SKKN phương phái giải bài tập di truyền phân tử AND

CỘNG HềA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phỳc ĐƠN YấU CẦU CễNG NHẬN SÁNG KIẾN Kớnh gửi: Hội đồng sỏng kiến huyện Bỡnh Xuyờn a Tỏc giả sỏng kiến: Doón Thị Tõm - Ngày thỏn

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

HỒ SƠ XÉT CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN

- Tên sáng kiến: “Phương phái giải bài tập di truyền phân tử -AND”

- Tác giả: Doãn Thị Tâm

- Đơn vị công tác: Trường THCS Gia Khánh

- Chức vụ: Giáo viên

- Trình độ chuyên môn: Đại học sinh – Kỹ thuật

Gia Khánh, tháng 02 /2018

CỘNG HềA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phỳc

ĐƠN YấU CẦU CễNG NHẬN SÁNG KIẾN

Kớnh gửi: Hội đồng sỏng kiến huyện Bỡnh Xuyờn a) Tỏc giả sỏng kiến: Doón Thị Tõm

- Ngày thỏng năm sinh: 03/02/1979 Giới tớnh: nữ

- Đơn vị cụng tỏc :Trường THCS Gia Khỏnh

- Chức danh; Giỏo viờn

- Trỡnh độ chuyờn mụn; Đại học sinh –kĩ thuật

- Tỷ lệ (%) đúng gúp vào việc tạo ra sỏng kiến (ghi rừ đối với từng đồng tỏc giả, nếu cú): 100%

b) Chủ đầu tư tạo ra sỏng kiến: Doón Thị Tõm

c) Tờn sỏng kiến;“Phương phỏi giải bài tập di truyền phõn tử -AND” Lĩnh vực ỏp dụng; Áp dụng vào giảng dạy mụn sinh học 9 chương III AND và gen

- Mụ tả sỏng kiến:

+ Về nội dung của sỏng kiến:

- Trong quá trình giảng dạy tôi đã tiến hành lồng ghép giữa việc giúp học sinh khai thác kiến thức lý thuyết rút ra một số công thức tính để học sinh vận dụng khi giải bài tập

- Cuối mỗi bài ra thêm bài tập vận dụng để học sinh về nhà tự giải

- Kiểm tra đầu giờ

- Thu bài làm của học sinh về nhà chấm, chữa lỗi cho học sinh

Ví dụ 1: Khi dạy bài AND

1) Xác định tơng quan giữa chiều dài, khối lợng, tổng số nucleotit, chu kỳ xoắn của ADN khi học phần cấu trúc không gian của phân tử AND :

- ADN có 2 mạch đơn, chiều dài của ADN (gen) là chiều dài của 1 mạch đơn

- Mỗi chu kỳ xoắn có 10 cặp Nu cao 34 Ao

- Nh vậy mỗi Nu cao 3,4 A0( 1A 100 4 m 10 mm7

3,4 5100

3,4 ó: N =





- Mỗi Nu nặng 300 đv C

Do đó nếu gọi

N là Tổng số nu của ADN (gen)

L Chiều dài của ADN (gen)

C Chu kỳ xoắn của ADN (gen)

* Ta xây dựng đựơc một số công thức sau:

Hoặc L

3,4



300x2



- N L M

C

* Bài tập vận dụng :

Một gen có chiều dài 5100 A0 Hãy tính:

1) Tổng số Nucleotit của gen

2) Khối lợng của gen

3) Số chu kỳ xoắn của gen

Giải:

1) Tổng số Nucleotit của gen

áp dụng công thức:

2) Khối lợng của gen

Cách 1: Ta có M N x 300 3000 x 300 900000dvC Cách 2: Từ tơng quan :

0

M

300 x 2

5100

3,4



L

ó M =

3,4

3) Số chu kỳ xoắn của gen là:

Cách 1: Xác định chu kỳ xoắn từ số Nucleotit của gen:

N 3000

Cách 2: Có thể tính chu kì xoắn từ tơng quan giữa chu kì xoắn với chiều dài:

L 5100

10x3,4 10x3,4

Cách 3: ở câu 2 đã xác định đợc khối lợng của gen Mỗi chu kì xoắn

có 10 cặp Nu, mỗi Nu nặng 300 dvC

Do đó: M 900000

20x300 20x300

2 , Vận dụng nguyên tắc bổ sung trong cấu trúc phân tử ADN để xác định

tỉ lệ %, số lợng từng loại Nucleotit trong 2 mạch của gen và số liên kết hiđrô của phân tử ADN

Trên phân tử ADN các Nucleotit liên kết với nhau theo nguyên tắc bổ sung A liên kết với T bằng 2 liên kết hiđro, G liên kết với X bằng 3 liên kết hiđro và ngợc lại

Từ đó ta có :

Số Nucleotit từng loại trong phân tử AND : A T ; G X 

Suy ra: N = A + T + G + X

N = 2A + 2G = 2T + 2X Suy ra: A + G = A + X = T + G = T + X

Từ đây ta thấy tổng số lợng của 2 loại Nucleotit không bổ sung cho nhau luôn bằng số Nucleotit trong một mạch đơn

Do đó ta có

Từ đó ta suy ra:

% A = % T = 50% - % G = 50% - % X

% G = % X = 50% - % A = 50% - % T Cũng từ nguyên tắc bổ sung ta xác định đợc số liên kết hiđro của gen là:

% A + % G = % T + % X = 50 %

Bài tập vận dụng :

Một gen có 2400 Nucleotit, trong đó số Nucleotit loại A chiếm 30% tổng

số Nucleotit của gen Hãy tính:

1) Số Nucleotit mỗi loại gen

2) Số liên kết Hiđro của gen

3) Chiều dài của gen

Giải: 1) Số Nucleotit mỗi loại của gen

Cách 1: Để xác định đợc số Nucleotit mỗi loại của gen, cần xác định đợc tỉ lệ % của từng loại Nu

Theo nguyên tắc bổ sung ta có: % A + % G = 50%

Mà giả thiết đã cho A = 30%

Vậy % G = 50% - 30% = 20 %

Theo bài ra và theo nguyên tắc bổ sung ta có số Nu từng loại của gen

2400x30

100 2400x20

100

  

  

Cách 2: Từ giả thiết bài toán xác định đợc số Nucleotit loại

30 x 2400

100

A G

2

Theo NTBS số Nu từng loại của gen là :

A = T = 720 (Nu)

G = X = 480 (Nu) 2) Số liên kết hiđro của gen là:

H = 2.A + 3 G = 2.T + 3 X = 2 720 + 3 480 = 2880 (liên kết)

3) Chiều dài của gen

H = 2 x A + 3 x G = 2 x T + 3 x X

Cách 1: Từ tơng quan 2 x L

N 3,4

2



Cách 2: Theo nguyên tắc bổ sung ta có N

2

  Do đó:

Ví dụ 2 : Khi dạy bài "ADN và bản chất của gen" :

- Cả 2 mạch của ADN đều là mạch khuôn

- Các Nu tự do trong môi trờng nội bào kết hợp với các Nu trên mạch khuôn theo nguyên tắc bổ sung:

- Sau khi tự nhân đôi 1 lần sẽ tạo ra 2 ADN giống hệt ADN mẹ ( Trong đó

có một mạch cũ, một mạch hoàn toàn mới )

Do đó: Gọi N là tổng số Nucleotit trong ADN mẹ, ban đầu N' là tổng số Nucleotit trong ADN tự do môi trờng cần cung cấp

* Khi ADN tái sinh 1 lần thì:

A' = T' = A = T G' = X' = G = X  N' = N

* Khi ADN tái sinh n lần thì:

- Tổng ADN con đợc tạo ra là 2n.

- Tổng số Nucleotit trong các ADN con là 2n.N

- Tổng số Nucleotit mỗi loại trong các ADN con là:

A' = T' = 2n T = 2n A G' = X' = 2n G = 2n X  N' = (2n- 1) N

Bài tập vận dụng:

Mỗi gen có A = 1600 Nucleotit, có X = 2A

1) Tìm số lợng Nucleotit loại T và G

2) Tính chiều dài của phân tử ADN đó:

3) Khi đoạn ADN trên nhân đôi tạo ra 8 đoạn ADN mới đòi hỏi môi trờng nội bào cung cấp bao nhiêu Nucleotit mỗi loại?

Giải: 1) Số lợng Nucleotit loại T và G

Theo bài ra ta có : A = 1600 (Nu)

X = 2.A = 2 x 1600 = 3200 (Nu)

Theo NTBS ta có:

T = A = 1600 (Nu)

G = X = 3200 (Nu) 2) Chiều dài của ADN = (1600 + 3200) x 3,4 A0

= 16320 A0

3) Số Nu tự do mỗi loại mà môi trờng cần cung cấp

Gọi n là số lần gen tự nhân đôi, thì số ADN mới đợc tạo ra là 2n

Theo bài ra ta có: 2 n = 8  n = 3

Số Nu mỗi loại môi trờng cần cung cấp qua 3 lần tự nhân đôi là:

A = T = (23 - 1) 1600 = 11200 (Nu)

G = X = (2 3 - 1) 3200 = 22400 (Nu

Ví dụ 3 : Khi dạy bài “ ARN “ :

Xác định tơng quan về số Nucleotit, khối lợng của gen và ARN

Gen có 2 mạch, ARN chỉ có một mạch Do đó:

- Số ribôNucleotit của ARN chỉ bằng một nửa số Nucleotit gen N

rN 2



2



- Chiều dài của ARN bằng chiều dài của gen tổng hợp ra nó

ARN

L  Lgen

Bài tập vận dụng :

Nếu phân tử ADN có 1500 Nucleotit, hiệu số giữa A với Nucleotit không bổ

sung là 30% Hãy xác định:

1) Số Nucleotit mỗi loại của gen

2) Chiều dài, khối lợng phân tử của ARN do gen đó tổng hợp

Giải:

1) Số Nu mỗi loại của gen.

Theo bài ra ta có: % A + % G = 30 % (1)

Mà theo NTBS % A + % G = 50 % (2)

Giải (1) và (2) ta có % A = 40 %

% G = 10 %

40 x1500

100

10 x1500

100

2) Chiều dài của ARN

2

Hoặc: LARN  (600 150) x3,4   2250(A )0

3) Khối lợng của ARN

* Bài tập 1 :

1, Một gen có khối lợng 9.10 dvC Hiệu số giữa 2 Nucleotit không bổ sung5 chiếm 30 % tổng số Nu của gen, trong đó số Nu loại G lớn hơn số Nu loại kia

Tính: 1) Chiều dài của gen ? Số liên kết hidro của gen ?

2) Số Nucleotit từng loại của gen (và tỉ lệ %) ? 3) Số Nucleotit tự do môi trờng cần cung cấp khi gen đó tự nhân đôi

3 lần ?

Bài tập 2:

Một cặp gen Dd tồn tại trên 1 cặp NST tơng đồng, gen D có chiều dài 5000

A 0 và A' = 15 %, gen d dài 4080 A0, có số lợng 4 loại Nucleotit bằng nhau

1) Tính số lợng Nucleotit của mỗi gen ?

2) Tính số liên kết Hiđrô của mỗi gen ?

Bài tập 3:

Một gen cấu trúc có 120 chu kỳ xoắn, có G = 15 % nhân đôi liên tiếp 5 đợt 1) Tính số Nucleotit của gen ?

2) Khối lợng phân tử của gen là bao nhiêu ?

 số Nucleotit mỗi loại của gen là:

3) Tính số lợng Nucleotit mỗi loại mà môi trờng nội bào cần cung cấp cho gen tái bản

4) Tính số ribô Nucleotit và khối lợng của ARN do gen đó tổng hợp

+ Về khả năng ỏp dụng của sỏng kiến vào giảng dạy mụn sinh học lớp 9 chương 3 AND và gen cho học sinh đại trà

- Đỏnh giỏ lợi ớch thu được hoặc dự kiến cú thể thu được do ỏp dụng giải phỏp trong đơn theo ý kiến của tỏc giả với cỏc nội dung sau:

Sau khi ỏp dụng sỏng kiến vào giảng dạy năm học 16-17 và 17-18 chất lượng học sinh đại trà đạt từ trung bỡnh trở lờn tăng

- Cỏc thụng tin cần được bảo mật (nếu cú); khụng

d) Cỏc điều kiện cần thiết để ỏp dụng sỏng kiến;

- Giỏo viờn chuẩn bị trước mỗi bài dạy cỏc dạng bài tập liờn quan để hướng dẫn và phỏt cho học sinh về nhà

- Chuẩn bị đỏp ỏn

- Học sinh làm bài tập ở nhà trước mỗi bài học

đ) Về khả năng ỏp dụng của sỏng kiến cho những đối tượng: Giỏo viờn giảng dạy mụn sinh học 9 và học sinh

Tụi làm đơn nay trõn trọng đề nghị Hội đồng sỏng kiến xem xột và cụng nhận sỏng kiến Tụi xin cam đoan mọi thụng tin nờu trong đơn là trung thực, đỳng sự thật, khụng xõm phạm quyền sở hữu trớ tuệ của người khỏc và hoàn toàn chịu trỏch nhiệm về thụng tin đó nờu trong đơn

Gia Khỏnh, ngày 02 thỏng 02 năm 2018

NGƯỜI VIẾT ĐƠN Doón Thị Tõm

PHềNG GD&ĐT BèNH XUYấN

TRƯỜNG THCS GIA KHÁNH CỘNG HềA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phỳc

Số: 06 Gia Khỏnh, ngày 06 thỏng 02 năm 2018

BẢN NHẬN XẫT, ĐÁNH GIÁ

VÀ ĐỀ NGHỊ CễNG NHẬN SÁNG KIẾN

Kính gửi: Hội đồng sáng kiến huyện Bình Xuyên

Đơn vị công tác trường THCS Gia Khánh nhận được đơn đề nghị công nhận sáng kiến của Ông (bà) Doãn Thị Tâm

- Ngày tháng năm sinh: 03/02/1979 Giới tính: nữ

- Đơn vị công tác (hoặc hộ khẩu thường trú): Trường THCS Gia Khánh

- Chức danh; Giáo viên

- Trình độ chuyên môn; Đại học sinh- Kỹ thuật

- Tỷ lệ (%) đóng góp vào việc tạo ra sáng kiến (ghi rõ đối với từng đồng tác giả, nếu có): 100%

- Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến (nếu có): Doãn Thị Tâm

- Tên sáng kiến: “Phương phái giải bài tập di truyền phân tử -AND”

- Lĩnh vực áp dụng: Áp dụng vào giảng dạy môn sinh học 9 chương III AND và gen

Sau khi nghiên cứu đơn đề nghị công nhận sáng kiến

- Tôi tên là: Nguyễn Văn Tư

- Chức vụ: HT trường THCS Gia Khánh

Thay mặt (phòng, ban, trường…) nhận xét, đánh giá như sau:

1.Đối tượng được công nhận sáng kiến: Là giải pháp nào trong các giải

pháp nêu dưới đây:

- Giải pháp tác nghiệp: Hỗ trợ trong giảng dạy bộ môn sinh học lớp 9

2 Nhận xét, đánh giá về nội dung sáng kiến: Nêu rõ quan điểm của cá

nhân theo các nội dung (bằng cách trả lời các câu hỏi sau đây):

a) Đảm bảo tính mới, tính sáng tạo: có vì

- Không trùng với nội dung của giải pháp trong đơn đăng ký sáng kiến nộp trước;

- Chưa bị bộc lộ công khai trong các văn bản, sách báo, tài liệu kỹ thuật đến mức căn cứ vào đó có thể thực hiện ngay được;

- Không trùng với giải pháp của người khác đã được áp dụng hoặc áp dụng thử, hoặc đưa vào kế hoạch áp dụng, phổ biến hoặc chuẩn bị các điều kiện

để áp dụng, phổ biến;

- Chưa được quy định thành tiêu chuẩn, quy trình, quy phạm bắt buộc phải thực hiện

b) Giải pháp có khả năng mang lại lợi ích thiết thực:

- Mang lại lợi ích xã hội: Nâng cao chất lượng giảng dạy bộ môn sinh học lớp 9

c) Về khả năng áp dụng của sáng kiến cho những đối tượng, cơ quan, tổ chức nào: Giáo viên và học sinh lớp 9

3 Kiến nghị đề xuất:

- Nêu rõ đề xuất của mình: công nhận sáng kiến

- Trường THCS Gia Khánh Đề nghị Hội đồng sáng kiến xét công nhận sáng kiến

Xin trân trọng cảm ơn./

LÃNH ĐẠO CƠ QUAN, ĐƠN VỊ

(Ký ghi rõ họ và tên)

Mẫu: 03/SK

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

-ĐƠN ĐỀ NGHỊ CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN

Kính gửi: Hội đồng xét công nhận sáng kiến Sở KH&CN Vĩnh Phúc

Tên tôi là:

Chức vụ:

Đơn vị:

Tôi làm đơn nay trân trọng đề nghị Hội đồng xét công nhận sáng kiến xem xét và công nhận sáng kiến cơ sở cho tôi đối với sáng kiến/các sáng kiến sau đây: 1 Tên sáng kiến (thứ 1)

2 Tên sáng kiến (thứ 2):

3 Tên sáng kiến (thứ 3):

(Có Báo cáo kết quả nghiên cứu, ứng dụng sáng kiến kèm theo) Tôi xin cam đoan mọi thông tin nêu trong đơn là trung thực, đúng sự thật, không xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ của người khác và hoàn toàn chịu trách nhiệm về thông tin đã nêu trong đơn Xác nhận của đơn vị/phòng , ngày tháng năm …

Người nộp đơn (Ký tên, ghi rõ họ tên) Mẫu: 04/SK 1 Bìa cứng (đánh máy, in khổ giấy mầu A4), gồm: TÊN CƠ QUAN CHỦ QUẢN TÊN ĐƠN VỊ =====***===== BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN Tên sáng kiến:

Tác giả sáng kiến:

, Năm

2 Bìa lót (đánh máy, in khổ giấy trắng A4), nội dung giống như Bìa cứng.

3 Nội dung báo cáo (đánh máy, in khổ giấy trắng A4):

BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN

1 Lời giới thiệu (Giới thiệu về những vấn đề liên quan đến sáng kiến ở trong và

ngoài tỉnh mà tác giả đã biết nhưng triển khai thực hiện vào thực tiễn còn có những khó khăn/bất cập/hạn chế; từ đó nêu ra sự cần thiết phải thực hiện sáng kiến)

2 Tên sáng kiến: (Phải thể hiện bản chất của giải pháp)

3 Tác giả sáng kiến:

- Họ và tên:

- Địa chỉ tác giả sáng kiên:

- Số điện thoại: E_mail:

4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến (Trường hợp tác giả sáng kiến không đồng thời là

chủ đầu tư tạo ra sáng kiến thì trong đơn cần nêu rõ chủ đầu tư tạo ra sáng kiến

là cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân nào Nếu sáng kiến được tạo ra do Nhà nước đầu tư kinh phí, phương tiện vật chất - kỹ thuật thì trong đơn cần ghi rõ thông tin này)

5 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: (Nêu rõ lĩnh vực có thể áp dụng sáng kiến và

vấn đề mà sáng kiến giải quyết)

6 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử, (ghi ngày nào sớm hơn)

7 Mô tả bản chất của sáng kiến:

- Về nội dung của sáng kiến: Mô tả ngắn gọn, đầy đủ và rõ ràng các bước

thực hiện giải pháp cũng như các điều kiện cần thiết để áp dụng giải pháp; nếu

là giải pháp cải tiến giải pháp đã biết trước đó tại cơ sở thì cần nêu rõ tình trạng của giải pháp đã biết, những nội dung đã cải tiến, sáng tạo để khắc phục những nhược điểm của giải pháp đã biết Bản mô tả nội dung sáng kiến có thể minh họa bằng các bản vẽ, thiết kế, sơ đồ, ảnh chụp mẫu sản phẩm nếu cần thiết;

- Về khả năng áp dụng của sáng kiến: Nêu rõ về việc giải pháp đã được

áp dụng, kể cả áp dụng thử trong điều kiện kinh tế - kỹ thuật tại cơ sở và mang lại lợi ích thiết thực; ngoài ra có thể nêu rõ giải pháp còn có khả năng áp dụng cho những đối tượng, cơ quan, tổ chức nào;

8 Những thông tin cần được bảo mật (nếu có):

9 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến:

10 Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tác giả và theo ý kiến của tổ chức, cá nhân đã tham gia áp dụng sáng kiến lần đầu, kể cả áp dụng thử (nếu có) theo các nội dung sau:

- So sánh lợi ích kinh tế, xã hội thu được khi áp dụng giải pháp trong đơn

so với trường hợp không áp dụng giải pháp đó, hoặc so với những giải pháp tương tự đã biết ở cơ sở (cần nêu rõ giải pháp đem lại hiệu quả kinh tế, lợi ích

xã hội cao hơn như thế nào hoặc khắc phục được đến mức độ nào những nhược điểm của giải pháp đã biết trước đó - nếu là giải pháp cải tiến giải pháp đã biết trước đó);

- Số tiền làm lợi (nếu có thể tính được) và nêu cách tính cụ thể.

10.1 Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tác giả:

10.2 Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tổ chức, cá nhân:

11 Danh sách những tổ chức/cá nhân đã tham gia áp dụng thử hoặc áp dụng sáng kiến lần đầu (nếu có):

Số

TT

Tên tổ chức/cá

nhân

áp dụng sáng kiến

1

2

, ngày tháng năm

Xác nhận của đơn vị

, ngày tháng năm

Tác giả sáng kiến

(Ký, ghi rõ họ tên)

XÁC NHẬN CỦA HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN HUYỆN BÌNH XUYÊN

TM HỘI ĐỒNG KT.CHỦ TỊCH PHÓ CHỦ TỊCH

TRƯỞNG PHÒNG KINH TẾ VÀ HẠ TẦNG

Nguyễn Hồng Phương