SKKN đổi mới phương pháp dạy học phát huy tính tích cực của học sinh trong môn toán lớp 2

PHÒNG GD&ĐT YÊN LẠCTRƯỜNG TIỂU HỌC ĐẠI TỰ CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc Đại Tự, ngày 22 tháng 3 năm 2018 BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

PHÒNG GD&ĐT YÊN LẠC

TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐẠI

TỰ

CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT

NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

Đại Tự, ngày 22 tháng 3 năm 2018

BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC

CỦA HỌC SINH TRONG MÔN TOÁN LỚP 2

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ

Như chúng ta đã biết, tình hình thực tế hiện nay của ngành giáo dục, việc đổi mới phương pháp dạy học ở các bậc học nói chung, bậc Tiểu học nói riêng được các nhà khoa học nghiên cứu, cán bộ quản lí chỉ đạo cũng như giáo viên trực tiếp giảng dạy đều phải quan tâm

Mỗi giáo viên có thể hiểu rằng đổi mới phương pháp dạy học là tìm ra con đường đi ngắn nhất để đạt được chất lượng và hiệu quả cao Con đường này không sẵn có mà đòi hỏi người giáo viên phải suy nghĩ, tìm tòi, sáng tạo Đổi mới phương pháp dạy học là chuyển trọng tâm từ người dạy sang người học Trong đó người thầy chỉ là người tổ chức hướng dẫn học sinh hoạt động Từ đó, học sinh tự tìm tòi, tự phát hiện, tự chiếm lĩnh kiến thức một cách chủ động, có

hệ thống Trong đổi mới giáo dục thì đổi mới phương pháp dạy học có vị trí quan trọng đặc biệt vì hoạt động dạy học là hoạt động chủ yếu trong nhà trường

Đổi mới phương pháp dạy học nói chung và phương pháp dạy học Toán ở lớp 2 nói riêng là đưa ra các phương pháp dạy học hiện đại vào nhà trường, trên cơ sở phát huy mặt tích cực của các phương pháp dạy học truyền thống nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả giờ dạy

V× vËy đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động sáng tạo của học sinh trong quá trình dạy học m«n To¸n lµ rÊt cÇn thiÕt.Đó cũng là vấn đề mà các nhà nghiên cứu, các cán bộ quản lý chỉ đạo cũng như giáo viên trực tiếp giảng dạy đặc biệt quan tâm

PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I Mục tiêu:

Việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học Toán 2 phải đảm bảo yêu cầu sau:

+ HS phải tham gia các hoạt động học tập một cách tích cực, hứng thú, tự tin và tự nhiên Tạo cho học sinh tính tự giác, tích cực trong học tập

+ Giáo viên phải tổ chức hướng dẫn nhẹ nhàng dưới sự trợ giúp đúng mức, đúng lúc của sách giáo khoa, đồ dùng dạy học Toán, để từng học sinh (từng nhóm học sinh) tự phát hiện và tự giải quyết vấn đề của bài học, tự chiếm lĩnh nội dung kiến thức và có thể vận dụng được kiến thức đó vào luyện tập thực hành, giúp cho việc phát triển năng lực cá nhân học sinh

+ Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng hiện đại hoá Thay thế các phương pháp dạy học đơn điệu ít tác dụng bằng các phương tiện kĩ thuật hiện đại Giúp học sinh hứng thú trong học tập, hiểu sâu, nhớ lâu kiến thức

II Thực trạng

1 Thuận lợi

- Đội ngũ giáo viên nhiệt tình, ham học hỏi nên việc tiếp cận với chương trình mới, với việc đổi mới phương pháp và phương tiện dạy học hiện đại khá nhanh chóng, thành thạo

- Giáo viên được trang bị đầy đủ sách giáo khoa, sách giáo viên, sách tham khảo

- Giáo viên đã sử dụng phương pháp và hình thức dạy học linh hoạt để phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh một cách hiệu quả

- Học sinh khối 2 đều được học 2 buổi /ngày Vì vậy có nhiều thời gian cho việc luyện tập thực hành ở buổi 2

- Sự quan tâm của phụ huynh học sinh cũng góp phần nâng cao chất lượng các môn học nói chung và môn Toán nói riêng

2 Khó khăn

- Tư duy trừu tượng của học sinh lớp 2 còn hạn chế, nên xác định và chốt lại cho học sinh là khó

