Với thời gian công tác tại trường THPT Sáng Sơn, tôi xin phép được đưa rasáng kiến kinh nghiệm về: “Lựa chọn một số bài tập nâng cao thể lực chung vàchuyên môn trong môn chạy ngắn cho họ
Trang 17.1 ĐẶT VẤN ĐỀ
9 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến 15
10 Đánh giá lợi ích thu được do áp dụng sáng kiến 15
Trang 2Danh mục các chữ viết tắt
HLV: Huấn luyện viên VĐV: Vận động viên
Nxb: Nhà xuất bản TDTT: Thể dục thể thao GDTC: Giáo dục thể chất
%: Phần trăm THPT : Trung học phổ thông
HS : Học sinh
Danh mục tài liệu tham khảo
Trang 31 Phạm Đình Bẩm, Trương Anh Tuấn, Nguyễn Quý Bình (1998), Giáo dục học TDTT, Nxb TDTT Hà Nội.
2 Trần Đức Dũng, Lưu Quang Hiệp, Nguyễn Xuân Sinh, Phạm Danh Tốn (1994), Tuyển tập nghiên cứu khoa học, Nxb TDTT Hà Nội.
3 Lưu Quang Hiệp, Phạm Thị Uyên (1995), Sinh lý học TDTT, Nxb TDTT Hà Nội.
4 Giáo trình cầu lông, Nxb Giáo dục.
5 Nguyễn Xuân Sinh và cộng sự (1999), Giáo trình phương pháp nghiên cứu khoa học TDTT, Nxb TDTT Hà Nội.
6 Sách giáo viên 10,11,12 Nxb Giáo dục
7 Nguyễn Toán, Phạm Danh Tốn (2000), Lý luận và phương pháp TDTT, Nxb TDTT
Hà Nội.
8 Nguyễn Đức Văn (2000), Phương pháp thống kê trong TDTT, Nxb TDTT Hà Nội.
9 Phạm Ngọc Viễn, Lê Văn Xem, Mai Văn Muôn, Nguyễn Thanh Nữ (1995), Tâm lý học TDTT, Nxb TDTT Hà Nội.
10 Horre (Trương Anh Tuấn, Bùi Thế Hiển dịch) (1997), Học thuyết huấn luyện, Nxb TDTT Hà Nội.
11 V.P Filin (Nguyễn Quang Hưng dịch) (1999), Lý luận và phương pháp thể thao trẻ, Nxb TDTT Hà Nội.
Trang 4BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN
1 Lời giới thiệu
Giáo dục thể chất trong trường học là một mặt giáo dục quan trọng không thể
thiếu được trong sự nghiệp giáo dục và đào tạo, góp phần thực hiện mục tiêu:
“Nâng cao dân trí, bồi dưỡng nhân lực, đào tạo nhân tài” cho đất nước, để chomỗi công dân, nhất là thế hệ trẻ có điều kiện “Phát triển cao về trí tuệ, cườngtráng về thể chất, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức” Để đáp ứngnhu cầu đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đấtnước Giáo dục thể chất học đường thực sự có vị trí quan trọng trong việc đàotạo thế hệ trẻ phát triển toàn diện, hoàn thiện về nhân cách, trí tuệ và thể chất đểphục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, giữ vững và tăng cường
an ninh, quốc phòng Muốn phát triển được phong trào thể dục thể thao của đấtnước không thể coi nhẹ vai trò của giáo dục thể chất trong trường học
Chạy ngắn là một môn thể thao được giảng dạy trong trường phổ thông vàđược thi đấu rộng rãi ở các cấp cả địa phương và cấp tỉnh
Trường THPT Sáng sơn sau 40 năm thành lập, đã tham gia thi đấu nhiều giảinhưng chưa giành được thành tích như mong muốn Trong thi đấu thành tích củađội tuyển vẫn chưa thực sự tốt Một trong những nguyên nhân phải nói tới là thểlực chung và chuyên môn của các em vẫn còn nhiều hạn chế Bởi vậy, việc tìmkiếm giải pháp nhằm nâng cao thể lực chung và chuyên môn trong môn chạyngắn cho học sinh trường THPT Sáng Sơn là điều cần thiết
Với thời gian công tác tại trường THPT Sáng Sơn, tôi xin phép được đưa rasáng kiến kinh nghiệm về: “Lựa chọn một số bài tập nâng cao thể lực chung vàchuyên môn trong môn chạy ngắn cho học sinh khối 10 trường THPT SángSơn” với mục đích nâng cao hơn nữa thành tích học tập và thi đấu của học sinh
Trang 5Nhanh-nỗ lực của bản thân cho học sinh trong học tập, lao động.
Chạy cự ly ngắn là nội dung đơn giản cần ít phương tiện và dụng cụ để tiếnhành (bàn đạp, đồng hồ) Chạy cự ly ngắn đòi hỏi phải chạy với tốc độ cực đạinên người tập phải xuất phát nhanh, tăng tốc độ thật nhanh trong chạy lao sauxuất phát để có tốc độ cực đại và cố gắng duy trì tới đích Là quá trình phối hợpnhuần nhuyễn của 4 giai đoạn: Xuất phát - chạy lao sau xuất phát - chạy giữaquãng và về đích Ngoài ra chạy ngắn là nội dung được rất nhiều học sinh yêuthích Bởi là môn thể hiện đầy đủ các yếu tố nhanh nhẹn, khỏe mạnh và khéo léo
và tâm lý muốn khẳng định mình so với tập thể của học sinh Mặt khác khi ápdụng những chương trình thay Sách Giáo Khoa sau 3 năm triển khai một số bấtcập thể hiện rõ gây khó khăn cho người dạy và người học
Yếu tố thể lực hay nói một cách khác là đưa các bài tập bổ trợ phát triển thểlực vào trong giờ học nội dung chạy ngắn từ lớp 10 là một yếu tố cần thiết và rấtquan trọng trong việc nâng cao thể lực chuyên môn từ đó học sinh mới có thểđáp ứng được các yếu tố kỹ chiến thuật mà chương trình SGK đã bắt buộc
Là một giáo viên thể chất với nhiều năm trong nghề rất có tâm huyết với nghềnghiệp, tôi mạnh dạn khẳng định chương trình thay SGK cho 3 khối hiện tạichưa thật chuẩn Song phân phối chương trình và SGK là pháp lệnh Do vậy tìmđược phương án tối ưu để mang lại hiệu quả tập luyện cho học sinh là một vấn
đề cần làm, một việc làm thiết thực Tìm ra được những nguyên nhân tồn tại,
Trang 6yếu kém, bất hợp lý mạnh dạn nói ra để đem lại hiệu quả cũng là việc cần làm,cần nghiên cứu Do vậy tôi cần trao đổi với đồng nghiệp những tâm tư cá nhânvấn đề để mọi người cùng nghiên cứu Từ cơ sở trên nên tôi đã chọn đề tài củamình là: “ Lựa chọn một số bài tập nâng cao thể lực chung và chuyên môn trongmôn chạy ngắn cho học sinh khối 10 trường THPT Sáng Sơn ” Để nâng caothành tích và đạt được hiệu quả cao trong mỗi giờ dạy của mình.
7.1.3 Phương pháp nghiên cứu: Dựa trên các phương pháp sau:
- Phương pháp tổng hợp phân tích tài liệu
- Phương pháp quan sát và thực nghiệm sư phạm
- Phương pháp kiểm tra đánh giá các tố chất thể lực và kỹ thuật
- Phương pháp tính toán và xử lí số liệu
7.1.4.Thời gian- địa điểm nghiên cứu.
- Giúp học sinh nâng cao sức khỏe, thể lực hoàn thiện khả năng vận động vàyêu thích môn học hơn
- Đề tài đã giải quyết được sự yếu kém về thể lực của học sinh nói chung và thểlực môn chạy ngắn nói riêng
Trang 7- Mục tiêu của tôi đó là đem đề tài trao đổi với các đồng nghiệp nhằm mục đíchnâng cao nghiệp vụ công tác của bản thân góp phần vào việc nâng cao thể lực
và năng lực làm việc của học sinh sau khi tốt nghiệp THPT
- Nêu được những khó khăn bất cập trong giảng dạy môn chạy ngắn trongchương trình Thể dục THPT
- Trang bị những kiến thức cần thiết về môn chạy ngắn cho học sinh Đưa ranhững phương pháp giảng dạy, những nội dung bài tập phải phù hợp đối với lứatuổi, đối tượng cụ thể và đặc điểm tâm sinh lý để nâng cao hứng thú của họcsinh đối với môn học
7.2 TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU
7.2.1 Những khó khăn bất cập khi giảng dạy môn chạy ngắn.
7.2.1.1 Khó khăn về trình độ học sinh không đồng đều
Về giới tính cũng là một vấn đề lớn trong việc học tập và tiếp thu kỹ chiếnthuật
7.2.1.2 Thời lượng học trên lớp ít, số lần HS được tiếp xúc, sửa sai kĩ thuật rấtít
7.2.1.3 Kỹ thuật một số động tác quá khó trong khi đó học sinh là đối tượngmới tập mới học gây ra cho học sinh tiếp thu động tác một cách thụ động, khônghứng thú, tập luyện động tác
7.2.1.4 Cơ sở vật chất còn thiếu ở các Trường THPT Đối với trường nông thôn,sân tập không đảm bảo ảnh hưởng đến kỹ thuật động tác
7.2.1.5 Trong phân phối chương trình thường 1 tiết Thể dục ghép từ 02 nộidung trở lên nên thời gian tiếp thu và tập luyện động tác còn hạn chế
7.2.1.6 Trình độ kĩ thuật về môn Chạy ngắn giữa các thầy với các thầy, các thầyvới các cô giảng dạy môn thể cũng chênh lệch gây ra sự khó khăn cho việc tiếpthu kỹ thuật của học sinh
7.2.2 Thực trạng giảng dạy môn chạy ngắn hiện nay.
Trong chương trình giảng dạy môn chạy ngắn ở trường THPT các em chỉ
được học các kỹ thuật của môn chạy ngắn chứ các em không được trang bịnhiều về thể lực Nếu người giáo viên không đưa các bài tập bổ trợ vào để giảngdạy mà chỉ thực hiện các bài tập trong yêu cầu của PPCT và các bài tập hướngdẫn trong SGK thì:
-Thứ nhất: HS chỉ biết được kỹ thuật cơ bản chứ khi áp dụng kỹ thuật đó vào
thi đấu thì không thực hiện được
Trang 8-Thứ hai: Yêu cầu của chương trình mới thay sách giáo khoa chủ yếu các em
phát triển thể lực là chính
-Thứ ba: Nếu không củng cố thể lực chuyên môn cho các em nội dung học lặp
lại nhiều lần thể lực chuyên môn của người học yếu dẫn đến người học bị sớmmệt mỏi nhàm chán thiếu hứng thú tập luyện
Với phong trào điền kinh rộng khắp như hiện nay việc tiếp thu một vài kỹthuật động tác hay một số bài tập bổ trợ khác đối với các em học sinh lứa tuổinày là không khó Để các em phát triển thêm về thể lực, cũng như có điều kiện
để phát triển kỹ thuật động tác từ kỹ năng đến kỹ xảo thì yêu cầu người giáoviên phải nghiên cứu, tìm tòi, đầu tư vào giờ dạy một cách công phu và đưa cácbài tập mới cho các em tập luyện, tránh tập đi tập lại một vài động tác gây nhàmchán cho các em và gây mất hứng thú học tập Khi đó giờ dạy của giáo viên mới
có chất lượng cao, học sinh tích cực tự giác hơn trong học tập cũng như trongtập luyện Từ đó chúng ta thực hiện được mục đích cơ bản là giáo dục sức khoẻcho học sinh, phát triển thể lực chuyên môn là nền tảng cho phát triển môn thểthao được nhiều người ưa thích có thành tích cao hơn
7.2.3 Chọn đối tượng.
Đối tượng tôi chọn có 4 lớp 10 với 158 em/1 năm tỷ lệ nam nữ giữa các lớptương đương với nhau Thể lực giữa các lớp lúc chọn vào là ngẫu nhiên gần nhưbằng nhau Được chia làm 2 nhóm:
Nhóm thứ nhất : Tập luyện bình thường theo hướng dẫn của Sách giáo viên bao
gồm các lớp: 10A7 có 39 học sinh
10A8 có 39 học sinh
Tổng số học sinh của nhóm thứ nhất là 78 học sinh
Nhóm thứ hai : Tập luyện theo phương pháp thực nghiệm áp dụng các bài tập bổ
trợ phát triển thể lực trung và chuyên môn trong môn chạy ngắn vào giảng dạy 10A9 có 40 học sinh
10A10 có 40 học sinh Tổng số học sinh nhóm thứ hai là: 80 học sinh
7.2.4 Biện pháp thực hiện các bài tập bổ trợ vào giờ học điền kinh để phát triển thể lực chung và chuyên môn trong môn chạy ngắn.
Để đưa ra biện pháp một cách khả quan nhất tôi đã làm thử nghiệm, phân bốnlớp 10 thành hai nhóm để so sánh với nhau:
7.2.4.1 Nhóm đối chứng.
Thực hiện giáo án theo chương trình chuẩn, gồm lớp 10a7 và 10a8
Trang 9*Trình tự các nhiệm vụ và biện pháp giảng dạy được tiến hành như sau.
Nhiệm vụ 1: Xây dựng khái niệm kỹ thuật và tìm hiểu đặc điểm chạy của người
học thông qua các biện pháp chủ yếu sau :
- Giáo viên phân tích làm mẫu kỹ thuật
- Cho xem phim ảnh kỹ thuật
- Cho người học chạy lặp lại 30-50m giáo viên nhận xét ưu nhược điểm củatừng người
Đội hình tập luyện
x x x x x x x x
x x x x x x x x 30m
- Chạy bước nhỏ, chạy nâng cao đùi, chạy đạp sau , chạy tăng tốc (tăng dần cự
ly, tần số và độ dài bước chạy )
- Chạy tăng tốc sau đó chạy theo quán tính, từ 60-70m
- Tập đánh tay (đứng tại chỗ tăng dần tần số và biên độ động tác)
- Chạy biến tốc các đoạn ngắn 40-60m
Trang 10- Giới thiệu cách đóng bàn đạp và tập đóng bàn đạp.
- Thực hiện theo khẩu lệnh “vào chỗ”, “sẵn sàng”
Hình 1: Kỹ thuật xuất phát
- Xuất phát thấp và chạy lao 30-40m
Nhiệm vụ 4: Chuyển tiếp từ chạy lao sang chạy giữa quãng.
- Chạy tăng tốc độ sau đó chạy theo quán tính
- Xuất phát thấp, chạy lao rồi chạy theo quán tính
- Chạy biến tốc các đoạn ngắn 50-60m
- Chạy 60m xuất phát thấp
Hình 2: Kỹ thuật chạy lao sau xuất phát
Trang 11Hình 3: Kỹ thuật chạy giữa quãng
Nhiệm vụ 5: Dạy kỹ thuật về đích
- Giới thiệu và làm mẫu kỹ thuật
- Chạy chậm 6-10m làm mẫu động tác đánh đích
- Chạy tăng tốc độ 15-20m làm động tác đánh đích
- Chạy 50m làm động tác đánh đích
Hình 4: Kỹ thuật về đích
Nhiệm vụ 6: Hoàn thiện kỹ thuật chạy cự ly ngắn
- Chạy 30m xuất phát thấp (lặp lại)
- Chạy 50-100m xuất phát thấp với toàn bộ kỹ thuật(từ 80-100% sức mạnh tối đa)
- Chạy 100m với toàn bộ kỹ thuật
Trang 127.2.4.2 Nhóm thực nghiệm, sử dụng các bài tập bổ trợ để phát triển thể lực
chung và chuyên môn trong môn chạy ngắn.
Ngoài việc dạy đủ 6 nhiệm vụ chính như nhóm một, để góp phần nâng caohiệu quả của tiết học tôi đã nghiên cứu và vận dụng đem vào giảng dạy các bàitập bổ trợ phát triển thể lực với thời gian từ 5 – 6 phút/tiết (vào phần thể lực củamỗi giáo án) liên tục từ tiết thứ nhất cho đến tiết cuối cùng của chương trìnhchạy ngắn đối với hai lớp còn lại là 10a9 và 10a10 các em học theo phươngpháp nâng cao thành tích do tôi biên soạn với thời gian 1 tháng với nội dung vàtrình tự như sau:
* Các bài tập phát triển phản xạ nhanh, linh hoạt.
Đặc điểm thi đấu và tập luyện chạy cự ly ngắn là xuất phát với bàn đạp vàchạy theo hiệu lệnh Vì vậy phản xạ nhanh, linh hoạt là yếu tốt rất quan trọngảnh hưởng đến thành tích chạy của học sinh Từ cơ sở lý luận cũng như quanđiểm vận động tập luyện và thi đấu điền kinh Các bài tập để phát triển phản xạnhanh, linh hoạt được tôi đưa vào cho học sinh tập luyện các bài tập sau
Bài tập 1: Xuất phát nhiều lần với tín hiệu biến đổi như: còi, khẩu lệnh, tiếng
Bài tập 2: Chạy đổi hướng.
