SKKN tổ chức trò chơi học tập để nâng cao hiệu quả giảng dạy môn TNXH lớp 2

Vì vậy việc dạy môn này cũng hết sức quan trọng do nó cung cấp cho học sinh những kiến thức khoa học sơ đẳng, cụ thể là hình thành khái niệm ban đầu, phát triển và khả năng tư duy độc lậ

BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ

“TỔ CHỨC TRÒ CHƠI HỌC TẬP ĐỂ NÂNG CAO HIỆU QUẢ

GIẢNG DẠY MÔN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI LỚP 2’’

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ

Giảng dạy là một quá trình mang tính chất nghệ thuật tạo sự kích thích, định hướng và hướng dẫn Dạy không chỉ là sự truyền đạt đơn thuần kiến thức mà là một quá trình tạo mối tương quan giữa người dạy, người học và tư liệu giảng dạy Môn TN&XH cấp tiểu học nói chung và lớp 2 nói riêng là môn học đảm nhận việc cung cấp các kiến thức cơ bản ban đầu cho học sinh về tự nhiên và xã hội Những chủ

đề ở môn tự nhiên và xã hội lớp 2 gần gũi và thực tế đối với các em

Vì vậy việc dạy môn này cũng hết sức quan trọng do nó cung cấp cho học sinh những kiến thức khoa học sơ đẳng, cụ thể là hình thành khái niệm ban đầu, phát triển và khả năng tư duy độc lập, tính nhạy cảm của các giác quan, đồng thời cũng giúp cho các em có những hiểu biết

về con người và xã hội, về thế giới thực vật và động vật, qua đó các

em biết quan sát phân loại, mô tả những vấn đề được học Chúng ta phải làm sao học sinh vẫn nắm bắt được những kiến thức về xã hội và

thế giới tự nhiên trong tâm thế thoải mái là vấn đề rất được quan tâm Trò chơi học tập chính là một chiếc cầu nối hữu hiệu thân thiện nhất,

tự nhiên nhất giữa người dạy và người học trong việc tự giải quyết nhiệm vụ chung đạt được mục đích đề ra làm thoả mãn nhu cầu của

cá nhân Áp dụng hình thức dạy học trò chơi học tập là một phương pháp đổi mới đáp ứng yêu cầu dạy học lấy học sinh làm trung tâm, phát huy tính tích cực tự giác của người học Cũng chính vì lí do đó

mà tổ chúng tôi xây dựng chuyên đề: “ Tổ chức trò chơi học tập để nâng cao hiệu quả giảng dạy môn Tự nhiên và xã hội lớp 2’’

PHẦN II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

Môn Tự nhiên và xã hội lớp 2 được biên soạn theo quan điểm tích hợp: Tự nhiên, con người và xã hội Trong đó con người với những hoạt động của mình vừa là cầu nối giữa tự nhiên và xã hội,vừa tác động đến tự nhiên và xã hội Được phát triển theo nguyên tắc từ gần đến xa, từ đơn giản đến phức tạp Được lựa chọn thiết thực, gần gũi và có ý nghĩa với học sinh, giúp các em có khả năng thích ứng với cuộc sống hàng ngày

Vui chơi là một hoạt động không thể thiếu được của con người ở mọi lứa tuổi, đặc biệt ở lứa tuổi tiểu học Bởi lẽ, nó phù hợp với đặc

điểm tâm sinh lý của lứa tuổi này Bởi vậy Trò chơi học tập được

đánh giá cao trong giảng dạy

1 Khái niệm trò chơi học tập

* Trò chơi học tập là gì? Trò chơi không chỉ là một “công cụ” dạy

học mà nó còn là con đường sáng tạo xuyên suốt quá trình học tập của

HS Phương pháp tổ chức trò chơi không chỉ là sự đánh giá trong quá trình dạy và học của thầy và trò mà nó còn tạo cho ta cảm giác thoải mái, tự tin, có sự sáng tạo, nhanh trí, có óc tư duy, tưởng tượng của học sinh Dạy kết hợp với tổ chức trò chơi chính là việc giáo viên hướng dẫn HS hoàn thành tốt phẩm chất của con người mới xã hội chủ nghĩa

* Tổ chức trò chơi là một hình thức tổ chức dạy học, chơi là một biện pháp học tập có hiệu quả của học sinh Thông qua trò chơi, học sinh được tập luyện, làm việc cá nhân, làm việc theo đơn vị tập thể theo sự phân công với tinh thần hợp tác

2 Các yêu cầu khi xây dựng trò chơi học tập

2.1 Giáo viên cần lựa chọn nội dung bài dạy phù hợp với nội dung trò chơi

Không phải tiết Tự nhiên và xã hội nào cũng cần sử dụng đến

phương pháp Trò chơi học tập Nếu như vậy thì giáo viên đã quá lạm

dụng phương pháp này Vì thế, với mỗi tiết dạy, giáo viên cần xác định rõ mục tiêu của bài học, lựa chọn phương pháp dạy học cho phù hợp với nội dung từng phần, áp dụng linh hoạt các phương pháp dạy học trong tiết dạy sao cho tiết học trở nên nhẹ nhàng, học sinh tiếp thu bài tích cực, chủ động hơn Tuỳ từng bài mà giáo viên sử dụng

phương pháp Trò chơi học tập cho thích hợp

2.2 Giúp học sinh xác định rõ mục đích của trò chơi

Trước khi tổ chức cho học sinh tham gia chơi, giáo viên cần giúp học sinh hiểu: Qua trò chơi, các em sẽ tìm được những kiến thức gì, cũng cố hay khắc sâu, hệ thống được những kiến thức gì?

Phần lớn Trò chơi học tập trong môn Tự nhiên và xã hội lớp 2 ở

2 dạng kiến thức: chơi để khám phá, hình thành kiến thức mới và chơi

để củng cố, hệ thống hoá kiến thức đã học

- Cách nêu mục tiêu của trò chơi, giáo viên cần đưa ra một cách khéo léo, hấp dẫn, có tính chất gợi mở để tạo sự tò mò khám phá cho học sinh

- Sau khi các em đã hiểu được mục đích của trò chơi, thấy được

sự hấp dẫn của trò chơi các em sẽ chủ động tham gia chơi mà không cần giáo viên ép buộc Để có được điều đó, giáo viên cần xây dựng trò chơi học tập sao cho hợp lý ; hợp lý về thời gian; hợp lý về hình thức chơi ; về luật chơi ; về hình thức khen thưởng…

2 3 Sự chuẩn bị đồ dùng học tập cho học sinh tham gia trò chơi.

Đối với mỗi tiết học nói chung hay với mỗi trò chơi học tập nói

riêng, giáo viên cần xác định rõ: Để phục vụ cho trò chơi này cần đến những đồ dùng nào? dụng cụ nào? phương tiện nào? từ đó, giáo viên dành thời gian để chuẩn bị ( hoặc giao cho học sinh chuẩn bị ) chu đáo

Sự chuẩn bị chu đáo, hấp đẫn sẽ tạo niềm hứng khởi, thu hút học sinh tham gia Sự rõ ràng, khoa học sẽ giúp các em dễ tìm hiểu,

dễ nhận biết kiến thức, nhiệm vụ của bản thân trong quá trình tham gia chơi Sự chuẩn bị cho một trò chơi không nhất thiết phải quá cầu

kì, đôi khi còn dễ tìm, dễ kiếm

2 4 Xác định thời gian, thời điểm diễn ra trò chơi.

Để xác định thời gian, thời điểm diễn ra trò chơi, giáo viên cần đọc kĩ mục tiêu tiết dạy, mục tiêu của trò chơi để phân bố thời gian cho hợp lý

Ở những trò chơi hình thành kiến thức mới, hoạt động này được diễn ra đầu tiết học hoặc đầu một phần nội dung bài học Những trò chơi để củng cố nội dung kiến thức đã học thường diễn ra cuối tiết học hoặc cuối 1 phần nội dung vừa học Tuy nhiên, trò chơi diễn ra vào thời điểm nào, giáo viên cũng cần xác định thời gian cho hợp lý, không để ảnh hưởng đến thời gian của tiết học hoặc thời gian của tiết học khác

2 5 Địa diểm và đối tượng học sinh tham gia chơi.

Phần lớn các trò chơi được diễn ra trong lớp học Tuy vậy, với mỗi trò chơi cũng cần có khoảng không gian chơi cho phù hợp Với những trò chơi cần không gian rộng, giáo viên cần tổ chức ngoài trời hoặc sắp xếp bàn ghế gọn gàng để học sinh tham gia trò chơi một cách thoải mái Khi sự chuẩn bị đã chu đáo, giáo viên sẽ tổ chức trò chơi học tập cho các em tham gia sao cho học sinh hào hứng làm việc

và thu được kết quả tốt, đó là điều hết sức quan trọng

3 Tiến hành tổ chức Trò chơi học tập.

Với mỗi trò chơi giáo viên cần tiến hành qua 3 bước sau:

Bước 1 : Giáo viên nêu mục đích và hướng dẫn cách chơi, luật chơi.

* Tên trò chơi hấp dẫn, dễ hiểu sẽ lôi cuốn các em tham gia chơi + VD: “ Du hành vũ trụ”; “ Bức thư bí mật”; “ Ô chữ kì diệu”…

* Mục đích trò chơi sẽ giúp các em định hình được mình tham gia chơi để làm gì? mình sẽ tìm thấy kiến thức gì qua trò chơi này? từ đó học sinh xác định nhiệm vụ của bản thân trong khi chơi

* Hướng dẫn cách chơi cụ thể giúp các em hiểu được từng bước hoạt động mà mình phải tiến hành

* Luật chơi rõ ràng giúp các em chơi tích cực, tự giác

* Hình thức “thưởng- phạt” sẽ là động cơ thúc đẩy sự cố gắng của mình

Bước 2 : Học sinh tham gia chơi.( Học sinh có thể chơi thử nếu cần

thiết)

Khi các em đã hiểu rõ mục đích, cách chơi và luật chơi, các em sẽ tham gia trò chơi một cách chủ động, tự tin, hào hứng Ở bước này, học sinh là người quyết định cho kết quả của trò chơi, do vậy các em phải làm việc tích cực, tuy nhiên ở 1 số trò chơi học sinh vẫn cần có

sự giúp đỡ của giáo viên hoặc sự tán thưởng của bạn Ở những trò chơi hình thành kiến thức mới, giáo viên cần quan sát, nhắc nhở, giúp

đỡ các em nếu các em còn lúng túng Ở trò chơi củng cố nội dung vừa học, bè bạn cũng cần có sự động viên bằng những tràng vỗ tay (nhưng không quá ồn ào tránh ảnh hưởng đến lớp khác)

Bước 3 : Nhận xét, đánh giá.

Đây là bước thu hoạch của cả một quá trình chuẩn bị và làm việc

ở trên Bởi vậy, giáo viên không được coi nhẹ bước này

Sau khi các đội chơi đã hoàn thành, giáo viên hoặc cán sự môn học

sẽ là trọng tài để phân định “thắng - thua” và quan trọng hơn là kết luận được rút ra để hình thành kiến thức mới hoặc để nhấn mạnh , khắc sâu kiến thức đã học

- Học sinh (hoặc đại diện của đội chơi ) báo cáo kết quả

- Trọng tài đánh giá, phân định “thắng-thua’’- tuyên dương đội thắng cuộc

- Em học tập được gì qua trò chơi?

Với sự chuẩn bị chu đáo, từ khâu soạn bài, chuẩn bị đồ dùng, dụng cụ đến khâu tổ chức cho học sinh tham gia trò chơi và bước thu hoạch ở phần đánh giá, nhận xét rồi đi đến nội dung bài học cần rút

ra, chắc chắn trò chơi học tập sẽ mang lại hiệu quả cao trong các tiết học Tự nhiên & xã hội

4 BÀI SOẠN MINH HỌA

Tự nhiên và Xã hội Các thành viên trong nhà trường

I Mục tiêu

1 Kiến thức:

- Học sinh biết các thành viên trong nhà trường : Hiệu trưởng, Phó hiệu trưởng, Giáo viên, các nhân viên khác và học sinh

- Biết công việc của từng thành viên trong nhà trường và vai trò của

họ đối với trường học

2 Kĩ năng

- Nhận biết nhiệm vụ của từng thành viên trong nhà trường

3 Thái độ

-Yêu quý, kính trọng và biết ơn các thành viên trong nhà trường

II Đồ dùng

Tranh vẽ trang 34,35 Máy chiếu, máy tính

1.Bài cũ : Học sinh thực hiện các yêu

cầu

- Giới thiệu về trường mình

- Kể tên các phòng trong trường em

- Giáo viên nhận xét

2.Bài mới :

2.1.Giới thiệu bài.

2.2 Các hoạt động

Hoạt động 1 : Các thành viên trong

nhà trường và công việc của họ

- Giáo viên giới thiệu tranh

- yêu cầu học sinh chỉ và nói về công

việc của từng thành viên trong hình

và vai trò của họ đối với trường học

- Chia nhóm 4

- Gợi ý:

+Tranh 1 vẽ ai? Người đó có vai trò

gì?

- HS giới thiệu

- Các thành viên trong nhà trường

- Quan sát

- nêu yêu cầu

- Học sinh thảo luận nhóm 4

+Tranh 3 vẽ ai? Người đó có vai trò

gì?

+Tranh 4 vẽ ai? Người đó có vai trò

gì?

+Tranh 5 vẽ ai? Người đó có vai trò

gì?

+Tranh 6 vẽ ai? Người đó có vai trò

gì?

- yêu cầu các nhóm trình bày

- Đại diện các nhóm trình bày

ý kiến thảo luận

- Ý kiến bổ sung + tranh 1: Cô hiệu trưởng, cô

là người lãnh đạo nhà trường + Tranh 2: Cô giáo đang dạy học

+ Tranh 3: Bác bảo vệ trông coi giữ gìn trường lớp,…

+ Tranh 4: Cô y tá khám bệnh cho các bạn

+ Tranh 5: Bác lao công quét dọn làm trường lớp sạch đẹp + Tranh 6: Cô nhân viên thư viện cho hs mượn sách, đồ dùng

- GV kết luận : Trong nhà trường có

thầy (cô) hiệu trưởng, Phó hiệu

trưởng, các thầy (cô) giáo, và các cán

bộ nhân viên khác Thầy (cô) Hiệu

trưởng, Phó hiệu trưởng là những

người lãnh đạo, quản lí nhà trường;

thầy cô giáo dạy học sinh, bác bảo vệ

trông coi, giữ gìn trường lớp, bác lao

công quét dọn trường lớp…

Hoạt động 2 : Các thành viên và

công việc của họ trong trường của

mình

- Nêu yêu cầu

- Giáo viên yêu cầu học sinh nêu

từng thành viên trong nhà trường

+Trong trường bạn biết những thành

- Học sinh nêu yêu cầu

- Học sinh nối tiếp nêu hiểu biết của mình về các thành viên

- Rất yêu quý, kính trọng

- Ra sức học tập tốt để đáp lại

viên nào ?

+ Họ làm những việc gì ?

- Tình cảm và thái độ của bạn đối với

các thành viên đó ra sao ?

- Để thể hiện lòng yêu quý, bạn sẽ

làm gì ?

*Kết luận : Hs biết yêu quý, kính

trọng, biết ơn các thành viên trong

nhà trường

-Biết đoàn kết với các bạn

Hoạt động 3 : Trò chơi “ Ô chữ kỳ

diệu”

- GV hướng dẫn cách chơi: Trên màn

hình xuất hiện các ô chữ Giáo viên

nêu gợi ý để học sinh đoán ra từ

trong hàng ngang và hàng dọc

- Giáo viên tổng kết trò chơi

3.Củng cố-Dặn dò :

- Giáo viên tổng kết bài

công ơn dạy dỗ của các thầy

cô

- 2-3 em nêu lại

- HS tham gia trò chơi, tìm từ đúng theo gợi ý

- HS lắng nghe

- Giáo dục hs: Yêu quý, kính trọng

và biết ơn các thành viên trong nhà

trường

-Nhận xét tiết học

PHẦN III KẾT LUẬN

Tổ chức trò chơi học tập trong môn Tự nhiên xã hội lớp 2 nói riêng

và các môn học khác nói chung có nhiều ưu điểm, không những giúp học sinh tự khám phá, hình thành, hệ thống kiến thức mà nó còn tạo cho các em có sự thi đua, tính nhanh nhẹn, cởi mở, vui vẻ trong hoạt động giao tiếp, tạo điều kiện cho sự phát triển toàn diện ở học sinh Tiểu học Về phía giáo viên, cảm thấy nhẹ nhàng hơn, không còn mệt mỏi khi truyền thụ kiến thức tới học sinh vì các em tiếp nhận kiến thức một cách chủ động, tích cực thông qua trò chơi

Trong quá trình dạy học môn Tự nhiên và xã hội, để giúp học sinh lĩnh hội được kiến thức và phát triển kỹ năng phải cần có một thời gian dài rèn luyện trong cả năm học, cấp học mới có thể hiện rõ chất lượng học tập của học sinh Vì vậy giáo viên phải thường xuyên củng

cố giáo dục rèn luyện bài học có liên quan trong thực tế đời sống, xã

Trên đây là nội dung báo cáo chuyên đề “Tổ chức trò chơi học

tập để nâng cao hiệu quả giảng dạy môn Tự nhiên và xã hội lớp 2’’.

Chúng tôi mong muốn nhận được những ý kiến đóng góp chân thành, thiết thực của lãnh đạo và các đồng nghiệp để tổ 2+3 có thể hoàn thiện chuyên đề, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh

Xin trân trọng cảm ơn!

Ban Giám hiệu duyệt Yên Đồng, tháng 12

năm 2017

Người thực hiện

Tập thể giáo viên

tổ 2+3