Tạo hứng thú và hướng dẫn phương pháp tự học tiếng anh

Lý do chọn đề tài Cơ sở lý luận: Dựa trên quan điểm xây dựng chương trình Sách giáo khoa Tiếng Anh THPT mới từ lớp 10 đến lớp 12, đó là quan điểm chủ điểm Thematic approach và đề caophươ

BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN

1 Lời giới thiệu

a Lý do chọn đề tài

Cơ sở lý luận:

Dựa trên quan điểm xây dựng chương trình Sách giáo khoa Tiếng Anh THPT mới

từ lớp 10 đến lớp 12, đó là quan điểm chủ điểm (Thematic approach) và đề caophương pháp học tập tích cực, chủ động của học sinh để góp phần thực hiện mụctiêu của giáo dục hiện đại nhằm “đào tạo học sinh thành những con người năngđộng, sáng tạo và độc lập, tiếp thu được tri thức khoa học kỹ thuật hiện đại, biếtvận dụng tìm ra các giải pháp hợp lý cho những vấn đề trong cuộc sống của bảnthân và xã hội ”

Mọi quan điểm phương pháp đã được đưa ra trao đổi và thử nghiệm đều có chungmột mục đích cuối cùng, đó là tích cực hoá hoạt động học tập của học sinh, đưakiến thức vào thực tế đời sống xã hội, phát huy tối đa tính chủ động của ngườihọc Làm thế nào để hoạt động dạy và học đạt được hiệu quả cao, học sinh có thể

áp dụng ngữ liệu đang học với các kiến thức có sẵn để diễn đạt các nội dung khácnhau trong chính thực tế cuộc sống của các em, đó chính là vấn đề đặt ra cho cácnhà biên soạn, cho những giáo viên trực tiếp giảng dạy và cũng là vấn đề đặt racho bản thân người học – những học sinh bậc học THPT

Mặt khác, học sinh THPT đang ở lứa tuổi có nhiều thuận lợi trong quá trình nhậnthức khi bộ não và khả năng tư duy đã phát triển tương đối ổn định Theo tâm lýhọc thì đây chính là lứa tuổi thích hợp nhất cho việc tiếp nhận các kiến thức mớisong để đạt được hiệu quả ổn định và bền vững thì cần phải duy trì một phươngpháp thích hợp nhằm tạo ra hứng thú đồng thời với việc xây dựng ý thức tự khámphá học hỏi của bản thân các em

Cơ sở thực tiễn:

Môn Tiếng Anh là một môn khoa học về ngôn ngữ, mà nói đến ngôn ngữ là nóiđến cả một kho tàng tri thức, văn hoá hết sức phong phú và sống động, nó luônluôn tự đổi mới trong tất cả lĩnh vực của đời sống.Đứng trước việc học tập mộtngôn ngữ - đặc biệt là một ngôn ngữ quốc tế như Tiếng Anh thì việc xác địnhđược mục tiêu học tập bao giờ cũng là điều kiện tiên quyết Đối với học sinhTHPT, mục đích học tập của các em là để tạo nền tảng kiến thức cho các bậc

học cao hơn hoặc là để có đủ kiến thức cơ bản áp dụng vào nghề nghiệp mà các

em lựa chọn sau khi tốt nghiệp

Bên cạnh việc giáo dục cho học sinh hiểu biết về tầm quan trọng của Tiếng Anhtrong đời sống xã hội ngày nay, nhất là trong xu thế hội nhập và toàn cầu hoáđang ngày càng có những ảnh hưởng to lớn và sâu sắc đối với tất cả các lĩnh vựccủa cuộc sống, việc tạo ra cho các em lòng say mê, sự ham học hỏi cũng có ýnghĩa to lớn trong quá trình dạy và học bộ môn này Học sinh học tập không chỉđơn thuần vì nhu cầu của xã hội, của gia đình mà phải xuất phát từ sự hứng thúcủa bản thân các em

Cùng với việc thúc đẩy động cơ học tập của học sinh, việc phát huy phương pháphọc tập cá nhân và tính sáng tạo trong học tập của học sinh cũng là một yêu cầucủa phương pháp dạy học mới Làm cho các em ý thức được bản chất của quátrình tiếp thu ngôn ngữ và khuyến khích các em tìm ra phương pháp học tập chomình là một yếu tố quyết định sự thành công của quá trình truyền tải kiến thức.Việc hướng dẫn học sinh tự học để tạo thói quen, nhu cầu tự tìm tòi, khám phákiến thức cũng rất quan trọng trong quá trình dạy học Bởi học một ngôn ngữcũng như bất kỳ một môn khoa học nào khác cũng đòi hỏi phải có một phươngpháp học tập đúng đắn xuất phát từ sự say mê tìm hiểu thì mới đạt được kết quảnhư mong muốn

Trong quá trình giảng dạy thực tế những năm vừa qua, bản thân tôi đã rút ra được

một số kinh nghiệm trong việc Tạo hứng thú và hướng dẫn phương pháp tự học Tiếng Anh tại các trường THPT Ý thức được các quan điểm phương pháp

chỉ đạo của ngành và đặc thù môn học, hiểu rõ vai trò và tầm quan trọng củaTiếng Anh đối với yêu cầu của xã hội trong quá trình đổi mới và hội nhập, tôimạnh dạn đưa những kinh nghiệm này ra nhằm mục đích trao đổi, chia sẻ quanđiểm và rất mong nhận được ý kiến đóng góp, phê bình của các đồng chí đồngnghiệp Mục đích của tôi khi thực hiện sáng kiến kinh nghiệm này là thúc đẩy ýthức tự giác học tập của học sinh và nâng cao hiệu quả dạy và học môn TiếngAnh tại các nhà trường THPT trước yêu cầu ngày càng cao của xã hội về khảnăng giao tiếp và sử dụng Tiếng Anh trong thời kỳ mới

2 Tên sang kiến:

Tạo hứng thú và hướng dẫn phương pháp tự học Tiếng Anh

- Họ & Tên: Nguyễn Thị Thành Như

- Địa chỉ: Giaó viên trường THPT Nguyễn Thị Giang

- Số điện thoại: 0918981027 Email: nhuanhc3ntg@gmail.com

4 Chủ đầu tư tạo ra sang kiến: Nguyễn Thị Thành Như

5 Lĩnh vực sang kiến: Môn Tiếng Anh

6 Ngày sang kiến được áp dụng thử lần đầu:

Thời gian bắt đầu tìm hiểu, nghiên cứu đề tài này diễn ra từ tháng 9 năm 2018đến tháng 1năm 2019 và được áp dụng vào tháng 2 năm 2019

7 Mô tả bản chất của sáng kiến:

NỘI DUNG SÁNG KIẾN

I TẠO HỨNG THÚ TRONG HỌC TẬP MÔN TIẾNG ANH:

1 Sử dụng hiệu quả nội dung SGK Tiếng Anh 10, 11, 12:

Với việc biên soạn sách giáo khoa Tiếng Anh mới theo quan điểm chủ điểm, cácnhà biên soạn đã lựa chọn những nội dung, những chủ điểm vừa sức, gần gũi,quen thuộc với học sinh, phù hợp với khả năng tư duy, khả năng nhận thức vàtâm lý lứa tuổi của học sinh Những nội dung này được đưa ra theo dạng đồngtâm, nghĩa là từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp, mức độ khó tăng dần theotừng lớp khiến cho các em có cảm giác các nhân vật, sự việc trong sách giáo khoa

“cùng lớn ” với mình Đây là điểm rất hấp dẫn mà nếu khéo kết hợp trong quátrình giảng dạy có thể tạo cho hhọc sinh cảm giác rất thích thú, vừa mới lạ, hấpdẫn lại vừa gần gũi quen thuộc

Giáo viên cần khai thác triệt để các chủ đề và tình huống giao tiếp có liên quanđến cuộc sống hàng ngày của các em Trong quá trình giảng dạy, tôi nhận thấykhi dạy những chủ đề như vậy, học sinh tiếp thu nhanh, hiệu quả và rất tự giác

Ví dụ học sinh lớp 10 rất hào hứng với chủ đề School talks, The Mass media, vàThe story of my village Trong khi đó học sinh lớp 11 lại quan tâm nhiều hơn đếnchủ đề Friendship, A party, Volunteer work Tôi cũng đã quan sát các em

học sinh lớp 12 theo cách đó thì nhận thấy sự quan tâm của các em có khác đi đôichút, các em thích thú với những chủ đề về các hoạt động có tính định

hướng cao hơn như: Homelife, Cultural diversity, Ways of Socialising, hay nói vềnhững sự kiện tương lai và kế hoạch cho tương lai trong các chủ đề Future jobs,Life in the future Qua những quan sát trên, tôi thấy việc sử dụng hợp lý các nộidung kiến thức, các chủ điểm, chủ đề trong sách giáo khoa sao cho học sinh cảmthấy các nội dung ấy thật sự quen thuộc, thật sự hấp dẫn thì hiệu quả của việc tiếpthu kiến thức sẽ rất cao.

2 Sử dụng hiệu quả kênh hình SGK Tiếng Anh 10, 11, 12:

Kênh hình của bộ sách giáo khoa Tiếng Anh mới cũng là một lợi thế mà giáoviên có thể tận dụng nhằm tạo ra hứng thú cho học sinh Hình ảnh được đưa rasinh động, hấp dẫn, phong phú, có bám sát nội dung yêu cầu của từng hoạt động

là yếu tố thuận lợi trong quá trình giảng dạy, giáo viên có thể sử dụng hình ảnhtrực tiếp trong sách giáo khoa hoặc có thể phóng to hay vẽ lại những hình ảnh đó

để hỗ trợ việc dạy từ mới hay làm tình huống cho bài thực hành.Nếu sáng tạo,giáo viên có thể sử dụng những hình vẽ này không chỉ cho một nội dung giảngdạy nhất định mà còn dùng được cho nhiều nội dung giảng dạy khác nữa, vì vậy,

từ những hình vẽ trong sách giáo khoa, giáo viên có thể tạo ra những bộ tranhdùng lâu dài cho từng chủ đề chủ điểm nhất định

Lứa tuổi học sinh THPT đã có sự ổn định nhận thức tương đối cao, song các emvẫn hay quên và thường mất tập trung khi gặp phải những nội dung kiến thức dài

và khó, vì vậy, hình ảnh được sử dụng trong các bài giảng có tác dụng thu hút sựchú ý của các em, tạo ra sự thích thú và thuận lợi cho các em trong quá trình ghinhớ ban đầu

Sử dụng hợp lý kênh hình trong SGK là một việc làm cần thiết và đòi hỏi giáoviên phải nghiên cứu, sáng tạo mới có thể làm tốt được Như vậy, đây cũng chính

là một trong những bước khởi đầu của việc tạo hứng thú và hướng dẫn học sinh

tự học môn Tiếng Anh ở bậc học THPT

3 Sử dụng đồ dùng trực quan:

a Tranh vẽ:

Như tôi đã trình bày ở trên, kênh hình trong sách giáo khoa rất phong phú và đadạng, nhưng vẫn chưa đủ cho tất cả các hoạt động trong tất cả các nội dung hoạtđộng của quá trình lên lớp, vì vậy, giáo viên phải chủ động, sáng tạo trong việc

Đồ dùng trực quan là một trong những yếu tố góp phần tạo nên thành công củamột bài giảng Trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng chính là con đườngngắn nhất của quá trình nhận thức, vậy để tạo hứng thú cho học sinh, đồ dùngtrực quan phải được làm phong phú về màu sắc, hình dáng và hấp dẫn về nộidung để cuốn hút học sinh.

Dùng tranh vẽ, đồ vật thật để dạy từ mới sẽ đem lại hiệu quả cao, học sinh cùnglúc được nghe, được quan sát và được nói tên của các sự vật, đồ vật sẽ nhớ nhanh

và nhớ bền vững Đồ dùng trực quan cũng được sử dụng rất hiệu quả trong việckiểm tra mức độ hiểu ngữ liệu mới ( checking comprehension) Học sinh sẽkhông còn tâm lý sợ mắc lỗi mà tập trung vào việc ghi nhớ và sử dụng ngữ liệuvừa học vào các tình huống giao tiếp cụ thể

Bên cạnh đó, đồ dùng trực quan còn giúp giáo viên lôi cuốn cả những học sinhvốn nhút nhát và ngại hoạt động vào bài học một cách rất tự nhiên khi các em bịcuốn theo không khí sôi nổi của lớp học

Đối với các lớp lớn hơn, cụ thể là học sinh lớp 11, lớp 12, đồ dùng trực quankhông chỉ là những tranh ảnh, đồ vật thuần tuý, giáo viên cần sáng tạo thêm các

đồ dùng có tính chất linh hoạt có thể sử dụng lâu dài cho nhiều mục đích giảng

dạy khác nhau, ví dụ: Đồ dùng trực quan của giờ dạy Listen:

Listening table: Là một bảng phụ trong đó có quy định rõ số lần nghe, yêu cầu

đạt được sau mỗi lần nghe, phần kiểm tra kết quả và chữa bài của giáo viên vàmột phần rất quan trọng là phần Prediction (Dự đoán trước) của học sinh Bảngnày vừa gọn gàng lại vừa thể hiện rất rõ quy trình của một bài nghe, giúp học sinhnắm được nội dung của hoạt động qua từng bước thực hiện hoạt động

Đôi khi, giáo viên có thể sử dụng những hình vẽ đơn giản (hình que) ở trên bảng

nhằm tạo ra sự bất ngờ và thích thú cho học sinh, hình que có thể tạo ra nhữnghiệu quả tốt trong quá trình giảng dạy từ mới, đặc biệt phù hợp với đối tượng họcsinh THPT vì tính chất mới lạ và ngộ nghĩnh của hình ảnh, các em cũng có thể vẽtheo và hạn chế sử dụng Tiếng Việt trong giờ học

Ví dụ:

1 Dùng hình vẽ để dạy tính từ sad và happy, giáo viên có thể vẽ hình

đơn giản như sau lên bảng và yêu cầu học sinh tự đoán nghĩa của từ:

? How does he feel?

5

He feels …

o o

2 Để dạy tính từ tall và short, giáo viên cũng có thể vẽ hình và làm

tương tự như trên

tall < > short

3 Dạy các giới từ chỉ vị trí: on, in, beside, between,etc

on

Sử dụng người và hình vẽ đơn giản cũng có thể áp dụng trong dạy Ngữ pháp,hoặc trong dạy kỹ năng viết cho học sinh, nếu có điều kiện, giáo viên nêntham khảo thêm những tài liệu chuyên sâu về lĩnh vực này nhằm làm phongphú cho kỹ năng giảng dạy của mình giúp cho giờ dạy trở nên linh hoạt, sángtạo và nhẹ nhàng hơn.

Ngoài ra, việc sử dụng các phiếu học tập (study form), phiếu điều tra (surveyform) hay là những miếng ghép có nghĩa cũng có hiệu quả tốt trong quá trìnhgiảng dạy Thêm vào đó, giáo viên cũng cần tích cực học tập tham khảo cáchlàm đồ dùng mới có áp dụng tiến bộ của công nghệ thông tin nhằm phát huyhơn nữa hiệu quả của đồ dùng trực quan.Không phải ngẫu nhiên mà khâuchuẩn bị đồ dùng dạy học được coi là “một trong những tiêu chí để đáng giáchất lượng và hiệu quả giờ dạy của giáo viên” Vì vậy, sử dụng linh hoạt đồdùng dạy học là yếu tố ban đầu để gây dựng và tạo hứng thú cho học sinhtham gia bài học một cách tự giác, sáng tạo và hiệu quả

4 Sử dụng trò chơi và bài hát Tiếng Anh:

a Trò chơi:

Trò chơi là một phần không thể thiếu trong quá trình dạy và học môn Tiếng Anh,

nó giúp cho việc tiếp thu kiến thức trở nên vui vẻ, hứng thú và sáng tạo Khi thamgia vào trò chơi, học sinh không cảm thấy việc học khó khăn hay cứng nhắc bởihầu hết các trò chơi đều mang tính tập thể cao, qua đó đòi hỏi các em phải tíchcực, nhanh nhẹn, chủ động và phối hợp tốt với các bạn khác trong nhóm củamình để có thể giành phần thắng

Các trò chơi thường được sử dụng nhiều trong các phần Ice – breaking, teaching hay Post – teaching nhằm lôi cuốn học sinh vào bài mới hoặc kiểm tramức độ hiểu bài cũ một cách tự nhiên khiến cho các em tự tin tham gia bài học

Pre-mà không có cảm giác sợ mắc lỗi Trong các phần trò chơi, giáo viên cần đưa raluật chơi thật rõ ràng để học sinh có thể phát huy cao nhất tính tích cực chủ độngcủa mình

Mỗi trò chơi có thể được áp dụng cho một hoặc nhiều kĩ năng khác nhau Giáoviên cần chú ý đến những trò chơi “đa năng” để hướng dẫn và cho học sinh nắmthật vững luật chơi để khi thay đổi nội dung của trò chơi giáo viên không phảimất thời gian giới thiệu lại luật chơi nữa, việc này giúp giáo viên tiết kiệm rấtnhiều thời gian trong giờ dạy của mình

7

Bản thân tôi khi sử dụng trò chơi trong bài giảng cũng luôn phải cân nhắc đếnthời gian tối đa cho mỗi hoạt động để mà lựa chọn trò chơi phù hợp Thời giancủa một trò chơi có cân đối với độ dài của nội dung kiến thức cần truyền đạttrong giờ học đó hay không chính là yếu tố quyết định việc sử dụng trò chơi cóthành công hay không.

Một số trò chơi thường sử dụng :

Brainstorm: Brainstorm thường được sử dụng để huy động kiến thức trước khi

vào các bài dạy kĩ năng như Writing, Reading, Listening và Speaking Ngoài gia,

ở các lớp trên (lớp 10, 11) Brainstorm còn được dùng để kiểm tra vốn từ của họcsinh trước giờ giới thiệu ngữ liệu

* Các bước tiến hành trò chơi: TIẾNG ANH 11: CELEBRATIONS - LESSON

1 Who has 5 words? It’s good to have 5 words.

2 Who has 6 words? It’s very good to have 6 words.

3 Who has 7 words? It’s excellent to have 7 word.

4 Who has 10 words? It’s extremely excellent to have 10 words.

5 Who have more than 10 words? You are the most intelligent person today Congratulations!

Giáo viên tổng hợp các từ học sinh vừa tìm được lên bảng để sử dụng trongphần tiếp theo của bài giảng, có thể bổ sung những từ mà học sinh muốn biếthoặc muốn sử dụng trong phần Speaking.

Hangman:- Hangman là trò chơi thường được sử dụng trong phần kiểm tra mức độ

hiểu bài của học sinh (Checking comprehension) Trò chơi này cũng được dùng chophần Warm up hay còn gọi là Ice-breaking để lôi cuốn sự chú ý của học sinh vào bàiđồng thời huy động kiến thức có liên quan đến bài mới

* Các bước tiến hành trò chơi: Chơi giữa 2 đội : Group 1

- Hai đội cùng chơi, đội nào có câu trả lời sai thì giáo viên đánh dấu vào ô điểm

có hình người bị treo cổ của đội đó Thời gian suy nghĩ cho mỗi câu hỏi là 30giây

- Trò chơi kết thúc khi một trong 2 đội bị thua: trả lời 6 câu hỏi sai

* Lưu ý:

9

Giáo viên cũng có thể yêu cầu học sinh của hai nhóm tự xây dựng hệ thống câu hỏi, mỗi nhóm cũng chuẩn bị khoảng 10 câu, trường hợp câu hỏi không chính xác thì phần thắng sẽ thuộc về đội bạn Mỗi đội tự đưa ra câu hỏi cho đội còn lại, giáo viên làm trọng tài Luật chơi tương tự như trên.

- Bên cạnh đó cũng có thể dùng trò chơi này để ôn luyện ngữ pháp, chẳng hạnnhư đặt câu theo một cấu trúc ngữ pháp hay một thì vừa học Hệ thống câu hỏi có

thể được thay bằng các từ gợi ý (guided words), sắp xếp từ trong câu (jumbled

words) hoặc chia động từ cho sẵn trong ngoặc.

- Trò chơi này tôi đã cho học sinh chơi nhiều lần, mỗi lần chơi tôi đều chú ý nângcao và rèn luyện khả năng tự quản trò của học sinh Đối với học sinh các khối 11,

12 mỗi khi tôi đưa ra hoạt động này các em đều đã nắm vững luật chơi nên rấtthích thú và tập trung Để tránh lặp lại và nhàm chán, mỗi lần chơi, tôi thườngthay đổi cách chơi chút ít cho phù hợp với nội dung bài và có phần thưởng chođội thắng

b Bài hát Tiếng Anh:

Bài hát Tiếng Anh giúp cho học sinh thư giãn sau mỗi giờ học, cũng có thể giúpcác em nhớ từ nhanh hơn và bền vững hơn Vì vậy tôi đã sưu tầm một số bài hátTiếng Anh dành có nhịp điệu vui nhộn, đơn giản, dễ hát để giới thiệu cho các em.Với học sinh lớp lớn, các em đã có vốn từ phong phú hơn thì tôi dạy các emnhững bài hát mà các em yêu thích Đây cũng là cách giúp cho các em có hứngthú với môn học này

Một số bài hát thiếu nhi phổ biến và cách tạo lời mới:

- If you’re happy:

Bài hát này có chứa câu điều kiện loại 1, vì vậy có thể dùng cho các lớp 8 và 9.Bên cạnh đó có thể thay từ để dạy các tính từ chỉ trạng thái và động từ mô tảnhững hoạt động đơn giản Các em vừa hát vừa làm động tác tạo ra những âmthanh rất vui nhộn.

Lời bài hát:

If you’re happy and you know it, clap your hands

If you’re happy and you know it, clap your hand

If you’re happy and you know it, and you really want to show it

If you’re happy and you know it, clap your hands

Có thể thay thế 2 cụm từ happy và clap your hands bằng hungry và eat some food để tạo ra lời mới của bài hát như sau:

If you’re hungry and you know it, eat some food

If you’re hungry and you know it, eat some food

If you’re hungry and you know it and you really want to show it

If you’re hungry and you know it, eat some food

Hoặc là: angry – stamp your feet

If you’re angry and you know it stamp your feet

If you’re angry and you know it, stamp your feet

If you’re angry and you know it, and you really want to show it

If you’re angry and you know it, stamp your feet

5 Giáo án thực hiện

Date of teaching: 19.11.2018 Times: 45mns – Class: 12A2

11