướng d n h c sinh th c hi n các thao tác đ xác đ nhẫ ọ ự ệ ể ị

được đ tài:ề

- Hướng d n h c sinh ch c n lẫ ọ ỉ ầ ướt m t trên dòng ghi tên bài, nh ngắ ữdòng có tên người, tên công vi c chính,chú ý nh ng ch in đ m, inệ ữ ữ ậnghiêng,

- Phát bi u n i dung c a bài: C n cho các em phân bi t hai ki u vănể ộ ủ ầ ệ ể

b n đ s d ng các t ng phát bi u cho phù h p:ả ể ử ụ ừ ữ ể ợ

+ N i dung c a văn b n tr tình thộ ủ ả ữ ường được phát bi u m đ uể ở ầ

b ng các t :“ Bài này nói v tình c m (c m xúc, tâm tr ng, lòng yêuằ ừ ề ả ả ạ

thương, )

+ N i dung c a các văn b n t s thộ ủ ả ự ự ường được phát bi u m đ uể ở ầ

b ng các t :“ Bài này k v chuy n ”, “ K v vi c ”ằ ừ ể ề ệ ể ề ệ

Có th khuy n khích các em tr l i b ng cách đ t câu h i mang tínhể ế ả ờ ằ ặ ỏ

ch đ ng “ theo em thì bài này nói v đi u gì?” “đi u gì làm em thích nh tủ ộ ề ề ề ấtrong bài?”

H ướ ng d n hi u nghĩa các t ng trong bài: ẫ ể ừ ữ

Hi u nghĩa c a các t ng trong bài là yêu c u đ u tiên v i ngể ủ ừ ữ ầ ầ ớ ười

đ c Sách Ti ng Vi t 4, Ti ng Vi t 5 bọ ế ệ ế ệ ước đ u hầ ướng d n h c sinh hi uẫ ọ ểcách c m nh n nghĩa c a các t ng trong văn c nh c th nh sau:ả ậ ủ ừ ữ ả ụ ể ư

Ví dụ: Bài “H t g o làng ta ạ ạ ” sách TV 5 t p 1 H c sinh ph i tr l iậ ọ ả ả ờcâu h i: Vì sao tác gi g i h t g o là h t vàng? V i câu h i này, h c sinh chỏ ả ọ ạ ạ ạ ớ ỏ ọ ỉ

c n d a vào nh ng đi u tác gi mu n nói trong t ng kh th (H t g o k tầ ự ữ ề ả ố ừ ổ ơ ạ ạ ế

đ ng bao họ ương v tinh túy c a đ t tr i và ti ng lòng con ngị ủ ấ ờ ế ười, h t g oạ ạ

được làm nên t bao công s c c a bao con ngừ ứ ủ ười, h t g o góp ph n làmạ ạ ầnên chi n th ng chung c a dân t c trong công cu c kháng chi n ch ng Mĩế ắ ủ ộ ộ ế ố

c u nứ ước) T đó các em hi u đừ ể ược giá tr c a h t g o là h t vàng.ị ủ ạ ạ ạ

nh ng bài T p đ c thu c văn b n ngh thu t, vi c hi u ý nghiãỞ ữ ậ ọ ộ ả ệ ậ ệ ể

m t s t ng có giá tr ngh thu t là yêu c u r t quan tr ng ộ ố ừ ữ ị ệ ậ ầ ấ ọ Ở nhi uềbài, nhà văn, nhà th đã r t tinh t trong cách sáng tác Vì v y giáo viênơ ấ ế ậ

ph i có bi n pháp giúp h c sinh huy đ ng v n hi u bi t c a mình đ phátả ệ ọ ộ ố ể ế ủ ể

hi n và chi m lĩnh ki n th c đó m t cách sáng t o.ệ ế ế ứ ộ ạ

Ví d :ụ Trong bài “Khúc hát ru nh ng em bé l n trên l ng ữ ớ ư

m ”, ẹ (TV4/1) nhà th Nguy n Khoa Đi m có vi t:ơ ễ ề ế

“L ng núi thì to mà l ng m nh ư ư ẹ ỏ

Em ng ngoan em đ ng làm m m i ủ ừ ẹ ỏ

M t tr i c a b p thì n m trên đ i ặ ờ ủ ắ ằ ồ

M t tr i c a m em n m trên l ng.” ặ ờ ủ ẹ ằ ư

Hình nh “ả m t tr i ặ ờ ” được di n t trong hai câu cu i c a đo n thễ ả ố ủ ạ ơ

v i hai ý nghĩa khác nhau.ớ

+ Trong câu “M t tr i c a b p thì n m trên đ i ặ ờ ủ ắ ằ ồ ”, hình nh “ả m t tr i ặ ờ ”

g i cho ta nghĩ đ n ngu n ánh sáng và nh ng tia n ng m áp giúp cho câyợ ế ồ ữ ắ ấ

b p l n lên h t b p thêm ch c m y Vì v y, có th nói là “ắ ớ ạ ắ ắ ẩ ậ ể M t tr i c a ặ ờ ủ

b p thì n m trên đ i ắ ằ ồ ”.

+ Trong câu “M t tr i c a m , em n m trên l ng ặ ờ ủ ẹ ằ ư ”, hình nh “ả m t tr i ặ ờ ”

g i cho ta liên tợ ưởng đ n em bé (ngế ười con) đang n m trên l ng m Emằ ư ẹ

bé được m che ch b ng tình yêu thẹ ở ằ ương Em bé là ni m hi v ng l n laoề ọ ớ

và đ p đẽ c a ngẹ ủ ười m Vì v y, có th nói: em là “ẹ ậ ể m t tr i c a m ặ ờ ủ ẹ” Trong

câu th cu i, “ơ ố m t tr i ặ ờ ” được dùng v i phép n d (so sánh ng m).ớ ẩ ụ ầ

Nh ng yêu c u nh bài h c này sẽ đ l i trong h c sinh n tữ ầ ư ọ ể ạ ọ ấ ượng vềngh thu t dùng t đ c đáo c a nhà văn, t đó bi t chú ý tìm hi u vàệ ậ ừ ộ ủ ừ ế ể

thưởng th c v đ p c a ngôn t cùng nh s sáng t o c a nhà văn.ứ ẻ ẹ ủ ừ ư ự ạ ủ

Đ hi u và phân bi t nghĩa c a t t c các t ch màu vàng, đ làmể ể ệ ủ ấ ả ư ỉ ể

đi m t a trong đo n văn đã đ a ra m t s t ch “ể ự ạ ư ộ ố ừ ỉ màu vàng” h c sinh d aọ ự

vào nghĩa c a các t ch màu vàng trong bài, c n xem t đó di n t s v tủ ừ ỉ ầ ừ ễ ả ự ậnào trong bài, t đó huy đ ng v n s ng,v n hi u bi t s n có c a mình vừ ộ ố ố ố ể ế ẵ ủ ề

s v t đó đ nh n bi t nghĩa c a t miêu t bài h c này, m c dù m iự ậ ể ậ ế ủ ừ ả Ở ọ ặ ỗ

em ch ch n m t t đ tìm hi u nh ng nhi u em trong l p h p l i sẽ cóỉ ọ ộ ừ ể ể ư ề ớ ợ ạnhi u t đề ừ ượ ảc c m nh n ho c ít nh t bài h c cũng đ l i trong các em nậ ặ ấ ọ ể ạ ấ

tượng v ngh thu t dùng t đ c đáo c a nhà văn.ề ệ ậ ừ ộ ủ

Trong m t s tác ph m văn h c v n hàm xúc và có nhi u t ng ýộ ố ẩ ọ ố ề ầnghĩa Vi c đ c hi u văn b n ngh thu t th c ch t là công vi c khai thácệ ọ ể ả ệ ậ ự ấ ệhàm ý n sâu trong câu, ch , hình nh, hình tẩ ữ ả ượng c a tác ph m Đ i v iủ ẩ ố ớ

h c sinh Ti u h c, yêu c u này là tọ ể ọ ầ ương đ i khó đ i v i các em Tuy nhiênố ố ớ

m t bài T p đ c, trong ng c nh thu n l i sách giáo khoa v n đ a raộ ậ ọ ữ ả ậ ợ ẫ ư

nh ng câu h i yêu c u tìm hàm ý c a câu văn, câu th ữ ỏ ầ ủ ơ

Ví dụ: Trong bài “Tre Vi t Nam ệ ” c a nhà th Nguy n Duy (TV4/1) cóủ ơ ễ

đo n:ạ

“Bão bùng thân b c l y thân ọ ấ

Tay ôm tay níu tre g n nhau thêm ầ

Th ươ ng nhau tre ch ng riêng ẳ ở

Luỹ thành t đó mà nên h i ng ừ ỡ ườ i.”

Trong đo n th này, tác gi s d ng cách nói nhân hoá đ nói vạ ơ ả ử ụ ể ề

nh ng ph m ch t t t đ p c a tre: s đùm b c, đoàn k t Nhân hoá đâyữ ẩ ấ ố ẹ ủ ự ọ ế ởnghĩa là gán cho tre nh ng đ c tính c a ngữ ặ ủ ười: nh ng thân tre bao b c, cheữ ọ

ch cho nhau; tay tre ôm níu nhau qu n quýt; h hàng nhà tre s ng quâyở ấ ọ ố

qu n, m cúng bên nhau…ầ ấ

Cách nói nhân hoá làm cho c nh v t tr nên sinh đ ng Nh ng cây treả ậ ở ộ ữ

nh nh ng sinh th mang h n ngư ữ ể ồ ười Cách nói này giúp tác gi th hi nả ể ệ

được hai t ng nghĩa: v a nói đầ ừ ược nh ng ph m ch t t t đ p c a cây treữ ẩ ấ ố ẹ ủ

Vi t Nam, v a nói đệ ừ ược nh ng ph m ch t t t đ p, nh ng truy n th ngữ ẩ ấ ố ẹ ữ ề ốcao đ p c a con ngẹ ủ ười Vi t Nam, dân t c Vi t Nam.ệ ộ ệ

Nh ng cũng có trư ường h p đ c bi t ngợ ặ ệ ượ ạc l i cho bi t ý nghĩa yêuế

c u ngầ ườ ọi đ c tìm t ng bi u đ t.ừ ữ ể ạ

Ví dụ: Tác gi dùng nh ng t ng nào đ nói v n i dòng sông ch yả ữ ừ ữ ể ề ơ ả

ra bi n? Cách gi i thi u đó có gì hay? (ể ớ ệ C a sông, trang 74, t p 2) ử ậ

Đ nói v n i c a sông ch y ra bi n tác gi dùng nh ng t ng : ể ề ơ ử ả ể ả ữ ừ ữ

Là c a nh ng không có khóa ử ư

Cũng không khép l i bao gi ạ ờ

Cách nói r t đ c bi t c a sông cũng là m t cái c a nh ng khác cáiấ ặ ệ ử ộ ử ư

c a bình thử ường - không có then, có khóa B ng cách đó tác gi làm choằ ả

ngườ ọi đ c hi u th nào là c a sông.ể ế ử

Nh v y vi c hư ậ ệ ướng d n h c sinh khai thác hàm ý c a l i nói m tẫ ọ ủ ờ ộcách h p lí đ m b o tính v a s c c a sách Ti ng Vi t 4, Ti ng vi t 5 vàợ ả ả ừ ứ ủ ế ệ ế ệgiúp h c sinh làm quen v i kĩ năng đ c hi u, khám phá nh ng t ng nghĩaọ ớ ọ ể ữ ầsâu xa c a tác ph m văn h c làm ti n đ cho h c sinh h c ti p lên các l pủ ẩ ọ ề ề ọ ọ ế ớ

h c trên.ọ

Tóm l i: Rèn cho h c sinh kĩ năng tìm hi u t ng đ giúp các em cóạ ọ ể ừ ữ ểkhái ni m ban đ u v đ c đi m c a ngôn ng ngh thu t T đó, khi đ cệ ầ ề ặ ể ủ ữ ệ ậ ừ ọvăn, các em bi t chú ý tìm hi u và thế ể ưởng th c v đ p c a ngôn t trôngứ ẻ ẹ ủ ừvăn b n cũng nh th y đả ư ấ ượ ức s c sáng t o vô t n c a nhà văn.ạ ậ ủ

3 Giúp h c sinh c m nh n hình nh, tái hi n hình nh ọ ả ậ ả ệ ả

M t trong nh ng đ c đi m c a văn b n ngh thu t là giàu hình nh.ộ ữ ặ ể ủ ả ệ ậ ảSách Ti ng Vi t 4 Ti ng Vi t 5 d y cho các em bi t c m nh n hình nhế ệ ế ệ ạ ế ả ậ ảtrong các tác ph m văn h c, c m nh n đẩ ọ ả ậ ược nh ng hình nh g i ra tữ ả ợ ừngôn t ngh thu t Các câu h i đ a ra cho h c sinh thừ ệ ậ ỏ ư ọ ường đã hàm ch aứ

g i ý đ các em có th t c m nh n đợ ể ể ự ả ậ ược các hình nh trong bài h c.ả ọ

Ví d :ụ Trong bài “ Bè xuôi sông La”, TV4/2 nhà th Vũ Duy Thông cóơ

vi t:ế

“ Sông La i sông La ơ

Trong veo nh ánh m t ư ắ

B tre xanh im mát ờ

M ươ n m ướ t đôi hàng mi”

Hãy cho bi t: Đo n th miêu t nh ng nét đ p gì c a dòng sông La?ế ạ ơ ả ữ ẹ ủQua đo n th , em th y dạ ơ ấ ược tình c m c a tác gi v i dòng sông quêả ủ ả ớ

hương nh th nào?ư ế

Giáo viên hướng d n đ h c sinh th y: Nẫ ể ọ ấ ước sông La “Trong veo như ánh m t ắ ”: ý nói nước sông r t trong nh ánh m t trong tr o và ch a chanấ ư ắ ẻ ứtình c m c a con ngả ủ ười B tre xanh mát bên sông “ờ M ươ n m ướ t đôi hàng mi”: ý nói b tre r t đ p, đ p nh hàng mi “ờ ấ ẹ ẹ ư m ươ n m ướ ” (bóng láng và mỡ t

màng, nhìn th y thích m t) trên đôi m t c a con ngấ ắ ắ ủ ười Qua đo n th taạ ơ

th y đấ ược tình c m yêu thả ương tha thi t và g n bó sâu n ng c a tác giế ắ ặ ủ ả

đ i v i dòng sông quê hố ớ ương

V i các câu h i d ng nh trên, qua nhi u bài T p đ c, h c sinh d nớ ỏ ạ ư ề ậ ọ ọ ầ

d n t nh n bi t đầ ự ậ ế ược nh ng hình nh g i ra trong đo n văn, đo n th ữ ả ợ ạ ạ ơ

T đó trí từ ưởng tượng c a các em sẽ đủ ược phát huy, kh năng hi u hìnhả ể

tượng văn h c d n hình thành và phát tri n.ọ ầ ể

Đ hể ướng d n h c sinh c m nh n đẫ ọ ả ậ ược nh ng hình nh ngh thu t,ữ ả ệ ậTV4, TV5 đã đ a ra nhi u câu h i khác nhau t o h ng thú, tìm tòi và khámư ề ỏ ạ ứphá c a h c sinh.ủ ọ

Ví dụ:

+Trong bài “S c màu em yêu” ắ Ti ng Vi t 5 t p 1 Câu h i 2 c a bài cóế ệ ậ ỏ ủ

h i:ỏ M i s c màu g i ra hình nh nào? ỗ ắ ợ ả V i yêu c u này giáo viên hớ ầ ướng

d n h c sinh qua các hình nh:ẫ ọ ả

 Màu đ tỏ ượng tr ng cho màu máu, màu c T qu c.ư ờ ổ ố

 Màu xanh tương tr ng cho màu c a đ ng b ng, r ng núi, bi n, b uư ủ ồ ằ ừ ể ầ

tr iờ

 Màu vàng tương tr ng cho màu c a lúa chín, hoa cúc mùa thu, n ng.ư ủ ắ

 Màu tr ng tắ ương tr ng cho màu c a trang gi y, đóa hoa h ng b chư ủ ấ ồ ạ

 Màu đen tương tr ng cho màu c a than, đôi m t em bé, đêmư ủ ắ

 Màu tím tương tr ng cho màu c a hoa cà, hoa sim, chi c khăn, nétư ủ ế

m cự

 Màu nâu tương tr ng cho áo m , đ t đai, g r ngư ẹ ấ ỗ ừ

Th c t trong quá trình d y h c, giáo viên c n linh ho t, sáng t oự ế ạ ọ ầ ạ ạtrong vi c hệ ướng d n h c sinh tìm hi u, c m nh n các hình nh trong bàiẫ ọ ể ả ậ ảvăn, bài th , trong các tác ph m mà các em đơ ẩ ược h c M t s bài t p yêuọ ộ ố ậ

c u h c sinh tái hi n hình nh, c nh v t mà các em hình dung và c mầ ọ ệ ả ả ậ ả

nh n đậ ược V i yêu c u này h c sinh tr thành ngớ ầ ọ ở ười “ Đ ng sáng t o” Cácồ ạ

em ch có th th c hi n t t yêu c u này khi khi hi u đỉ ể ự ệ ố ầ ể ược hình nh nghả ệthu t Các em ph i miêu t l i b ng l i c a chính mình L i miêu t c aậ ả ả ạ ằ ờ ủ ờ ả ủcác em có bóng dáng c a hình nh, c nh v t đủ ả ả ậ ược

Ví d :ụ Trong bài “ M m ẹ ố ” c a nhà th Tr n Đăng Khoa - TV 4/1ủ ơ ầ

Em hi u nh ng câu thể ữ ơ sau mu n nói đi u gì?ố ề

Lá tr n khô gi a c i tr u ầ ữ ơ ầ

Truy n Ki u g p l i trên đ u b y nay ệ ề ấ ạ ầ ấ

Cánh màn khép m ng c ngày ỏ ả

Ru ng v ộ ườ n v ng m ắ ẹ cu c cày s m hôm ố ớ

V i câu h i này có th h c sinh không tr l i đớ ỏ ể ọ ả ờ ược ngay Tôi sẽ g i ý :ợ

“Em hãy hình dung khi m không b mẹ ị ố thì lá tr u, Truy n Ki u, ru ngầ ệ ề ộ

vườn sẽ nh th nào?” (lá tr u tư ế ầ ươ ể ẹi đ m ăn tr u, Truy n Ki u sẽ m đầ ệ ề ở ể

m đ c, m sẽ raẹ ọ ẹ ru ng vộ ườn đ làm vi c,…) ề ệ t đó h c sinh sẽ có tìmừ ọ

được n i dung c a đo n th ộ ủ ạ ơ

Nh ng câu th trên g i lên hình nh không bình thữ ơ ợ ả ường c a lá tr u,ủ ầTruy n Ki u, ru ng vệ ề ộ ườn, cánh màn khi m m Lá tr u xanh m i khi giẹ ố ầ ọ ờ

đ khô vì m m không ăn để ẹ ố ược Lúc kh e m hay đ c Truy n Ki uỏ ẹ ọ ệ ề

nh ng nay nh ng trang sách đã g p l i, r i vi c đ ng áng cũng ch ng cóư ữ ấ ạ ồ ệ ồ ẳ

người chăm nom Cánh màn khép l ng c ngày làm cho m i v t thêm bu nỏ ả ọ ậ ồ

h n khi m m.ơ ẹ ố

V i nh ng câu h i nêu trên, h c sinh đã đớ ữ ỏ ọ ược luy n t p b ng cáchệ ậ ằ

c m nh n nh ng hình nh rmang tính ngh thu t v cu c s ng Qua đó tríả ậ ữ ả ệ ậ ề ộ ố

tưởng tượng c a các em đủ ược phát huy, kh năng c m th văn h c d nả ả ụ ọ ầ

được hình thành và phát tri n Đ ki m soát và đánh giá m c đ nh n bi tể ể ể ứ ộ ậ ế

và c m th hình nh ngh thu t trong bài văn bài th , h c sinh còn ph iả ụ ả ệ ậ ơ ọ ảtái hi n l i hình nh c nh v t mà các em hình dung và c m nh n đệ ạ ả ả ậ ả ậ ượcmiêu t trong bài h cả ọ

Ví dụ: Trong bài “V ngôi nhà đang xây ề ” - Ti ng Vi t 5 t p 2, h c sinhế ệ ậ ọnêu được các chi ti t hình nh m t ngôi nhà đang xây là:ế ả ộ

- Giàn giáo t a cái l ng che chư ồ ở

Tr bê tông nhú lên nh m t m m câyụ ư ộ ầ

- Bác th n ra v còn hu hu cái bayơ ể ề ơ ơ

- Ngôi nhà t a vào n n tr i s m bi cự ề ờ ẫ ế

Th ra mùi vôi v a n ng hăngở ữ ồ

- Là b c tranh còn nguyên màu vôi g chứ ạ

Tái hi n l i hình nh, c nh v t mà các em hình dung và c m nh nệ ạ ả ả ậ ả ậ

được khi đ c bàiọ là cách th c ki m tra, đánh giá năng l c đ c hi u c a h cứ ể ự ọ ể ủ ọsinh, đánh giá kh năng di n đ t c a h c sinh đ ng th i cũng là m t cáchả ễ ạ ủ ọ ồ ờ ộ

đ rèn cho h c sinh kĩ năng s p x p dàn ý cho bài văn Qua đó, trí tể ọ ắ ế ưởng

tượng c a các em đủ ươc phát huy, kh năng c m th hình tả ả ụ ượng văn h cọ

h c sinh bi t b c l c m xúc, cách nghĩ c a mình trọ ế ộ ộ ả ủ ước nh ng v n đ c aữ ấ ề ủ

cu c s ng Trong nhi u bài t p đ c: h c sinh độ ố ề ậ ọ ọ ược khuy n khích phát bi uế ể

nh n xét riêng c a mình v nhân v t (c ch , l i nói, hành đ ng, ph mậ ủ ề ậ ử ỉ ờ ộ ẩ

ch t…), v các bi n pháp ngh thu t làm nên cái hay, cái đ p c a tácấ ề ệ ệ ậ ẹ ủ

ti t t p đ c các em đế ậ ọ ược phát bi u, nh n xét các ý ki n c a riêng mình vể ậ ế ủ ềnhân v t (c ch , hành đ ng, l i nói, tình c m, ph m ch t), v chi ti t, bi nậ ử ỉ ộ ờ ả ẩ ấ ề ế ệpháp ngh thu t góp ph n làm nên cái hay cái đ p cho tác ph m.ệ ậ ầ ẹ ẩ

Nh n bi t v t t ậ ế ề ư ưở ng, tình c m c a tác gi ả ủ ả

M i tác ph m văn h c là m t thông đi p c a nhà văn g i t i b nỗ ẩ ọ ộ ệ ủ ử ớ ạ

đ c Ngọ ườ ọ ầi đ c c n ph i c m nh n đả ả ậ ược thông đi p đó m i th c s th uệ ớ ự ự ấ

hi u tác ph m Sách Ti ng Vi t 4, Ti ng Vi t 5 đã chú ý t i vi c luy n choể ẩ ế ệ ế ệ ớ ệ ệhoc sinh bi t chia s c m xúc, tâm tình v i tác gi và ý th c tìm hi u khámế ẻ ả ớ ả ứ ểphá nh ng đi u tác gi g i g m trong tác ph m Nhi u câu h i c a bàiữ ề ả ử ắ ẩ ề ỏ ủ

T p đ c yêu c u h c sinh b c l c m nh n c a mình v tâm tr ng, c mậ ọ ầ ọ ộ ộ ả ậ ủ ề ạ ảxúc, thái đ , n i lòng c a nhà văn, nhà th ộ ỗ ủ ơ

chương trình sách giáo khoa đ a ra nh ng câu h i phù h p v i l a tu i vàư ữ ỏ ợ ớ ứ ổtrình đ nh n th c c a tr , ch yêu c u h c sinh tr l i m c đ n gi n,ộ ậ ứ ủ ẻ ỉ ầ ọ ả ờ ở ứ ơ ảphù h p v i n i dung bài h c.ợ ớ ộ ọ

M i tác ph m văn h c là m t thông đi p c a các nhà văn g i t iỗ ẩ ọ ộ ệ ủ ử ớ

người đ c Ngọ ười đ c ph i c m nh n đọ ả ả ậ ược thông đi p đó m i th c sệ ớ ự ự

m t s t ng , hình nh, chi ti t ngh thu t trong bài đ hi u đi u tác giộ ố ừ ữ ả ế ệ ậ ể ể ề ả

mu n nói Song cũng có trố ường h p giáo viên ph i hợ ả ướng d n h c sinh tẫ ọ ự

c m nh n đả ậ ược suy nghĩ c m xúc cu tác gi toát lên t toàn b tác ph m.ả ả ả ừ ộ ẩ

V i nh ng câu h i tìm hi u nh trên, sách giáo khoa TV4 - TV5 đãớ ữ ỏ ể ưrèn cho h c sinh óc khái quát hóa - m t thao tác t duy quan tr ng, đọ ộ ư ọ ểchu n b cho h c sinh m t ki n th c v ng vàng, t tin đ h c ti p lên cácẩ ị ọ ộ ế ứ ữ ự ể ọ ế

l p trên Nh ng câu h i tìm hi u v cái hay cái đ p c a bài văn, bài th Nóớ ữ ỏ ể ề ẹ ủ ơ

tr thành đi m nh n c a gi t p đ c Qua h th ng câu h i tìm hi u bàiở ể ấ ủ ờ ậ ọ ệ ố ỏ ểnêu trên, h c sinh đọ ượ ậc t p dượt kĩ năng đ c hi u văn b n ngh thu tọ ể ả ệ ậ

m t cách bài b n Nhi u bài đ c có giá tr th m mĩ cao sẽ theo các em su tộ ả ề ọ ị ẩ ố

tu i h c đổ ọ ường, góp ph n hình thành cho các em h ng thú h c t p, lòngầ ứ ọ ậsay mê tìm hi u th gi i xung quanh qua các tác ph m văn h c.ể ế ớ ẩ ọ

5 Hướ ng d n h c sinh luy n đ c thành ti ng trong gi T p đ c ẫ ọ ệ ọ ế ờ ậ ọ (H c sinh ti p xúc tr c ti p v i tác ph m) ọ ế ự ế ớ ẩ

Đ i v i văn b n ngh thu t: Giáo viên c n hố ớ ả ệ ậ ầ ướng d n h c sinh đ cẫ ọ ọ

di n c m thông qua vi c d n d t, g i m h c sinh th hi n tình c m, tháiễ ả ệ ẫ ắ ợ ở ọ ể ệ ả