báo cáo kết quả nghiên cứu ứng dụng sáng kiến vai trò hoạt động trải nghiệm và hướng nghiệp với học sinh qua phần sinh học thực vật lớp 11

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐẠO TẠO VĨNH PHÚC TRƯỜNG THPT LIỄN SƠNBÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN VAI TRÒ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM VÀ HƯỚNG NGHIỆP VỚI HỌC SINH QUA PHẦN: SINH HỌC THỰC VẬ

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐẠO TẠO VĨNH PHÚC TRƯỜNG THPT LIỄN SƠN

BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN

VAI TRÒ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM

VÀ HƯỚNG NGHIỆP VỚI HỌC SINH QUA PHẦN: SINH HỌC THỰC VẬT

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐẠO TẠO VĨNH PHÚC

BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN

VAI TRÒ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM

VÀ HƯỚNG NGHIỆP VỚI HỌC SINH QUA PHẦN: SINH HỌC THỰC VẬT

LỚP 11

Tác giả sáng kiến: HÀ ÁNH NGỌC

Mã sáng kiến: 13.56.

Vĩnh phúc, năm 2020

MỤC LỤC

4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến 5

5 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến 5

6 Ngày sáng kiến được áp dụng đầu tiên 7

7 Mô tả bản chất của sáng kiến 7

7.3.3 Thiết kế 1 số hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp 11

8 Những thông tin cần được bảo mật 38

9 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến 38

10 Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp

dụng sáng kiến theo ý kiến của tác giả và theo ý kiến của tổ

chức, cá nhân đã tham gia áp dụng sáng kiến lần đầu, kể cả áp

dụng thử

38

10.1 Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp

dụng sáng kiến theo ý kiến của tác giả

38

10.2 Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp

dụng sáng kiến theo ý kiến của tổ chức, cá nhân

38

11 Danh sách những tổ chức/cá nhân đã tham gia áp dụng thử hoặc

áp dụng sáng kiến lần đầu

39

BÁO CÁO KẾT QUẢ

NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN

1 Lời giới thiệu

Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp là hoạt động giáo dục bắt buộc trong nhàtrường, giúp học sinh phát triển các phẩm chất, năng lực đã được hình thành ở cấp tiểu học

và cấp trung học cơ sở Kết thúc giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp học sinh cókhả năng thích ứng với các điều kiện sống, học tập và làm việc khác nhau; thích ứng vớinhững thay đổi của xã hội Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp trong chương trình giáodục phổ thông sẽ giúp học sinh tìm hiểu các nghề nghiệp từ truyền thống, địa phương, hiệnđại….Chương trình còn giúp học sinh khám phá những phẩm chất, năng lực cần có củangười lao động, ngoài ra giúp học sinh định hướng nghề nghiệp cho bản thân tốt hơn Ở bộmôn Sinh học giáo dục trải nghiệm là hoạt động giáo dục có ý nghĩa rất lớn với học sinh,không những giúp học sinh ghi nhớ bài học tốt hơn mà tăng khả năng phát triển năng lực Sinh học 11 tập trung đi sâu vào 1 lĩnh vực tương đối khó nhưng lý thú của sinh học

đó là sinh học cơ thể thực vật và động vật Trong các nội dung của sinh học có 11 chươnghọc tôi rất ấn tượng và thích nhất đó là khi dạy các nội dung liên quan đến thực vật Đây làmột nội dung gắn liền với thực tế rất nhiều và qua phần nội dung học này giúp học sinh cónhiều cơ hội được ứng dụng kiến thức đã học vào giải quyết tình huống thực tế Nhận thứcđược tầm quan trọng và ý nghĩa của việc đổi mới phương pháp dạy học, tôi đã mạnh dạnxây dựng đề tài “Vai trò hoạt động trải nghiệm và hướng nghiệp với học sinh qua phần:Sinh học thực vật lớp 11” Thay vì dạy theo nội dung từng bài trong sách giáo khoa nhưhiện nay tôi cho học sinh tham gia nhiều hoạt động trải nghiệm và hướng nghiệp, với mongmuốn sau khi tham gia nhiều hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp này các em sẽ thấy dễdàng hơn trong việc nhận biết các hiện tượng trong thực tiễn Có cơ sở khoa học để ứngdụng trong đời sống sản xuất đạt hiệu quả cao Với các phương pháp, kỹ thuật dạy học trongchuyên đề sẽ giúp các em phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo và vận dụng kiến thức,

kỹ năng của người học, được tự mình bộc lộ hết khả năng sáng tạo

Nội dung hoạt động trải nghiệm và hướng nghiệp không hề xa lạ với giáo viên nhưngxây dựng nội dung thế nào theo định hướng giáo dục phổ thông mới không phải ai cũng để

ý Và sáng kiến kinh nghiệm của tôi xin mạnh dạn xây dựng mẫu một vài hoạt động trảinghiệm và hướng nghiệp liên quan đến nội dung Sinh học thực vật lớp 11 để giáo viên thamkhảo, dần tiếp cận với nội dung mới bắt buộc có trong chương trình giáo dục phổ thôngmới

- Địa chỉ: Trường THPT Liễn Sơn – Lập Thạch – Vĩnh Phúc

- Điện thoại: 0387.005.192 Mail: haanhngoc.gvlienson@vinhphuc.edu.vn

4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Hà Ánh Ngọc

5 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến

- Phạm vi áp dụng: Học sinh lớp 11 trường THPT Liễn Sơn

- Giới hạn: Phần Sinh học thực vật – sinh học 11 cơ bản

- Mục tiêu:

 Ý nghĩa với học sinh

- Luôn đam mê, hào hứng với tiết học: Các em được tham gia vào tất cả các khâu của quátrình học tập, từ khâu nhận đề tài, chuẩn bị, thực hành và đánh giá kết quả Các em cũng tựrút ra thêm những kinh nghiệm cho bản thân, có thêm động lực để học hỏi, phát triển bảnthân mình

- Học sinh luôn được kích thích sáng tạo, sở thích khám phá thế giới xung quanh: Thôngqua các hoạt động thực hành, những việc làm cụ thể, học sinh sẽ phát huy vai trò cụ thể,tính tích cực, chủ động, tự giác và sáng tạo của bản thân Tìm ra những giải pháp mới đểgiải quyết vấn đề của mình, của bạn và vấn đề của môi trường xung quanh

- Các em thường xuyên được rèn luyện kỹ năng làm việc như: Làm việc nhóm, lập kếhoạch, quản lý tiến độ công việc, phân công công việc…

- Thông qua những buổi học trải nghiệm và thực tế các em còn được học hỏi, phát huy giátrị của bản thân, biết tôn trọng, lắng nghe, có tinh thần trách nhiệm, dũng cảm và cầu thị

 Ý nghĩa với thầy cô:

- Luôn được cập nhật những phương pháp mới: Giáo viên luôn cập nhật những phươngpháp giảng dạy sao cho các em học sinh luôn cảm thấy hứng thú, đam mê với tiết học Việctruyền đạt kiến thức thông qua trải nghiệm thực tế khiến cho bài giảng không còn khô khan,khó khăn như trước nữa

- Luôn cảm thấy hứng thú và tâm huyết với sự nghiệp trồng người: Áp dụng việc dạy họcqua trải nghiệm và thực tế, vai trò người thầy lúc này không chỉ là truyền đạt kiến thức, màcòn là người hướng dẫn, huấn luyện viên tổ chức lớp học Qua những buổi áp dụng thực tếvào giảng dạy giúp chúng tôi thấy mình luôn yêu và tâm huyết với nghề hơn Có những cảmxúc, những điều mới mẻ trong giảng dạy mà chỉ bằng việc dạy học gắn liền với cuộc sốngmới có được

- Hiểu học sinh nhiều hơn: Trong quá trình giảng dạy, các thầy cô có cơ hội tương tác vớicác em nhiều hơn Biết được điểm mạnh, điểm yếu của các em để giúp các em phát huyđiểm mạnh, có ngay phương án khắc phục điểm yếu của các em

 Ý nghĩa với phụ huynh

- Phụ huynh dễ dàng nhận thấy mức độ tiến bộ trong hiểu biết của con: Thông qua thực tiễn

từ cuộc sống hàng ngày, các bậc phụ huynh nhận thấy ngay được sự tiến bộ của con thôngqua kết quả, trải nghiệm, những thí nghiệm con làm, báo cáo thành quả của con đã đạt đượcthông qua mỗi bài học

- Ba mẹ và con cái hiểu nhau hơn

- Phụ huynh luôn tin tưởng con mình đang có một môi trường học tập phát triển toàn diện

- Yên tâm về chất lượng giảng dạy của giáo viên: Áp dụng phương pháp dạy học thông quatrải nghiệm và thực tế đòi hỏi mỗi giáo viên tham gia giảng dạy phải có kiến thức chuyên

môn thật vững, kỹ năng dẫn dắt, quản lý lớp, hướng dẫn cho học sinh phải thật tốt Chấtlượng của đội ngũ giáo viên được khẳng định thông qua sự tiến bộ và hứng thú học tập củahọc sinh.

- Vấn đề cần giải quyết:

+ Xây dựng được chủ đề dạy học phát huy hết khả năng tự học, hoạt động nhóm của HS.+ Xây dựng kế hoạch cho HS được trải nghiệm thực tế

+ Cho học sinh tự thiết kế các thí nghiệm

+ Phát động cuộc thi: “Nông trại xanh”

- Khả năng áp dụng của sáng kiến:

+ Cho tất cả HS lớp 11 ở bất kì trường THPT nào

+ Tài liệu tham khảo cho giáo viên xây dựng nội dung hoạt động trải nghiệm và hướngnghiệp theo chương trình phổ thông mới

6 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử

- Tháng 12/ 2017 năm học 2017 – 2018: Năm học này tôi mới chỉ áp dụng được là cho HS

tìm hiểu nội dung kiến thức SGK theo một hướng phát huy năng lực, học sinh đã biết làmcác thí nghiệm liên quan đến nội dung học, đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quảtrong trồng rau sạch

- Tháng 12/2018 năm học 2018 – 2019: Năm học này với sự ủng hộ của Ban giám hiệu nhàtrường, giáo viên và phụ huynh học sinh đã tổ chức thành công buổi trải nghiệm thực tếtham quan mô hình trồng rau, trồng hoa trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc Sau buổi trải nghiệmcác em được thỏa sức sáng tạo các mô hình trồng rau, trồng hoa vừa năng suất, tiết kiệmnước và phân bón

- Năm học 2019 – 2020 học sinh tham gia Ngoại khóa: Nông trại xanh, sáng tạo mô hìnhsinh học

7 Mô tả bản chất của sáng kiến

7.1 Thực trạng của hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp tại trường THPT Liễn Sơn:

Hầu như học sinh thụ động tiếp thu kiến thức trong SGK, ngại hoạt động ngoại khóa, ítgiáo viên đầu tư công sức để giúp học sinh tham gia trải nghiệm hiệu quả Học sinh định

hướng với nghề nghiệp còn hạn chế Học sinh chưa có nhiều điều kiện phát huy khả năngsáng tạo của mình.

Nội dung hoạt động Yêu cầu cần đạt

HOẠT ĐỘNG HƯỚNG VÀO BẢN THÂN

Hoạt động rèn luyện

bản thân

- Tuân thủ kỉ luật, qui định của nhóm, tập thể trường, lớp, cộng

đồng

- Thể hiện được sự nỗ lực hoàn thiện bản thân, biết thu hút cácbạn cùng phấn đấu hoàn thiện.

- Quản lí được cảm xúc của bản thân và ứng xử hợp lí trong cáctình huống giao tiếp khác nhau

- Thực hiện kế hoạch tài chính cá nhân một cách hợp lí

HOẠT ĐỘNG HƯỚNG ĐẾN XÃ HỘI

Hoạt động chăm sóc

gia định

- Thể hiện được sự quan tâm chăm sóc thường xuyên những

người thân trong gia đình

- Biết cách hóa giải những mâu thuẫn, xung đột xảy ra trong giađình

- Thể hiện sự tự giác và trách nhiệm tham gia các hoạt động laođộng khác nhau trong gia đình

- Thể hiện sự tự tin trong việc tổ chức sắp xếp hợp lí công việcgia đình

- Lập được kế hoạch chi tiêu phù hợp với thu nhập trong giađình và thực hiện được mục tiêu tiết kiệm tài chính trong giađình

Hoạt động xây dựng

nhà trường

- Biết cách phát triển mối quan hệ tốt đẹp với thầy cô, bạn bè.

- Làm chủ và kiểm soát được các mối quan hệ với bạn bè ởtrường cũng như qua mạng xã hội

- Hợp tác được với bạn bè để cùng xây dựng và thực hiện cáchoạt động xây dựng và phát triển nhà trường

- Đánh giá được hiệu quả của hoạt động phát huy truyền thốngnhà trường

- THực hiện các hoạt động theo chủ đề của Đoàn Thanh niênCộng sản Hồ Chí Minh

Hoạt động xây dựng

cộng đồng

- Biết cách xây dựng và phát triển các mối quan hệ với mọi

người trong cộng đồng

- Thể hiện được hành vi văn minh nơi công cộng và tráchnhiệm của bản thân với cộng đồng.

- Xây dựng được kế hoạch tổ chức hoạt động phát triển cộngđồng và đề xuất được các giải pháp quản lí việc thực hiện hoạtđộng đó

- Xây dựng và thực hiện được kế hoạch truyền thông trongcộng đồng về vấn đề văn hóa mạng xã hội

HOẠT ĐỘNG HƯỚNG ĐẾN TỰ NHIÊN

- Đánh giá được trạng thái bảo tồn danh lam thắng cảnh củacộng đồng dân cư tại địa phương

Hoạt động tìm hiểu

và bảo vệ môi trường

- Nghiên cứu, khảo sát thực trạng môi trường tự nhiên ở địa

phương, tác động đến sự phát triển sản xuất kinh doanh đếnmôi trường và báo cáo kết quả khảo sát

- Đưa ra các kiến nghị về bảo vệ môi trường từ số liệu khảo sát

- Tuyên truyền đến người dân địa phương các biện pháp bảo vệtài nguyên

HOẠT ĐỘNG HƯỚNG NGHIỆP

Hoạt động rèn luyện

phẩm chất, năng lực

phù hợp với định

hướng nghề nghiệp

- Đánh giá được điểm mạnh, điểm yếu của bản thân đối với

từng nhóm nghề và chỉ ra được phẩm chất và năng lực của bảnthân phù hợp hoặc không phù hợp với nhóm nghề, nghề lựachọn

- Đánh giá được khó khăn, thuận lợi trong việc xây dựng vàthực hiện kế hoạch rèn luyện theo nhóm nghề lựa chọn

- Đề xuất được giải pháp học tập, rèn luyện theo định hướngnghề nghiệp

- Tham vấn được ý kiến của thầy cô, gia đình, bạn bè về dựkiến ngành, nghề lựa chọn

- Xác định được những trường đào tạo nghề liên quan đến việchọc tập hướng nghiệp của bản thân

- Xây dựng và thực hiện kế hoạch học tập theo định hướngngành, nghề lựa chọn

7.3.3 Thiết kế một số hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp theo định hướng giáo dục phổ thông mới

Rất nhiều giáo viên nghĩ rằng hoạt động trải nghiệm chỉ là đưa học sinh đi tham quanthực tế nhưng ít ai quan tâm đến rằng hoạt động trải nghiệm có rất nhiều hình thức; trảinghiệm tại chỗ (Ví dụ là các tiết học cụ thể trên lớp), trải nghiệm thường xuyên (là các tiếtchào cờ, sinh hoạt lớp), trải nghiệm thực tế (thăm quan các địa danh ) Và sau mỗi buổitrải nghiệm đó giáo viên cần làm rút ra vai trò, ý nghĩa của từng buổi trải nghiệm, trảinghiệm có liên quan gì đến hướng nghiệp cho học sinh

Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp bao gồm nhiều nội dung đa dạng:

- Sinh hoạt lớp và Sinh hoạt dưới cờ

- Hoạt động trải nghiệm định kì (Thăm quan, dã ngoại; tổ chức trò chơi; tổ chức diễn đàn; Sân khấu tương tác; Hội thi/Cuộc thi; Hoạt động giao lưu; Hoạt động tình nguyện; Hoạt động chiến dịch; Lao động công ích; Sinh hoạt tập thể;

- Hoạt động trải nghiệm thường xuyên

- Sinh hoạt câu lạc bộ

Sau đây tôi xin mạnh dạn đưa ra một số Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp bản thân

đã cùng các em học sinh thực hiện trong năm học qua và hiệu quả nó mang lại cho học sinh như thế nào?

TỔ CHỨC THĂM QUAN, DÃ NGOẠI

I Yêu cầu cần đạt

- Học sinh tham quan thực tế tìm hiểu các nội dung sau:

+ Các mô hình trồng rau, trồng hoa

+ Người dân trồng rau, hoa áp dụng công nghệ nào

+ Những kiến thức nào trong SGK em thấy được sau buổi thực tế

+ Em có dự định gì cho tương lai sau khi tham quan thực tế về

+ Có ý thức bảo vệ môi trường

- Được quan sát và hiểu rõ về hiện tượng hướng sáng của cây

- Biết cách áp dụng hiện tượng quang chu kì vào thực tế để đạt năng suất cao

- Biết một số kĩ thuật bón phân, tưới nước cho cây

- Tạo sự hứng thú mới mẻ cho học tập

- Thắt chặt tình cảm cô-trò và tập thể lớp

- Xây dựng kế hoạch hướng nghiệp cho học sinh

- Học sinh phát biểu cảm nghĩ sau buổi trải nghiệm thực tế

II Đối tượng tham gia, qui mô, thời gian, địa điểm

- Đối tượng: Học sinh lớp 11

- Qui mô tổ chức: theo đơn vị lớp

- Thời gian: Tháng 02 năm 2019

- Địa điểm tổ chức: làng hoa Mê Linh – Hà Nội

III Chuẩn bị

1 Của giáo viên

- Chuẩn bị tài liệu: Cho học sinh lên mạng tìm hiểu trước khu vực trồng hoa, trồng rau

chuẩn bị đến tham quan

- Chuẩn bị các dụng cụ, giấy tờ cần thiết khi cho HS đi tham quan

- Trao đổi với Hội cha mẹ học sinh, xin ý kiến BGH nhà trường

- Công tác hậu cần:

+ Hợp đồng với nhà xe đảm bảo an toàn

+ Sắp xếp bữa ăn trưa

+ Sắp xếp thiết bị quay video, chụp ảnh

+ Soạn thư cho phép của phụ huynh học sinh

+ Tạo danh sách học sinh và số điện thoại để sử dụng khi cần thiết

2 Của học sinh

- Thảo luận trước các việc cần làm trước khi đi

- Xem trước các trang Web giới thiệu về địa điểm chuẩn bị đi

- Phân công vai trò từng thành viên trong chuyến đi

IV Các hoạt động

1 Khởi động

a Mục tiêu: Tạo không khí hứng thú trước khi lên đường

b Cách tiến hành

- Phỏng vấn nhanh HS trước buổi tham quan thực tế

- Tập thể HS chụp bức ảnh trước khi khởi hành làm may mắn lên đường

- Chia nhóm nhỏ HS trước khi đi, giao nhiệm vụ cho từng nhóm

- Cùng nhau hát to một bài đoàn kết khi đi trên xe tạo không khí hứng khởi

Hình 1: Xuất phát tại cổng trường THPT Liễn Sơn

2 Hoạt động 2: Tiến hành tham quan

Hình 2: Nhóm thực tế tại khu vực làng hoa Mê Linh

Hình 3: Nhóm thực tế tại khu trồng hoa hồng

Hình 4: Nhóm thực tế tham quan khu vực trồng hoa cúc

Hình 5: Ảnh vườn hoa cúc vừa được người dân treo đèn

Hình 6: Ảnh khu vườn hoa ly giai đoạn đầu

Hình 7: Khu vực trồng hoa cảnh

Hình 8: Khu trồng rau theo mô hình công nghệ mới tiết kiệm nước, phân bón

Hình 9: Khu trồng rau theo mô hình công nghệ mới tiết kiệm nước, phân bón

Ý NGHĨA HOẠT ĐỘNG THĂM QUAN, DÃ NGOẠI

- Tham quan mô hình trồng hoa, trồng rau ở các khu vực làng hoa Mê Linh – Hà Nội

- Học hỏi kinh nghiệm thực tế về trồng hoa, trồng rau

- Củng cố một số kiến thức đã học trong chuyên đề hướng sáng, hướng nước, hướng tiếpxúc, ứng động

- Được quan sát và hiểu rõ về hiện tượng hướng sáng của cây

- Biết cách áp dụng hiện tượng quang chu kì vào thực tế để đạt năng suất cao

- Biết một số kĩ thuật bón phân, tưới nước cho cây

- Tạo sự hứng thú mới mẻ cho học tập

- Thắt chặt tình cảm cô-trò và tập thể lớp

THAM GIA CUỘC THI “NÔNG TRẠI XANH”

DÀNH CHO HỌC SINH KHỐI 11 – THPT LIỄN SƠN

1 Ý nghĩa cuộc thi

- Khơi dậy tính sáng tạo, yêu thích môn học, thích tìm tòi thực tế của HS

- Củng cố kiến thức đã học trong những phần lý thuyết đã học trong phần Sinh học thực vậtvận dụng hiểu biết cá nhân về thực tế sau buổi trải nghiệm thực tế

- Xây dựng mô hình trồng rau, trồng hoa sáng tạo tiết kiệm nước, tiết kiệm diện tích, lấynhiều ánh sáng, cho năng suất cao

- 6 ống nước độ dài 1m, trên mỗi ống nước khoét 5 lỗ nhỏ đường kính khoảng 6cm 6 ống

nước xếp rích rắc với nhau trên giá đỡ

- Ống nước trên cùng được nối cố định với vòi của bể chứa nước

- Ống nước cuối sẽ chảy nước vào bể cá

- Máy bơm đặt dưới giá đỡ, 1 đầu để vào bể cá, một đầu nối vào bể chứa nước

- Phao điện đặt ở trên bể chứa

2.1.3 Cơ chế hoạt động của hệ thống trồng rau thủy sinh tự động

- Phần giá trồng rau là các ống nước xếp rích rắc theo tầng để nước có thể chảy dễ dàng hơn.Phía trên các ống nước ta khoét các lỗ tròn có đường kính khoảng 6cm để trồng rau vào đó.Trong ống nước ta sẽ thay đất bằng sơ dừa vừa để lọc nước vừa lấy chất dinh dưỡng nuôicây Nước từ các ống trồng rau sẽ chảy vào bể cá để nuôi cá

- Phần bể cá: ta lắp đặt bể cá ở phía dưới hệ thống giá trồng rau Ta có thể lắp đặt bể cá chìmtrong đất hoặc trên mặt đất tùy địa hình Cá trong bể sẽ sử dụng hệ thống nước đã lọc từ các