- Thực hiện: GV dùng tín hiệu còi, điều khiểu học sinh chạy nhanh đổi theo các
hướng khác nhau
Bài tập 3: Nhảy dây nhanh bằng hai nửa bàn chân trên.
- Thực hiện: Mỗi học sinh một dây nhảy 2-3 lần mỗi lần 100-200 cái.
Bài tập 4: Các trò chơi phản xạ
- Thực hiện: GV tổ chức chơi.
* Các bài tập phát triển sức nhanh.
Trang 13Sức nhanh là một trong các tốt chất quan trọng nhất của vận động viên điềnkinh, là khả năng hoạt động với tốt độ cực hạn Vì vậy các bài tập được đưa vào
để phát triển sức nhanh cho học sinh được tôi chọn là:
Bài tập 1: Chạy tốc độ cao lặp lại các đoạn đường ngắn.
- Thực hiện: GV cho học sinh chạy lặp lại tốc độc cao các đoạn đường ngắn
hơn cự ly thi dấu
Đội hình tập luyện:
xx xxxxx x
xxxxxxx x
Bài tập 2: Chạy lên dốc, xuống dốc
- Mục đích: Phá vỡ sự ổn định tốc độ giúp học sinh bứt phá được sức nhanh
tiềm tàng trong cơ thể
Bài tập 3: Chạy vượt qua chướng ngại vật
- Mục đích: Nhằm thay đổi độ dài bước chạy và nâng cao thành tích đạp sau của
chân
Bài tập 4: Chạy biến tốc.
- Mục đích: Là bài tập tuyệt vời cho hệ tuần hoàn và hô hấp, giúp VĐV không
bị hụt hơi trong khi tập
* Các bài tập phát triển sức mạnh tốc độ.
Sức mạnh tốc độ là năng lực phát huy sức mạnh trong khoảng thời gian ngắnnhất, vì thế các bài tập tôi đưa ra để tập luyện như sau:
Bài tập 1: Chạy nâng cao đùi trên cát.
- Mục đích: Nhằm phát triển nhóm cơ đùi.
Bài tập 2: Bật cóc bằng hai chân liên tiếp.
- Mục đích: Phát triển sức bền mạnh của cơ chân nhằm tăng khả năng sức bền
Trang 14hoạt động của hệ thần kinh- cơ, nâng cao tính hiệu quả của quá trình sinh hóa trong cơ, sử dụng oxy có trong máu, các bài tập được tôi đưa ra như sau:
Bài tập 1: Chạy lặp lại các nội dung học và thi đấu.
- Thực hiện:GV cho HS chạy lặp lại các đoạn đường tập luyện và thi đấu 3 đến
4 lần liên tiếp
Bài tập 2: Chạy cự ly trung bình- dài.
- Thực hiện: GV cho HS chạy các cự ly từ 800m đến 1500m xen kẽ vào cuối
buổi tập
Ngoài việc thực hiện các bài tập trên cần lưu ý đến sự luân phiên tập luyện
và nghỉ ngơi trong một buổi tập, lúc này các bài tập tiếp theo cần được thựchiện trên nền tảng của sự phục hồi khả năng vận động khi tần số nhịp timkhoảng 120-135 lần/phút Thời gian nghỉ trung bình để lặp lại các đoạn chạy60m khoảng 2,5-3 phút, 100m 3-5 phút
Trên đây là toàn bộ hệ thống các bài tập bổ trợ phát triển thể lực chuyên mônchạy ngắn mà tôi đưa vào giảng dạy cho học sinh trong thời gian các em học nộidung chạy ngắn
7.3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.
7.3.1 Hiệu quả của đề tài.
Để đánh giá chính xác năng lực phát triển về thể lực chuyên môn cũng như
kỹ thuật mà tôi đã biên soạn cho các em tập luyện tôi đã thực hiện test sau:
Quá trình thực nghiệm test :
Thực hiện các bài tập với phương pháp mới
do tôi biên soạn ở trên
7.3.2 Kết quả thu được.
Qua thời gian 5 tháng giữa nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng kết thúctôi tiến hành kiểm tra thành tích chạy 100m theo thang điểm sau: