SKKN một số biện pháp chỉ đạo công tác giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Vì vậy có thể nói , kỹ năng sống của học sinh chỉ có thể được hình thành thông qua hoạt động học tập và giảng dạy cũng như các hoạt động giáo dục khác trong nhà trường.. Việc giáo dục kỹ

BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN

1 Lời giới thiệu

Theo UNICEFF, Kỹ năng sống là tập hợp rất nhiều kỹ năng tâm lý xã hội

và giao tiếp cá nhân giúp cho con người đưa ra những quyết định có cơ sở, giao tiếp một cách có hiệu quả, phát triển các kỹ năng tự xử lý và quản lý bản thân nhằm giúp họ có một cuộc sống lành mạnh và có hiệu quả Kỹ năng sống được thể hiện ở những hành động cá nhân và những hành động đó sẽ tác động đến những hành động của những người khác cũng như dẫn đến những hành động nhằm thay đổi môi trường xung quanh, giúp nó trở nên lành mạnh

Có thể thấy rằng kỹ năng sống bao gồm một loạt các kỹ năng cụ thể, cần thiết cho cuộc sống hàng ngày của con người Về bản chất, đó là kỹ năng tự quản lý bản thân và kỹ năng xã hội cần thiết để cá nhân tự lực trong cuộc sống, học tập và làm việc hiệu quả… Nói các khác kỹ năng sống là khả năng làm chủ bản thân của mỗi con người, khả năng ứng xử phù hợp với những người khác và với xã hội, khả năng ứng phó trước các tình huống của cuộc sống Kỹ năng sống hướng vào việc giúp con người thay đổi nhận thức, thái

độ và giá trị trong những hành động theo xu hướng tích cực và mang tính chất xây dựng

Kỹ năng sống được hình thành thông qua một quá trình sống, rèn luyện, học tập trong gia đình, nhà trường và ngoài xã hội Vì vậy, kỹ năng sống của mỗi người vừa có tính cá nhân, vừa có tính xã hội và chịu ảnh hưởng của gia đình, cộng đồng, dân tộc Kỹ năng sống mang tính cá nhân bởi vì đó là khả năng của mỗi cá nhân Mặt khác kỹ năng sống có tính xã hội là vì trong mỗi giai đoạn của sự phát triển xã hội, mỗi tôn giáo, cá nhân được yêu cầu để có

sự phù hợpvới những kỹ năng sống ấy Ví dụ: kỹ năng sống của những người sống ở những vùng miền khác nhau có sự khác nhau…

"Kỹ năng sống" là khả năng làm chủ bản thân của mỗi người, khả năng ứng

xử phù hợp với những người khác và với xã hội, khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống Có thể nói kỹ năng sống chính là nhịp cầu giúp con người biến kiến thức thành thái độ, hành vi và thói quen tích cực, lành mạnh Người có kỹ năng sống phù hợp sẽ luôn vững vàng trước những khó khăn, thử thách; biết ứng ứng xử, giải quyết vấn đề một cách tích cực và phù hợp; họ thường thành công hơn trong cuộc sống, luôn yêu đời và làm chủ cuộc sống của chính mình Ngược lại người thiếu kỹ năng sống thường bị vấp váp, dễ bị thất bại trong cuộc sống

Vì vậy có thể nói , kỹ năng sống của học sinh chỉ có thể được hình thành thông qua hoạt động học tập và giảng dạy cũng như các hoạt động giáo dục khác trong nhà trường Trong đó hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là một trong những hoạt động có ý nghĩa rất quan trọng trong việc rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh HĐNGLL tạo điều kiện cho HS tiếp xúc và mở rộng ứng dụng thực tế, trải nghiệm được nhiều vấn đề trong các hoạt động xã hội đồng thời gây hứng thú trong học tập

Việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh là rất cần thiết, giúp các em rèn luyện hành vi có trách nhiệm đối với bản thân, gia đình , cộng đồng và Tổ quốc; giúp các em có khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống, xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với gia đình, bạn bè và mọi người, sống tích cực, chủ động, an toàn, hài hoà và lành mạnh

Vậy, làm thế nào để chúng ta giáo dục kỹ năng sống cho học sinh? tôi nghĩ có nhiều phương pháp, nhiều cách thức để thực hiện việc này Nhưng

trong bài viết này, tôi xin đưa ra “Một số biện pháp chỉ đạo công tác giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp" để góp một phần nhỏ vào việc thực hiện nâng cao hiệu quả hoạt động giáo

dục kỹ năng sống trong nhà trường góp phần vào thực hiện mục tiêu giáo dục

con người phát triển toàn diện về đức, trí, thể, mỹ trên cơ sở tiếp thu được các

kỹ năng sống đầy đủ

2 Tên sáng kiến: Một số biện pháp chỉ đạo công tác giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

3 Tác giả sáng kiến:

- Họ và tên: Lê Thị Thanh

- Địa chỉ tác giả sáng kiên: Trường Tiểu học Hợp Hòa B

- Số điện thoại: 0388384700 E_mail: lethanhhhb@gmail.com

4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến:

- Lê Thị Thanh- Trường Tiểu học Hợp Hòa B

5 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Trường tiểu học Hợp Hòa B- Huyện

Tam Dương

6 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử:

Ngày 5/9/2018

7 Mô tả bản chất của sáng kiến:

7.1 Tìm hiểu thực trạng của việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh.

Qua nhiều năm theo dõi, chỉ đạo công tác chuyên môn ở trường Tiểu học Hợp Hòa B, tôi thấy thực tế của việc giáo dục kỹ năng sống là:

7.1.1 Về giáo viên:

- Một bộ phận giáo viên chưa thực sự quan tâm đến việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh mà chỉ chú trọng truyền thụ kiến thức ở sách giáo khoa nên chưa chịu khó tìm tòi các hình thức và phương pháp tổ chức cho các hoạt động này nên làm mất sự hứng thú của học sinh

7.1.2 Về học sinh:

- Học sinh học tập thụ động, chủ yếu chỉ nghe và làm theo thầy cô giáo,

ít sáng tạo, tính tự giác chưa cao, lười hoạt động

- Học sinh chỉ có học kiến thức, khả năng ứng phó với các tình huống trong cuộc sống kém, tính tự tin ít, tự ti nhiều, thường nóng nảy, gây gổ lẫn nhau

- Kỹ năng giao tiếp hạn chế, hay nói tục, chửi bậy

7.1.3 Về Phụ huynh

Nguyên nhân khiến đa phần học sinh khó tiếp cận được các hoạt động kỹ năng thực hành xã hội là do phụ huynh không cho phép Đa số phụ huynh cho rằng con em mình chỉ cần học giỏi kiến thức

Phụ huynh học sinh chỉ khuyến khích các con tìm kiến thức mà quên hướng cho con em mình làm tốt hoạt động đoàn thể, hoạt động xã hội và cách ứng xử trong gia đình

Phần lớn ở gia đình phụ huynh giao tiếp trong gia đình còn nhiều hạn chế, xưng hô chưa chuẩn mực nên các em bắt chước và xưng hô thiếu thiện cảm

7.1.4 Về nhà trường.

Trường Tiểu học Hợp Hòa B là một trường nằm ở trung tâm của huyện, Năm học 2013-2014, trường được công nhận trường chuẩn Quốc gia mức độ

I Từ ngày thành lập đến nay, trường luôn hoàn thành nhiệm vụ, nhiều năm đat danh hiệu trường tiên tiến Trong hoạt động chuyên môn dạy và học, Nhà trường thường xuyên nghiên cứu, cải tiến nâng cao chất lượng giảng dạy theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh, không ngừng đổi mới PPDH phù hợp với nội dung chương trình Trong những năm học gần đây, nhà trường

đặc biệt chú trọng đến việc " Giáo dục kỹ năng sống" cho học sinh Nhà trường

coi đây là một trong những yếu tố quan trọng hàng đầu trong việc thực hiện mục tiêu giáo dục Chính vì thế ngay sau khi Bộ Giáo dục đào tạo đưa nội dung giáo dục kỹ năng sống lồng ghép vào các môn học và hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, nhà trường tiến hành triển khai đồng bộ đến toàn thể cán bộ giáo viên về việc tăng cường rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh Đẩy mạnh thực hiện phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” Mỗi thầy, cô giáo tâm huyết, trách nhiệm hơn trong việc giáo dục đạo đức, nhân cách cho học sinh Mỗi giáo viên trong nhà trường không chỉ nâng cao chất lượng chuyên môn nghiệp vụ, mà còn thường xuyên quan tâm đến đời sống, tâm tư tình cảm của học sinh

Việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong nhà trường, ngoài việc lồng ghép vào các môn học hàng ngày, hoạt động ngoài giờ lên lớp là một trong những con đường giáo dục có hiệu quả trong việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh Chính vì thế ngoài việc xây dựng và hoàn thiện các quy tắc ứng xử văn hóa trong nhà trường, bằng nhiều hình thức khác nhau nhà trường thường xuyên tổ chức những buổi sinh hoạt ngoại khóa với các cuộc thi như “Hưởng ứng ngày lễ toàn cầu về giáo dục” trò chơi dân gian, trò chơi vận động,… tham gia các hoạt động dọn vệ sinh bảo vệ môi trường, tổ chức các hoạt động quyên góp ủng hộ bạn nghèo, bạn bị bệnh tật hiểm nghèo Thông qua những hoạt động này, nhà trường muốn rèn luyện cho các

em học sinh tính đoàn kết tập thể, khả năng làm việc theo nhóm Đồng thời xây dựng tinh thần chia sẻ, ý thức trách nhiệm cho các em

Chính nhờ việc chú trọng giáo dục kỹ năng sống cho học sinh của nhà trường đã tạo tinh thần đoàn kết, gắn bó, quan tâm giúp đỡ lẫn nhau trong học tập, học sinh nỗ lực tiếp thu bài giảng và tìm tòi những kiến thức liên quan đến bài học để liên hệ áp dụng vào thực tiễn, qua đó phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh Các em cảm thấy rất vui và biết thêm nhiều kiến thức Nhờ đó các em biết tự chăm sóc bản thân như là tự sắp xếp góc học tập thật ngăn nắp, tự giặt quần áo cho mình, vệ sinh cá nhân và môi trường sống Ngoài ra, em còn giúp bố mẹ nhiều việc nhà Đây được xem là bước tiến quan trọng trong việc đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục xem học sinh là trung tâm, góp phần tạo điều kiện cho việc hoàn thiện nhân cách học sinh ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường

Từ những thực trạng trên đây, thì việc " Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh Tiểu học" là một việc làm vô cùng cần thiết giúp cho các em say mê,

hứng thú trong học tập, các em thấy mình mạnh dạn hơn trong giao tiếp, tự tin hơn trong việc thể hiện những năng lực của bản thân

7.2 Bám sát nội dung giáo dục kỹ năng sống cho học sinh

Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh cũng như các quá trình hoạt động

giáo dục khác trong nhà trường đều có cấu trúc xác định Nội dung giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tập trung vào các kỹ năng tâm lý - xã hội là những kỹ năng được vận dụng trong những tình huống hàng ngày để tương tác với người khác và giải quyết có hiệu quả những vấn đề, những tình huống của cuộc sống Những nội dung này hết sức đơn giản, gần gũi với trẻ em, là những kiến thức tối thiểu để các em có thể tự lập Và mục đích quan trọng nhất là giúp các em tự tin hơn, tự lập hơn trong cuộc sống” Vì vậy khi tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp tăng cường giáo dục kỹ năng sống cho học sinh cấn:

- Bám sát vào nội dung của giáo dục kỹ năng sống và vận dụng linh hoạt các nội dung của giáo dục kỹ năng sống tuỳ theo từng hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp và điều kiện cụ thể

- Xác định rõ các nội dung giáo dục kỹ năng sống (xác định rõ các kỹ năng sống cần hình thành và phát triển cho học sinh) để tích hợp vào nội dung của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

- Tạo ra động lực cho học sinh, làm cho học sinh tham gia một cách tích cực vào quá trình hình thành kỹ năng sống nói chung và kỹ năng giải quyết vấn

đề, kỹ năng ra quyết định, kỹ năng tự nhận thức về bản thân, kỹ năng ứng phó với cảm xúc

7.3 Đảm bảo thực hiện tốt các nguyên tắc giáo dục kỹ năng sống.

Kỹ năng sống là những kỹ năng tâm lý – xã hội cơ bản giúp cho cá nhân tồn tại và thích ứng trong cuộc sống, giúp cho cá nhân vững vàng trước cuộc sống có nhiều thách thức nhưng cũng nhiều cơ hội trong thực tại… Kỹ năng sống đơn giản là tất cả điều cần thiết chúng ta phải biết để có được khả năng thích ứng với những thay đổi diễn ra hằng ngày trong cuộc sống

Vì thế giáo viên cần nắm rõ nắm rõ 5 nguyên tắc về giáo dục kĩ năng sống cho học sinh :

- Tương tác: các kĩ năng thương lượng, kĩ năng giải quyết vấn đề … được hình thành tốt trong quá trình HS tương tác với bạn bè và những người

xung quanh Tạo điều kiện để các em có dịp thể hiện ý kiến của mình và xem xét ý kiến của người khác Do vậy GV cần tổ chức các hoạt động có tính chất tương tác trong các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp để giáo dục kỹ năng sống cho các em

+ Trải nghiệm: Cần phải có thiết kế và tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cho HS được hoạt động thực, có cơ hội thể hiện ý tưởng, có cơ hội xử

lí các tình huống cũng như phản biện…Kỹ năng sống chỉ được hình thành khi người học trải nghiệm qua thực tế và nó có kĩ năng khi các em được làm việc đó

+ Nguyên tắc tiến trình và nguyên tắc thay đổi hành vi: Giáo viên không thể giáo dục kỹ năng sống trong một lần mà kỹ năng sống là một quá trình từ nhận thức- hình thành thái độ- thay đổi hành vi Thay đổi hành vi của một con người đặc biệt hành vi tốt là quá trình khó khăn Do vậy giáo dục kỹ năng sống không thể là ngày một ngày hai mà phải là một quá trình và cần duy trì

nó không thể là cú nhát, nửa vời được

+ Thời gian và môi trường giáo dục: Giáo dục giáo dục kỹ năng sống được thực hiện mọi lúc mọi nơi; giáo dục kỹ năng sống được giáo dục trong mọi môi trường như gia đình, nhà trường, xã hội; cần phải tạo điều kiện tối đa cho

HS tham gia vào các tình huống thật trong cuốc sống

Do đó trong quá trình tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp tăng cường giáo dục kỹ năng sống cho học sinh phải đảm bảo thực hiện tốt các nguyên tắc giáo dục kỹ năng sống

7.4 Phát huy vai trò, tác dụng và hiệu quả của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp để giáo dục kỹ năng sống cho học sinh.

tiêu, nội dung, chương trình dưới sự hướng dẫn của giáo viên Bản chất của hoạt động này là thông qua các loại hình hoạt động, các mối quan hệ nhiều mặt, nhằm giúp người học chuyển hoá một cách tự giác, tích cực tri thức thành niềm tin, kiến thức thành hành động, biến yêu cầu của nhà trường thành

chương trình hành động của tập thể lớp học sinh và của cá nhân học sinh,tạo

cơ hội cho học sinh trải nghiệm tri thức, thái độ , quan điểm và hành vi ứng

xử của mình trong môi trường an toàn, thân thiện có định hướng giáo dục Thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp có thể giúp học sinh sống một cách an toàn , khoẻ mạnh có khả năng thích ứng với biến đổi của cuộc sống hàng ngày.Rèn luyện cho học sinh các kỹ năng cơ bản phù hợp với lứa tuổi như :

kỹ năng giao tiếp ứng xử có văn hoá; kỹ năng tổ chức quản lý và tham gia các hoạt động tập thể với tư cách là chủ thể của hoạt động; kỹ năng tự kiểm tra, đánh giá kết quả học tập, rèn luyện; củng cố, phát triển các hành vi, thói quen tốt trong học tập, lao động và công tác xã hội.Bồi dưỡng thái độ tự giác tích cực tham gia các hoạt động tập thể và hoạt động xã hội; hình thành tình cảm chân thành, niềm tin trong sáng với cuộc sống, với quê hương đất nước; có thái độ đúng đắn đối với các hiện tượng tự nhiên và xã hội Như vậy, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp thực sự cần thiết và có nhiều khả năng giáo dục kỹ năng sống cho học sinh Do đó cần phát huy tối đa vai trò, tác dụng và hiệu quả của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp để tăng cường giáo dục kỹ năng sống cho học sinh

7.5 Một số giải pháp cụ thể.

7.5.1 Chỉ đạo xây dựng các chủ đề giáo dục kỹ năng sống phù hợp với nội dung các hoạt động thực hiện chủ đề của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp.

-Tạo ra nội dung giáo dục mang tính trọn vẹn, thống nhất giữa nội dung giáo dục kỹ năng sống và nội dung của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

- Việc xây dựng các chủ đề giáo dục kỹ năng sống phù hợp với chủ đề của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp được thực hiện qua các bước sau:

+ Giáo viên, tổng phụ trách đội phải nắm vững chương trình, phân phối chương trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp của từng khối lớp, đặc biệt là khối lớp giảng dạy và thực hiện hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

+ Giỏo viờn ,tổng phụ trỏch đội nắm được nội dung của cỏc kỹ năng sống cơ bản cần giỏo dục cho học sinh

+ Phõn tớch chương trỡnh hoạt động giỏo dục ngoài giờ lờn lớp để xỏc định những chủ đề nào của chương trỡnh cú thể thiết kế được cỏc chủ đề về giỏo dục kỹ năng sống.Chẳng hạn:

THỜI

GIAN

CHỦ

ĐIỂM

GỢI í NỘI DUNG VÀ HèNH THỨC

HOẠT ĐỘNG

CHỦ ĐỀ GDKNS

- Thỏng

9/2010 Em yờu

trường em

- Nghe núi chuyện về ý nghĩa tờn trường

- Tổ chức hội thi “ Tỡm hiểu luật An toàn giao thụng đường bộ”

-Kỹ năng lắng nghe tớch cực

- Kỹ năng đảm nhận trỏch nhiệm -Kĩ năng hoạt động đội, nhúm

-Kĩ năng hợp tỏc

- Thỏng

10/2010

Giỏo dục

truyền

thống nhà

trường

-Phát động phong trào quyên góp tập vở, quần

áo, tặng học sinh, các bạn có hoàn cảnh khó khăn

- Tổ chức hội thi “ Kể chuyện đó nghe, đó đọc”

-Kỹ năng thể hiện

sự cảm thụng

- Kĩ năng làm chủ bản thõn

-Kỹ năng thể hiện

sự tự tin

Thỏng

11/2010

Kớnh yờu

thầy cụ

giỏo

- Phỏt động phong trào thi đua Chào mừng ngày Nhà giỏo Việt Nam

-Làm bỏo ảnh chủ đề về thầy cụ, mỏi trường

- Sinh hoạt tập thể kỉ niệm ngày 20/11

-Tổ chức hội thi văn nghệ : Tiếng hỏt mừng thầy cụ.

- Kỹ năng đảm nhận trỏch nhiệm -Kĩ năng hoạt động đội, nhúm

-Kĩ năng hợp tỏc

- Kĩ năng văn nghệ Thỏng

12/2010

Uống nước

nhớ nguồn

- Tỡm hiểu về truyền thống quõn đội, nghe núi chuyện về anh bộ đội Cụ Hồ

- Tập hỏt những bài hỏt về anh bộ đội

-Kỹ năng lắng nghe tớch cực

- Kĩ năng văn

nghệ.

Tháng

1,2/2011

Giáo dục

truyền

thống dân

tộc

- Tổ chức cho học sinh tìm hiểu về truyền thống địa phương

- Sinh hoạt tập thể kỷ niệm ngày 3/2, nghe nói chuyện về truyền thống quê hương, đất nước, Đảng

- Tæ chøc héi thi: “Héi vui häc tËp”

-Kỹ năng lắng nghe tích cực -Kỹ năng giao tiếp -Kỹ năng điều khiển các hoạt động tập thể

Tháng

3/2011

Kính yêu

mẹ và cô

- Thi kể chuyện về bà, mẹ, các vị nữ anh hùng dân tộc

- Thi vẽ chủ đề về ngày 8/3 -Giao lưu văn nghệ- trò chơi dân gian

- Tổ chức hội thi: “Hoa Trạng nguyên”

-Kĩ năng xác định giá trị

-Kỹ năng sáng tạo

- Kĩ năng văn nghệ, vui chơi

-Kỹ năng giải quyết vấn đề Tháng

4/2011

Hòa bình

hữu nghị

- Tổ chức cuộc thi sưu tầm tranh ảnh, tư liệu về cuộc sống của thiếu nhi các nước trên thế giới

- Tổ chức hội thi: “Nhà sử học nhỏ tuổi”

-Kĩ năng xác định giá trị

-Kỹ năng thể hiện

sự tự tin

Tháng

5/2011 Kính yêu

Bác Hồ

- Sinh hoạt tập thể kỷ niệm ngày sinh nhật Bác:

Nghe kể chuyện về Bác Hồ Tìm hiểu về Bác

Hồ với thiếu nhi Việt Nam

- Tổ chức hội thi: “Chúng em kể chuyện Bác Hồ”

-Kỹ năng lắng nghe tích cực -Kỹ năng thể hiện

sự tự tin

7.5.2 Chỉ đạo vận dụng linh hoạt các loại hình hoạt động, các hình thức tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp để thực hiện mục tiêu giáo dục kỹ năng sống cho học sinh.

- Luôn "làm mới" các hình thức thực hiện từng chủ đề của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp