SKKN đổi mới cấu trúc nội dung, áp dụng một số phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực vào dạy học chương III cấu trúc của trái đất các quyển của lớp vỏ địa lí

Khí quyển là một phần trong các quyển học sinh được tiếp cận ở nội dungĐịa lí tự nhiên, là một hệ thống các bài khác nhau giúp học sinh hiểu rõ đượcvai trò của khí quyển, các hiện tượng

SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO VĨNH PHÚC

TRƯỜNG THPT NGUYỄN THÁI HỌC

BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN

Tên sáng kiến: “ĐỔI MỚI CẤU TRÚC NỘI DUNG, ÁP DỤNG MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP VÀ KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC VÀO DẠY CHƯƠNG III: CẤU TRÚC CỦA TRÁI ĐẨT CÁC QUYỂN CỦA LỚP VỎ ĐỊA LÍ - PHẦN KHÍ QUYỂN –CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA LÍ 10 BAN CƠ BẢN”

Tác giả sáng kiến: Vũ Thị Tươi

Mã sáng kiến: 05.58

Vĩnh Yên, năm 2019

SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO VĨNH PHÚC

TRƯỜNG THPT NGUYỄN THÁI HỌC

BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN

Tên sáng kiến: “ĐỔI MỚI CẤU TRÚC NỘI DUNG, ÁP DỤNG MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP VÀ KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC VÀO DẠY CHƯƠNG III: CẤU TRÚC CỦA TRÁI ĐẨT CÁC QUYỂN CỦA LỚP VỎ ĐỊA LÍ - PHẦN KHÍ QUYỂN –CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA LÍ 10 BAN CƠ BẢN”

Tác giả sáng kiến: Vũ Thị Tươi

Mã sáng kiến: 05.58

Vĩnh Yên, năm 2019

MỤC LỤC

1 Lời giới thiệu 1

2 Tên sáng kiến 2

3 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: 2

4 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: 2

5 Mô tả bản chất của sáng kiến: 2

5.1 Về nội dung của sáng kiến: 2

5.1.1 Xác định mục tiêu bài học để lựa chọn các phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực phù hợp 2

5.1.2 Đổi mới trong cấu trúc bài học nội dung 4

5.1.3 Xác định các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực phù hợp để nâng cao hiệu quả bài học 5

5.1.4 Biện pháp sử dụng một số phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực nhằm phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh 5

5.1.4.1 Một số phương pháp dạy học tích cực 5

a Dạy học theo dự án (Phương pháp dự án) 5

b Phương pháp dạy học nhóm 10

c Phương pháp đóng vai 16

5.1.4.2 Một số kĩ thuật dạy học tích cực 19

a Kĩ thuật 5W1H: 19

b Kĩ thuật KWL: 20

c Kĩ thuật “ 3 lần 3”: 21

d Kĩ thuật hỏi bằng phiếu: 21

e Kĩ thuật khăn trải bàn: 26

5.2 Về khả năng áp dụng của sáng kiến: 27

6 Những thông tin cần được bảo mật: 27

7 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến: 27

8 Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tác giả và theo ý kiến của tổ chức, cá nhân đã tham gia áp dụng sáng kiến lần đầu, kể cả áp dụng thử: 28

9 Danh sách những tổ chức/cá nhân đã tham gia áp dụng thử hoặc áp dụng sáng kiến lần đầu: 30

BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN

1 Lời giới thiệu

Theo Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản,

toàn diện giáo dục và đào tạo xác định “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ

các yếu tố cơ bản của giáo dục, đào tạo theo hướng coi trọng phát triển phẩm chất, năng lực của người học”; “Tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp cho học sinh Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn Phát triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời”

Địa lí là một môn học giúp học sinh hiểu nhiều các kĩ năng thực tế,nhưng nhiều em còn coi là một phụ và thực sự chưa húng thú với môn học, đểtạo được hứng thú yêu môn học thì phải có các bài giảng hay và kích thích hứngthú học tập cho các em

Trong chương trình Địa lí lớp 10, kiến thức về địa lí đại cương, nội dungcác bài học hay nhưng khá khó và trừu tượng, đặc biệt trong phần Địa lí tựnhiên Để học sinh hiểu được bản chất của vấn đề, giáo viên phải có những thayđổi trong các phương pháp mới giúp học sinh tiếp cận một cách tự chủ nhất vềkiến thức, kĩ năng của bài học

Khí quyển là một phần trong các quyển học sinh được tiếp cận ở nội dungĐịa lí tự nhiên, là một hệ thống các bài khác nhau giúp học sinh hiểu rõ đượcvai trò của khí quyển, các hiện tượng về khí hậu diễn ra trên Trái Đất, tuy nhiêntrong nội dung chương trình có một vài chỗ kiến thức sắp xếp chưa thực sự hợplí

Trong những năm giảng dạy và bồi dưỡng học sinh giỏi tại trường THPT

A, tôi thấy rằng để học sinh thích học môn Địa lí 10 thì phải làm cho học sinhyêu môn học

Xuất phát từ cơ sở trên, tôi mạnh dạn xây dựng sáng kiến: Đổi mới cấu

trúc nội dung, áp dụng một số phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực vào dạy học chương III: Cấu trúc của Trái Đất Các quyển của lớp vỏ địa lí – Phần Khí quyển- chương trình địa lí 10 - Ban cơ bản.

2 Tên sáng kiến

Đổi mới cấu trúc nội dung, áp dụng một số phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực vào dạy học chương III: Cấu trúc của Trái Đất Các quyển của lớp vỏ địa lí – Phần Khí quyển- chương trình địa lí 10 - Ban cơ bản.

cực, chủ động, sáng tạo học tập của học sinh khi dạy học chương III: “Cấu trúc

của Trái Đất Các quyển của lớp vỏ địa lí – Phần Khí quyển” trong chương trình địa lí lớp 10 - Ban cơ bản Qua đó, nâng cao hiệu quả bài học và bồi

dưỡng niềm yêu thích môn học cho học sinh

4 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử:

Ngày áp dụng lần đầu: Từ tuần 6 đến tuần 9 năm học 2018-2019 (Từ ngày1/10/2018 đến ngày 25/10/2018)

5 Mô tả bản chất của sáng kiến:

5.1 Về nội dung của sáng kiến:

5.1.1 Xác định mục tiêu bài học để lựa chọn các phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực phù hợp.

Thông qua việc cho học sinh thực hiện các nhiệm vụ đã được giao chuẩn

bị ở nhà và tổ chức các hoạt động học tập tích cực cho học sinh Bài học nhằmhướng đến các mục tiêu sau:

* Về kiến thức:

Học sinh hiểu và phân tích, giải thích được các kiến thức trong bài học địa lí:

- Trình bày được khái niệm và vai trò của khí quyển Nguyên nhân và sự phân

bố nhiệt độ không khí trên Trái Đất, từ đó hiểu đươc sự hình thành của các khốikhí và frong trên Trái Đất

- Trình bày được khái niệm, sự phân bố và những nguyên nhân làm thay đổi khí

áp Trình bày đặc điểm của một số loại gió thường xuyên trên Trái Đất

- Học sinh hiểu được, để có mưa trên Trái Đất phải có điều kiện là ngưng đọnghơi nước trong khí quyển Hiều và trình bày được các nhân tố ảnh hưởng tới

- Hệ thống lại các yếu tố: nhiệt, gió và mưa là những nhân tố tạo ra khí hậu.Trình bày được các đới và các kiểu khí hậu trên Trái Đất.

* Về kĩ năng:

Hình thành và rèn luyện một số kĩ năng tổng hợp cho học sinh:

- Rèn luyện kĩ năng phân tích, giải thích: Phân tích được vai trò của khí quyển,giải thích được sự phân bố nhiệt độ không khí trên Trái Đất, tại sao nhiệt độtrung bình năm cao nhất ở vùng chí tuyến chứ không phải ở vùng xích đạo Giảithích được tại sao tính chất các loại gió lại có sự khác nhau, giải thích được tạisao sự phân bố mưa lại có sự thay đổi theo vĩ độ và theo lục địa, đại dương

- Rèn luyện kĩ năng so sánh: So sánh được sự giống và khác nhau giữa gió MậuDịch và gió Tây ôn đới, so sánh được sự hấp thu nhiệt giữa lục địa và đạidương So sánh lượng mưa theo vĩ độ giữa bán cầu Bắc và bán cầu Nam

- Rèn luyện kĩ năng nhận xét, đánh giá nguồn gốc, hiện tượng và hệ quả địa lí:Tại sao lại hình thành các loại gió thường xuyên trên Trái Đất, tại sao hìnhthành hoang mạc Xahara lớn nhất trên thế giới

- Rèn luyện kĩ năng liên hệ, vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn cuộc sống

- Rèn luyện kĩ năng hóa thân thành các nhân vật để thể hiện lại nội dung cáchiện tượng địa lí tự nhiên Qua đó, học sinh có những hiểu biết nhất định vềnhững hiện tượng thực tế ngoài cuộc sống hàng ngày diễn ra

- Rèn luyện kĩ năng khai thác và sử dụng kênh hình: Sử dụng tranh ảnh địa lí vềcác hiện tượng tự nhiên

* Định hướng các năng lực được hình thành:

- Năng lực chung: năng lực giao tiếp và hợp tác, năng lực đánh giá, phản biện,

năng lực tự học, năng lực sáng tạo, năng lực sử dụng công nghệ thông tin

- Năng lực chuyên biệt:

+ Năng lực thực hành bộ môn: khai thác, sử dụng tranh ảnh địa về các hiệntượng của khí hậu trên Trái Đất

+ Phân tích được mối liên hệ, ảnh hưởng, tác động giữa các hiện tượng địa lí tựnhiên

+ Năng lực trình bày suy nghĩ cá nhân, khả năng đánh giá của cá nhân về nhữnghiện tượng địa lí xảy ra trong tự nhiên

+ Năng lực phát hiện, đề xuất, giải quyết các vấn đề trong học tập địa lí (tra cứu

và xử lí thông tin, nêu dự kiến giải quyết các vấn đề, tổ chức thực hiện dự kiến,vận dụng kiến thức vào thực tiễn cuộc sống)

5.1.2 Đổi mới trong cấu trúc bài học trong nội dung chương III: “Cấu trúc

của Trái Đất Các quyển của lớp vỏ địa lí – Phần Khí quyển” trong chương trình địa lí lớp 10 - Ban cơ bản.

- Trong nội dung “Bài 11: Khí quyển Sự phân bố nhiệt độ không khí trên TráiĐất”, để tăng thêm tính logic của nội dung các kiến thức sẽ đổi vị trí một sốphần như sau:

+ Khí quyển: trình bày khái niệm và vai trò

+ Sự phân bố nhiệt độ không khí trên Trái Đất

+ Các khối khí và frông

Chuyển dạy nội dung phần các khối khí và frông xuống cuối cùng, vì nguồn gốctạo ra các khối khí và frông là do sự phân bố nhiệt độ không khí theo vĩ độ và

bề mặt Trái Đất là lục địa hay đại dương

- Trong nội dung “Bài 13: Ngưng đọng hơi nước trong khí quyển Mưa”, bổsung thêm phần học “ Ngưng đọc hơi nước trong khí quyển” mặc dù nằm trongchương trình giảm tải nhưng đây là nguồn gốc và các hiện tượng thường gặptrong tự nhiên, học sinh nên có được sự tiếp cận và hiểu rõ về các hiện tượngnày

- Trong nội dung “Bài 14: Thực hành: Đọc bản đồ sự phân hóa các đới và cáckiểu khí hậu trên Trái Đất Phân tích biểu đồ một số kiểu khí hậu” Giáo viênchuyển thành tiết học có nội dung mới như sau: “Các yếu tố tạo nên các đới vàcác kiểu khí hậu trên Trái Đất” với cụ thể nội dung bài học:

5.1.3 Xác định các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực phù hợp để

nâng cao hiệu quả bài học khi học chương III: “Cấu trúc của Trái Đất Các

quyển của lớp vỏ địa lí – Phần Khí quyển” trong chương trình địa lí lớp 10 Ban cơ bản.

-Căn cứ vào mục tiêu bài học, lựa chọn các phương pháp và kĩ thuật dạyhọc tích cực tương ứng là: phương pháp dạy học dự án, phương pháp thảo luậnnhóm, phương pháp đóng vai, phương pháp trò chơi; kĩ thuật 5W1H, kĩ thuậthỏi bằng phiếu, kĩ thuật 3 lần 3, kĩ thuật khăn trải bàn

5.1.4 Biện pháp sử dụng một số phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực

nhằm phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh khi dạy chương III:

“Cấu trúc của Trái Đất Các quyển của lớp vỏ địa lí – Phần Khí quyển” trong chương trình địa lí lớp 10 - Ban cơ bản

5.1.4.1 Một số phương pháp dạy học tích cực.

Phương pháp dạy học là những hình thức và cách thức hoạt động của giáoviên và học sinh trong những môi trường dạy học được tổ chức nhằm lĩnh hội trithức, kĩ năng, thái độ, phát triển năng lực và phẩm chất

a Dạy học theo dự án (Phương pháp dự án)

* Bản chất

Dạy học theo dự án còn gọi là phương pháp dự án, trong đó học sinh thựchiện một nhiệm vụ học tập phức hợp, gắn với thực tiễn, kết hợp lí thuyết vớithực hành

Nhiệm vụ này được người học thực hiện với tính tự lực cao, từ việc lập kếhoạch đến việc thực hiện và đánh giá kết quả thực hiện dự án Hình thức làmviệc chủ yếu là theo nhóm Kết quả dự án là những sản phẩm hành động có thểgiới thiệu được

+ Thực hiện điều tra.

+ Thảo luận với các thành viên khác

+ Tham vấn giáo viên hướng dẫn

Vận dụng vào bài 11: Khí quyển Sự phân bố nhiệt độ không khí trên

Trái Đất phương pháp dạy học dự án được tiến hành như sau:

Bước 1: Xác định chủ đề dự án vào bài 11: Khí quyển Sự phân bố nhiệt độ

không khí trên Trái Đất Địa lí lớp 10, chương trình cơ bản.

Bước 2: Xây dựng kế hoạch dự án học tập:

- Phác thảo đề cương

+ Giáo viên cùng học sinh thảo luận về các vấn đề cần giải quyết của chủ đề, từ

đó phác thảo đề cương nghiên cứu

+ Những nội dung cần tìm hiểu:

Nội dung 1: Tìm hiểu về khí quyển(khái niệm, nguồn gốc hình thành, vai trò,thực trạng, giải pháp bảo vệ bầu khí quyển)

Nội dung 2: Bức xạ và nhiệt độ không khí, sự phân bố nhiệt độ không khí theo

vĩ độ

Nội dung 3: Sự phân bố nhiệt độ không khí theo lục địa, đại dương và theo địahình

Nội dung 4: Đặc điểm các khối khí và frông

- Thời gian và địa điểm :

+ Thời gian triển khai: dự kiến 1 tuần

+ Địa điểm: học sinh nghiên cứu trước tài liệu và chuẩn bị bài ở nhà, thực hiệntrao đổi nhóm và thống nhất sản phẩm ở trường.

+ Giáo viên hướng dẫn học sinh cách khai thác các nguồn tài liệu, cách ghi chép

và trích dẫn tài liệu tham khảo, sử dụng các nguồn tài liệu

Nội dung 4: Đặc điểm các khối khí và frông

Bước 3: Thực hiện dự án (thực hiện thời gian ngoài giờ lên lớp):

- Học sinh làm việc cá nhân và nhóm theo kế hoạch đã phân công

- Thu thập tài liệu: Dựa vào kiến thức đã học, các thành viên trong nhóm tìmhiểu về các nội dung bài học với sự hỗ trợ của các phương tiện kĩ thuật: Phiếuđiều tra, Internet, tư liệu, máy ảnh, )

- Xử lí thông tin, tổng hợp kết quả tìm hiểu của các thành viên trong nhóm

- Viết báo cáo của nhóm bằng văn bản và chuẩn bị bài trình bày PowerPoint, sơ

đồ tư duy, tranh ảnh, bảng biểu…Các nhóm lựa chọn 01 thành viên đại diện chonhóm trình bày thuyết trình sản phẩm của nhóm

Bước 4: Giờ học trên lớp: học sinh học tập dưới sự hướng dẫn của giáo viên:

- Hoạt động học tập của học sinh dưới sự hướng dẫn của giáo viên

- Các nhóm báo cáo kết quả những nội dung thu thập được

- Tổng kết quá trình thực hiện bài dạy

Vận dụng vào bài 13: Ngưng đọng hơi nước trong khí quyển Mưa

phương pháp dạy học dự án được tiến hành như sau:

Bước 1: Xác định chủ đề dự án: bài 13: Ngưng đọng hơi nước trong khí quyển.

Mưa Địa lí lớp 10, chương trình cơ bản.

Bước 2: Xây dựng kế hoạch dự án học tập:

- Phác thảo đề cương

+ Giáo viên cùng học sinh thảo luận về các vấn đề cần giải quyết của chủ đề, từ

đó phác thảo đề cương nghiên cứu

+ Những nội dung cần tìm hiểu:

Nội dung 1: Ngưng đọng hơi nước trong khí quyển

Nội dung 2: Các nhân tố ảnh hưởng đến lượng mưa

Nội dung 3: Sự phân bố lượng mưa trên Trái Đất

- Thời gian và địa điểm :

+ Thời gian triển khai: dự kiến 1 tuần

+ Địa điểm: học sinh nghiên cứu trước tài liệu và chuẩn bị bài ở nhà, thực hiệntrao đổi nhóm và thống nhất sản phẩm ở trường

+ Giáo viên hướng dẫn học sinh cách khai thác các nguồn tài liệu, cách ghi chép

và trích dẫn tài liệu tham khảo, sử dụng các nguồn tài liệu

- Chia nhóm hoạt động:

Chia lớp thành 3 nhóm tìm hiểu, nghiên cứu tài liệu, chuẩn bị bài thuyết trình đểthể hiện được các nội dung liên quan đến lượng mưa trên Trái Đất

Nội dung 1: Ngưng đọng hơi nước trong khí quyển

Nội dung 2: Các nhân tố ảnh hưởng đến lượng mưa

Nội dung 3: Sự phân bố lượng mưa trên Trái Đất

Bước 3: Thực hiện dự án (thực hiện thời gian ngoài giờ lên lớp):

- Học sinh làm việc cá nhân và nhóm theo kế hoạch đã phân công

- Thu thập tài liệu: Dựa vào kiến thức đã học, các thành viên trong nhóm tìmhiểu về các nội dung bài học với sự hỗ trợ của các phương tiện kĩ thuật: Phiếuđiều tra, Internet, tư liệu, máy ảnh, )

- Xử lí thông tin, tổng hợp kết quả tìm hiểu của các thành viên trong nhóm

- Viết báo cáo của nhóm bằng văn bản và chuẩn bị bài trình bày PowerPoint, sơ

đồ tư duy, tranh ảnh, bảng biểu…Các nhóm lựa chọn 01 thành viên đại diện chonhóm trình bày thuyết trình sản phẩm của nhóm

Bước 4: Giờ học trên lớp: học sinh học tập dưới sự hướng dẫn của giáo viên:

- Hoạt động học tập của học sinh dưới sự hướng dẫn của giáo viên

- Các nhóm báo cáo kết quả những nội dung thu thập được

- Tổng kết quá trình thực hiện bài dạy

Vận dụng vào bài 14: Các yếu tố tạo nên các đới và các kiểu khí hậu trên Trái Đất phương pháp dạy học dự án được tiến hành như sau:

Bước 1: Xác định chủ đề dự án bài 14: Các yếu tố tạo nên các đới và các kiểu

khí hậu trên Trái Đất Địa lí lớp 10, chương trình cơ bản.

Bước 2: Xây dựng kế hoạch dự án học tập:

- Phác thảo đề cương

+ Giáo viên cùng học sinh thảo luận về các vấn đề cần giải quyết của chủ đề, từ

đó phác thảo đề cương nghiên cứu

+ Những nội dung cần tìm hiểu:

Nội dung 1: Nhiệt độ

Nội dung 2: Gió

Nội dung 3: Mưa

Nội dung 4: Các đới và các kiểu khí hậu trên Trái Đất

- Thời gian và địa điểm :

+ Thời gian triển khai: dự kiến 1 tuần

+ Địa điểm: học sinh nghiên cứu trước tài liệu và chuẩn bị bài ở nhà, thực hiệntrao đổi nhóm và thống nhất sản phẩm ở trường

+ Giáo viên hướng dẫn học sinh cách khai thác các nguồn tài liệu, cách ghi chép

và trích dẫn tài liệu tham khảo, sử dụng các nguồn tài liệu

- Chia nhóm hoạt động:

Chia lớp thành 4 nhóm tìm hiểu, nghiên cứu tài liệu, chuẩn bị bài thuyết trình đểthể hiện lại các nội dung đã học trong bài 11,12,13 với một góc độ thể hiệnkhác.

Nội dung 1: Nhiệt độ

Nội dung 2: Gió

Nội dung 3: Mưa

Nội dung 4: Các đới và các kiểu khí hậu trên Trái Đất

Bước 3: Thực hiện dự án (thực hiện thời gian ngoài giờ lên lớp):

- Học sinh làm việc cá nhân và nhóm theo kế hoạch đã phân công

- Thu thập tài liệu: Dựa vào kiến thức đã học, các thành viên trong nhóm tìmhiểu về các nội dung bài học với sự hỗ trợ của các phương tiện kĩ thuật: Phiếuđiều tra, Internet, tư liệu, máy ảnh, )

- Xử lí thông tin, tổng hợp kết quả tìm hiểu của các thành viên trong nhóm

- Viết báo cáo của nhóm bằng văn bản và chuẩn bị bài trình bày PowerPoint, sơ

đồ tư duy, tranh ảnh, bảng biểu…Các nhóm lựa chọn 01 thành viên đại diện chonhóm trình bày thuyết trình sản phẩm của nhóm

Bước 4: Giờ học trên lớp: học sinh học tập dưới sự hướng dẫn của giáo viên:

- Hoạt động học tập của học sinh dưới sự hướng dẫn của giáo viên

- Các nhóm báo cáo kết quả những nội dung thu thập được

- Tổng kết quá trình thực hiện bài dạy

b Phương pháp dạy học nhóm.

* Bản chất

Dạy học nhóm còn được gọi bằng những tên khác nhau như: Dạy học hợptác, dạy học theo nhóm nhỏ, trong đó học sinh của một lớp học được chia thànhcác nhóm nhỏ, trong khoảng thời gian giới hạn, mỗi nhóm tự lực hoàn thành cácnhiệm vụ học tập trên cơ sở phân công và hợp tác làm việc Kết quả làm việccủa nhóm sau đó được trình bày và đánh giá trước toàn lớp

Dạy học nhóm nếu được tổ chức tốt sẽ phát huy được tính tích cực, tínhtrách nhiệm; phát triển năng lực cộng tác làm việc và năng lực giao tiếp của họcsinh

* Quy trình thực hiện

Tiến trình dạy học nhóm có thể được chia thành 3 giai đoạn cơ bản:

- Làm việc toàn lớp : Nhập đề và giao nhiệm vụ

+ Thoả thuận quy tắc làm việc

+ Tiến hành giải quyết các nhiệm vụ

+ Chuẩn bị báo cáo kết quả

- Làm việc toàn lớp: Trình bày kết quả, đánh giá

tương ứng với 4 nội dung là 4 nhóm học tập Các bước tiến hành như sau:

- Làm việc toàn lớp : Nhập đề và giao nhiệm vụ

+ Giáo viên giới thiệu chủ đề: Khí quyển Sự phân bố nhiệt độ không khí trênTrái Đất

Nội dung 3: Sự phân bố nhiệt độ không khí theo lục địa, đại dương và theo địahình

Nội dung 4: Đặc điểm các khối khí và frông

+ Thành lập nhóm: Chia lớp thành 4 nhóm: mỗi tổ là 1 nhóm, mỗi nhóm có 1 tổtrưởng, 1 thư kí và các thành viên

- Làm việc nhóm: Các nhóm lập kế hoạch làm việc, thảo luận qui tắc làm việc,

tiến hành giải quyết nhiệm vụ trên cơ sở tìm kiếm tài liệu, lựa chọn tư liệu vàviết báo cáo, chuẩn bị báo cáo kết quả hoạt động nhóm

- Làm việc toàn lớp: Trình bày kết quả, đánh giá

+ Các nhóm trình bày kết quả, đánh giá kết quả Nội dung này được thực hiệntrong giờ học trên lớp:

- Bước 1: Giáo viên chia lớp thành 4 nhóm, phân vị trí các nhóm:

Nội dung 1: Tìm hiểu về khí quyển(khái niệm, nguồn gốc hình thành, vai trò,thực trạng, giải pháp bảo vệ bầu khí quyển)

Nội dung 2: Bức xạ và nhiệt độ không khí, sự phân bố nhiệt độ không khí theo

vĩ độ

Nội dung 3: Sự phân bố nhiệt độ không khí theo lục địa, đại dương và theo địahình

Nội dung 4: Đặc điểm các khối khí và frông

Yêu cầu: Học sinh thảo luận và sử dụng kĩ thuật “Đóng vai” trình bày bài thuyết

trình của nhóm

- Bước 2: Các nhóm tự chuẩn bị nội dung thuyết trình, phương tiện thuyết trình.Học sinh sử dụng phương pháp “Đóng vai” thuyết trình về nội dung mỗi nhóm đãchuẩn bị một cách sinh động, hấp dẫn, truyền cảm để lại ấn tượng sâu sắc Khi mỗi

nhóm lên trình bày, học sinh trong lớp lắng nghe, nhận xét, thảo luận (Theo kĩ

thuật “3 lần 3”: khi mỗi nhóm lên trình bày, học sinh các nhóm khác phải đưa ra được 3 lời khen, 3 điều chưa hài lòng, 3 đề nghị cải tiến), hoàn thiện nội dung vào

phiếu học tập số 1, số 2, số 3, số 4 Thời gian cho mỗi nhóm đóng vai thuyết trình

là từ 3 - 5 phút

- Bước 3: Giáo viên tổ chức cho cả lớp thảo luận một số câu hỏi nâng cao và chốt lạinội dung học sinh cần nắm

Vận dụng vào bài 12: Sự phân bố khí áp Một số loại gió chính Phương

pháp dạy học theo nhóm được thực hiện trong toàn bài, tương ứng với 4 nộidung là 4 nhóm học tập Các bước tiến hành như sau:

- Làm việc toàn lớp : Nhập đề và giao nhiệm vụ

+ Giáo viên giới thiệu chủ đề: Sự phân bố khí áp Một số loại gió chính

+ Xác định nhiệm vụ các nhóm:

Nội dung 1: Khí áp

Nội dung 2: Gió Tây ôn đới và gió Mậu Dịch

Nội dung 3: Gió mùa

Nội dung 4: Gió địa phương

+ Thành lập nhóm: Chia lớp thành 4 nhóm: mỗi nhóm có 1 tổ trưởng, 1 thư kí

và các thành viên

- Làm việc nhóm: Các nhóm lập kế hoạch làm việc, thảo luận qui tắc làm việc,

tiến hành giải quyết nhiệm vụ trên cơ sở tìm kiếm tài liệu, lựa chọn tư liệu vàviết báo cáo, chuẩn bị báo cáo kết quả hoạt động nhóm

- Làm việc toàn lớp: Trình bày kết quả, đánh giá

+ Các nhóm trình bày kết quả, đánh giá kết quả Nội dung này được thực hiệntrong giờ học trên lớp:

- Bước 1: Giáo viên chia lớp thành 4 nhóm, phân vị trí các nhóm:

Nội dung 1: Khí áp

Nội dung 2: Gió Tây ôn đới và gió Mậu Dịch

Nội dung 3: Gió mùa

Nội dung 4: Gió địa phương

- Bước 2: Các nhóm tự chuẩn bị nội dung thuyết trình, phương tiện thuyết trình.Đại diện mỗi nhóm 2 học sinh, đóng vai thành 2 MC về chương trình dự báothời tiết để trình bày nhiệm vụ học tập của nhóm, trình bày lưu loát, diễn cảm,

để lại ấn tượng và điểm nhấn sâu sắc Khi mỗi nhóm lên trình bày, học sinh trong

lớp lắng nghe, nhận xét, thảo luận (Theo kĩ thuật “3 lần 3”: khi mỗi nhóm lên trình

bày, học sinh các nhóm khác phải đưa ra được 3 lời khen, 3 điều chưa hài lòng, 3

đề nghị cải tiến), hoàn thiện nội dung vào phiếu học tập số 1, số 2, số 3, số 4 Thời

gian cho mỗi nhóm hùng biện thuyết trình là từ 3 - 5 phút

- Bước 3: Giáo viên tổ chức cho cả lớp thảo luận một số câu hỏi nâng cao và chốt lạinội dung học sinh cần nắm

Vận dụng vào bài 13: Ngưng đọng hơi nước trong khí

quyển.Mưa Phương pháp dạy học theo nhóm được thực hiện trong toàn bài,

tương ứng với 3 nội dung là 3 nhóm học tập Các bước tiến hành như sau:

- Làm việc toàn lớp : Nhập đề và giao nhiệm vụ

+ Giáo viên giới thiệu chủ đề: Mưa

+ Xác định nhiệm vụ các nhóm:

Nội dung 1: Ngưng đọng hơi nước trong khí quyển

Nội dung 2: Các nhân tố ảnh hưởng đến lượng mưa

Nội dung 3: Sự phân bố lượng mưa trên Trái Đất

+ Thành lập nhóm: Chia lớp thành 3 nhóm: mỗi nhóm có 1 tổ trưởng, 1 thư kí

và các thành viên

- Làm việc nhóm: Các nhóm lập kế hoạch làm việc, thảo luận qui tắc làm việc,

tiến hành giải quyết nhiệm vụ trên cơ sở tìm kiếm tài liệu, lựa chọn tư liệu vàviết báo cáo, chuẩn bị báo cáo kết quả hoạt động nhóm

- Làm việc toàn lớp: Trình bày kết quả, đánh giá

+ Các nhóm trình bày kết quả, đánh giá kết quả Nội dung này được thực hiệntrong giờ học trên lớp:

- Bước 1: Giáo viên chia lớp thành 3 nhóm, phân vị trí các nhóm:

Nội dung 1: Ngưng đọng hơi nước trong khí quyển

Nội dung 2: Các nhân tố ảnh hưởng đến lượng mưa

Nội dung 3: Sự phân bố lượng mưa trên Trái Đất

- Bước 2: Các nhóm tự chuẩn bị nội dung thuyết trình, phương tiện thuyết trình.Đại diện mỗi nhóm 2 học sinh, đóng vai thành 2 MC về chương trình dự báothời tiết để trình bày nhiệm vụ học tập của nhóm, trình bày lưu loát, diễn cảm,

để lại ấn tượng và điểm nhấn sâu sắc Khi mỗi nhóm lên trình bày, học sinh trong

lớp lắng nghe, nhận xét, thảo luận (Theo kĩ thuật “3 lần 3”: khi mỗi nhóm lên trình

bày, học sinh các nhóm khác phải đưa ra được 3 lời khen, 3 điều chưa hài lòng, 3

đề nghị cải tiến), hoàn thiện nội dung vào phiếu học tập số 1, số 2, số 3, số 4 Thời

gian cho mỗi nhóm hùng biện thuyết trình là từ 3 - 5 phút

- Bước 3: Giáo viên tổ chức cho cả lớp thảo luận một số câu hỏi nâng cao và chốt lạinội dung học sinh cần nắm

Vận dụng vào bài 14: Các yếu tố tạo nên các đới và các kiểu khí hậu trên Trái Đất Phương pháp dạy học theo nhóm được thực hiện trong toàn bài,

tương ứng với 4 nội dung là 4 nhóm học tập Các bước tiến hành như sau:

- Làm việc toàn lớp : Nhập đề và giao nhiệm vụ

+ Giáo viên giới thiệu chủ đề: Các yếu tố tạo nên các đới và các kiểu khí hậutrên Trái Đất

+ Xác định nhiệm vụ các nhóm:

Nhóm 1: Nhiệt độ

Nhóm 2: Gió

Nhóm 3: Mưa

Nhóm 4: Các đới và các kiểu khí hậu trên Trái Đất

+ Thành lập nhóm: Chia lớp thành 4 nhóm: mỗi tổ là 1 nhóm, mỗi nhóm có 1 tổtrưởng, 1 thư kí và các thành viên

- Làm việc nhóm: Các nhóm lập kế hoạch làm việc, thảo luận qui tắc làm việc,

tiến hành giải quyết nhiệm vụ trên cơ sở tìm kiếm tài liệu, lựa chọn tư liệu vàviết báo cáo, chuẩn bị báo cáo kết quả hoạt động nhóm

- Làm việc toàn lớp: Trình bày kết quả, đánh giá

+ Các nhóm trình bày kết quả, đánh giá kết quả Nội dung này được thực hiệntrong giờ học trên lớp:

- Bước 1: Giáo viên chia lớp thành 4 nhóm, phân vị trí các nhóm: