Báo cáo chuyên đề giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học

Để góp phần nâng cao hiệu quả của việc Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học, được sự phân công của BGH, tổ chuyên môn khối 4+5 chúng tôi mạnh dạn nghiên cứu bàn về việc dạy kĩ năn

BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ

“GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH TIỂU HỌC”

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lý do chọn đề tài

Kĩ năng sống là những kĩ năng tâm lý - xã hội cơ bản giúp cho cá nhân tồn tại và thích ứng trong cuộc sống, giúp cho cá nhân vững vàng trước cuộc sống có nhiều thách thức nhưng cũng có nhiều cơ hội trong thực tại Có thể nói

kĩ năng sống chính là những nhịp cầu giúp con người biến kiến thức thành thái

độ, hành vi và thói quen tích cực, lành mạnh Người có kĩ năng sống phù hợp sẽ luôn vững vàng trước những khó khăn, thử thách; biết ứng xử, giải quyết vấn đề một cách tích cực và phù hợp; họ thường thành công hơn trong cuộc sống, luôn yêu đời và làm chủ cuộc sống của chính mình Ngược lại người thiếu kinh nghiệm sống thường bị vấp váp, dễ bị thất bại trong cuộc sống Như vậy kĩ năng sống là tất cả những kĩ năng cần có, giúp người ta học tập làm việc có hiệu quả hơn, sống tốt hơn Có hàng trăm kĩ năng sống khác nhau, tuỳ theo hoàn cảnh, môi trường sống, điều kiện sống mà người ta cần dạy cho trẻ những kĩ năng thiết yếu khác nhau Giáo dục kĩ năng sống cho trẻ là việc rất quan trọng, ảnh hưởng tới quá trình hình thành nhân cách của trẻ cho đến tuổi trưởng thành Giáo dục

kĩ năng sống phải được bắt đầu từ khi trẻ còn rất nhỏ, đặc biệt ở lứa tuổi Tiểu học ở lứa tuổi này trẻ đã được hình thành những hành vi cá nhân, tính cách và nhân cách Việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh sẽ hình thành và tập dượt cho các em những hành vi, thói quen, kĩ năng xử lý các tình huống diễn ra trong cuộc sống Giúp các em tăng cường sức khoẻ, biết phân tích tổng hợp tránh được những ảnh hưởng tiêu cực của trẻ từ xã hội Giúp trẻ đối phó được với những căng thẳng, tham gia thực hành nhận biết mọi mặt trong cuộc sống như: mạnh dạn, tự tin tự giải quyết được các vấn đề trong cuộc sống, các vấn đề về an toàn giao thông, tự nhận biết về thế giới xung quanh, nhận biết bản thân, xây dựng cho trẻ lòng tự tin, lòng tự trọng, giúp các em phát triển nhân cách toàn diện đi tới thành công trong cuộc sống hàng ngày Hiện nay, với nội dung chương trình mới và các phương pháp dạy học tích cực trên quan điểm học đi đôi với hành đã tích cực xây dựng cho học sinh các kĩ năng này thông qua các tiết học nhưng chưa được sâu và rộng Giáo viên chỉ chú trọng xây dựng và truyền thụ kiến thức cho học sinh là chủ yếu, còn một khoảng thời gian ngoài giờ học giáo viên chưa kiểm soát được Trong khi đó, với chính sách mở cửa của nền kinh tế thị trường, chúng ta đã đạt được những thành tựu to lớn về kinh

tế, nhưng theo sau đó là các tệ nạn xã hội ngày càng tăng và đang xâm nhập vào các nhà trường như: nạn bạo lực, nghiện ngập, nói tục, chửi thề thông qua các tài liệu, phim ảnh, trò chơi không lành mạnh từ Intnet, băng hình, sách báo làm một số bộ phận học sinh bị vấp ngã

Kĩ năng sống có thể hình thành tự nhiên, học được từ những trải nghiệm của cuộc sống và do giáo dục mà có Không phải đợi đến lúc được học kĩ năng sống một con người mới có kĩ năng sống đầu tiên Chính cuộc đời, những trải

nghiệm, va vấp, thành công và thất bại giúp con người có được bài học quý giá

về kĩ năng sống Tuy nhiên nếu được dạy dỗ từ sớm, con người sẽ rút ngắn được thì gian học hỏi qua trải nghiệm, sẽ thành công hơn

