báo cáo kết quả nghiên cứu ứng dụng sáng kiến bồi dưỡng lòng yêu nước cho học sinh qua dạy khoá trình lịch sử việt nam từ thế kỷ x đến thế kỷ XV lịch sử 10 – THPT

Qua các sự kiện phản ánh cuộc sống đói khổ, chếtchóc và cuộc đấu tranh bất khuất của những giai cấp, những dân tộc bị thống trị và nô dịch, có thể khơi dậy trong các em sự căm phẫn đối v

SỞ GD & ĐT VĨNH PHÚC TRƯỜNG THPT LIỄN SƠN

BÁO CÁO KẾT QUẢ

NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN

Tên sáng kiến: Bồi dưỡng lòng yêu nước cho học sinh qua dạy khoá trình

lịch sử Việt Nam từ thế kỷ X đến thế kỷ XV lịch sử 10 - THPT

Tác giả sáng kiến: Trần Thị Hà Tĩnh

Mã sáng kiến: 13.57.04

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thành sáng kiến, tôi đã nhận được sựgiúp đỡ tận tình của Ban giám hiệu, Tổ chuyên môn và đồng nghiệp trường THPTLiễn Sơn

Tôi xin chân thành cảm ơn các đồng chí, đồng nghiệp, bạn bè và người thân

đã quan tâm giúp đỡ tôi trong suốt thời gian qua, đã tạo điều kiện tốt nhất cho bảnthân tôi để hoàn thành sáng kiến này

Lập Thạch, ngày tháng năm 2020

NGƯỜI VIẾT

Trần Thị Hà Tĩnh

1 Lời giới thiệu

Đã bao giờ bạn giật mình trước câu hỏi: Ngày hôm nay là ngày gì vậy? Quêmình sao hôm nay rầm rộ thế? Quê hương là chùm khế ngọt, ngọt ở đâu? Quê bạn

có di tích lịch sử nào? Có danh thắng gì? Bạn đã bao giờ đến đó chưa? Sẽ có ngàychúng ta bị giật mình trước những câu hỏi như thế! Nhưng xót xa hơn, giờ thế hệtrẻ đang dần quay lưng với những câu hỏi ấy, đang quay lưng với chính những gìgần gũi, thân thương của mình, để mơ mộng về một nơi nào đó xa xăm, huyềnảo…Vì sao lại có thực trạng này? Câu trả lời cũng chính là những gì tôi muốn gửigắm trong sáng kiến này

Ngày nay do sự bùng nổ của cách mạng khoa học kĩ thuật, những biến động

to lớn về chính trị, xã hội cùng với công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa củađất nước và sự hợp tác trở thành yếu tố quyết định sự phát triển của lịch sử nhânloại Tuy nhiên một dân tộc lãng quyên quá khứ, dân tộc đó tất yếu sẽ bị diệtvong Vì vậy hòa nhập vào sự phát triển chung của thế giới không có nghĩa làquyên đi cội nguồn của mình, mà phải “đặc biệt quan tâm giữ gìn và nâng caobản sắc văn hóa dân tộc” thông qua việc nắm vững những kiến thức cơ bản củalịch sử thế giới, lịch sử dân tộc trên cơ sở ấy bồi dưỡng truyền thống yêu nướccủa dân tộc ta

Nhà trường phổ thông chịu trách nhiệm cùng xã hội hoàn thành nhiệm vụgiáo dục thế hệ trẻ Tất cả các môn học “ Tự nhiên và xã hội” ở những mức độkhác nhau đều góp phần giáo dục tư tưởng, tình cảm, giáo dục lòng yêu nước.Môn Địa lý dạy cho học sinh hiểu rõ đất nước mình để tăng thêm yêu tổ quốc, yêuquê hương Văn học giúp học sinh hiểu được những giá trị đạo đức đức tốt đẹp,hình thành quan điểm thẩm mỹ nhân sinh quan đúng đắn Trong đó bộ môn Lịch

sử có rất nhiều ưu thế Ngay từ thời cổ đại, lịch sử đã được coi là “thầy giáo của

cuộc đời”, “bó đuốc soi đường đi tới tương lai” Thực tế khẳng định điều đó Qua

những tấm gương hy sinh anh dũng của các chiến sĩ đấu tranh vì nền độc lập của

Tổ quốc, giáo viên giáo dục cho học sinh lòng yêu nước, chủ nghĩa anh hùng cáchmạng, trách nhiệm với tổ quốc Qua các sự kiện phản ánh cuộc sống đói khổ, chếtchóc và cuộc đấu tranh bất khuất của những giai cấp, những dân tộc bị thống trị và

nô dịch, có thể khơi dậy trong các em sự căm phẫn đối với những hành động tànbạo, phản động, đồng thời có sự cảm thông chia sẻ và lòng hướng thiện sâu sắc.Qua các nhân vật, sự kiện lịch sử giáo viên hình thành cho học sinh tư tưởng nhânđạo, lòng vị tha, cách ứng xử đúng đắn trong cuộc sống hiện tại Các nội dung vănhóa, văn minh bồi dưỡng cho các em quan điểm thẩm mỹ, lòng yêu lao động, yêuchuộng hòa bình, tình đoàn kết với các dân tộc trên thế giới

Trải qua hàng ngàn năm lịch sử, cha ông ta không chỉ tạo nên hình hài, tầmvóc của đất nước và dân tộc như hôm nay mà còn để lại cho con cháu những di sảntruyền thống rất phong phú và quý báu như truyền thống cần cù chịu khó trong laođộng sản xuất, truyền thống nhân ái, đoàn kết, truyền thống lạc quan yêu đời,truyền thống yêu nước và bất khuất chống giặc ngoại xâm… Truyền thống yêunước là tư tưởng tiêu biểu, tốt đẹp nhất của dân tộc Việt Nam, là cơ sở hình thành

nên những tư tưởng khác Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khảng định “Dân ta có một

lòng nồng nàn yêu nước Đó là truyền thống quý báu của ta Từ xưa đến nay, mỗi

khi tổ quốc bị xâm lăng thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn , nó nhấn chìm tất

cả lũ bán nước và cướp nước”(Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 6, NXB Chính trị quốc

gia, H, 2002,tr 171)

Đấu tranh dựng nước và giữ nước là hai bánh xe của dân tộc , là mảnh đấtmàu mỡ để tinh thần yêu nước của dân tộc được sinh sôi nảy nở và không ngừng

lớn mạnh Đó chính là tinh thần”dời non lấp biển” trong cuộc khai phá đất đai, mở

mang thủy lợi phát triển sản xuất, trong cuộc đấu tranh chống giặc ngoại xâm vìmục tiêu dân tộc

Nước ta ở vào vị trí “đầu sóng ngọn gió” nên phải hứng chịu áp lực dữ dội

của các thể lực xâm lược cổ kim vì thế phải liên tục tiến hành các cuộc khángchiến chống xâm lược củng cố độc lập dân tộc

Dưới thời Bắc thuộc ông cha ta liên tiếp đứng lên khởi nghĩa chống lại nềnthống trị của các triều đại phong kiến phương Bắc như khởi nghĩa Hai bà Trưng,(40-43), Bà Triệu (248), Lý Bí (544- 603), Mai Thúc Loan( 722), Khúc Thừa Dụ(905) Và đến nắm 938 với chiến thắng Bạch Đằng của Ngô Quyền thì nhân dân tamới giành được thắng lợi , giành quyền làm chủ đất nước

Trong các thế hệ kế tiếp , lịch sử dân tộc lại được chứng kiến những cuộckháng chiến chống Tông lần 1(980, ), chống Tống lần 2 (1075 -1077), chốngNguyên (1258,1285,1287- 1288), chống Minh, chống Thanh (1789)… Các cuộckháng chiến của ta hầu hết đều giành được thắng lợi

Trong vòng 80 năm Pháp thuộc, nền thống trị hà khắc cùng các chính sáchkhủng bố, đàn áp dã man của chúng cũng không khuất phục được ý chí quậtcường của nhân dân ta Với cuộc Tổng khởi nghĩa tháng Tám 1945 do Đảng Cộngsản Việt Nam lãnh đạo nhân dân ta giành được độc lập, thành lập ra nước ViệtNam Dân chủ Cộng hòa

Từ sau Cách mạng tháng Tám 1945, tiếp tục giương cao ngọn cờ độc lậpdân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội do Đảng đề ra, dân tộc Việt Nam lại viết nênnhững trang sử oai hùng đánh bại hai đế quốc lớn là Pháp(1946-1954) và Mỹ(1954 -1975), giành thắng lợi trong cả hai cuộc chiến tranh biên giới (1976 -1979).Nền độc lập dân tộc được củng cố vững chắc , chủ quyền lãnh thổ quốc gia thêmbền vững

Theo thời gian của lịch sử lòng yêu nước của Việt Nam đã gắn kết chặt chẽvới tinh thần bất khuất chống giặc ngoại xâm , tinh thần độc lập tự chủ và đượcnâng lên thành chủ nghĩa yêu nước chân chính Từ năm 1930 đến nay truyềnthống yêu nước Việt Nam chuyển hóa thành yêu nước xã hội chủ nghĩa Dưới sựlãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam , lòng yêu nước xã hội chủ nghĩa và chủnghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam đã trở thành động lực to lớn đưa cách mạng

đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác: Cách mang tháng Tám 1945, kháng chiếnchống Pháp lần hai (1946 -1954), kháng chiến chống Mỹ( 1954 -1975), công cuộcđổi mới và phát triển đất nước( 1986 đến nay)

Trong quá trình lãnh đạo nhân dân tiến hành cách mạng giải phóng dân tộc

và cả trong giai đoạn xây dựng và phát triển đất hiện nay, Đảng ta đứng đầu là Chủtịch Hồ Chí Minh luôn kế thừa và phát huy những bài học kinh nghiệm giáo dục

lòng yêu nước của cha ông nhằm tạo ra nguồn sức mạnh to lớn thực hiện thắng lợinhững mục tiêu của cách mạng.

Theo lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh :

“Vì lợi ích mười năm trồng cây

Vì lợi ích trăm năm trồng người”

Đảng ta luôn quan tâm đến việc “bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau”.

Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng (1991) đã xác định mục tiêu giáo

dục và đào tạo nhằm “ Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, có

năng lực thực hành, tự chủ, năng động và sáng tạo, có đạo đức cách mạng, tinh thần yêu nước, yêu Chủ nghĩa xã hội” Đại hội lần thứ VIII của Đảng (1996) khẳng

định : “Giáo dục là quốc sách hàng đầu” Đại hội lần IX (2001) xác định “ Phát

triển giáo dục và đào tạo là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, là điều kiện để phát huy nguồn lực con người – yếu tố cơ bản để phát triển xã hội , tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững Tiếp tục nâng cao giáo dục toàn diện, đổi mới nội dung phương pháp dạy và học”Ngày 4.11, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã ký ban hành Nghị quyết Hội

nghị lần thứ 8, Ban Chấp hành Trung ương khóa XI (Nghị quyết số 29-NQ/TW).Nghị quyết có nội dung về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứngyêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường địnhhướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế.Trong Quan điểm chỉ đạo về Định

hướng đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, Nghị Quyết nêu rõ: "Giáo

dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và của toàn dân Đầu tư cho giáo dục là đầu tư phát triển, được ưu tiên đi trước trong các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội…Phát triển giáo dục và đào tạo là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học Học đi đôi với hành; lý luận gắn với thực tiễn; giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội.Phát triển giáo dục và đào tạo phải gắn với nhu cầu phát triển kinh tế-xã hội và bảo vệ Tổ quốc; với tiến bộ khoa học và công nghệ; phù hợp quy luật khách quan Chuyển phát triển giáo dục

và đào tạo từ chủ yếu theo số lượng sang chú trọng chất lượng và hiệu quả, đồng thời đáp ứng yêu cầu số lượng.”Đây là phương hướng quan trọng đào tạo thế hệ

trẻ, kế tục và phát triển sự nghiệp cách mạng đi theo con đường mà Đảng và Chủtịch Hồ Chí Minh đã lựa chọn, đấu tranh thực hiện thắng lợi mục tiêu độc lập dântộc và chủ nghĩa xã hội

Hiện nay đất nước ta đang trong giai đoạn thực hiện đường lối đổi mới.Thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa, sợi dây liên hệ giữa quá khứ và hiện tại,giữa truyền thống và hiện đại càng có ý nghĩa to lớn, nó sẽ tạo ra nguồn động lực

to lớn giúp Đảng và nhân dân ta thực hiện thắng lợi những mục tiêu đề ra Đồngthời vấn đề mâu thuẫn, xung đột tôn giáo, dân tộc diễn ra ngày càng phức tạp, nguyhiểm và gây ra những hậu quả nghiêm trọng ảnh hưởng tới hòa bình và an ninhchính trị thế giới Các thế lực đế quốc do Mỹ đứng đầu lợi dụng những mâu thuẫn

đó để thực hiện những mưu đồ đen tối Vì vậy chúng ta càng phải quan tâm tăngcường hơn nữa công tác giáo dục ý thức dân tộc, lòng yêu nước xã hội chủ nghĩa,lòng yêu chuộng hòa bình cho thế hệ trẻ, giúp họ vững vàng trước những biến

động của cuộc sống Cũng vì những lí do đó mà tôi đã quyết định đi nghiên cứu về

đề tài “ Bồi dưỡng lòng yêu nước cho học sinh qua dạy khoá trình lịch sử Việt Nam từ thế kỷ X đến thế kỷ XV lịch sử 10 – THPT.”

2 Tên sáng kiến: “ Bồi dưỡng lòng yêu nước cho học sinh qua dạy khoá trình lịch sử Việt Nam từ thế kỷ X đến thế kỷ XV lịch sử 10 – THPT.”

3 Tác giả sáng kiến:

- Họ và tên: Trần Thị Hà Tĩnh

- Địa chỉ tác giả sáng kiến: Trường THPT Liễn Sơn

- Số điện thoại: 0979 082.782

- E_mail: tranthihatinh.gvlienson@vinhphuc.edu.vn

4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Trần Thị Hà Tĩnh

5 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến.

Trên cơ sở nghiên cứu nội dung chương trình lịch sử Việt Nam từ thế kỷ Xđến thế kỷ XV lịch sử 10 - THPT hiện hành nhằm:

kích thích sự hứng thú tự chiếm lĩnh tri thức của học sinh Sáng kiến này làcông cụ quan trọng của giáo viên trong việc giúp học sinh nhận thức đượckiến thức lịch sử

+ Giúp các em chú tâm vào bài học

+ Huy động được vốn kiến thức, những hiểu biết sẵn có của học sinh + Thu hút học sinh hăng say tìm hiểu

+ Giúp học sinh có cái nhìn tổng thể về trực quan sinh động về nhữngdanh lam, di tích ngay trên chính địa phương mình

6 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: 22/12/2018

7 Mô tả bản chất của sáng kiến:

* Về nội dung của sáng kiến:

Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, đề tài gồm có 4 nộidung

I Cơ sở lí luận và thực tiễn

II Các hình thức giáo dục lòng yêu nước cho học sinh qua "Khai thác khóa trình

PHẦN NỘI DUNG:

KHAI THÁC KHÓA TRÌNH LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ THẾ KỈ X THẾ KỈ XV LỚP 10–THPT ĐỂ THỰC HIỆN NHIỆM VỤ

-GIÁO DỤC LÒNG YÊU NƯỚC CHO HỌC SINH

Nội dung kiến thức lịch sử cơ bản lịch sử Việt Nam từ TK X- XV được phân

bố trong 4 bài cụ thể của chương II : Việt Nam từ thế kỉ X - thế kỉ XV trongSGK lịch sử lớp 10 như sau:

Bài 17: Quá trình hình thành và phát triển của nhà nước phong kiến (từ thế kỉ Xđến thế kỉ XV)

Bài 18: Công cuộc xây dựng và phát triển kinh tế trong các thế kỉ X - XV

Bài 19: Những cuộc kháng chiến chống ngoại xâm từ thế kỉ X - XV

Bài 20: Xây dựng và phát triển văn hóa dân tộc trong các thế kỉ X - XV

I Cơ sở lí luận và thực tiễn.

1 Cơ sở lí luận.

Truyền thống, theo từ điển tiếng việt là những phong tục tập quán, tư tưởnglối sống được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác Như vậy, các dân tộc trên thếgiới đều có truyền thống của dân tộc mình Do những điều kiện lịch sử, địa lý,chính trị khác nhau chi phối truyền thống của mỗi dân tộc có những nét riêng biệt

Lòng yêu nước là tình cảm tự nhiên của con người đối với cha mẹ, quêhương giống nòi Đây là những điểm tựa tình cảm tồn tại trong suốt cuộc đờichúng ta Thực tiễn của hoạt động lao động sản xuất và hoạt động xã hội giúp conngười có thêm tình yêu lao động, đức tính cần cù sáng tạo, tinh thần chống thiêntai địch họa Và cùng với sự ra đời của nhà nước, tình cảm gần gũi tự nhiên banđầu trở nên rộng lớn hơn- tình yêu đất nước cộng đồng Từ những đóng góp của cánhân vào quá trình xây dựng và phát triển đất nước, dân tộc cho thấy yêu nướckhông chỉ là tình cảm thiêng liêng quý báu mà còn là trách nhiệm của mỗi người.Lòng yêu nước được thử thách vun đắp theo dòng chảy của lịch sử từ thế hệ nàysang thế hệ khác tạo thành truyền thống yêu nước- truyền thống tiêu biểu nhất củadân tộc.Với tính đa dạng, phong phú của bộ môn, nội dung các khóa trình Lịch sửViệt Nam từ TK X - XV trong SGK lịch sử lớp 10 trường phổ thông có khả nănggiáo dục nhiều mặt cho học sinh

Xây dựng niềm tin vững chắc vào lý tưởng cách mạng trên cơ sở nhận thứcđúng đắn sự phát triển khách quan, hợp quy luật của xã hội loài người

Giáo dục cho học sinh truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam trong quátrình dựng nước và giữ nước: truyền thống yêu nước, yêu đồng bào, trọng nghĩa,quý lao động, anh hùng dũng cảm, tinh thần đấu tranh kiên cương bất khuất củacha ông Để từ đó xác định trách nhiệm của mình trong cuộc sống hiện tại

Qua khóa trình trình Lịch sử Việt Nam từ TK X- XV trong SGK lịch sử lớp

10 học sinh cần nhận rõ ngay từ thời Văn Lang – Âu Lạc, nhân dân ta đã tiến hànhhai nhiệm vụ dưng nước và giữ nước.Sự nghiệp này được phát triển mạnh mẽtrong thời kỳ độc lập dân tộc làm cho Đại Việt trở thành một nước hùng mạnh vềkinh tế, quân sự, chính trị, văn hóa Trong hai nhiệm vụ ấy nhân dân ta đều thểhiện lòng yêu nước thiết tha, hy sinh cho sự nghiệp phồn thịnh và nền độc lâp tựchủ của tổ quốc Bằng những sự kiện cải tạo thiên thiên phát triển nông nghiệp,

những biểu tượng cụ thể về những con người những hành động yêu nước qua cácthời đại

2 Cơ sở thực tiễn

Thực tế trong nhiều năm qua đã khẳng định rằng công tác giáo dục lòng yêunước qua dạy học lịch sử ở trường phổ thông đã đạt được những kết quả to lớn,góp phần quan trọng vào sự nghiệp giải phóng dân tộc và công cuộc xây dựng,phát triển đất nước Nhà trường và đội ngũ giáo viên đã xây dựng được quan niệmđúng đắn về tầm quan trọng của công tác này – theo đó rất nhiều hình thức, biệnpháp giáo dục lòng yêu nước đã đước thực hiện

Ở trên lớp căn cứ vào các nhân vật, sự kiện, hiện tượng lịch sử, thông quacác phương pháp dạy học bộ môn, giáo viên vừa khắc sâu kiến thức cho học sinh,vừa hướng dẫn hình thành ở các em những tư tưởng tình cảm đúng đắn

Thực hiện phương châm “Học đi đôi với hành” “ lý luận gắn liền với thực

tiễn”, các hoạt động ngoại khóa thực hành, công ích được tiến hành đều đặn như

Phổ biến chính sách của Đảng và Nhà nước, chăm sóc nghĩa trang liệt sĩ, di tíchlịch sử, tổ chức các ngày lễ kỉ niệm trong năm, xây dựng phòng học lịch sử, phònghọc truyền thống, sưu tầm lịch sử địa phương, đọc sách lịch sử, kể chuyện lịch sử.Thế nhưng nhiều khi các hoạt động này còn mang tính chất tự phát, đối phó, chưathực hiện đầy đủ những phương pháp luận và phương pháp bộ môn nên kết quảchưa cao Việc tổ chức cho học sinh tham quan bảo tàng, di tích lịch sử còn nặng

về phần “”xem”, nhẹ về yêu cầu học tập nghiên cứu Việc tổ chức cho học sinh

tham gia tìm hiểu về nội dung lịch sử còn chiếu lệ hình thức Công tác phối hợp kết hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội còn chưa chặt chẽ … Những hạn chế

ấy đòi hỏi cần được khắc phục

Trong những năm qua cùng với sự quan tâm của Đảng và nhà nước công tácgiáo dục truyền thống cho thanh niên nói chung học sinh trường Trung học phổthông Liễn Sơn nói riêng đã có những kết quả nhất định đa số các em học sinh có

ý thức trong việc giữ gìn, kế thừa phát huy những giá trị của truyền thống yêunước Tuy nhiên có một bộ phận học sinh Trung học phổ thông có xu hướng lãngquên quá khứ, phai nhạt lý tưởng, thiếu hiểu biết về truyền thống dân tộc, sốngthực dụng, thờ ơ với vận mệnh của đất nước ít quan tâm đến lợi ích chung Từ kếtquả đạt được trong việc giáo dục lòng yêu nước cho học sinh trong những nămqua, việc tăng cường giáo dục lòng yêu nước cho học sinh Trung học phổ thônghiện nay là vấn đề thời sự là một đòi hỏi cấp thiết nhằm xây dựng đội ngũ thế hệtrẻ chủ nhân tương lai của đất nước có đủ phẩm chất xây dựng và phát triển đấtnước

Nguyên Tổng bí thư Đỗ Mười đã chỉ rõ: “Phải coi trọng giáo dục lịch sử

dân tộc, lịch sử quân đội Phải in nhiều sách lịch sử phổ biến rộng, phải coi lịch

sử là tài liệu giáo khoa số một trong nhà trường Nếu không làm tốt giáo dục lịch

sử, thanh niên sẽ chạy theo đồng tiền, chạy theo lợi ích khác có hại cho sự nghiệp chung”.

Trong dạy học lịch sử, chúng ta khai thác nội dung truyền thống yêu nướctrên cơ sở tìm hiểu những sự kiện cụ thể của khóa trình Không có bài dạy riêng đểgiáo dục truyền thống yêu nước mà phải qua bài dạy lịch sử để học sinh hình thành

được lòng yêu nước, yêu tổ quốc mình làm được điều đó là một nghệ thuật sưphạm mà giáo viên cần trăn trở suy nghĩ.

Chính vì đây là vấn đề thu hút sự quan tâm của nhiều người nhất là trongthời kỳ nước ta đang bước vào giai đoạn hội nhập với thế giới thì làm sao cho chotruyên thống đó được phát huy nhưng vẫn giữ được những bản sắc cho riêng mìnhthì đó là một việc làm không phải là dể Xác định đây là vấn đề mang tính chất thời

sự nên khai thác nội dung này trong dạy học lich sử là rất thiết thực

Xuất phát từ những lý do trên, tôi chọn đề tài “ Bồi dưỡng lòng yêu nước cho học sinh qua dạy khoá trình lịch sử Việt Nam từ thế kỷ X đến thế kỷ XV lịch

sử 10 - THPT” nhằm tập dượt phương pháp nghiên cứu và góp phần bồi dưỡng

lòng yêu nước cho học sinh, nâng cao chất lượng dạy học lịch sử ở trường phổthông hiện nay Bản thân tôi mong muốn sau khi nghiên cứu có thể tạo ra mộtbước đột phá trong giảng dạy, trước hết là trong dạy lịch sử ở trường THPT tại địaphương mình để có thể thay đổi được chất lượng và sự hứng thú trong học tập củahọc sinh

II Các hình thức giáo dục lòng yêu nước cho học sinh qua "Khai thác khóa trình lịch sử Việt Nam từ thế kỉ X - thế kỉ XV » lịch sử 10.

1 Giáo dục ý thức độc lập dân tộc , bảo vệ sự thống nhất nước nhà

Khi dạy bài Bài 17: Quá trình hình thành và phát triển của nhà nước phong kiến”(từ thế kỉ X đến thế kỉ XV) chúng ta tập trung khai thác những nội

dung sau để giáo dục lòng yêu nước cho học sinh

- Sự hoàn chỉnh bộ máy Nhà nước : Từ thế kỉ X- XV thể chế quân chủ

chuyên chế đạt trình độ tương đối hoàn thiện, với bộ máy hành chính khá hoànchỉnh từ trung ương đến địa phương, đảm nhận nhiệm vụ quan trọng trong quản lý

và bảo vệ đât nước – quân sự , hành chính và tư pháp Trong việc cai trị , các triềuđình phong kiến rất coi trọng luật pháp BỘ “ Hình thư” ra đời năm 1402, “Bộ luậtHồng Đức” được ban hành năm 1483

- Cơ cấu nhà – làng- nước: Gia đình là tế bào của xã hội , vừa làm chức năngbảo vệ nòi giống, vừa hoàn thành chức năng duy trì và phát triển sản xuất Gia đìnhgắn liền với dòng họ ngày một tăng cường với sự phát triển của chế độ quân chủphong kiến và các thiết chế của nó Làng, xã là đơn vị cơ bản của nhà nước ĐạiViệt, địa bàn cư trú, sản xuất và sinh hoạt của cộng đồng người được gắn bó vớinhau từ lâu Nước là Tổ quốc, mà mọi người cùng nuôi dưỡng phát triển và thểhiện trong mọi mặt hoạt động Một thứ tình cảm thiêng liêng, thắm thiết, tình yêuquê hương đất nước

Khi dạy bài Bài 19: Những cuộc kháng chiến chống ngoại xâm từ thế kỉ X- XV

Nước Đại Việt độc lập đang vươn lên xây dựng một quốc gia văn minh,thịnh vượng, thì ở phương Bắc xuất hiện những thế lực bành trướng, xâm lược lớnmạnh và nạn ngoại xâm vẫn không ngừng đe doạ Nhân dân ta lại phải tiếp tục sựnghiệp đánh giặc giữ nước Hai nhiệm vụ dựng nước và giữ nước luôn luôn gắn bókhăng khít trong lịch sử Việt Nam Năm thế kỷ phục hưng đất nước cũng là mộtgiai đoạn huy hoàng của lịch sử dân tộc ta với bao thành tựu rạng rỡ của nền vănhoá Thăng Long và nhiều võ công hiển hách trong sự nghiệp giữ nước Chiến công

của Đinh Bộ Lĩnh dẹp yên “loạn 12 sứ quân” thống nhất giang sơn cùng với chiếnthắng trong kháng chiến chống Tống do Lê Hoàn lãnh đạo (981), khẳng định chủquyền quốc gia, tạo điều kiện cho đất nước bước vào kỷ nguyên văn minh Đại Việtdưới các vương triều Lý 1010-1225), Trần (1226-1400), Hồ (1400-1407) và Lê Sơ1428-1527

Thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Tống thời Lý và bài thơ Nam QuốcSơn Hà - tuyên ngôn độc lập đầu tiên nổi tiếng, chứng tỏ sự phát triển của tinh thầnyêu nước, cũng như hành động và nhận thức về chủ quyền của dân tộc ta Ba lầnkháng chiến chống Nguyên - Mông thắng lợi cùng với những bộ Binh thơ, Hịchtướng sĩ, Di chúc của Trần Quốc Tuấn phản ánh bước trưởng thành về tư tưởng, lýluận quân sự Việt Nam, của tư duy quân sự gắn nước với dân, dựa vào dân để tiếnhành cuộc chiến tranh giữ nước Cuộc kháng chiến chống Minh thời Hồ đã để lạibài học sai lầm trong tổ chức và chỉ đạo chiến tranh Khởi nghĩa Lam Sơn (1418-1427) nêu cao ngọn cờ đại nghĩa, phát triển thành cuộc chiến tranh giải phóng dântộc mang tính chất nhân dân sâu rộng Bình Ngô đại cáo vang động núi sông, thểhiện ước vọng của cả nước: “Mở nền muôn thuở thái bình” Lịch sử quân sự dântộc thế kỷ X - XV để lại những bài học lớn về tổ chức, xây dựng lực lượng và tiếnhành chiến tranh nhân dân chống xâm lược, về kế sách và nghệ thuật đánh giặc giữnước Kỷ nguyên Đại Việt thật đáng tự hào với bao thành tựu trên cả hai Linh vựcxây dựng và bảo vệ đất nước, rực rỡ văn trị, chói lọi võ công

Ở mọi thời đại, con người đều có niềm tin, có lí tưởng và xác định cho mìnhmột thế giới quan, phát triển lành mạnh, nhân sinh quan đúng Thế giới quan củachúng ta là thế giới quan mácxít, dựa vào sự nhận thức quy luật của tự nhiên và xãhội Giáo dục con người phải giáo dục thế giới quan, tức là giáo dục lí tưởng, giaodục tinh thần độc lập dân tộc và bảo vệ đất nước’ Trên cơ sở những sự kiện khoahọc có thái độ đúng và thể hiện tình cảm yêu, ghét, đồng tình, căm giận đối vớinhân vật, sự kiện lịch sử từ đó giúp học sinh rút ra những kết luận về các quy luậtphát triển của xã hội Từ đó dần dần hình thành cho các em tình cảm yêu dân tộc,nhân loại và lòng yêu nước

2 Giáo dục tinh thần, thái độ lao động đúng đắn, niềm tự hào trong xây dựng kinh tế của dân tộc

Khi dạy Bài 18: Công cuộc xây dựng và phát triển kinh tế trong các thế

kỉ X- XV, chúng ta tập trung khai thác những nội dung sau để giáo dục lòng yêu

nước cho học sinh

Trải qua 5 thế kỷ độc lập, mặc dù trải qua nhiều biến động, khó khăn,nhân dân ta vẫn xây dựng được cho mình một nền kinh tế phát triển đa dạng vàtoàn diện

- Nền kinh tế Việt Nam thời phong kiến chủ yếu là nông nghiệp, tuy cónhiều mâu thuẫn về vấn đề ruộng đất, nhưng luôn giữ được các yếu tố cần thiếtnhư các công trình trị thủy, thủy lợi nhằm bảo vệ sản xuất, mở rộng ruộng đồng,gia tăng các loại cây trồng, phục vụ cuộc sống ngày càng tăng cao

- Thủ công nghiệp ngày càng đa dạng, phong phú, chất lượng được nângcao, không chỉ góp phần phục vụ trong nước mà còn trao đổi với bên ngoài.Thương nghiệp phát triển

Lịch sử phát triển của loài người trước hết là lịch sử của sản xuất, của cácphương thức sản xuất kế tiếp nhau một cách hợp quy luật Nắm vững quan điểm vềvai trò quyết định của lao động sản xuất, của phương thức sản xuất trong đời sống

xã hội và giai cấp là động lực phát triển của xã hội có giai cấp đối kháng Học sinh

sẽ nhận thức được ý nghĩa của các cuộc cách mạng xã hội, vai trò của nhà nước,ảnh hưởng của các thành tựu kinh tế và văn hóa đời sống xã hội

3 Giáo dục ý thức tôn trọng, bảo vệ, phát huy nền văn hóa dân tộc và tiếp nhận tinh hoa văn hóa nhân loại.

Khi dạy Bài 20:Xây dựng và phát triển văn hóa dân tộc trong các thế kỉ X- XV chúng ta tập trung khai thác những nội dung sau để giáo dục lòng yêu nước

cho học sinh:

+ Đời sống tâm linh, tín ngưỡng, tôn giáo có một vị trí quan trọng trong xãhội Đại Việt Một tục lệ đặc sắc, mang tính dân tộc của người Việt là việc thờTHành Hoàng, thờ những người có công với đất nước trong đáu tranh chống ngoạixâm, và lao động sản xuất

+Phật giáo du nhập vào Việt Nam từ khá sớm, ảnh hưởng lớn tới tâm lonh,đời sống tình cảm, đạo đức cũng như nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc của ngườiViệt

+Nho giáo du nhập vào Việt Nam cùng với việc thiết lập chính quyền đo hộphương Bắc Tuy Nho giáo được sử dụng làm hệ tư tưởng của giai cấp thống trị,phong kiến nhưng cũng ảnh hưởng lớn tới xã hội phong kiến Việt Nam, nhiềunguyên tắc Nho giáo trở thành chuẩn mực đạo đức , tư tưởng của nhân dân ViệtNam (như tam cương, ngũ thường…)

+Giáo dục văn học cũng khá phát triển, tạo nên một ăn hóa riêng của ĐạiViệt, khác biệt hẳn với văn hóa Trung Hoa phong kiến rộng lớn, hùng mạnh Tuychịu ảnh hưởng văn hóa Trung Hoa , chữ Hán vẫn được sử dụng rộng rãi, nhưngchữ Nôm cũng sớm ra đời và phát triển, khẳng định nền độc lập, tự chủ của nước

ta không chỉ về chính trị mà cả về văn hóa Nhiều người tài giỏi những công trìnhxuất sắc về nghệ thuật, kiến trúc, văn học, điêu khắc…đã xá nhận tính dân tộc, tựchủ của nền văn háo Việt Nam thời phong kiến Đại Việt

Văn hóa gắn liền với lịch sử; nó là bằng chứng xác nhận về lịch sử đã qua.Những sự kiện về văn hóa , khoa học, kĩ thuật đã làm cho học sinh hiểu lịch sử mộtcách toàn diện, sâu sắc mà còn có tác dụng giáo dục thẩm mĩ Qua các sự kiện vềvăn hóa, giáo dục , tư tưởng, khoa học, kĩ thuật trong dạy học lịch sử, học sinh xácđịnh trách nhiệm của mình đối với việc xây dựng đất nước, khơi dậy tinh thần laođộng sáng tạo, ý thức sáng chế phát minh…

4 Giáo dục lòng kính yêu với quần chúng nhân dân.

Sức mạnh to lớn cho phép một nước nhỏ đánh thắng một kẻ thù lớn mạnh làsức mạnh của cả dân tộc đứng lên bảo vệ và giải phóng Tổ quốc Kinh nghiệm lịch

sử cho thấy, những cuộc kháng chiến chống ngoại xâm thành công từ thới xa xưađến thời hiện đại của dân tộc ta đều là chiến tranh nhân dân, với nền nghệ thuậtquân sự tiêu biểu, nghệ thuật toàn dân đánh giặc, kết hợp sức mạnh chiến đấu củaquân chủ lực với sự tham gia đông đảo của các tặng lớp nhân dân, của toàn dân,của cả nước