- Giờ học toán thường trầm, không sôi nổi và khô khan Học sinh ít chú ý vào bài

- Một số ít giáo viên việc sử dụng đồ dùng dạy học còn hạn chế, có đồng chí ngại dùng, còn lúng túng, vụng về khi sử dụng, nên hiệu quả tiết dạy chưa cao

- Một số em chưa ý thức trong học tập

- Một số phụ huynh chưa quan tâm đến việc học hành của con em

- Việc không giao bài tập về nhà cũng khiến cho ý thức học tập của các

em không tốt

- Dạy học còn nặng về áp đặt, chưa phát huy tính tích cực chủ động, sáng tạo của học sinh

- Do đặc điểm lứa tuổi, học sinh còn hiếu động, sự tập trung chú ý nghe giảng bài còn hạn chế Khả năng phân tích, trí tưởng tượng, sự suy luận của các

em cũng còn chưa tốt dẫn tới ngại làm các bài tập toán

III Giải pháp:

1 Đổi mới phương pháp dạy học:

- Luật giáo dục năm 2005 nhấn mạnh sự cần thiết phải đổi mới phương pháp dạy và học theo hướng tích cực Trong việc đổi mới phương pháp dạy và học theo hướng tích cực thì phương pháp học của học sinh là mối quan tâm hàng đầu Phương pháp dạy và học tích cực đề cập đến các hoạt động dạy và học nhằm tích cực hoá hoạt động học tập và phát triển tính sáng tạo của người học Trong đó, các hoạt động học tập được tổ chức, được định hướng bởi giáo viên, người học không thụ động, chờ đợi mà tự lực, tích cực tham gia vào quá trình, tìm kiếm, khám phá, phát hiện kiến thức để giải quyết vấn đề trong thực tiễn Qua đó lĩnh hội nội dung học tập và phát triển năng lực sáng tạo

- Việc khắc sâu kiến thức là việc làm hết sức cần thiết trong mỗi bài dạy.

Từ việc khắc sâu kiến thức, học sinh sẽ nắm bài chắc hơn, sẽ hiểu được bài học này mình cần nắm chắc kiến thức gì? Nếu như việc khắc sâu kiến thức trong tiết dạy được giáo viên làm thường xuyên thì tiết học sẽ có điểm nhấn, không tràn lan, đều đều và học sinh hiểu bài hơn Từ đó sẽ giúp các em nhớ được kiến thức

cơ bản và sẽ tự ghi được ý chính vào vở

- Để học sinh tự ghi được nội dung chính của bài, giáo viên phải xác định được nội dung trọng tâm học sinh cần ghi nhớ, thể hiện bằng những câu chốt bài thật ngắn gọn, thật xúc tích và toát lên nội dung bài Giáo viên xây dựng hệ thống câu hỏi để học sinh trả lời rồi tự học, tự phát hiện ra kiến thức, tự rút ra kết luận Kết luận của học sinh có thể đúng, có thể chưa thật đúng.Vì vậy, giáo viên sẽ sửa cho học sinh và trong quá trình học sinh vừa nghe, vừa đánh giá, vừa ghi lại chứ không phải giáo viên dành mất một khoảng thời gian cho học sinh ghi Ở bước này, giáo viên phải làm chậm, nói chậm, học sinh nhắc lại nhiều lần và yêu cầu

các em tự ghi nhớ bài Trong quá trình giảng, giáo viên cần lưu lại trên bảng

những nội dung chính của bài học (hoặc trên bảng phụ) Nếu tiết dạy được trình chiếu trên máy cần thiết kế các slide để lưu lại các nội dung chính từ đầu đến kết thúc tiết học; tô đậm những nội dung quan trọng như quy tắc, định nghĩa, khái niệm, tính chất, tổng quát để học sinh có thể tự ghi chép vào vở của mình

2 Đổi mới hình thức dạy học:

Song song với việc đổi mới phương pháp dạy học là việc đổi mới hình thức dạy học Trong tiết dạy, giáo viên cần tổ chức các hoạt động học tập cho

học sinh dưới nhiều hình thức phong phú kết hợp linh hoạt các hình thức dạy học mà phát huy được tính tích cực của học sinh Giáo viên cần chú ý cách dạy

ít - học nhiều tức là chuyển hoạt động nói của giáo viên thành hoạt động học của học sinh

Các hình thức dạy học cá nhân, hoạt động nhóm, tổ chức trò chơi, câu lạc

bộ, hội thi…được giáo viên vận dụng một cách linh hoạt

3 Sử dụng tốt, có hiệu quả TB - ĐDDH:

Muốn nâng cao hiệu quả sử dụng TB – ĐDDH giáo viên cần nắm rõ danh mục ĐDDH đã được cung cấp Trên cơ sở đó, giáo viên hoặc tổ chuyên môn có thể sắp xếp theo từng chủ đề, đề tài Để giải quyết một số TB-ĐDDH còn thiếu, giáo viên trong cùng một tổ phối hợp với nhau sưu tầm, tự làm thêm đồ dùng theo chủ đề, đề tài

Khi sử dụng TB – ĐDDH, giáo viên cần tuân theo các nguyên tắc sau:

- Gắn với nội dung sách giáo khoa

- Phù hợp với thực tiễn dạy học

- Phù hợp với kế hoạch bài học

- Đúng mục đích, đúng lúc, đúng chỗ

- Tự làm và cải tiến đồ dùng dạy học phải phù hợp điều kiện kinh tế nhưng vẫn phải đảm bảo tính chính xác, khoa học, thẩm mĩ

4 Đổi mới cách học:

Bên cạnh việc cung cấp cho học sinh kiến thức, kỹ năng để các em đạt được mục tiêu sau mỗi bài học thì việc dạy học sinh cách học là hết sức quan trọng Từ trước đến nay, chúng ta mới coi trọng việc dạy cho học sinh kiến thức, kỹ năng chưa chú ý dạy, rèn cho học sinh cách học - tức là học sinh chưa có phương pháp học tập tốt, chưa chủ động trong việc tiếp cận và chiếm lĩnh kiến thức Việc đổi mới cách học ở đây thể hiện ở những nội dung sau:

* Học sinh phải biết cách tự học: Giáo viên cần hướng dẫn các em tự lực

khám phá những điều chưa biết trên cơ sở những điều đã biết Tham gia vào các hoạt động học tập, các em được đặt vào những tình huống, được trực tiếp quan sát, thảo luận, trao đổi, làm thí nghiệm, được khuyến khích đưa ra các giải pháp giải quyết vấn đề theo cách của mình Được động viên trình bày quan điểm riêng của mỗi cá nhân Qua đó, người học không những chiếm lĩnh được kiến thức và kĩ năng mới mà còn làm chủ cách thức xây dựng kiến thức Từ đó tính

tự chủ và sáng tạo có cơ hội được bộc lộ, rèn luyện

- Hướng dẫn học sinh biết cách tự đọc sách giáo khoa, tiếp xúc với các lệnh, các yêu cầu của sách giáo khoa, tự huy động những kiến thức đã học để tự tìm hiểu và chiếm lĩnh kiến thức

* Tập cho học sinh tự giải thích:

- Đồng thời với các việc làm trêm, giáo viên cần lưu ý: Tập cho học sinh thói quen đặt câu hỏi “Tại sao” và tự suy nghĩ để trả lời các câu hỏi đó Tùy vào

tình huống cụ thể mà có thể đặt ra câu hỏi: Tại sao lại làm như vậy? Có cách nào khác không? Có cách hay hơn? Tại sao đúng? v.v…

- Các câu hỏi đó nhắc nhở, thôi thúc các em tìm đến các căn cứ, các cơ sở

để giải thích Từ thói quen trong suy nghĩ, ta hình thành và rèn luyện thói quen

đó trong diễn đạt và trình bày

5 Đổi mới cách đánh giá:

- Việc chấm, chữa bài cụ thể, thường xuyên, kịp thời của giáo viên theo Thông tư 22 có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với chất lượng học sinh Giáo viên sẽ đánh giá được hiệu quả giảng dạy của mình để có hướng điều chỉnh nội dung, phương pháp dạy cho phù hợp Đồng thời qua đó giáo viên biết được mặt mạnh, mặt yếu của từng học sinh để có biện pháp phát huy mặt mạnh, khắc phục mặt yếu, bổ sung “lấp đầy” những lỗ hổng cho từng đối tượng học sinh

- Ngoài ra, giáo viên cho học sinh tự chấm bài của mình, của bạn để học sinh biết khắc phục chỗ sai, học tập được cách làm hay, cách trình bày ngắn gọn của bạn

* Cụ thể:

1) Đối với dạng bài hình thành kiến thức mới:

- Giúp HS tự phát hiện và tự giải quyết vấn đề của bài học rồi giúp HS sử dụng kinh nghiệm của bản thân để tìm mối quan hệ của vấn đề đó với các kiến thức đã biết (đã học được ở trường, trong đời sống…) Từ đó tự tìm cách giải quyết vấn đề

- Giúp HS khái quát hoá (theo mức độ phù hợp) cách giải quyết vấn đề để

tự chiếm lĩnh kiến thức mới

- Hướng dẫn HS thiết lập mối quan hệ giữa kiến thức mới và kiến thức có liên quan đã học và kiến thức sắp học Mỗi kiến thức mới đều có một quá trình làm quen để chuẩn bị (ở dạng trực quan đơn giản, cụ thể,…)

- Giúp HS phát triển trình độ tư duy và khả năng diễn đạt bằng lời, bằng hình ảnh, bằng kí hiệu,…

2) Đối với dạng bài luyện tập:

- Giúp HS nhận ra kiến thức mới (hoặc kiến thức đã học) trong nội dung các bài tập đa dạng, phong phú

- Giúp HS tự thực hành, luyện tập theo khả năng của mình Không nên bắt

HS phải chờ đợi nhau trong quá trình làm bài

- Tạo ra sự hỗ trợ, giúp đỡ lẫn nhau giữa các đối tượng HS

- Khuyến khích HS tự kiểm tra kết quả thực hành, luyện tập

- Tập cho HS có thói quen tìm phương án để giải quyết vấn đề, không thoả mãn với các kết quả đã đạt được

IV Bài soạn minh họa:

Toán

CÁC SỐ TỪ 101 ĐẾN 110

I Mục tiêu:

- Giúp HS:

+ Biết đọc và viết thành thạo các số từ 101 đến 110.

+ So sánh được các số từ 101 đến 110 Nắm được thư tự các số từ 101 đến 110

II Đồ dùng dạy học:

- Các hình vuông biểu diễn trăm và các hình vuông nhỏ biểu diễn đơn vị như ở bài học 132

- Phiếu học tập, bảng phụ, một số đồ dùng phục vụ cho trò chơi

III Các hoạt động dạy học:

1 Ổn định tổ chức: Hát.

2 Kiểm tra bài cũ:

- Giáo viên gọi 2 học sinh đọc các số:

HS1: 120,140,160,180

HS2: 110,130,150,170

- Cả lớp viết các số: Một trăm bảy

mươi, Một trăm tám mươi

- Đọc số

- viết bảng con

3 Bài mới:

a Giới thiệu:

Hôm nay cô cùng cả lớp học bài: Các số

từ 101 đến 110 Sau bài học này các em

sẽ biết cách đọc, viết, so sánh và thứ tự

các số từ 101 đến 110

- Ghi tên bài học

b Giảng bài mới:

* Hoạt động 1: Đọc và viết số từ 101

đến 110.

- Cho học sinh lấy trong bộ đồ dùng ra

tấm bìa có 100 ô vuông, lấy tiếp 1 ô

vuông nữa

- 100 ô vuông và 1 ô vuông

- Các em vừa lấy ra được mấy ô vuông?

- Viết 1 vào cột chỉ hàng trăm

- Em lấy được mấy chục ô vuông?

- Viết 0 vào cột chỉ chục

- Em lấy được mấy ô vuông?

- Viết 1 vào cột chỉ hàng đơn vị

Vậy để viết số gồm 1 trăm, 0 chục, 1 đơn vị

ta viết như sau: "Viết từ trái sang phải"

( Đầu tiên viết chữ số hàng trăm rồi viết

đến chữ số hàng chục và cuối cùng là chữ

số hàng đơn vị.)

- Số gồm 1 trăm, 0 chục, 1 đơn được viết

là: 101và số này được đọc là "Một trăm

linh một"

* Các số 102,103,104 thành lập tương tự

- Các em vừa được học những số nào?

- Các số vừa được học có mấy chữ số?

- Lấy 100 ô vuông và 1 ô vuông

- Lấy được 100 ô vuông

- Lấy được 0 chục ô vuông

- Lấy được 1 ô vuông

- 2 học sinh đọc số

- Lớp đọc đồng thanh

- Em vừa được học các số 101, 102,

103, 104

- Các số em vừa học có 3 chữ số

- Các số có 3 chữ số này có chữ số hàng

chục là mấy?

Giáo viên hướng dẫn cách đọc

- Khi đọc các số có 3 chữ số có chữ số

hàng chục là 0 ta không đọc là 0 mà phải

đọc chữ số hàng chục đó là linh

- Giáo viên phát phiếu

* Hoạt động 2: Luyện tập

+ Bài 1: GV gọi học sinh đọc yêu cầu.

- Bài yêu cầu em việc gì?

- Em nào có thể tìm được cách đọc cho

các số này?

- GV cho HS làm trên phiếu

- GV thu 5 phiếu để chấm

- GV nhận xét chung - chốt lại: BT1

+ Bài 2: GV cho HS đọc yêu cầu.

- Bài yêu cầu gì?

- Cho cô biết số đầu tiên trên tia số là số nào?

- Số tiếp theo là số nào?

- Khoảng cách 2 vạch trên tia số là bao

- Các số có 3 chữ số này có chữ số hàng chục là 0?

- 1 học sinh đọc lại các số 101 102

103 104

- Điền tiếp vào bảng (1học sinh làm phiếu lớn.)

- HS trình bày cách làm của mình

- Học sinh đọc yêu cầu bài.

- Học sinh trả lời

- Học sinh nêu cách đọc

- Học sinh làm trên phiếu

- HS đọc yêu cầu

- HS nêu

- Số 101

- Số 102

nhiêu?

- GV tổ chức cho HS chơi trò chơi tiếp sức

- GV cho HS đọc các số theo thứ tự từ bé

đến lớn Từ lớn đến bé

- GV chốt kiến thức bài tập 2

+ Bài 3: GV cho HS đọc yêu cầu.

- GV cho HS làm bảng con

- GV chốt lại kiến thức bài tập 3

+ Bài 4: GV cho HS đọc yêu cầu bài 4.

- Bài có mấy việc?

- Việc thứ nhất là gì?

- Việc thứ hai là gì ?

- GV cho HS lấy vở làm bài vào vở

- GV chấm bài, nhận xét

- GV chốt lại kiến thức bài tập 4

- Khoảng cách 2 vạch trên tia số cách nhau 1 đơn vị

- HS chơi trò chơi tiếp sức theo tổ

- HS nhận xét bạn

- HS đọc

- HS đọc yêu cầu

- HS làm bài 3 vào bảng con

- HS đọc yêu cầu

- HS trả lời

- HS làm bài vào vở

- 1 HS lên bảng làm vào bảng phụ

4 Củng cố:

- GV cho học sinh chơi trò chơi: Tìm nhà cho thỏ

- Nhận xét tiết học

PHẦN III: KẾT LUẬN

Mỗi giáo viên chúng ta ai cũng mong muốn thành quả lao động của mình đạt kết quả cao, đó là chất lượng dạy và học Để đạt được điều đó thì cần có một thái độ đúng đắn và cách làm việc tận tâm, khoa học Bởi vậy vấn đề đổi mới phương pháp dạy học hiện nay là vô cùng cần thiết và cấp bách Mà người cầm lái thực thi đổi mới phương pháp dạy học chính là giáo viên Vậy hơn ai hết người giáo viên phải hiểu rõ điều này để có kế hoạch tự bồi dưỡng nhằm nâng cao chất lượng dạy và học của lớp mình, khối mình

Trên đây là một số ý kiến chung của chúng tôi trong việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh nhằm nâng cao chất lượng cho học sinh lớp 2 Song đây cũng là một vấn đề mới, vấn đề khó đòi hỏi phải làm thường xuyên, liên tục mới mang lại hiệu quả Chính vì vậy, chúng tôi mạnh dạn tổ chức chuyên đề này, kính mong nhận được sự quan tâm chỉ đạo, giúp đỡ của các lãnh đạo trong cụm, của BGH nhà trường và sự đóng góp ý kiến của các bạn đồng nghiệp Để báo cáo của chúng tôi được hoàn thiện hơn

Xin trân trọng cảm ơn!

Đại Tự, ngày 22 tháng 3 năm 2018

Người viết

Phan Thị Ánh Tuyết