Học sinh Tiểu học là những học sinh đang ở độ tuổi 6 - 11 tuổi, độ tuổi có nhiều biến động về tâm sinh lý rất nhạy cảm dễ bị ảnh hưởng bởi môi trường sống bên ngoài tác động Vậy làm thế nào để rèn kĩ năng sống cho học sinh ngay từ lứa tuổi Tiểu học đạt hiệu quả? Đây là vấn đề cấp thiết đặt ra cho ngành Giáo dục và toàn xã hội cần tìm hướng giải quyết

Để góp phần nâng cao hiệu quả của việc Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học, được sự phân công của BGH, tổ chuyên môn khối 4+5 chúng tôi

mạnh dạn nghiên cứu bàn về việc dạy kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học giúp

học sinh rèn luyện hành vi có trách nhiệm đối với bản thân và cộng đồng, đối phó với những sức ép của cuộc sống, phòng ngừa những hành vi có hại cho thể chất và tinh thần của các em, giúp tăng cường khả năng tâm lí, khả năng thích ứng, giúp các em có cách thức ứng phó với những thách thức của cuộc sống qua

chuyên đề “Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học”

2 Mục đích nghiên cứu

- Tìm hiểu vai trò của Giáo dục kĩ năng sống đối với sự hình thành và phát triển nhân cách của học sinh Tiểu học

- Nhằm đẩy mạnh phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”, đồng thời có sự thống nhất cao việc tăng cường giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học trong toàn cấp học; trang bị cho học sinh những hành vi, thói quen lành mạnh, tích cực, loại bỏ những hành vi, thói quen tiêu cực trong các mối quan hệ, các tình huống và hoạt động hàng ngày; giúp các em có khả năng làm chủ bản thân, khả năng ứng xử, ứng phó phù hợp, tích cực trước tình huống cuộc sống

- Giúp GV soạn và dạy được KNS cho học sinh TH một cách chi tiết, cụ thể

- Đề xuất một số biện pháp Giáo dục kĩ năng sống lồng ghép trong các hoạt động ở trường Tiểu học

3 Kết quả cần đạt:

Học sinh có những kĩ năng sống tối thiểu trong học tập, vui chơi, giải trí

và sinh hoạt hàng ngày

PHẦN II: NỘI DUNG

1 Cơ sở lí luận và thực tiễn

Mục tiêu của giáo dục là giúp học sinh phát triển tối đa nhân cách, tài năng về tinh thần và thể chất Rèn kĩ năng sống cho học sinh thực chất là cách tiếp cận kĩ năng sống đó là: Học để biết, Học để làm, Học để tự khẳng định mình và Học để cùng chung sống Giáo dục kĩ năng sống cho trẻ tức là xây dựng cho các em tất cả những kĩ năng cần có để giúp các em học tập, làm việc có hiệu quả hơn, sống tốt hơn

Giáo dục kĩ năng sống cho trẻ là việc rất quan trọng, ảnh hưởng tới quá trình hình thành nhân cách cho trẻ đến tuổi trưởng thành Giáo dục kĩ năng sống cho trẻ phải được bắt đầu từ Tiểu học, thậm chí có thể cả ở tuổi Mầm non Bởi

vì lửa tuổi này đã hình thành những hành vi các nhân, tính cách và nhân cách Việc làm quen với các môn học để hình thành và xây dựng cho các em các kĩ năng sống như: Giao tiếp, thuyết trình, làm việc theo nhóm, khả năng lãnh đạo, thậm chí là giải quyết các vấn đề liên quan đến tệ nạn xã hội, vấn đề môi trường

và nhiều vấn đề khác trong cuộc sống sẽ giúp các em tự tin, chủ động biết cách

xử lí mọi tình huống trong cuộc sống và quan trọng hơn là khơi gợi những khả năng tư duy sáng tạo, biết phát huy thế mạnh của các em Kĩ năng sống cần cho suốt cả cuộc đời và luôn được bổ sung, nâng cấp để phù hợp với sự thay đổi của cuộc sống biến động Người trưởng thành cũng vẫn cần phải học kĩ năng sống

2 Thực trạng

* Đối với học sinh:

Học sinh phổ thông nói chung và học sinh Tiểu học nói riêng hiện nay kĩ năng sống của các em còn rất nhiều hạn chế Trong quá trình giáo dục chúng ta thường mới chỉ quan tâm tới việc dạy chữ và chưa quan tâm nhiều tới việc dạy làm người cho học sinh Vì vậy việc thích ứng với xã hội, với cuộc sống xung quanh là một vấn đề khó với các em đặ biệt là với học sinh vùng nông thôn Qua điều tra cho thấy tình trạng học sinh nói tục, chửi bậy, đánh nhau vẫn xảy ra Trong đó các kĩ năng như giao tiếp, diễn đạt trước đám đông được các thầy cô giáo tích cực hình thành và củng cố nhưng chưa thể hiện được nhiều Học sinh ngày càng thực dụng, ích kỉ và lười hoạt động hơn

Xã hội hiện đại và phát triển kéo theo nền kinh tế phát triển, vì vậy mỗi gia đình hiện nay chỉ dừng lại ở việc sinh một đến hai con Vì tâm lí yêu chiều con, quan tâm con một cách thái quá của một số phụ huynh, sợ con vất vả nên không yêu cầu trẻ phải làm việc Vì vậy trẻ đâm ra ỷ lại vào cha mẹ dẫn đến kĩ năng tự phục vụ kém, nhiều trẻ chưa thể tự chăm sóc bản thân hay làm các công việc vệ sinh cá nhân một mình mà vẫn cần sự trợ giúp của bố mẹ

* Đối với giáo viên:

Hiện nay, công tác chủ nhiệm lớp ở trong nhà trường đôi lúc chưa được quan tâm đúng mức Giáo viên mỗi người hiểu, tiếp cận và thực hiện một cách

khác nhau Nhiều giáo viên vẫn coi nhẹ công tác chủ nhiệm lớp từ đó cũng coi nhẹ việc rèn các kĩ năng sống cho học sinh

* Đối với môi trường địa phương:

Đại Tự là một xã thuần nông, là địa bàn giáp danh với Sơn Tây – Hà Nội Đa số người dân sống bằng nghề làm ruộng không có nghề phụ vì vậy điều kiện kinh tế gia đình gặp nhiều khó khăn Nhiều học sinh phải ở nhà với ông bà

vì bố mẹ đi làm ăn xa, nên thiếu sự quan tâm dạy dỗ của bố mẹ Đây chính là điều kiện tốt để các tệ nạn xã hội xâm nhập vào các em nếu không có sự quản lý tốt của nhà trường - gia đình - xã hội

* Khảo sát thực tế:

Qua khảo sát thực tế kết quả cho thấy những khả năng như: khả năng giao tiếp, diễn đạt trước đám đông của học sinh tương đối kém Hầu hết các em rụt rè, xấu hổ và trình bày ý kiến một cách ấp úng không rõ chủ điểm Điều đó rất đáng phải suy nghĩ và khiến chúng tôi phải trăn trở làm thế nào giúp học sinh phát huy được các kĩ năng sống để giúp các em thích ứng với cuộc sống, trở thành những công dân tốt

3 Nội dung Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học

Trong quá trình Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học, cần hình thành, xây dựng và rèn cho các em các kĩ năng sống cơ bản sau đây:

- Kĩ năng thể hiện các hành vi thuyết trình

- Kĩ năng tự phục vụ bản thân

- Kĩ năng quan hệ với bạn bè

- Kĩ năng ứng xử trong gia đình

- Kĩ năng ứng xử trong nhà trường

- Kĩ năng ứng xử trong xã hội

- Kĩ năng tự bảo vệ và phòng tránh xâm hại

- Kĩ năng giải quyết vấn đề

4 Các biện pháp Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học

4.1 Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học thông qua các môn học

Qua thực tế cho ta thấy một bộ phận không nhỏ học sinh càng lớn lên đạo đức càng đi xuống Biểu hiện ở chỗ thiếu tôn trọng thầy cô, coi thường kỉ luật của nhà trường, sống không lành mạnh, xa rời chuẩn mực đạo đức của dân tộc Việt Nam, gian lận trong học tập và thi cử Đó là những biểu hiện đáng lo ngại Có nhiều nguyên nhân đẫn đến tình trạng trên nhưng một nguyên nhân được coi là nguồn gốc sâu xa là do các em thiếu kĩ năng sống Giáo dục kĩ năng sống là một nội dung rất quan trọng và thiết thực trong chiến lược giáo dục toàn diện của một nền giáo dục tiên tiến Vậy Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh

Tiểu học thông qua các môn học là một nội dung thiết yếu mà bất cứ nhà trường nào cũng phải quan tâm đến Thông qua nội dung bài học, cách tổ chức các hoạt động dạy học giáo viên hình thành và xây dựng cho các em các kĩ năng sống như: quan sát, nhận xét, giao tiếp, phân tích, Việc Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học được thực hiện thông qua dạy học các môn học và tổ chức các hoạt động giáo dục, nhưng không phải là lồng ghép, tích hợp thêm kinh nghiệm sống vào nội dung các môn học và hoạt động giáo dục một cách quá tải, mà theo một cách tiếp cận mới: đó là sử dụng các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực để tạo điều kiện, cơ hội cho học sinh thực hành, trải nghiệm kĩ năng sống trong quá trình học tập Từ đó lồng ghép một cách nhẹ nhàng những kinh nghiệm sống vào bài học đến từng đối tượng học sinh Trong quá trình dạy lồng ghép kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học thông qua các môn học cần phải khơi gợi và phát huy sự tham gia của các em bên cạnh sự hướng dẫn của giáo viên Tuyệt đối không nên áp dụng ý kiến hay suy nghĩ chủ quan của giáo viên Tuyệt đối không được phê bình hay đánh giá khi các em làm gì đó chưa tốt Bởi nếu vậy sẽ làm mất sự chủ động, tự tin và hoà nhập cùng bạn bè vì ở lứa tuổi này các

em rất muốn thể hiện mình Do đó điều trên là tối kỵ trong việc giáo dục nói

chung và Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học nói riêng Trong chương trình giáo dục Tiểu học vấn đề Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học được thể hiện rõ nhất trong một số phân môn như: Tiếng Việt, Đạo đức, Tự nhiên và xã hội( Khoa học) và đặc biệt hơn hiện nay đã có phân môn Giáo dục

kĩ năng sống được đưa vào giảng dạy ở trường Tiểu học

* Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học qua môn Tiếng Việt:

Môn Tiếng Việt ở trường Tiểu học có nhiệm vụ hình thành và phát triển ở học sinh các kĩ năng: nghe, nói, đọc, viết để học tập và giao tiếp trong các môi trường hoạt động của lứa tuổi Thông qua hoạt động dạy và học môn Tiếng Việt góp phần rèn luyện thao tác tư duy, góp phần mở rộng hiểu biết về tự nhiên, xã hội và con người Kĩ năng sống đặc thù, thể hiện ưu thế của môn Tiếng Việt là

kĩ năng giao tiếp, sau đó là kĩ năng nhận thức, bao gồm nhận thức thế giới xung quanh, tự nhận thức, ra quyết định Trong sách giáo khoa Tiếng Việt tiểu học, có nhiều bài học mà tên gọi của nó đã nói rõ mục tiêu giáo dục các kĩ năng giao tiếp xã hội như: Lập danh sách học sinh, Lập thời gian biểu, Viết bản tin, Làm báo cáo thống kê, Làm biên bản cuộc họp, Lập chương trình hoạt động, Phát biểu và điều khiển cuộc họp, Thuyết trình và tranh luận, Kể chuyện được chứng kiến hoặc tham gia

Khả năng Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh của môn Tiếng Việt không chỉ thể hiện ở nội dung môn học mà còn được thể hiện qua phương pháp của giáo viên Để hình thành các kiến thức và kĩ năng mà chương trình môn Tiếng Việt đặt ra với học sinh Tiểu học, người giáo viên phải vận dụng nhiều phương pháp dạy phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của học sinh như: thực hành giao tiếp, trò chơi học tập, phương pháp nêu và giải quyết vấn đề, phương pháp

tổ chức hoạt động nhóm, phương pháp hỏi – đáp Thông qua các hoạt động học tập, được phát huy trải nghiệm, rèn kĩ năng hợp tác, bày tỏ ý kiến cá nhân, đóng vai HS có cơ hội rèn luyện, thực hành nhiều kinh nghiệm sống cần thiết

* Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học qua môn Đạo đức:

Bản thân nội dung môn Đạo đức đã chứa đựng nhiều nội dung liên quan đến kĩ năng sống như: kĩ năng giao tiếp, ứng xử (với ông, bà, cha, mẹ, anh chị

em, bạn bè, thầy cô giáo và mọi người xung quanh) kĩ năng bày tỏ ý kiến của bản thân, kĩ năng ra quyết định và giải quyết vấn đề phù hợp với lứa tuổi, kĩ năng giữ gìn vệ sinh cá nhân, kĩ năng tự phục vụ và tự quản lý thời gian, kĩ năng thu thập và xử lý thông tin về các vấn đề trong thực tiễn đời sốngở nhà trường, ở cộng đồng có liên quan đến chuẩn mực hành vi đạo đức.Việc Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học trong môn Đạo đức nhằm bước đầu trang bị cho học sinh các kĩ năng sống cần thiết, phù hợp với lứa tuổi Tiểu học, giúp các em biết sống và ứng xử phù hợp trong các mối quan hệ với những người thân trong gia đình, với thầy cô giáo, bạn bè và những người xung quanh; với cộng đồng, quê hương, đất nước và với môi trường tự nhiên; giúp các em bước đầu biết sống tích cực, chủ động, có mục đích, có kế hoạch, tự trọng, tự tin, có kỉ luật, biết hợp tác, giản dị, tiết kiệm, gọn gàng, ngăn nắp, vệ sinh để trở thành người con ngoan trong gia đình, học sinh tích cực của nhà trường và công dân tốt của xã hội

Qua quan sát, khảo sát học sinh chúng tôi thấy giáo viên đã hình thành và giáo dục được cho học sinh các kĩ năng sống cần thiết: giao tiếp, ứng xử, bày tỏ

ý kiến, ra quyết định và giải quyết vấn đề Khả năng hình thành và giáo dục các

kĩ năng sống cho HS của môn Đạo đức không những thể hiện ở nội dung môn học mà còn thể hiện ở phương pháp dạy học đặc trưng của môn học Để các chuẩn mực đạo đức, pháp luật xã hội trở thành tình cảm, niềm tin, hành vi và thói quen của HS, phương pháp dạy học môn Đạo đứcđã được đổi mới theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của HS Quá trình dạy học tiết Đạo đức là quá trình tổ chức cho HS thực hiện các hoạt động học tập phong phú

đa dạng như: kể chuyện theo tranh, quan sát tranh ảnh, băng hình, tiểu phẩm; phân tích, xử lý tình huống; chơi trò chơi, đóng tiểu phẩm; múa, hát, đọc thơ, vẽ tranh Thông qua các hoạt động đó sự tương tác giữa GV - HS, HS - HS được tăng cường và HS có thể tự phát hiện và chiếm lĩnh tri thức mới Các phương pháp và kĩ thuật dạy học môn Đạo đức rất đa dạng, bao gồm nhiều phương pháp

và kĩ thuật dạy học tích cực như: học theo nhóm, theo dự án; giải quyết vấn đề, đóng vai, trò chơi, động não, Và chính thông qua việc sử dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực đó, HS đã được tạo cơ hội để thực hành, trải nghiệm, nhiều kĩ năng sống cần thiết, phù hợp với lứa tuổi

Do các đặc trưng trên nên có thể khẳng định Đạo đức là môn học có tiềm năng to lớn trong việc giáo dục kĩ năng sống cho HS Tiểu học

* Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học qua môn Tự nhiên và

xã hội, Khoa học, Lịch sử và Địa lí:

Môn Tự nhiên và xã hội ở các lớp 1,2,3; Môn Lịch sử - Địa lý, Khoa học

ở các lớp 4,5 là một môn học giúp HS có một số kiến thức cơ bản ban đầu về con người và sức khoẻ, về một số sự vật, hiện tượng đơn giản trong tự nhiên - xã hội Chú trọng đến việc hình thành và phát triển các kĩ năng trong học tập như:

quan sát, nêu nhận xét, thắc mắc, đặt câu hỏi và diễn đạt hiểu biết của bản thân

về các sự vật, hiện tương đơn giản trong tự nhiên và trong xã hội; Đặc biệt môn học giúp HS xây dựng các quy tắc giữ vệ sinh, an toàn cho bản thân, gia đình và cộng đồng; yêu gia đình, quê hương, trường học và có thái độ thân thiện với thiên nhiên

Qua quan sát, khảo sát học sinh chúng tôi thấy giáo viên đã hình thành và giáo dục được cho học sinh các kĩ năng sống cần thiết: Kĩ năng tự nhận thức HS đánh giá được những việc làm của mình có liên quan đến hệ thần kinh Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin HS biết phân tích, so sanh, phán đoán hành vi có lợi

và có hại Kĩ năng làm chủ bản thân: Kiểm soát cảm xúc và điều khiển hoạt động suy nghĩ Kĩ năng ra quyết định để có những hành vi tích cực, phù hợp

Cùng với kiến thức cơ bản về con người, về Tự nhiên - xã hội, việc giáo dục kĩ năng sống cho HS qua môn học trên sẽ góp phần không chỉ khắc sâu thêm các kiến thức của môn học mà còn hình thành thái độ và hành vi tích cực, phù hợp, cần thiết giúp học sinh có thể ứng xử có hiệu quả các tình huống thực

tế trong cuộc sống

* Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học qua môn Giáo dục kĩ năng sống:

Đây là một môn học mới được đưa vào giảng dạy trong trường Tiểu học những năm gần đây, tuy nhiên hiệu quả của môn học lại được đánh giá rất cao Đây là môn học có vai trò quan trọng góp phần hình thành nhân cách toàn diện

cho học sinh Nhiệm vụ và nội dung môn học chứa đựng những yếu tố của giáo

dục KNS, phù hợp với trọng tâm của giáo dục KNS là quá trình đối thoại, tương tác lẫn nhau, sử dụng vốn kinh nghiệm của người học để thực hành kĩ năng; phù hợp với cách tiếp cận làm thay đổi hành vi của người học trên cơ sở nhận thức

về các vấn đề của cuộc sống Việc giáo dục các chuẩn mực xã hội không thể chỉ

xuất phát từ yêu cầu nhà giáo mà phải xuất phát từ quyền lợi và nhu cầu phát triển của học sinh Giáo dục KNS giúp học sinh có những kĩ năng thiết thực để sống an toàn, lành mạnh, có hiệu quả, do đó học sinh hứng thú học tập và lĩnh hội các chuẩn mực một cách chủ động, tự giác

Qua quá trình giảng dạy môn học chúng tôi thấy được:

- Khả năng giao tiếp và trình bày trước tập thể của học sinh đã được tăng lên Các em học sinh khá giỏi, thường tham gia các hoạt động tập thể thì đã đi vào độ chuyên nghiệp hơn, dám nhận một số công việc trong các hoạt động lớn của liên đội như dẫn chương trình, hùng biện, trình bày các vấn đề trước tập thể; đối với các học sinh còn hạn chế về nhận thức thì nay các em cũng đã mạnh dạn hơn, dám đưa tay phát biểu và trình bày ý kiến của mình trước lớp…

- Tỷ lệ học sinh vi phạm về đạo đức đã giảm khá rõ nét, không còn tình trạng học sinh vi kỉ luật, việc chấp hành nội quy của học sinh cũng nghiêm túc hơn…

- Học sinh hứng thú, say mê với môn học, thích khám phá bày tỏ ý kiến của mình với từng tình huống được đặt ra trong từng tiết học, nhờ vậy mà chất lượng bộ môn cũng tăng lên

Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học thông qua các môn học đã giúp các em hình thành, xây dựng và rèn các kĩ năng sống cần thiết để các em tự giải quyết được các vấn đề trong học tập, hoạt động và trong cuộc sống hàng ngày

4.2 Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học thông qua công tác chủ nhiệm lớp.

Mỗi thầy giáo, cô giáo muốn hoàn thành nhiệm vụ của người giáo viên chủ nhiệm trước hết phải có tình yêu thương con người, có sự độ lượng, bao dung, đồng thời phải hiểu về tâm lý lứa tuổi, phải có cái nhìn tinh tế Cùng đó, giáo viên chủ nhiệm cần am hiểu và biết cách tổ chức giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Đối với học sinh có những biểu hiện lệch lạc về nhân cách, giáo viên chủ nhiệm chính là người cùng với gia đình có những biện pháp “kéo” em về với “cái thiện” Thầy, cô giáo chủ nhiệm là cầu nối quan trọng để kết nối giữa nhà trường, gia đình và xã hội

Làm chủ nhiệm là một nghệ thuật, đòi hỏi người giáo viên phải là tấm gương sáng cho học sinh noi theo về lời ăn, tiếng nói, tác phong làm việc cho đến trình độ chuyên môn; quan hệ với trò như người thân để trò cảm thấy vừa gần gũi, vừa đáng tin cậy

Trước đây, giáo viên chủ nhiệm chủ yếu là định hướng, hướng dẫn hành

vi đạo đức cho HS Hiện nay giáo viên chủ nhiệm không chỉ làm công tác chuyên môn mà còn phải có tình cảm để giải quyết những tình huống phát sinh của học sinh trong lớp Vì thế ngoài việc phải đảm bảo nội dung lên lớp vừa tạo

sự hấp dẫn, sáng tạo, mới mẻ, gây hứng thú học tập cho HS Và điều không thể thiếu là người giáo viên chủ nhiệm phải có tâm huyết với nghề và tình yêu thương đối với HS

Vậy để giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học thông qua công tác chủ nhiệm lớp thì mỗi người giáo viên chủ nhiệm cần:

- Tăng cường giáo dục kĩ năng sống cho học sinh thông qua các hình thức dạy học của mình, qua các giờ sinh hoạt để giáo dục đạo đức và nhân cách cho HS

- Xây dựng hành vi giao tiếp giữa “Thầy với thầy, trò với trò, thầy với trò” rèn luyện kĩ năng ứng xử văn hoá, lên án mọi hành vi bạo lực học đường và

xã hội

- Thường xuyên liên hệ với cha mẹ HS, kịp thời nắm bắt thông tin, cùng kết hợp với cha mẹ HS rèn cho HS kĩ năng ứng xử văn hoá, rèn luyện sức khoẻ phòng chống bạo lực

- Nâng cao ý thức tự nguyện, tự giác, tự chủ phát huy được tính tích cực trong việc rèn luyện kĩ năng sống của thầy cô giáo và học sinh Giáo dục cho HS

nhận biết được lợi ích của việc rèn luyện kĩ năng về mọi mặt: cho bản thân, gia đình, xã hội và đất nước Đồng thời biết quan tâm chia sẻ đến mọi người

- Giáo viên chủ nhiệm phải thực sự đổi mới phương pháp trong việc thực hiện công tác chủ nhiệm lớp, tạo điều kiện để HS rèn luyện và tự rèn luyện Coi trọng tự rèn luyện của HS và động viên kịp thời

Vấn đề giáo dục kĩ năng sống cho HS còn cần đến vốn sống, tình thương

và nhân cách của người thầy Học kiến thức ở thầy trước hết là ở tấm gương

sống của thầy Vì vậy để giáo dục kĩ năng sống cho học sinh HS trước hết “mỗi thầy cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo” mà ngành Giáo dục

đẫ phát động

4.3 Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp.

Nhân cách học sinh được hình thành qua hai con đường cơ bản: Con đường học trên lớp và con đường hoạt động ngoài giờ lên lớp

Hoạt động ngoài giờ lên lớp là một hoạt động quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, thực hiện mục tiêu giáo dục của nhà trường Chính từ những hoạt động như: lao động, sinh hoạt tập thể, hoạt động xã hội đã góp phần rất lớn trong việc hình thành nhân cách của HS Giúp em biết tự giáo dục, tự rèn luyện, tự hoàn thiện mình Có thể nói việc tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp là xây dựng cho các em các mối quan hệ phong phú, đa dạng một cách có mục đích, có kế hoạch, có nội dung và phương pháp nhất định, gắn giáo dục với cộng đồng, tạo sự thân thiện trong mọi tình huống Biến các nhu cầu khách quan của xã hội thành những nhu cầu của bản thân HS

Nhân cách trẻ được hình thành và phát triển thông qua các hoạt động có ý thức Chính trong quá trình sống, học tập, lao động, giao lưu, vui chơi giải trí con người đã tự hình thành và phát triển nhân cách của mình

Để giáo dục kĩ năng sống cho HS thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp trong nhà trường, gắn giáo dục nhà trường với cộng đồng, xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực mỗi nhà trường cần có các biện pháp sau:

- Đưa kế hoạch hoạt động ra bàn bạc thống nhất trong đội ngũ cán bộ cốt cán, rồi triển khai trong hội đồng sư phạm cùng với kế hoạch năm học nhằm thống nhất nội dung hoạt động, biện pháp thực hiện, từng bộ phận có kế hoạch

cụ thể

- Xây dựng cụ thể chương trình hoạt động ngoài giờ lên lớp phù hợp với tình hình của trường của địa phương trên cơ sở hướng dẫn của cấp trên

- Giao cho tổ trưởng chuyên môn thống nhất trong tổ nội dung, bài dạy theo thực tế, thống nhất trước khi vào năm học mới

- Lồng ghép chương trình vào nội dung sinh hoạt Sao Đội và chào cờ đầu tuần của Liên đội

- Xây dựng ngay từ đầu năm học chương trình, lịch trình các hoạt động lớn, các hội thi liên quan đến HS

- Phân công cụ thể, phối kết hợp phân công cho từng thành viên trong nhà trường thực hiện các nội dung hoạt động ngoài giờ lên lớp

- Kết hợp hài hoà trong việc thực hiện các phong trào thi đua

- Đẩy mạnh công tác hướng về cộng đồng:Tuyên truyền về An toàn giao thông; thực hiện giữ vệ sinh cảnh quan môi trường, công trình măng non; công tác hỗ trợ ủng hộ các bạn nghèo; giáo dục truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”

- Đầu tư các điều kiện cho tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp

- Phối hợp chặt chẽ, nhịp nhàng giữa các lực lượng trong và ngoài nhà trường

Việc tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp trong trường Tiểu học là điều kiện tốt nhất giúp HS tích luỹ và rèn kĩ năng sống có hiệu quả Thông qua các hoạt động ngoài giờ lên lớp các em được hợp tác, trải nghiệm các

kĩ năng sống Vậy giáo viên cần thiết kếvà tổ chức thực hiện các hoạt động ngoài giờ lên lớp sao cho HS có cơ hội thể hiện ý tưởng cá nhâ, tự trải nghiệm

và biết phân tích kinh nghiệm sống của chính mình và người khác

5 Kết quả thực hiện

Với các biện pháp giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học như trên, chúng tôi đã mạnh dạn tổ chức chuyên đề “Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học” tại trường thông qua bài dạy minh họa cụ thể

Qua thực tế cho thấy việc sử dụng các biện pháp giáo dục kĩ năng sống cho học sinh qua các hoạt động trong nhà trường là điều cần thiết, có tác động tốt đến việc rèn kĩ năng sống cho HS, tác động tốt đến việc hình thành nhân cách của trẻ, mang tính nhân văn, giúp trẻ phát triển toàn diện trở thành những người công dân tốt phù hợp với quá trình phát triển của xã hội hiện nay

* Bài dạy minh họa: Bài “Quyết định sáng suốt” (GDKNS tuần 28 – Chủ đề 5)

Giáo dục kĩ năng sống

Chủ đề 5

QUYẾT ĐỊNH SÁNG SUỐT (Tiết 2)

I Mục tiêu:

- HS thấy được kĩ năng ra quyết định giúp chúng ta có được quyết định đúng đắn và kịp thời để giải quyết hiệu quả các tình huống, vấn đề trong cuộc sống

- Rèn luyện cho họcc sinh có kĩ năng quyết định một vấn đề

- Giáo dục học sinh yêu thích môn học

II Đồ dùng dạy học:

- GV: Máy chiếu

- HS: Vở bài tập rèn luyện kỹ năng sống lớp 5

III Các hoạt động dạy học

1 Kiểm tra bài cũ: