SKKN áp dụng dạy học tích hợp trong môn vật lý THCS

Tình trạng này do nhiều nguyênnhân, theo tôi trong đó có nguyên nhân do giáo viên có phương pháp dạy học chưaphù hợp, chưa tích cực đổi mới phương pháp khiến học sinh tiếp thu kiến thức

PHÒNG GD&ĐT TAM DƯƠNG

TRƯỜNG THCS HOÀNG LÂU

HỒ SƠ ĐỀ NGHỊ CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN CẤP

4 Báo cáo kết quả nghiên cứu, ứng dụng sáng kiến

Tam Dương, năm 2019

BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN

“Áp dụng dạy học tích hợp trong môn Vật lý THCS”

1 Lời giới thiệu:

1.1 Cơ sở lý luận:

Dạy học tích hợp có thể hiểu là một hình thức dạy học kết hợp giữa dạy lýthuyết và dạy thực hành, qua đó hình thành năng lực cần thiết cho học sinh Dạyhọc phải làm cho các em có các năng lực tương ứng với chương trình Do đó, việcdạy kiến thức lý thuyết không phải ở mức độ hàn lâm mà chỉ ở mức độ cần thiếtnhằm hỗ trợ cho sự phát triển các năng lực thực hành ở mỗi học sinh Việc dạy lýthuyết thuần túy sẽ dẫn đến tình trạng lý thuyết suông, kiến thức sách vở khôngmang lại lợi ích thực tiễn Do đó, cần gắn lý thuyết với thực hành trong quá trìnhdạy học Thực hành là hình thức luyện tập để trau dồi kỹ năng, kỹ xảo hoạt độnggiúp cho học sinh hiểu rõ và nắm vững kiến thức lý thuyết Đây là khâu cơ bản đểthực hiện nguyên lý giáo dục học đi đôi với hành, lý luận gắn với thực tiễn Sự địnhhướng của giáo viên góp phần tạo ra môi trường sư phạm bao gồm các yếu tố cần

có đối với sự phát triển của học sinh mà mục tiêu bài học đặt ra và cách giải quyếtchúng Trong dạy học tích hợp, học sinh được đặt vào những tình huống của đời sốngthực tế, họ phải trực tiếp quan sát, thảo luận, làm bài tập, giải quyết nhiệm vụ đặt ratheo cách nghĩ của mình, tự lực tìm kiếm nhằm khám phá những điều mình chưa rõchứ không phải thụ động tiếp thu những tri thức đã được giáo viên sắp xếp Các emcần phải tiếp nhận đối tượng qua các phương tiện nghe, nhìn, và phân tích đốitượng nhằm làm bộc lộ và phát hiện ra các mối quan hệ bản chất, tất yếu của sự vật,hiện tượng Từ đó, các em vừa nắm được kiến thức vừa nắm được phương phápthực hành

huy động tổng hợp các kiến thức và kĩ năng từ nhiều lĩnh vực khác nhau Khôngphải ngẫu nhiên mà hiện nay đang ngày càng xuất hiện các môn khoa học “liênngành” hơn nữa, trong quá trình phát triển của khoa học và giáo dục, nhiều kiếnthức, kĩ năng chưa hoặc chưa cần thiết trở thành một môn học trong nhà trường,nhưng lại rất cần chuẩn bị cho học sinh để các em có thể đối mặt với những tháchthức của cuộc sống

Tuy nhiên thực trạng đáng buồn là hiện nay có nhiều học sinh không thích họcvật lý vì tính trừu tượng, khô khan và đặc biệt các em dễ nản khi gặp bài tập tínhtoán đòi hỏi sử dụng kiến thức Toán học để giải Tình trạng này do nhiều nguyênnhân, theo tôi trong đó có nguyên nhân do giáo viên có phương pháp dạy học chưaphù hợp, chưa tích cực đổi mới phương pháp khiến học sinh tiếp thu kiến thức mộtcách thụ động, có lý thuyết mà không có thực hành, không được vận dụng vào thựctiễn Giáo viên chưa có sự vận dụng linh hoạt, chưa có sự gắn kết kiến thức giữacác môn học Giáo viên chưa hiểu rằng khi các em càng được vận dụng vào thựctiễn thì các em tiếp thu kiến thức càng dễ dàng và nhớ lâu Đặc biệt hơn nữa khihiện nay có nhiều giáo viên vẫn còn chưa hiểu rõ mục đích, cách thức của tích hợpliên môn trong công tác dạy học không chỉ ở bộ môn Vật lý mà đối với cả các mônhọc khác, hoặc đã áp dụng nhưng chưa hiệu quả, điều này đã làm hạn chế rất nhiềunhững ưu điểm của dạy học tích hợp

Từ các lý do nêu trên, tôi nhận thấy sự cần thiết phải tích hợp giáo dục các kiếnthức và kĩ năng cho học sinh thông qua các môn học Vì vậy tôi chọn đề tài “Ápdụng dạy học tích hợp trong môn Vật lý THCS” nhằm đưa ra các giải pháp tích hợpcác môn học vào bộ môn Vật lý, nhằm phát huy tính tích cực của học sinh, giúphọc sinh có hứng thú hơn với bộ môn Vật lý THCS Từ đó vận dụng vào giải quyếtcác vấn đề trong thực tiễn

2 Tên sáng kiến:

ÁP DỤNG DẠY HỌC TÍCH HỢP TRONG MÔN VẬT LÝ THCS

3 Tác giả sáng kiến:

- Họ và tên: hà Thị Thu Hương

- Địa chỉ tác giả sáng kiến: Trường THCS Hoàng Lâu – Tam Dương –Vĩnh Phúc

- Số điện thoại: 0387334579 E-mail: hathuhuong1@gmail.com

4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến:

Hà Thị Thu Hương - Trường THCS Hoàng Lâu – Tam Dương – Vĩnh Phúc

5 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến:

Sáng kiến được áp dụng ở chương trình Vật lý THCS

6 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: 1/2018

7 Mô tả bản chất của sáng kiến:

7.1 Về nội dung của sáng kiến:

7.1.1 Thực trạng vấn đề nghiên cứu:

+ Học sinh:

-Dạy học tích hợp liên môn có tính thực tiễn, ứng dụng cao, học sinh được làm việcnhiều hơn, được tự tìm tòi khám phá nhiều hơn nên phát huy được tính tích cực củahọc ,tạo hứng thú học tập cho các em

- Cùng một lúc các em được ôn lại, hệ thống lại các kiến thức liên quan ở nhiềumôn học, từ đó nâng cao chất lượng học tập

- Các em được tham gia nhiều hoạt động ngoài giờ học nên giúp phát triển nhiều

kỹ năng sống cho các em

- Các giáo viên được tham gia các lớp tập huấn do Bộ, Sở, Phòng giáo dục tổ chức,xây dựng các chủ đề tích hợp các môn, các đơn vị kiến thức có thể tích hợp từ đógiúp giáo viên thực hiện dễ dàng hơn

- Giáo viên phải xây dựng kế hoạch công phu, chi tiết cho mỗi chủ đề từ khâu lựachọn nội dung đến phương pháp, hình thức tổ chức, địa điểm, thời gian thực hiệnsao cho đạt hiệu quả cao nhất

+Cơ sở vật chất:

-Thiết bị thí nghiệm thiếu và chất lượng kém làm ảnh hưởng lớn đến việc dạy học -Với những chủ đề tích hợp mà học sinh có thể vận dụng tạo ra các sản phẩm làthiết bị hoặc máy móc, thì việc đầu tư nguyên vật liệu rất khó khăn, chủ yếu dùngcác vật liệu tự kiếm, đơn sơ, hiệu quả không cao

7.1.2 Nội dung giải pháp:

Để đạt hiệu quả cao trong việc thực hiện chủ đề tích hợp liên môn vào bộ mônVật lý theo tôi cần thực hiện tốt các công việc sau:

Bước 1 Lựa chọn chủ đề tích hợp

Các kiến thức liên môn có thể nằm ở chương trình của các lớp khác nhau vàđều có thể được lựa chọn để xây dựng thành các chủ đề dạy học tích hợp liên môn Căn cứ vào nội dung kiến thức và tùy vào điều kiện, hoàn cảnh cụ thể, các ứngdụng trong thực tiễn từ đó giáo viên có thể xây dựng các chủ đề tích hợp liên mônphù hợp thể hiện được nội dung tích hợp liên môn Trên cơ sở các chủ đề tích hợpliên môn đã được xây dựng và thực hiện, giáo viên tiếp tục mở rộng xây dựng cácchủ đề tích hợp liên môn trong toàn bộ chương trình các khối lớp

Ví dụ: Ta có thể xây dựng một số chủ đề tích hợp ở mỗi khối như sau:

Lực ma sát Điện năng- công

của dòng điện

Sự nở vì nhiệt của

chất rắn

Gương cầu sự nổi Sử dụng an toán

và tiết kiệm điệnMột số ứng dụng

Bước 2 Xây dựng nội dung trình bày chủ đề:

Trình bày về nội dung dạy học trong chủ đề, nội dung kiến thức thuộc chươngtrình các môn học được dạy học tích hợp trong chủ đề: nêu rõ yêu cầu cần đạt; tênbài (tiết), phân tích về thời lượng và thời điểm thực hiện chủ đề trong mối liên hệphù hợp với chương trình dạy học các môn học liên quan theo chương trình hiệnhành

+ Thiết kế phương án, kế hoạch dạy học, môn học sau khi đã tách riêng phần nộidung kiến thức được dạy học theo chủ đề đã xây dựng

- Ví dụ:

Chủ đề ĐỐI LƯU – BỨC XẠ NHIỆT có thể xây dựng thời lượng trong 2 tiết học, phạm vi 2 tiết cách nhau 1 tuần, thời điểm tiến hành ở Học kỳ 2 của lớp 8khi đó học sinh đã được học một số bộ môn tích hợp điển hình như môn Hóa + Trình bày ý tưởng, câu hỏi của chủ đề nhằm giải quyết một vấn đề nào đó để qua

đó học sinh học được nội dung kiến thức liên môn và các kĩ năng tương ứng đãđược tách ra từ chương trình các môn học nói trên, có thể là vấn đề theo nội dungdạy học hoặc vấn đề cần giải quyết trong thực tiễn

+ Ý nghĩa của việc thực hiện chủ đề trong dạy học các môn học liên quan đến hoạtđộng trải nghiệm sáng tạo đối với việc hình thành kiến thức, kĩ năng, thái độ vàphát triển năng lực, phẩm chất của học sinh

+ Sau khi hoàn thành chủ đề về ĐỐI LƯU- BỨC XẠ NHIỆT ngoài các sản phẩmlàm việc trên lớp, kiến thức, kỹ năng đã được hình thành, thì học sinh còn có nhữngsản phẩm thực tế (mô hình, vật thật) do áp dụng kiến thức, kỹ năng đã được tiếpthu trong chủ đề ví dụ: Học sinh tự làm được bếp năng lượng mặt trời đơn giản;làm được một số đồ chơi ứng dụng sự đối lưu như đèn kéo quân

Như vậy có thể thấy dạy học tích hợp không những giúp học sinh tổng hợpnhiều kiến thức trong một bài, một chủ đề mà quan trọng hơn nữa, thiết thực vớicác em là em đã làm được gì sau chủ đề, từ đó trong cuộc sống em có thể vận dụnglinh hoạt kiến thức để giải quyết các vấn đề gặp phải

Bước 3 Tìm hiểu kiến thức liên môn để tích hợp

Công việc này đòi hỏi người giáo viên phải tích cực tìm tòi các kiến thức ởnhiều bộ môn khác nhau có liên quan đến chủ đề tích hợp Giáo viên cần tham khảo

các tài liệu như sách giáo khoa, sách giáo viên, tài liệu tham khảo của bộ môn địnhtích hợp sau đó trao đổi và học hỏi ở giáo viên bộ môn để hiểu rõ hơn về đơn vịkiến thức đưa vào tích hợp Một số bộ môn thường có các kiến thức liên quan được

sử dụng đề tích hợp trong môn Vật lý như: Hóa học, Sinh học, Địa lý, Công nghệ,Tin học, Toán học, Giáo dục công dân, Giáo dục bảo vệ môi trường, sử dụng nănglượng tiết kiệm và hiệu quả Nhiệm vụ của người giáo viên là phải biết chắt lọc,lựa chọn kiến thức để tích hợp sao cho đảm bảo đạt được mục tiêu đề ra, có tínhthực tiễn, gần gũi với đời sống của các em mà không bị quá tải, chồng chéo

Sau đây là một số ví dụ trong lựa chọn kiến thức tích hợp ở một số bộ môn:

1 Tích hợp môn Hóa học:

Bài 23: Đối lưu –Bức xạ nhiệt (Vật lý 8)

- Kiến thức liên quan: điều kiện phát sinh sự cháy

+ Đốt nóng đến nhiệt độ cháy

+ Phải có đủ oxi cho sự cháy

Từ đó giải thích được một số hiện tượng như tại sao ở nhà bếp, các nhà máy, xínghiệp phải xây dựng các cột khói, đèn dầu phải có chụp đèn

- Trong xây dựng nhà cần có nhiều cửa sổ hoặc có các hệ thống thông gió, khôngkhí lưu thông cho con người có đủ ô xi để con người hô hấp

Bài 19: Sử dụng an toàn và tiết kiệm điện (lớp 9)

- Tia lửa điện có tác dụng làm nhiễu sóng điện từ ảnh hưởng đến thông tin liên lạchoặc gây ra các phản ứng hóa học (tạo ra các khí độc như: NO, NO2, CO2,…) Vìvậy, cần đảm bảo sự tiếp xúc điện thật tốt trong quá trình vận hành và sử dụng cácthiết bị điện Tia lửa điện truyền đến các vật liệu xốp, dễ cháy có thể gây ra hỏahoạn

Bài 22-23: Tác dụng từ, tác dụng hóa học và tác dụng sinh lý của dòng điện (vật lý 7)

- Bước đầu làm quen với kí hiệu các nguyên tố hóa học và phương trình phản ứnghóa học, dòng điện gây ra các phản ứng điện phân và công thức hoá học của cáckhí thải độc hại trong sản xuất công nghiệp (CO2, CO, NO, NO2, SO2, H2S,…)

- Biết được môi trường điện li sẽ khiến cho kim loại bị ăn mòn (ăn mòn hóa học)

và biện pháp bao bọc kim loại bằng chất chống ăn mòn hóa học

Biết được dòng điện có cường độ nhỏ được sử dụng để chữa bệnh (điệnchâm).

Biết một số hóa chất có trong khí thải sinh hoạt, công nghiệp có ảnh hưởngnghiêm trọng đến sức khoẻ con người

Bài 23: Đối lưu – Bức xạ nhiệt

Sự bức xạ mặt trời quá mạnh khiến nhiệt độ bề mặt trái đất tăng cao, sự phátthải khí độc từ các nhà máy, xí nghiệp, phương tiện giao thông gây hiệu ứng nhàkính Thực vật lúc này có vai trò quan trọng trong việc điều hòa khí hậu

Vận dụng kiến thức về cơ chế điều hòa thân nhiệt để giải thích được cơ sởkhoa học và vận dụng vào đời sống các biện pháp nhằm giúp giữ cơ thể mát mẻ vềmùa hè, ấm áp về mùa đông

+ HS biết được về mùa hè cần bố trí nhà cửa thoáng mát, sử dụng phương tiệnchống nóng, trồng nhiều cây xanh giúp hấp thụ nhiều năng lượng ánh sáng mặt trờilàm giảm nhiệt độ môi trường, đồng thời lá cây thoát hơi nước làm mát môi trườngxung quanh

Học sinh vận dụng kiến thức về hô hấp để giải thích tình trạng ngạt khí than,gas, máy phát điện khi ở trong phòng kín

HS được ôn lại Nhiệt độ của môi trường ảnh hưởng tới đặc điểm hình thái, hoạtđộng sinh lí của sinh vật:

+ Vùng ôn đới, lá cây vàng vào mùa thu và rụng vào mùa đông để giảm sự thoáthơi nước

+ Khi nhiệt độ môi trường quá cao: một số động vật có tập tính ngủ hè, chuivào hang để tránh nơi nóng

Ngoài ra hóa chất bảo vệ thực vật và chất độc hóa học có lẫn trong hơi nướchoặc tích tụ dưới đáy ao hồ, đại dương khi nhiệt độ tăng, hơi nước bốc lên phântán trong tự nhiên gây ảnh hưởng đến môi trường.

2 Tích hợp Môn Công Nghệ:

Bài 19: Sử dụng an toàn khi sử dụng điện

- Vận dụng được các biện pháp an toàn khi sử dụng điện.

- Vận dụng những kiến thức cơ bản nhất về sơ cứu người bị điện giật

- Nêu được vai trò của sản xuất điện năng trong đời sống và sản xuất:

+Điện năng là nguồn động lực, cung cấp năng lượng cho các dụng cụ vàthiết bị điện

+Sử dụng trong sinh hoạt và sản suất, thúc đẩy tăng năng suất lao động, pháttriển kinh tế, kỹ thuật, khoa học công nghệ

-Biết được công dụng, cấu tạo và nguyên lý làm việc của cầu chì, aptomat

+Giữ khoảng cách an toàn với đường dây cao áp và trạm biến áp

+Biết được một số biện pháp an toàn điện: Nối đất cho dụng cụ điện, dùngdây dẫn điện có vỏ bọc điện cách điện

Bài 23: Đối lưu – Bức xạ nhiệt

HS biết lựa chọn trang phục có màu sắc phù hợp theo mùa:

+ Mùa hè nên chọn trang phục có màu sáng để giảm sự hấp thụ các tia nhiệt

+ Mùa đông nên chọn trang phục màu sẫm để tăng sự hấp thụ các tia nhiệt

Các em biết mục đích của Trồng rừng và bảo vệ rừng từ đó tích cực trồng vàchăm sóc cây xanh ở gia đình và nơi công cộng

HS biết được khi sử dụng hợp lý, tiết kiệm điện năng sẽ mang lại nhiều lợiích cho cá nhân và cho cả xã hội từ đó đề ra một số biện pháp sử dụng thiết bị sửdụng thiết bị chạy năng lượng Mặt trời thay thế điện năng: bình nước nóng nănglượng mặt trời, gương cầu lõm sử dụng năng lượng Mặt trời, Pin Mặt trời

3 Tích hợp Môn Địa Lý:

Bài 22-23: Tác dụng từ, tác dụng hóa học và tác dụng sinh lý của dòng điện

- Biết được khí hậu nước ta ,cùng những yếu tố tự nhiên và việc sử dụng các nguồn

nhiên liệu hóa thạch và hoạt động sản xuất công nghiệp cũng tạo ra nhiều khí độchại

Bài 23: Đối lưu – Bức xạ nhiệt

- Học sinh hiểu và giải thích rõ về các hiện tượng tự nhiên trên Trái Đất: Các mùa

trong năm, ngày đêm, thời tiết, khí hậu, nhiệt độ không khí, sự thay đổi nhiệt độkhông khí theo độ cao

Xác định được vị trí và đặc điểm của tầng đối lưu

HS nhớ lại gió là sự chuyển động của không khí từ nơi có áp suất cao đến nơi có ápsuất thấp

Nhớ lại vòng tuần hoàn của nước, nguyên nhân gây ra mưa, bão, lũ lụt hậuquả

Nguyên nhân gây ô nhiễm không khí và ô nhiễm nguồn nước Giải thích được

rõ hơn hiện tượng hiệu ứng nhà kính do ô nhiễm không khí gây nên; đồng thời đề

ra được những biện pháp và có những hành động cụ thể để giảm ô nhiễm môitrường

Đặc điểm khí hậu Việt Nam, những diễn biến bất thường của khí hậu việtnam, nguyên nhân, hậu quả và biện pháp phòng tránh hiện tượng khí hậu cực đoan

Bài 19: Sử dụng an toàn và tiết kiệm điện

+ Nêu được tên các nhà máy sản xuất điện năng trong nước

+ Biết được sự phân bố của các nhà máy điện

+ Tốc độ phát triển công nghiệp điện ở nước ta ở mọi khu vực

4 Tích hợp môn Giáo dục công dân:

Hầu hết các chủ đề đều có tích hợp bộ môn giáo dục công dân vì rèn luyệncho học sinh các kỹ năng sống rất cần thiết ví dụ như:

- Học sinh đề ra được các biện pháp hạn chế ô nhiễm môi trường, rèn cho học sinhtính tự giác tích cực tham gia bảo vệ môi trường gắn liền với thực tiễn cuộc sống

(khi giảng dạy tích hợp về vấn đề ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu).

- Hiểu được tiết kiệm là biết sử dụng hợp lý, đúng mức của cải vật chất thời gian

- Biết được tiết kiệm là làm giàu cho mình, gia đình và xã hội (khi dạy tích hợp về

vấn đề sử dụng tiết kiệm năng lượng như điện năng).

- Yêu thiên nhiên, sống hòa hợp với thiên nhiên, tích cực trồng, chăm sóc cây xanh,

không vứt rác bừa bãi, không xả nước bẩn ra môi trường (khi dạy tích hợp về vấn

đề bảo vệ môi trường).

- Rèn kỹ năng phân tích đánh giá m ức độ nhận thức của học sinh (khi phân tích

hậu quả của những việc làm của con người làm ô nhiễm môi trường ảnh hưởng đến sự sống của con người và mọi sinh vật trên Trái đất).

5 Tích hợp Môn Toán học:

HS rèn kỹ năng biến đổi toán học và áp dụng trong môn Vật lý

Đặc biệt các bài tập định lượng như bài tập về lực đẩy ác si mét và điều kiện nổicủa vật, bài tập về áp suất, bài tập về thấu kính…

Học sinh vận dụng kiến thức về giải phương trình, bất đẳng thức, hệ phương trình,giải phương trình bậc hai, kiến thức về tam giác đồng dạng

Bước 4 Lựa chọn phương pháp dạy học, hình thức dạy học áp dụng, phương pháp kiểm tra đánh giá trong chủ đề

* Về phương pháp dạy học, kỹ thuật dạy học:

+ Giáo viên cần căn cứ vào đặc thù bộ môn, nội dung dạy học, mục tiêu cầnđạt của chủ đề, căn cứ vào tình hình thực tiễn, điều kiện về cơ sở vật chất, trangthiết bị dạy học, đối tượng học sinh để lựa chọn phương pháp, hình thức dạy họcphù hợp

- Một số phương pháp dạy học tích cực như: Phương pháp bàn tay nặn bột, phươngpháp dạy học nêu và giải quyết vấn đề, phương pháp dạy học theo dự án,

- Ví dụ:

Chủ đề: Sự nổi có thể sử dụng phương pháp nêu và giải quyết vấn đề

Chủ đề: Ứng dụng định luật truyền thẳng ánh sáng ta có thể lựa chọn phương phápdạy học theo dự án

Chủ đề: Đối lưu-bức xạ nhiệt áp dụng phương pháp dạy học nhóm – sử dụng kỹthuật các mảnh ghép

Ngoài các phương pháp trên thì cần kết hợp linh hoạt giữa các phương pháp dạyhọc hiện đại với phương pháp dạy học truyền thống đề giờ dạy đạt hiệu quả

* Về kiểm tra đánh giá:

Quá trình đánh giá kết quả hoạt động học của học sinh đã được thể hiện trong

kế hoạch dạy học mỗi chủ đề (đánh giá bằng quan sát, nhận xét; cách biên soạn câuhỏi, bài tập, nhiệm vụ học tập; cách đánh giá sản phẩm học tập của học sinh; cách

tổ chức cho học sinh tự đánh giá, đánh giá đồng đẳng; cách ghi nhật kí dạy học ).Với việc tổ chức tiến trình dạy học như trên, có thể hình dung mỗi chủ đề dạy họcbao gồm một số nhiệm vụ học tập được thiết kế thành các hoạt động kế tiếp nhau.Lớp học có thể được chia thành từng nhóm nhỏ Tùy mục đích, yêu cầu của vấn đềhọc tập, các nhóm được phân chia ngẫu nhiên hay có chủ định, được duy trì ổnđịnh hay thay đổi trong từng phần của tiết học, được giao cùng một nhiệm vụ haynhững nhiệm vụ khác nhau Trong nhóm nhỏ, mỗi thành viên đều phải làm việctích cực, không thể ỷ lại vào một vài người hiểu biết và năng động hơn Các thànhviên trong nhóm giúp đỡ nhau tìm hiểu vấn đề nêu ra trong không khí thi đua vớicác nhóm khác Kết quả làm việc của mỗi nhóm sẽ đóng góp vào kết quả học tậpchung của cả lớp

Bước 5 Tổ chức thực hiện chủ đề

- Lựa chọn thời điểm thích hợp thực hiện chủ đề

- Học sinh được khuyến khích hợp tác với nhau khi thực hiện nhiệm vụ học tập;giáo viên cần phát hiện kịp thời những khó khăn của học sinh và có biện pháp hỗtrợ phù hợp, hiệu quả

- Giáo viên cần khuyến khích cho học sinh trao đổi, thảo luận với nhau về nội dunghọc tập; xử lí những tình huống sư phạm nảy sinh một cách hợp lí

- Tổ chức cho học sinh trình bày, thảo luận về kết quả thực hiện nhiệm vụ; nhậnxét về quá trình thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh; phân tích, nhận xét, đánhgiá kết quả thực hiện nhiệm vụ và những ớ kiến thảo luận của học sinh; chính xáchóa các kiến thức mà học sinh đã học được thông qua hoạt động Mỗi chủ đề đượcthực hiện ở nhiều tiết học nên một nhiệm vụ học tập có thể được thực hiện ở trong

và ngoài lớp học Vì thế, trong một tiết học có thể chỉ thực hiện một số bước trongtiến trình sư phạm của phương pháp và kĩ thuật dạy học được sử dụng Khi dự mộtgiờ dạy, giáo viên cần phải đặt nó trong toàn bộ tiến trình dạy học của chủ đề đãthiết kế Cần ghi hình các giờ dạy để sử dụng khi phân tích bài học

Sau đây tôi xin trình bày một dự án mà bản thân tôi đã thực hiện “Áp dụng dạy học tích hợp trong môn vật lí THCS” năm học 2017 - 2018

PHIẾU MÔ TẢ DỰ ÁN DẠY HỌC CỦA GIÁO VIÊN

MÔN VẬT LÝ 8

1 TÊN DỰ ÁN DẠY HỌC

Bài 23: ĐỐI LƯU- BỨC XẠ NHIỆT

2 MỤC TIÊU BÀI DẠY.

Lớp 8: Bài 33: Thân nhiệt

- Nắm được khái niệm thân nhiệt và các cơ chế điều hòa thân nhiệt

- Hiểu thân nhiệt ổn định là do sự cân bằng giữa sinh nhiệt và tỏa nhiệt

- Giải thích được cơ sở khoa học và vận dụng vào đời sống các biện pháp chốngnóng, lạnh; đề phòng cảm nóng, cảm lạnh

Lớp 6: Bài 23: Cây có hô hấp không?

Nhớ lại khái niệm đơn giản về hiện tượng hô hấp của cây

1.3 Môn hóa học:

Bài 42,43: Không khí, sự cháy

- Biết sự cháy là sự oxi hóa có tỏa nhiệt và phát sáng

- Biết các điều kiện phát sinh sự cháy:

Lớp 6: Bài 7, 8, 18:

Học sinh hiểu và giải thích rõ về các hiện tượng trên Trái Đất: Các mùa trongnăm, ngày đêm, thời tiết, khí hậu, nhiệt độ không khí, sự thay đổi nhiệt độ khôngkhí theo độ cao

Lớp 7: Bài 7: Ô nhiễm môi trường ở đới ôn hòa

HS hiểu rõ hơn về nguyên nhân gây ô nhiễm không khí và ô nhiễm nguồn nước.Giải thích được rõ hơn hiện tượng hiệu ứng nhà kính do ô nhiễm không khí gâynên; đồng thời đề ra được những biện pháp và có những hành động cụ thể để giảm

ô nhiễm môi trường

1.5 Môn công nghệ:

Bài 2: Lựa chọn trang phục

Biết lựa chọn trang phục có màu sắc phù hợp theo mùa:

+ Mùa hè nên chọn trang phục có màu sáng để giảm sự hấp thụ các tia nhiệt + Mùa đông nên chọn trang phục màu sẫm để tăng sự hấp thụ các tia nhiệt

1.6 Môn giáo dục công dân:

Lớp 6: Bài 7: Yêu thiên nhiên sống hòa hợp với thiên nhiên

Hiểu vai trò của thiên nhiên đối với cuộc sống mỗi cá nhân và loài người;đồng thời hiểu tác hại của việc phá hoại thiên nhiên mà con người đang phải gánhchịu

- Lớp 6: Bài 3 : Đặc điểm chung của thực vật

- Lớp 8: Bài 33: Thân nhiệt

Biết phòng tránh cám nóng, cảm lạnh; đồng thời biết cách ứng phó với tìnhhuống khi gặp cảm nóng, cảm lạnh

2.3.Môn hóa học:

Bài 42,43 Không khí, sự cháy

Biết cách duy trì và đẩy mạnh quá trình cháy bằng cách tạo dòng đối lưukhông khí

2.4 Môn công nghệ:

Bài 2: Lựa chọn trang phục.

Biết lựa chọn trang phục có màu sắc phù hợp theo mùa

2.5 Môn giáo dục công dân:

Lớp 6: Bài 7: Yêu thiên nhiên sống hòa hợp với thiên nhiên

Có hành động thiết thực thể hiện lòng yêu quý và bảo vệ thiên nhiên: Nhưbiết trồng , chăm sóc, bảo vệ rừng, chăm sóc cây xanh ở trường, nơi ở…

3 Thái độ

3.1 Môn vật lý

- Cẩn thận, trung thực, hợp tác trong các hoạt động

- Thái độ yêu thích các môn học, có ý thức vận dụng các kiến thức lĩnh hội đượcvào thực tiễn cuộc sống Có ý thức trồng cây xanh và làm thoáng khí nhà ở…

3.2 Môn sinh học:

- Lớp 8: Bài 33: Thân nhiệt

Có ý thức bảo vệ môi trường bằng việc tự chăm sóc tốt cho bản thân, phòngtránh những ảnh hưởng do thời tiết gây ra ( Cảm nóng, cảm lạnh)

3.3.Môn hóa học:

Có ý thức bảo vệ môi trường bằng việc sử dụng các loại chất đốt thân thiệnvới môi trường, vận dụng kiến thức về đối lưu để có những biện pháp chống ônhiễm môi trường

3.4 Môn địa lý:

Có ý thức bảo vệ môi trường bằng việc sử dụng tết kiệm điện, sử dụng cácdạng năng lượng tự nhiên, hạn chế sử dụng những loại nhiên liệu tạo chất thải gâyhiệu ứng nhà kính

3.5 Môn GDCD:

Có ý thức giữ gìn, bảo vệ thiên nhiên, ngăn cản kịp thời những hành động vôtình hoặc cố ý phá hoại môi trường tự nhiên, sâm hại đến cảnh quan thiên nhiên

3 ĐỐI TƯỢNG DẠY HỌC

- Học sinh trường THCS Hoàng Lâu – Tam Dương - Vĩnh Phúc

+ Số lượng: 85 học sinh

+ Số lớp: 2 lớp

+ Khối lớp: Khối 8

+ Năm học: 2017-2018

4 Ý NGHĨA CỦA DỰ ÁN

4.1 Ý nghĩa của dự án đối với thực tiễn dạy học

- Qua việc dạy học của dự án thì học sinh đã có tư duy, vận dụng được kiến thứccủa nhiều môn học khác nhau để giải quyết một vấn đề gặp trong cuộc sống

- Từ những kiến thức của dự án và cách vận dụng kiến thức của nhiều môn họckhác nhau để giải quyết vấn đề mà học sinh có thể vận dụng đối với các tình huốngkhác

4.2 Ý nghĩa của dự án đối với thực tiễn đời sống

- Học sinh có kiến thức về “Đối lưu – Bức xạ nhiệt”, từ đó biết vận dụng kiến thức

đó để giải thích các hiện tượng tự nhiên, phục vụ cho đời sống; đồng thời biết cáchhạn chế và khắc phục những ảnh hưởng của sự đối lưu và bức xạ nhiệt gây ra cũngnhư tận dụng những lợi ích do đối lưu và bức xạ nhiệt đem lại

- Học sinh có được những kiến thức để vận dụng vào cuộc sống hàng ngày Đó lànâng cao khả năng rèn luyện của bản thân và cộng đồng

- Có kỹ năng sống, nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, tích cực bảo vệ và trồngthêm cây xanh

5 THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1 Thiết bị dạy học

- Giá thí nghiệm, đèn cồn, lưới đốt, cốc đốt, nhiệt kế và gói thuốc tím

- Bộ thí nghiệm về sự đối lưu của chất khí và bộ thí nghiệm về bức xạ nhiệt

- Phòng học bộ môn

2 Học liệu

2.1 Một số hình ảnh đối lưu và bức xạ nhiệt.

2.2 Một số thông tin về đối lưu và bức xạ nhiệt.

2.2.1 Đối lưu là sự trao đổi nhiệt bằng các dòng vật chất chuyển động (chấtlỏng, chất khí hay plasma), xảy ra khi có chênh lệch nhiệt độ giữa các vùngcủa chất lưu

Trong tự nhiên, hiện tượng đối lưu trên bề mặt Trái Đất tạo ra các dòng biển nóng

và lạnh chảy, các cơn gió biển, các dòng khí nóng và lạnh tạo nên xoáy lốc, mưađá Trong vũ trụ, plasma chảy thành dòng trong một số ngân hà và tinh vân

Theo văn phòng nghiên cứu giông lốc thuộc Cơ quan Hải dương và Khí quyểnQuốc gia Mỹ, giông là hiện tượng mưa to kèm sấm chớp, do đối lưu rất mạnh trongkhí quyển gây ra

2.2.3 Bức xạ mặt trời không chỉ là nguồn năng lượng chủ yếu đảm bảo sự sống chocác sinh vật, mà còn có vai trò quan trọng trong việc ấn định khí hậu và các kiểuthời tiết khác nhau