Việc rèn kĩ năng đọc cho học sinh bên cạnh những thành công còn một số hạn chế, nhất là đối với lớp 2, các em mới chuyển từ lớp 1 lên, qua ba tháng nghỉ hè, nhiều em không thường xuyên ô
Trang 1Mẫu 04 BÁO CÁO KẾT QUẢ
NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN
1 Lời giới thiệu:
Tiểu học là bậc học nền tảng, bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân Đây là bậc học tạo ra những cơ bản ban đầu và bền vững về tri thức,
về kĩ năng cho trẻ, góp phần hình thành và phát triển nhân cách học sinh, giúp các em học tốt ở bậc học tiếp theo Trong những môn học ở Tiểu học, môn Tiếng Việt là môn học hết sức quan trọng Môn Tiếng việt giúp các em tiếp nhận những tri thức ban đầu, sơ giản nhưng rất cần thiết về tiếng Việt phổ thông như: Ngữ âm, ngữ nghĩa, ngữ pháp, từ vựng… Trên cơ sở đó rèn những kĩ năng: nghe, nói, đọc, viết và kĩ năng giao tiếp Phân môn Tập đọc được coi như môn khởi đầu để học tiếp các môn khác Lúc đầu trẻ học để biết đọc, qua đó dùng đọc để học các môn học khác và để tiếp thu các tri thức của nhân loại Những năm gần đây, cùng với sự đầu tư và phát triển của giáo dục, chất lượng giáo dục ngày được nâng cao Giáo viên trường Tiểu học Kim Long B không ngừng học tập nâng cao nghiệp vụ chuyên môn, tích cực đổi mới phương pháp dạy học trong đó có việc đổi mới phương pháp “rèn đọc” cho học sinh Việc rèn kĩ năng đọc cho học sinh bên cạnh những thành công còn một số hạn chế, nhất là đối với lớp 2, các em mới chuyển từ lớp 1 lên, qua ba tháng nghỉ hè, nhiều em không thường xuyên ôn luyện nên khi bắt đầu vào năm học lớp 2, kỹ năng đọc của một
số em còn yếu, dẫn đến kết quả “đọc” của một số lớp chưa cao Vì thế giáo viên cần phải dạy đọc bài Tập đọc với giọng thế nào? làm thế nào chữa lỗi “đọc” cho học sinh, làm thế nào để các em đọc đúng, đọc nhanh hơn, hay hơn, diễn cảm hơn, phối hợp đọc thành tiếng và đọc hiểu để hiểu nội dung văn bản được đọc,
để cho những gì đọc được tác động vào chính cuộc sống của các em Chính vì lí
do trên đòi hỏi người giáo viên phải có phương pháp dạy “đọc” như thể nào để giúp các em thực hiện được nhiệm vụ phân môn Tập đọc Trong điều kiện xã hội ngày càng phát triển, nhất là chúng ta đang sống trong thời kì bùng nổ công nghệ thông tin, nếu học sinh đọc yếu, đọc chậm các em sẽ bị hạn chế nhiều trong việc tiếp cận với công nghệ thông tin, các em sẽ thiệt thòi trong giao tiếp, trong việc học tập Trong suốt quá trình học tập học sinh sử dụng “đọc” rất nhiều, các em đọc bài học, đọc bài ghi, đọc sách giáo khoa, đọc truyện…chính
vì vậy, dạy tốt phân môn Tập đọc không những rèn kĩ năng đọc mà còn phát triển những kĩ năng khác Qua việc học các bài Tập đọc học sinh được tiếp xúc với ngôn ngữ văn học, bước đầu có khái niệm cơ bản về nhân vật, hình ảnh, bố cục…góp phần hình thành và bồi dưỡng cho các em những tình cảm tốt đẹp của con người như tình yêu quê hương đất nước, tình thầy trò, tình bạn bè…, tình yêu Tiếng Việt
Đối với học sinh Tiểu học nhất là đối với học sinh lớp 2 thì yêu cầu đọc đến đâu hiểu - cảm nhận được đến đó thì quả là một điều cực kì khó, muốn làm được điều đó thì giáo viên phải có những biện pháp để học sinh đọc được lưu
Trang 2loát, rõ ràng, đọc trôi chảy Sau đó tuỳ từng bài, từng thể loại giáo viên tìm cách khai thác, hướng dẫn cho học sinh hiểu ý tứ, nội dung, nghệ thuật của từng đoạn văn và cả bài để có thể đọc cho đúng, có đọc đúng rồi thì mới luyện cho học sinh đọc hay, đọc diễn cảm được (thực hiện mục tiêu rèn đọc cho học sinh)
Thực trạng việc rèn kĩ năng đọc cho học sinh trong các tiết Tập đọc ở một
số giáo viên trong trường còn gặp khó khăn, còn lúng túng, giờ Tập đọc ở một
số lớp còn nhiều gò ép, học sinh “đọc” chưa đạt được kết quả như mong muốn đặc biệt là đối với Tập đọc lớp 2 Là một giáo viên, tôi luôn băn khoăn cần phải làm thế nào để góp phần nâng cao chất lượng giáo dục qua việc dạy Tập đọc, cần phải có biện pháp rèn đọc cho học sinh lớp 2 như thế nào để đạt được hiệu quả như mong muốn, nhất là học sinh lớp 2B là lớp mà đa số học sinh có học lực trung bình khá Mặt khác, một số gia đình học sinh, cha mẹ làm ruộng hặc buôn bán, làm nghề tự do nên các em ít được sự quan tâm của bố mẹ về học tập, bởi vậy giáo viên phải cố gắng rất nhiều để đạt được mục tiêu giáo dục của nhà trường Xuất phát từ những lí do trên tôi đã tiến hành nghiên cứu đề tài:
“Biện pháp rèn đọc cho học sinh lớp 2 trong giờ Tập đọc”
2 Tên sáng kiến:
“Biện pháp rèn đọc cho học sinh lớp 2 trong giờ Tập đọc”
3 Tác giả sáng kiến:
- Họ và tên: Trần Thị Thúy
- Địa chỉ tác giả sáng kiến: Trường Tiểu học Kim Long B, huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc
- Số điện thoại: 0987817217
E_mail: tranthithuy.c1kimlongb@vinhphuc.edu.vn
4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến:
Trần Thị Thúy
5 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến:
Sáng kiến này áp dụng vào việc rèn kĩ năng đọc cho học sinh lớp 2
6 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử:
Ngày 05/9/2019
7 Mô tả bản chất của sáng kiến:
7.1 Về nội dung của sáng kiến
7.1.1 Những nội dung lí luận có liên quan trực tiếp đến vấn đề nghiên cứu.
a Cơ sở lí luận
1 Đọc là gì?
Đọc là quá trình chuyển chữ viết sang lời nói có âm thanh và có ngữ điệu
- ứng với hình thức đọc thành tiếng, là quá trình chuyển trực tiếp từ hình thức
Trang 3chữ viết thành các đơn nghĩa không có âm thanh - ứng với đọc thầm (Sổ tay thuật ngữ phương pháp dạy học tiếng Nga của MR Lô-vốp)
2 Ý nghĩa của việc đọc:
Con người thật là hạnh phúc khi biết đọc Chúng ta đã biết phần lớn những tri thức, khái niệm của đời sống và những thành tựu văn hóa, khoa học, tư tưởng, tình cảm của thế hệ trước và cả của thời đương đại được ghi lại bằng chữ viết, nếu không biết đọc thì con người khó có thể tiếp thu được nền văn minh của loài người, chúng ta sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc làm chủ xã hội hiện đại Không biết đọc con người không được hưởng thụ những thành tựu văn hoá khoa học, tư tưởng, tình cảm của nhân loại qua ngôn ngữ viết Đặc biệt là trong thời kì bùng nổ thông tin thì đọc càng quan trọng, vì nó sẽ giúp người ta sử dụng tốt các nguồn thông tin Biết đọc con người đã nhân khả năng tiếp nhận lên nhiều lần Từ đây, con người mới tìm hiểu đánh giá cuộc sống, nhận thức mối quan hệ tự nhiên, xã hội Biết đọc, con người có khả năng giao tiếp được với thế giới bên trong của con người khác thông qua tác phẩm văn, thơ, bút kí của họ Không biết đọc, con người sẽ khó có điều kiện hưởng thụ giáo dục mà xã hội dành cho họ, khó có thể hình thành một nhân cách toàn diện Đọc giúp các em học sinh chiếm lĩnh được ngôn ngữ để dùng trong giao tiếp và học tập Nó là công cụ để học tập các môn học khác Đọc một cách có ý thức cũng sẽ có tác động tích cực tới trình độ ngôn ngữ cũng như tư duy của người đọc Đọc là một
kỹ năng quan trọng hàng đầu của con người Nhờ biết đọc, con người có thể tự học, học nữa, học mãi, học suốt đời Đó là một yêu cầu không thể thiếu được của con người trong thời đại hiện nay Biết đọc, ngắt câu, đổi giọng cho đúng ngữ điệu vừa đảm bảo được diễn cảm, hấp dẫn người nghe, vừa đảm bảo đúng ngữ pháp, ý nghĩa thông tin của tác giả muốn truyền đạt cho người nghe hiểu, nhận thức được đúng cũng là góp phần làm trong sáng ngôn ngữ Tiếng Việt Chính vì vậy “đọc” có ý nghĩa to lớn ở bậc Tiểu học Bước đầu trẻ học “đọc”, sau đó trẻ “đọc” để “học” Đọc giúp trẻ chiếm lĩnh được ngôn ngữ trong giao tiếp và học tập, nó là công cụ để học các môn học khác, đọc tốt giúp các em kĩ năng giao tiếp có giáo dục Môn Tập đọc ở Tiểu học có nhiệm vụ hình thành năng lực hoạt động ngôn ngữ cho học sinh, thể hiện ở bốn chức năng: nghe, nói, đọc, viết Đọc không phải chỉ là công việc chuyển kí hiệu chữ viết thành âm thanh mà còn là quá trình nhận thức để có kĩ năng thông hiểu những gì mình đọc được
b Những yêu cầu cơ bản của việc dạy phân môn Tập đọc lớp 2
* Nội dung, chương trình phân môn Tập đọc lớp 2
Trong quá trình tìm hiểu sách giáo khoa lớp 2 tôi nhận thấy rằng: các bài Tập đọc được phân bố vào từng tuần cùng với các phân môn khác Các bài Tập đọc được bố trí vào đầu mỗi tuần có vai trò làm cơ sở, chỗ dựa cho việc dạy các phân môn khác như: Chính tả, Luyện từ và câu, Tập làm văn… Mỗi tuần có 3 bài Tập đọc, song học sinh được học 2 bài còn 1 bài các em tự đọc thêm, thường thì các bài tập đọc đầu tuần được học trong 2 tiết Các bài Tập đọc có đủ các thể
Trang 4loại: Văn bản văn học, văn xuôi, thơ và một số văn bản nước ngoài Trung bình mỗi chủ điểm học trong 2 tuần, các em được học truyện vui ở kì 1, truyện ngụ ngôn ở kì 2, những câu chuyện này vừa để giải trí vừa có tác dụng rèn luyện tư duy và phong cách sống vui tươi, lạc quan cho các em
Các văn bản khác gồm văn bản báo chí, hành chính (tự thuật, thời khoá biểu, thời gian biểu, mục lục sách…) Thông qua văn bản này sách giáo khoa cung cấp cho các em một số kiến thức kĩ năng cần thiết trong đời sống, bước đầu xác lập mối quan hệ giữa học với hành, giữa nhà trường và xã hội
- Mỗi bài tập đọc lớp 2 khoảng 100 chữ, yêu cầu đọc trong thời gian 2 đến
3 phút Đọc đúng, rõ ràng từng từ, từng câu trong một đoạn, bài văn, bài thơ ngắn, biết ngắt hơi ở dấu phẩy, nghỉ hơi ở dấu chấm Bước đầu biết đọc thầm, hiểu nội dung bài đọc ở lớp Cụ thể, hiểu được ý nghĩa của các từ ngữ trong bài, nắm được ý chính của từng câu, đoạn văn hay thơ đã học, trả lời được những câu hỏi về nội dung của bài tập đọc Nhận xét về nội dung Tập đọc lớp 2
- Cấu tạo sách giáo khoa, nội dung bài Tập đọc phù hợp với đối tượng học sinh
- Kênh hình đẹp hấp dẫn
- Các bài tập đọc được trình bày khoa học và xếp theo chủ điểm
* Yêu cầu về kiến thức, kĩ năng
* Phát triển kĩ năng đọc và nghe cho học sinh
+ Rèn kĩ năng đọc thành tiếng:
- Phát âm đúng
- Đọc rõ ràng, liền mạch từng câu, đoạn, cả bài, biết ngắt nghỉ hơi hợp lí sau dấu câu, giữa các cụm từ, các phần trong bài tập đọc
- Cường độ, tốc độ đọc vừa phải (không đọc to quá hay đọc lí nhí)
- Tốc độ đọc vừa phải (không ê, a, ngắc ngứ hay liến thoắng), đạt yêu cầu khoảng 50 tiếng/phút
+ Rèn kĩ năng đọc thầm và hiểu nội dung:
Biết đọc không thành tiếng, không mấp máy môi
Hiểu được nghĩa của các từ ngữ trong văn cảnh (bài đọc); nắm được nội dung của câu, đoạn hoặc bài đã đọc, trả lời được các câu hỏi ở cuối mỗi bài tập đọc, tập nhận xét một số nhân vật, hình ảnh, chi tiết trong bài đọc
+ Rèn kĩ năng nghe nói:
- Nghe:
Nghe giáo viên đọc mẫu và nắm được cách đọc đúng các từ ngữ, câu, đoạn, bài Nghe - hiểu các câu hỏi và yêu cầu của thầy, cô
Trang 5Nghe - hiểu và có khả năng nhận xét ý kiến của bạn.
- Nói:
Biết cách trao đổi với các bạn trong nhóm học tập về bài đọc
Biết cách trả các câu hỏi về bài đọc
+ Rèn tư thế đọc
Tư thế đứng đọc thoải mái, không gò ép, đứng thẳng, khoảng cách từ mắt cách sách giáo khoa khoảng 25 - 30 cm
* Trau dồi vốn Tiếng Việt, vốn văn học, phát triển tư duy, mở rộng sự hiểu biết của học sinh về cuộc sống Cụ thể là:
- Làm giàu và tích cực hoá vốn từ, ngữ, vốn diễn đạt
- Bồi dưỡng vốn văn học ban đầu, mở rộng vốn hiểu biết về cuộc sống, hình thành một số kỹ năng phục vụ cho đời sống và việc học tập của bản thân (như khai lí lịch đơn giản, đọc thời khoá biểu, tra và lập mục lục sách, nhận và gọi điện thoại )
- Phát triển một số thao tác tư duy cơ bản (Phân tích, tổng hợp)
* Bồi dưỡng tư tưởng tình cảm và tâm hồn trong sáng, lành mạnh, tình yêu cái đẹp, cái thiện, cách ứng xử đúng trong cuộc sống, từ đó các em say mê, hứng thú đọc sách và thêm yêu Tiếng Việt
- Bồi dưỡng tình cảm yêu quý, kính trọng, biết ơn và trách nhiệm đối với ông
bà, cha mẹ, thầy cô; yêu trường lớp; đoàn kết, giúp đỡ bạn bè; vị tha, nhân hậu -Xây dựng ý thức và năng lực thực hiện những phép xã giao tối thiểu
- Từ những mẩu chuyện, bài văn, bài thơ hình thành lòng ham muốn đọc sách, khả năng cảm thụ văn bản văn học, cảm thụ vể đẹp của tiếng Việt và tình yêu tiếng Việt
* Những yêu cầu cần đạt được sau khi học Tập đọc lớp 2
- Kĩ năng đọc thành tiếng phát âm đúng rõ ràng các tiếng có vần khó, có phụ âm đầu, có dấu thanh dễ lẫn
- Đọc rõ ràng, mạch lạc, đảm bảo tốc độ theo quy định
- Ngắt nhịp đúng câu văn, câu thơ, đọc trơn và lưu loát bài Tập đọc, biết phân biệt lời nhân vật trong bài Tập đọc
- Kĩ năng đọc hiểu: Hiểu được nội dung ý nghĩa bài Tập đọc
7.1.2 Thực trạng việc rèn đọc cho học sinh lớp 2 trong giờ Tập đọc
a Thực trạng
Trường Tiểu học Kim Long B là một trường luôn dẫn đầu về chất lượng giáo dục, đa số giáo viên có trình độ chuyên môn khá và giỏi, giáo viên nhiệt
Trang 6tình, trăn trở với công việc đặc biệt là việc nâng cao chất lượng giáo dục Đa số giáo viên linh hoạt trong việc sử dụng các hình thức, phương pháp dạy học, tích cực tự học, tự bồi dưỡng nâng cao nghiệp vụ chuyên môn Ban Giám hiệu nhà trường phân công nhiệm vụ cụ thể, phù hợp với năng lực của mỗi giáo viên Giáo viên được phân công dạy chuyên khối nên có nhiều kinh nghiệm trong giảng dạy Nhà trường tổ chức có hiệu quả các buổi sinh hoạt chuyên môn, tổ chức báo cáo sáng kiến kinh nghiệm của những giáo viên thực hiện có hiệu quả trong năm học vì thế giáo viên đã tích luỹ, học tập được nhiều kinh nghiệm của đồng nghiệp để áp dụng vào giảng dạy Nhà trường được trang bị tương đối
đủ đồ dùng dạy học, giáo viên tích cực làm và sử dụng có hiệu quả đồ dùng dạy học, một số giáo viên có khả năng thực hiện ứng dụng công nghệ thông tin hiệu quả trong dạy Tập đọc
Học sinh lớp 2 của trường học đúng độ tuổi, đa số các em được cha mẹ quan tâm đến việc học tập Các em được học 2 buổi/ngày, các em được rèn đọc nhiều hơn ở buổi chiều Các em được tiếp cận nhiều với công nghệ thông tin, nhiều em thích đọc thơ, đọc truyện tranh nên nhiều em đọc thông thạo, trôi chảy và có em còn biết đọc diễn cảm khi học hết lớp 1 Học sinh được trang bị đầy đủ sách giáo khoa và đồ dùng học tập, nhiều em thích học Tập đọc
Về phía giáo viên: Đã nhiều năm dạy Tiểu học và nhiều năm nghiên cứu
về phương pháp dạy Tập đọc, đặc biệt là Tập đọc lớp 2, tôi nhận thấy một số ít giáo viên còn phân biệt chưa thật rõ ràng được mục tiêu chính của phân môn Tập đọc lớp 2 Học sinh lớp 2 chỉ cần đọc đúng, phát âm chuẩn và đọc lưu loát một bài Tập đọc là chính, còn phần đọc hiểu các em chỉ cần nắm được ý chính của đoạn, bài hoặc ý nghĩa của bài Tập đọc, phần luyện đọc, giáo viên cần cho học sinh đọc bài nhiều lần, luyện phát âm đúng, phát âm chuẩn, luyện đọc câu, đoạn, bài Mỗi học sinh trong giờ Tập đọc phải được đọc dưới mọi hình thức từ một, hai đến ba lần
Một số giáo viên, phân bố thời gian trong tiết dạy chưa hợp lí, thời gian dành cho luyện đọc còn ít, thời gian dành cho tìm hiểu bài nhiều hơn Một số ít giáo viên dạy các lớp không phải là lớp chọn hoặc giáo viên mới chuyển từ vùng sâu, vùng xa về trường chưa thực sự đầu tư, đổi mới phương pháp dạy học nhất
là đối với phân môn Tập đọc, chỉ chú ý dạy đủ bước, dạy đều đều cho đến hết bài, chưa biết cách sửa lỗi cho học sinh, chưa sử dụng linh hoạt các hình thức dạy học trong khâu luyện đọc Cách thức tổ chức luyện đọc của một số ít giáo viên còn tẻ nhạt, chưa tạo ra những “điểm mới” trong cách luyện đọc, việc vận dụng nguyên tắc dạy học “Học mà chơi, chơi mà học” còn chưa thực sự hiệu quả Giáo viên chưa hệ thống được lỗi sai của học sinh để tìm biện pháp sửa lỗi cho các em Việc sửa lỗi cho học sinh chưa kiên trì, xuyên suốt tiết dạy Tập đọc, chỉ sửa lỗi cho học sinh trong lúc luyện đọc câu, mà chưa chú ý sửa lỗi khi đọc đoạn, bài, khi đọc lại hoặc khi luyện đọc thuộc lòng Một số giáo viên giọng đọc còn chưa đúng mẫu, chưa diễn cảm, có giáo viên còn đọc ngọng, phát âm lệch chuẩn vì thế chất lượng dạy Tập đọc chưa đạt như mong muốn Một số ít giáo viên (dạy các lớp chọn) do đề cao quá mức yêu cầu cảm thụ văn học nên đã biến
Trang 7giờ Tập đọc thành giờ giảng văn, cô giảng là chính, trò chỉ nghe, dành ít thì giờ luyện đọc Trong khi giảng nội dung hầu hết giáo viên sử dụng câu hỏi sách giáo khoa là chính, chưa biết bóc tách câu hỏi, chẻ nhỏ câu hỏi, đặt thêm câu hỏi cho phù hợp với đối tượng học sinh, nên không gây được hứng thú học tập cho học sinh Các nguyên nhân trên dẫn đến một số học sinh không thích học Tập đọc, chất lượng “đọc” của học sinh chưa được cao Vì vậy việc tìm ra biện pháp rèn
kĩ năng đọc cho học sinh lớp 2 tôi thấy là thiết thực
Về phía học sinh: Trong một lớp học có rất nhiều đối tượng học sinh Một
số học sinh phát âm lệch chuẩn chữ viết ở một số âm đầu s/x; tr/ch; l/n; một
số vần anh/ăn; uyên/uên Ngắt nghỉ hơi tuỳ tiện, tốc độ đọc còn chậm, đọc rời rạc, chưa biết nhấn giọng ở những từ gợi tả, gợi cảm; chưa cảm thụ được cái hay, cái đẹp của bài văn, bài thơ Kĩ năng đọc đúng, đọc hay của các em lớp 2 còn yếu, các em đọc một cách thụ động Nhiều học sinh khá hơn cố gắng đọc hay, đọc diễn cảm song vì không có kĩ năng đọc đúng, không biết nên nhấn giọng chỗ nào, ngắt nhịp thơ ra sao, giọng đọc các câu phân loại theo kiểu câu như câu kể, câu hỏi, câu cảm phải đọc như thế nào nên vẫn không đạt kết quả
b Nguyên nhân
* Giáo viên
- Chưa thực sự đầu tư vào tiết dạy Tập đọc, chưa biết hệ thống, phân loại đối tượng học sinh để tìm biện pháp rèn đọc cho từng nhóm đối tượng
- Chưa biết lựa chọn phương pháp, hình thức dạy đọc phù hợp, chưa đổi mới hình thức luyện đọc dẫn đến học sinh nhàm chán, không hứng thú học tập đọc Giáo viên chưa kiên trì trong việc sửa lỗi cho học sinh
- Chưa có biện pháp rèn kỹ năng đọc phù hợp, hiệu quả cho học sinh
- Chưa xây dựng được thời gian biểu của tiết dạy cho hợp lí, xử lí các tình huống trong giờ dạy chưa thật linh hoạt
- Chưa tích cực làm và sử dụng đồ dùng dạy học, hoặc sử dụng đồ dùng dạy học chưa thật hiệu quả
- Một số giáo viên phát âm lệch chuẩn (ngọng n/l) nên không phát hiện ra học sinh phát âm sai để sửa lỗi cho các em
- Một số giáo viên mới ra trường chưa có kinh nghiệm giảng dạy
- Giáo viên tiểu học phải dạy nhiều môn học (9 môn học) nên việc tập trung đầu tư cho phân môn Tập đọc chưa nhiều
* Học sinh
Học sinh lớp 2, mới từ lớp 1 lên, các em còn nhỏ, hay quên, trí nhớ chưa bền Các em chưa có tính kiên trì trong sửa lỗi Các em trong lớp có nhiều đối tượng khác nhau, mỗi học sinh thường mắc những lỗi đọc khác nhau, một số em mắc lỗi phát âm lẫn lộn từ giao tiếp trong gia đình (cha, mẹ nói ngọng) Ở lớp 1
Trang 8các bài tập đọc còn ngắn, thường là dễ nhớ, dễ thuộc, và nội dung tìm hiểu bài chỉ gồm những câu hỏi đơn giản, học sinh ít phải tư duy, thời gian dành cho luyện đọc rất nhiều Ở lớp 2, các bài Tập đọc thường dài hơn, những bài đầu tuần thường dạy trong 2 tiết, nếu giáo viên không biết hướng dẫn luyện đọc thì các em rất chóng chán, không tận dụng được thời gian để phát huy hết khả năng đọc của mỗi học sinh
7.1.3 Các giải pháp thực hiện
Xác định rõ nguyên nhân chính dẫn đến thực trạng trên tôi đã tiến hànhmột số biện pháp sau:
Biện pháp 1: Khảo sát thực tế phân loại đối tượng học sinh
Khảo sát kỹ năng đọc của học sinh lớp 2B đầu năm (khảo sát không tính điểm) Cụ thể, tôi đã khảo sát thực tế việc đọc của các em qua một đoạn văn Giáo viên chép lên bảng đoạn văn sau:
Xuân về!
Thế là mùa xuân mong ước đã đến! Đầu tiên, từ trong vườn, mùi hoa hồng, hoa huệ thơm nức Trong không khí không còn ngửi thấy hơi nước lạnh lẽo mà đầy hương thơm và ánh sáng mặt trời Cây hồng bì đã cởi bỏ hết những cái áo lá già đen thủi Các cành cây đều lấm tấm màu xanh Những cành xoan khẳng khiu đương trổ lá, lại sắp buông toả ra những tán hoa sang sáng, tim tím Ngoài kia, rặng râm bụt cũng sắp có nụ.
Giáo viên lần lượt gọi từng học sinh đọc bài, với thang điểm 10
Cụ thể:
Điểm giỏi (điểm 9 - 10): Học sinh đọc lưu loát, biết nhấn giọng đúng chỗ, ngắt nghỉ phù hợp, bước đầu biết đọc diễn cảm
Điểm Khá (điểm 7 - 8): Học sinh đọc to, rõ ràng, ngắt nghỉ đôi chỗ còn
có thể chưa phù hợp
Điểm trung bình (điểm 5, 6): Học sinh đọc đúng tiếng, từ đôi chỗ còn chưa lưu loát, mắc 4 đến 5 lỗi
Điểm yếu (dưới 5): Học sinh đọc còn sai nhiều
Sau khi cho học sinh trong lớp đọc bài, có một số lỗi như sau:
Xuân về Thế nà mùa xuân mong ước đã đến! Đầu tiên, từ trong vườn, mùi hoa hồng, hoa huệ thơm lức Trong không khí không còn ngựi thấy hơi nước nạnh nẽo mà đầy hương thơm và ánh sáng mặt trời Cây hồng vì đã cợi bọ hết nhứng cái áo đá già đen thụi Các cành cây đều đấm tấm màu xanh Những cành xoan khẳng khiu đương chộ lá, lại sắp buông toả ra nhứng tán hoa sang sáng, tim tím Ngoài kia, dặng dâm bụt cúng sắp có lụ.
Trang 9Đánh giá sau khảo sát cụ thể như sau:
Tổng
số HS
dự KT
Số
Số
Số
Số
Qua khảo sát thực tế, tôi tiến hành lập danh sách, phân loại học sinh mắc lỗi theo nhóm như sau:
Cụ thể:
+ Về lỗi phát âm: Các em chủ yếu ngọng về âm đầu và thanh, ngọng vần
ít hơn Cụ thể: học sinh chủ yếu lẫn âm l/n: 5 em (phần nhiều ảnh hưởng do phát
âm từ gia đình bố mẹ học sinh); 1 em ngọng thanh hỏi/nặng; còn 4 em ngọng vần uyên/uên; anh/ăn
+ Về lỗi diễn đạt: Cả lớp có 5 học sinh đọc trôi chảy, mạch lạc, bước đầu
có diễn cảm, 10 em đọc rõ ràng, ngắt nghỉ tương đối phù hợp, 15 em đọc được bài tuy nhiên đôi khi vẫn còn ngắt, nghỉ chưa đúng chỗ, chưa biết ngắt câu dài, vẫn ngọng âm, còn 4 em vừa đọc vừa đánh vần, đọc chậm và còn mắc cả lỗi phát âm (ngọng âm đầu và thanh), trong lúc đọc còn dừng lại để đánh vần, không đảm bảo tốc độ Còn 2 em đọc được bài nhưng đọc liến thoắng, ngắt nghỉ không đúng chỗ, đọc ào ào cho hết bài, còn 4 em đọc nhỏ
Sau khi khảo sát, phân loại đối tượng tôi tiến hành lập danh sách theo dõi, tập trung các nhóm học sinh mắc lỗi để xây dựng kế hoạch bồi dưỡng riêng Lập bảng theo dõi mức độ tiến bộ trong phát âm, những ưu khuyết điểm còn mắc phải trong từng bài, từng tuần để từng bước dứt điểm
Thông qua bảng thống kê giáo viên nắm được mức độ mắc lỗi của học sinh trong lớp từ đó có kế hoạch sửa lỗi cho từng nhóm học sinh trong từng tiết học, bài học, theo từng loại lỗi khác nhau
Trang 10Tóm lại: Bước khảo sát thực tế việc đọc của học sinh nhằm tìm ra để phân loại các nhóm mắc lỗi khác nhau để biềm biện pháp khắc phục, sửa lỗi cho học sinh Đây là bước rất quan trọng để thực hiện tốt việc “rèn kĩ năng đọc” cho học sinh
Biện pháp 2: Yêu cầu đối với giáo viên
1 Chuẩn bị bài trước khi lên lớp
1.1 Tập đọc mẫu
Trước khi lên lớp, giáo viên phải nghiên cứu kỹ bài Tập đọc: Xác định chuẩn kiến thức kỹ năng của bài, nắm chắc nội dung và ý nghĩa bài Tập đọc, đặc biệt là thể loại bài Tập đọc, từ đó hình thành cách đọc, giọng đọc, cách ngắt hơi, nghỉ hơi, cách ngắt nhịp câu thơ, cách lên giọng, xuống giọng cho phù hợp
Đọc bài thành tiếng ít nhất hai đến ba lần để tự kiểm tra giọng đọc, cách ngắt hơi, nghỉ hơi, của mình đã phù hợp chưa để kịp thời điều chỉnh cho bước đọc mẫu của giờ Tập đọc Giáo viên phải tập cho bản thân mình có giọng đọc mẫu thật chuẩn Đọc mẫu cho các em trong giờ Tập đọc là vô cùng quan trọng
nó góp phần quyết định đến chất lượng đọc của các em trong giờ Tập đọc đó
Giáo viên đọc mẫu phải đọc đúng, rõ ràng, trôi chảy, đảm bảo tốc độ và diễn cảm, vì đây chính là cái đích về kỹ năng đọc mà học sinh cần đạt được Qua bài đọc mẫu của giáo viên còn diễn đạt được đúng ý nghĩa và tình cảm mà tác giả muốn gửi gắm trong bài tập đọc (đây chính là phương pháp trực quan tốt nhất đối với học sinh lớp 2)
Nếu giáo viên còn phát âm chưa chuẩn nên gạch dưới những tiếng từ mình hay mắc lỗi để khi đọc chú ý uốn nắn kịp thời tiến tới đọc chuẩn khi đọc mẫu trước học sinh
1.2 Phân tích nội dung bài Tập đọc qua hệ thống câu hỏi cuối bài Giáo viên phải trả lời được các câu hỏi vì các câu trả lời này sẽ giúp cho giáo viên xác định được mục đích, yêu cầu, nội dung và phương pháp dạy bài Tập đọc Trong một số bài Tập đọc giáo viên có thể dùng thêm một số câu hỏi dẫn dắt trước khi vào các câu hỏi chính, có thể chia câu hỏi trong sách giáo khoa thành các câu hỏi nhỏ, sắp xếp, hệ thống lại các câu hỏi cho phù hợp (tránh những câu hỏi vụn vặt)
1.3 Lựa chọn phương pháp, hình thức dạy học - đặc biệt là lựa chọn biện pháp rèn đọc cho học sinh
Tuỳ từng bài Tập đọc, giáo viên lường trước các từ khó, phát âm dễ lẫn để lựa chọn nhóm đối tượng luyện đọc nhiều hơn Ví dụ bài tập đọc có nhiều âm đầu khó, hay có vần dễ lẫn để chọn nhóm học sinh hay mắc lỗi đó luyện đọc kĩ hơn Lựa chọn hình thức luyện đọc ở phần đọc đoạn, bài hay phần đọc lại sau tìm hiểu nội dung, có thể chọn các hình thức dạy học như: Trò chơi, thi đọc tiếp sức, thi đọc đối đáp để học sinh không nhàm chán Cách luyện đọc nhóm cũng cần linh hoạt, không nhất nhất cứ nhóm đôi Bài có 3 đoạn chúng ta có thể luyện