SKKN khai thác kênh hình để tạo hứng thú học tập môn lịch sử ở học sinh phần lịch sử thế giới cận đại lớp 10

Việc dạy và họcLịch sử hiện nay rất cần phải đổi mới và theo tôi cần thực hiện ở nhiều khâunhư: Nội dung chương trình, sách giáo khoa, cách dạy của giáo viên và cách họccủa học sinh… Vậ

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VĨNH PHÚC

TRƯỜNG THPT HAI BÀ TRƯNG

=====***=====

BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN

Tên sáng kiến: "Khai thác kênh hình để tạo hứng thú học tập môn

Lịch sử ở học sinh - phần Lịch sử thế giới cận đại lớp 10 (Ban Cơ bản)"

Tác giả sáng kiến: Ngô Thị Hòa

Mã sáng kiến:

Vĩnh Phúc, năm 2020

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VĨNH PHÚC

TRƯỜNG THPT HAI BÀ TRƯNG

=====***=====

BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN

Tên sáng kiến: "Khai thác kênh hình để tạo hứng thú học tập môn

Lịch sử ở học sinh - phần Lịch sử thế giới cận đại lớp 10 (Ban Cơ bản)"

Tác giả sáng kiến: Ngô Thị Hòa

Mã sáng kiến:

Vĩnh Phúc, năm 2020

MỤC LỤC

BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN 1

1 Lời giới thiệu 1

1.1 Cơ sở lí luận 1

1.2 Cơ sở thực tiễn 3

1.3 Mục đích nghiên cứu của sáng kiến kinh nghiệm 8

2 Tên sáng kiến 8

4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Tác giả 8

5 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến 8

6 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu 8

7 Mô tả bản chất của sáng kiến 8

7.1 Thực trạng vấn đề nghiên cứu 8

7.2 Một số lưu ý khi khai thác kênh hình trong giảng dạy môn Lịch sử ở trường phổ thông 9

7.3 Một số ví dụ về việc khai thác kênh hình trong giảng dạy Lịch sử thế giới Cận đại, sách giáo khoa Lịch sử lớp 10 (Ban Cơ bản) 11

7.3.1 Đối với lược đồ, biểu đồ 11

7.3.2 Đối với tranh ảnh lịch sử 19

7.3.2.1 Đối với tranh ảnh chân dung các nhân vật lịch sử 19

7.3.2.2 Đối với tranh ảnh các sự kiện: 49

5.3.3 Đối với phim tư liệu 86

8 Những thông tin cần được bảo mật: (Không) 88

9 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến 88

10 Đánh giá lợi ích thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của trường THPT Hai Bà Trưng mà tôi đang công tác 88

10.1 Đánh giá lợi ích thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tôi 88

10.1 Đánh giá lợi ích thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tôi và của đơn vị trường THPT Hai Bà Trưng mà tôi đang công tác 89

11 Danh sách những tổ chức đã tham gia áp dụng thử hoặc áp dụng sáng kiếnlần đầu 91PHỤ LỤC 92

TƯ LIỆU THAM KHẢO 97

BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN

1 Lời giới thiệu

1.1 Cơ sở lí luận

Lịch sử là gì?

Lịch sử là một bộ môn khoa học nghiên cứu về quá khứ, đặc biệt lànhững sự kiện liên quan đến con người Theo giải thích đơn giản, lịch sử lànhững gì thuộc về quá khứ và gắn liền với xã hội loài người Với ý này, lịch sửbao trùm tất cả mọi lĩnh vực trong xã hội, đa diện do đó khó định nghĩa chínhxác và đầy đủ Vì thế, định nghĩa về lịch sử được rất nhiều nhà nghiên cứu đưa

ra

Tiến sĩ Sue Peabody (nhà sử học và giáo sư lịch sử Meyer tại Đại họcbang Washington Vancouver) định nghĩa như sau: Lịch sử là một câu chuyệnchúng ta nói chúng ta là ai…

Vai trò của môn Lịch sử:

"Lịch sử hoài thai chân lý, nó có thể kháng cự với thời gian, có thể dìm đinhững việc cũ, nó là dấu tích của thời xa xưa, là gương soi của đương đại, là lời

giáo huấn cho thế hệ sau" (Cervantes - tiểu thuyết gia, nhà thơ và nhà soạnkịch người Tây Ban Nha)

Tôi đã từng đọc câu danh ngôn sau của Cicero người La Mã về môn Lịch

sử như sau: “Lịch sử là bằng chứng của thời đại, là ngọn lửa của chân lý, là sinhmệnh của kí ức, là thầy giáo của cuộc sống và là sứ giả của cổ nhân”

Vậy môn Lịch sử có vai trò rất lớn trong việc giáo dục, giáo dưỡng họcsinh, nó có vai trò rất lớn trong việc nuôi dưỡng tâm hồn của các em nhất làtrong thời kì đất nước Việt Nam ta đang hội nhập với thế giới mỗi công dân, mỗichủ nhân tương lai của đất nước cần hiểu rõ về cội nguồn dân tộc, hiểu biết về

lịch sử nhân loại, có tinh thần dân tộc để vững bước vào tương lai, để hội nhập

mà không bị “hoà tan”…

Như vậy, việc dạy và học môn Lịch sử có vai trò rất quan trọng và thường

xuyên phải đổi mới đặc biệt là khi chương trình giáo dục phổ thông mới sắp

được triển khai

Chương trình giáo dục phổ thông mới chính thức được Bộ Giáo dục vàĐào tạo công bố ngày 27/12/2018 Theo đó, nội dung giáo dục cấp THPT gồm 7môn học và hoạt động giáo dục bắt buộc (Ngữ văn; Toán; Ngoại ngữ 1; Giáodục thể chất; Giáo dục quốc phòng và an ninh; Hoạt động trải nghiệm, hướngnghiệp; Nội dung giáo dục của địa phương); 2 môn học tự chọn (Tiếng dân tộcthiểu số, Ngoại ngữ 2); 5 môn học lựa chọn từ 3 nhóm môn học (mỗi nhóm chọn

ít nhất 1 môn học): Nhóm môn khoa học xã hội (Lịch sử, Địa lí, Giáo dục kinh

tế và pháp luật); Nhóm môn khoa học tự nhiên (Vật lí, Hoá học, Sinh học);Nhóm môn công nghệ và nghệ thuật (Công nghệ, Tin học, Nghệ thuật)

Chương trình GDPT mới đã đáp ứng nhiệm vụ nêu tại Nghị quyết số NQ/TW là "Xây dựng và chuẩn hóa nội dung GDPT theo hướng hiện đại, tinhgọn, bảo đảm chất lượng, tích hợp cao ở các lớp học dưới và phân hóa dần ở cáclớp học trên; giảm số môn học bắt buộc; tăng môn học, chủ đề và hoạt động giáodục tự chọn"

29-Thực hiện mục tiêu "Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọnggiáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực

và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn", đối với mỗi môn học,việc lựa chọn, sắp xếp nội dung giáo dục bảo đảm sự tinh giản, gắn với thựctiễn, tạo thuận lợi cho việc thực thi các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cựcnhằm phát triển phẩm chất, năng lực học sinh Theo đó, chương trình giáo dụcphổ thông mới có một số điểm kế thừa và nhiều điểm khác so với chương trìnhgiáo dục hiện hành

Theo tinh thần của chương trình giáo dục phổ thông mới thì các môn họcđều cần đổi mới, đổi mới trong chương trình, cách dạy, cách học…

Như vậy, đổi mới trong giáo dục hiện nay là vấn đề đang được ngành giáodục tiến hành và được coi là nhiệm vụ cấp thiết cho tất cả các môn học, điều nàycòn nhận được sự quan tâm của toàn xã hội

Tại kì họp Quốc hội khóa X năm 2000, đã thông qua nghị quyết số40/2000/QH10 về vấn đề đổi mới giáo dục phổ thông Tiếp đó, ngày 11/6/2001

Thủ tướng chính phủ ra chỉ thị số 14/2001/CT- TTg về đổi mới giáo dục phổthông nhằm thay đổi cách dạy và học theo hướng tích cực hóa hoạt động của họcsinh

Nằm trong quĩ đạo đó, môn Lịch sử cũng không ngoại lệ Việc dạy và họcLịch sử hiện nay rất cần phải đổi mới và theo tôi cần thực hiện ở nhiều khâunhư: Nội dung chương trình, sách giáo khoa, cách dạy của giáo viên và cách họccủa học sinh…

Vậy thì đổi mới trong cách dạy Lịch sử như thế nào?

Chúng ta đều biết rằng Lịch sử là môn học nghiên cứu về quá khứ vì vậychúng ta hiện nay không thể trực tiếp nhìn thấy lịch sử hay chạm tay vào lịch sử,không thể làm thí nghiệm lịch sử trong phòng thí nghiệm… Vì vậy việc xâydựng hình ảnh, tạo biểu tượng lịch sử là rất cần thiết trong quá trình giảng dạylịch sử để học sinh có thể tiếp thu bài nhanh, hiểu sâu sắc vấn đề thông qua việcphân tích, đánh giá một vấn đề lịch sử

Vậy để tạo được biểu tượng lịch sử cho học sinh, giáo viên cần phải sửdụng kênh hình (bản đồ, tranh ảnh) và phim tư liệu trong quá trình giảng dạyLịch sử kết hợp với việc đặt các câu hỏi gợi mở, nêu vấn đề để học sinh dễ học,

dễ nhớ, hiểu bài sâu sắc từ đó học sinh sẽ có hứng thú học tập

1.2 Cơ sở thực tiễn

Thực tế đang cho thấy rằng, học sinh phổ thông ngày càng xa dời mônLịch sử Điều này được thể hiện rõ khi trong tháng 3/2014, khi Bộ Giáo dục vàĐào tạo có chủ trương đổi mới thi tốt nghiệp trung học phổ thông: Sẽ thi 4 môn,trong đó môn Ngữ văn và môn Toán là bắt buộc, còn 2 môn còn lại là học sinh

tự chọn Thì đại đa số ở các trường có học sinh thi tốt nghiệp lớp 12 tỉ lệ chọnmôn Lịch sử là rất ít hoặc không có học sinh nào chọn Lịch sử làm môn thi tốtnghiệp

Và kết quả thi THPT quốc gia năm 2015 môn Lịch sử cũng đáng báođộng khi mà trong 3 môn thi tự luận khối C, Lịch Sử là môn thi có số lượngnhiều nhiều điểm 0 nhất (442)

Đặc biệt từ kì thi THPT Quốc gia năm 2017 đã có thay đổi, môn Lịch sử

đã trở thành môn thi bắt buộc trong tổ hợp các môn Khoa học Xã hội (Lịch sử,Địa lý, Giáo dục công dân) nếu học sinh chọn thi nhóm các môn Khoa học Xãhội Thế nhưng từ khi triển khai hình thức thi mới này, kết quả thi THPT Quốc

gia môn Lịch sử vẫn đáng “báo động”, chúng ta có thể theo dõi phổ điểmTHPTQG môn Lịch sử của ba kì thi THPTQG gần đây để thấy rõ hơn:

Phổ điểm thi môn Lịch sử kỳ thi THPT quốc gia năm 2017

Năm 2017, số thí sinh có điểm dưới trung bình là 315.957 thí sinh –chiếm 61,9% Số thí sinh có điểm liệt (<=1 điểm) là 869 thí sinh Điểm số cónhiều thí sinh đạt được nhiều nhất là 4 điểm

Chúng ta hãy theo dõi phổ điểm thi THPTQG môn Lịch sử kì thi năm2018:

Phổ điểm thi môn Lịch sử kỳ thi THPT quốc gia năm 2018

(Link:https://vietnamnet.vn/vn/giao-duc/tuyen-sinh/hon-70-thi-sinh-co-diem-article)

duoi-trung-binh-mon-lich-su-ky-thi-thpt-quoc-gia-nam-2019-49910.html#inner-Năm 2018, điểm trung bình toàn quốc của môn Lịch sử là 3,79; thấp hơnhẳn so với mức điểm của năm 2017 là 4,6 Cụ thể, trong năm 2018, số thí sinh

có điểm dưới trung bình là 468.628 thí sinh – chiếm 83,24% Số thí sinh có điểmliệt (<=1 điểm) là 1.277 thí sinh Điểm số có nhiều thí sinh đạt được nhất là 3,25điểm

Dưới đây là phổ điểm môn Lịch sử kì thi THPTQG 2019:

Phổ điểm thi môn Lịch sử kỳ thi THPT quốc gia năm 2019

trung-binh-103129.html)

(Nguồn:https://thanhnien.vn/giao-duc/70-bai-thi-mon-lich-su-co-diem-duoi-Trong kỳ thi THPT quốc gia năm 2019, có gần 570.000 thí sinh dự thimôn Lịch sử Theo thông tin VietNamNet có được, điểm trung bình của mônLịch sử năm nay là 4,30 điểm Số thí sinh có điểm dưới trung bình là 399.016 –chiếm 70,01% Số thí sinh có điểm liệt (<=1 điểm) là 395 thí sinh Môn Lịch sử

có điểm trung bình là 4,3 với 70% số bài thi dưới 5 điểm, “đội sổ” về kết quả thiTHPT quốc gia, mặc dù đề thi được đánh giá là “dễ thở” so với năm trước

Tại sao điểm thi Lịch sử lại luôn thấp như vậy? Tại sao học sinh ngàycàng quay lưng với môn Lịch sử? Theo tôi, nguyên nhân của nó xuất phát từnhiều phía như:

Tác động của cơ chế thị trường, lối sống có phần thực dụng của xã hộihiện đại Do vậy đại đa số các phụ huynh hiện nay cũng không muốn con emmình đầu tư và chú ý đến học các môn khoa học xã hội mà chú trọng học cácmôn khoa học tự nhiên vì suy nghĩ rằng để thi hoặc xét tuyển vào các trường

Đại học, Cao đẳng hay Trung cấp vì học các ngành đó ra sau khi tốt nghiệp ratrường dễ xin việc làm và thu nhập cao.

Ngoài ra, đa phần thí sinh dự thi môn Lịch sử chỉ dùng để xét tốt nghiệp

Do vậy, ngoài việc phải học thuộc lòng và ghi nhớ thì đây được xem là nguyên nhân chính khiến thí sinh không tập trung học để có điểm cao môn Lịch sử

Nguyên nhân nữa xuất phát từ chương trình sách giáo khoa Lịch sử hiệnhành của chúng ta hiện nay viết theo kiểu biên niên các sự kiện làm cho việc họcLịch sử trở nên khô khan, nhàm chán, chương trình rất nặng nề, giáo viên không

có nhiều thời gian để minh hoạ cho bài học bằng các câu chuyện lịch sử Họcsinh thấy “sợ” học Lịch sử vì phải ghi nhớ quá nhiều sự kiện, ngày, tháng năm,địa điểm, nhân vật Lịch sử

Ngoài ra còn xuất phát từ cách dạy của giáo viên như trong quá trìnhgiảng dạy cũng chỉ chú trọng đến thống kê các sự kiện, mốc thời gian trong bàigiảng nên học sinh không hiểu bài sâu, thấy tiết học Lịch sử quá nặng nề, họcsinh thụ động trong lĩnh hội kiến thức, từ đó học sinh không hứng thú với mônhọc Hoặc có một phần không nhỏ một số giáo viên dạy Lịch sử chưa đủ tâmhuyết với nghề nên chưa chú trọng đến việc đổi mới trong dạy học bộ môn Lịchsử…

Để làm thay đổi cái nhìn, quan niệm, thái độ của mọi người, để khơi dậyhứng thú học tập Lịch sử ở học sinh thì việc đổi mới trong cách dạy Lịch sử hiệnnay là rất cần thiết và để đáp ứng với Chương trình giáo dục phổ thông mới thìviệc Đổi mới trong dạy và học Lịch sử càng cần thiết nhằm nâng cao hiệu quảhọc tập bộ môn

Tuy nhiên việc nâng cao hiệu quả học tập bộ môn, cần sự quan tâm củacác ngành, các cấp quản lý, của ngành giáo dục và của toàn xã hội Đồng thời,với vị thế là một giáo viên giảng dạy môn Lịch sử tôi nghĩ rằng mỗi giáo viênchúng ta cần tích cực đổi mới phương pháp, hình thức giảng dạy Lịch sử để khơidậy hứng thú học tập bộ môn ở học sinh

Bản thân tôi trong quá trình giảng dạy Lịch sử đã nhận thấy rằng sử dụng

“kênh hình” trong giảng dạy Lịch sử sẽ góp phần đắc lực vào việc đổi mớiphương pháp dạy học Lịch sử

1.3 Mục đích nghiên cứu của sáng kiến kinh nghiệm

Tôi chọn đề tài này vì thấy rằng việc khai thác kênh hình trong giảng dạyLịch sử sẽ có vai trò rất lớn trong việc đổi mới phương pháp giảng dạy theohướng lấy học sinh làm trung tâm, để học sinh tìm tòi suy nghĩ để đưa ra nhậnđịnh về một vấn đề lịch sử Và khi tăng “kênh hình” thì tất nhiên sẽ giảm bớt

“kênh chữ”, học sinh sẽ thấy học Lịch sử không chỉ là ghi chép, “nhồi nhét” các

sự kiện như ý kiến của một số người từ đó học sinh sẽ có hứng thú học tập và sẽgóp phần nâng cao chất lượng bộ môn

2 Tên sáng kiến

"Khai thác kênh hình để tạo hứng thú học tập môn Lịch sử ở học sinh phần Lịch sử thế giới cận đại lớp 10 (Ban Cơ bản)"

-3 Tác giả sáng kiến:

- Họ và tên: Ngô Thị Hòa

- Địa chỉ tác giả sáng kiến: Giáo viên trường THPT Hai Bà Trưng - thành phố Phúc Yên - tỉnh Vĩnh Phúc

- Số điện thoại: 0984453412

- E_mail: ngothihoa.gvhaibatrung@vinhphuc.edu.vn

4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Tác giả

5 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến

Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Phục vụ việc giảng dạy môn Lịch sử lớp 10

“Phần ba Lịch sử thế giới Cận đại” (Ban Cơ bản) ở trường Trung học Phổthông

Vấn đề mà sáng kiến giải quyết: Đổi mới cách khai thác “kênh hình” đểnâng cao hiệu quả việc dạy và học Lịch sử lớp 10 ở trường Trung học Phổthông, tạo hứng thú học tập bộ môn Lịch sử ở học sinh Đồng thời thông quakhai thác “kênh hình” học sinh còn được rèn luyện một số kỹ năng học tập bộmôn như: quan sát, miêu tả, phân tích, tổng hợp… từ đó học sinh đạt kết quả họctập tốt với bộ môn Lịch sử và có kiến thức tốt chuẩn bị tốt cho kì thi THPTQuốc gia

6 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu

Sáng kiến của tôi đã được áp dụng thử nghiệm từ ngày 28/2/2019, tạitrường THPT Hai Bà Trưng - thành phố Phúc Yên - tỉnh Vĩnh Phúc

7 Mô tả bản chất của sáng kiến

7.1 Thực trạng vấn đề nghiên cứu

Tôi đã từng đọc câu nói sau của Earle Lytton Bulwer - Nam tước Lyttonđời thứ nhất là tiểu thuyết gia, nhà thơ, nhà soạn kịch, và nhà chínhtrị người Anh như sau: “mong muốn tự dạy bản thân”.

Bản thân tôi rất tâm đắc với câu nói trên, vì yêu cầu về phương pháp giáodục hiệu quả của người thầy Liên hệ đến đề tài này của tôi, tôi thấy rằng việcgiáo viên “khơi gợi” kiến thức khi sử dụng “kênh hình” trong giảng dạy Lịch sử

là rất cần thiết, vì việc làm này sẽ phát huy được tính tích cực của học sinh, gópphần vào việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng “lấy học sinh làm trungtâm”

Nhưng tôi cũng nhận thấy rằng hiện nay việc sử dụng “kênh hình” trongquá trình giảng dạy Lịch sử ở trường phổ thông còn rất hạn chế như: khai thácchưa có phương pháp, khai thác còn phiến diện, chưa lột tả hết được ý nghĩa của

“kênh hình”… do vậy chưa phát huy được hết tác dụng của “kênh hình”

Với bản thân tôi, tôi đã và đang tìm hiểu cách khai thác kênh hình trongquá trình giảng dạy môn Lịch sử nhưng cũng nhận thấy rằng việc làm này củamình chưa được bài bản, hệ thống Vì vậy tôi đã chọn đề tài này để tìm hiểu vàphần nào làm sâu sắc hơn hiểu biết của mình về “kênh hình” cũng như ứng dụng

nó trong quá trình giảng dạy thực tế của mình

Những thuận lợi và khó khăn của bản thân tôi khi nghiên cứu vấn đề này

tại nhà trường THPT Hai Bà Trưng:

Thuận lợi: Bản thân có sức khỏe tốt, có thời gian nhất định trong giảng

dạy và công tác; Được Ban Giám hiệu, tổ chuyên môn cùng đồng nghiệp trongđơn vị giúp đỡ, tạo điều kiện để hoàn thành nhiệm vụ

Khó khăn:

Về đối tượng học sinh: Trường trung học phổ thông Hai Bà Trưng là nhàtrường mới sáp nhập từ từ hai đơn vị nhà trường THPT Hai Bà Trưng và THPTPhúc Yên từ năm học 2017-2018, nên nhận thức của học sinh các lớp có sự phânhóa rõ nét

Bản thân chưa có nhiều kinh nghiệm trong giảng dạy Năng lực chuyênmôn chưa sâu, phương pháp và kinh nghiệm giảng dạy và ứng xử sư phạm cònhạn chế… Do vậy cũng có ảnh hưởng đến việc Đổi mới phương pháp giảng dạy

7.2 Một số lưu ý khi khai thác kênh hình trong giảng dạy môn Lịch sử ở trường phổ thông

Kênh hình thường được ví như một “hình chiếu” có đầy đủ về nội dungkiến thức trong sách giáo khoa Vì thế, nếu người dạy và người học biết khaithác triệt để lợi thế này thì hệ thống tranh ảnh, biểu đồ, bản đồ, phim tư liệu…

có ý nghĩa rất quan trọng trong trong quá trình truyền thụ tri thức

Trước hết để khai thác kênh hình có hiệu quả, giáo viên cần nắm được các loại kênh hình bao gồm:

Loại một: Lược đồ, biểu đồ, sơ đồ, đồ thị

Loại hai: Tranh ảnh (tranh ảnh, hình vẽ về một sự kiện hoặc chân dung nhânvật lịch sử)

Loại ba: Phim tư liệu lịch sử Phim tư liệu lịch sử có thể là những thước phimtài liệu thực tế quí giá còn được lưu giữ lại hoặc là những thước phim tài liệukhoa học được xây dựng trên những hình ảnh có thật hoặc những biến cố của sựkiện, nhân vật lịch sử xảy ra tại thời điểm nhất định trong quá khứ Nhưng phim

tư liệu lịch sử hiện nay còn hạn chế nên không phải bài học nào cũng có phim tưliệu tương ứng Do đó trong quá trình khai thác phim tư liệu trong giảng dạychúng ta sẽ gặp khó khăn nhất định trong việc tìm kiếm những đoạn phim khoahọc và phù hợp

Tiếp theo, giáo viên cần có sự tìm hiểu và chuẩn bị chu đáo về “kênhhình” trước khi tiến hành giảng dạy trên lớp như: Nắm được kiến thức cơ bảncủa “kênh hình” thông qua việc tìm đọc tài liệu tham khảo hoặc tìm hiểu trênmạng Internet; Xác định được mục đích cần hướng đến khi khai thác kênh hình

từ đó có sự định hướng trong quá trình học sinh học tập và tiếp thu tri thức đểviệc giảng dạy đạt hiệu quả.; Thiết kế các câu hỏi gợi mở hợp lý, trọng tâm

Ngoài những yêu cầu trên khi sử dụng kênh hình hoặc phim tư liệu tronggiảng dạy, giáo viên cần lưu ý chúng phải được đưa ra đúng thời điểm và khôngđưa ra một lúc quá nhiều hình ảnh, dữ liệu để tránh sự phân tán của học sinh Vàtrích dẫn các đoạn phim tư liệu cũng cần chọn lọc, phù hợp về kiến thức và thờigian của tiết học

Thứ hai là tổ chức cho học sinh khai thác kênh hình trong dạy học Giáo viên cần chú ý rèn luyện cho học sinh những kỹ năng: Quan sát, nhận xét, mô

tả, phân tích, nhận định, đánh giá… để hiểu bài sâu sắc.

Các bước khai thác kênh hình:

Thứ nhất là đối với tranh ảnh, lược đồ, biểu đồ, sơ đồ, đồ thị Lịch sử:

Giáo viên nên sử dụng công nghệ thông tin để hỗ trợ việc giảng dạy, đó làtrình chiếu các loại “kênh hình” này trên máy chiếu Nhưng nếu điều kiện không

cho phép thì giáo viên có thể sử dụng tranh ảnh, lược đồ biểu đồ, sơ đồ, đồ thị

Lịch sử có sẵn trong thiết bị dạy học của nhà trường hoặc nếu không có sẵn thìgiáo viên cần sưu tầm chúng với kích thước đảm bảo để học sinh cả lớp có thểquan sát được

Đối với lược đồ, biểu đồ, sơ đồ, đồ thị: Trước hết, giáo viên giới thiệu sơlược các kí hiệu trên lược đồ, biểu đồ sau đó đặt các câu hỏi gợi mở liên quanđến kenh hình đó để học sinh suy nghĩ và tìm ra câu trả lời

Đối với tranh ảnh trong bài học, giáo viên đặt câu hỏi nêu vấn đề

Học sinh sẽ quan sát kênh hình, suy nghĩ và phát biểu ý kiến, học sinh khácnhận xét, bổ sung Cuối cùng giáo viên nhận xét, chốt ý

Thứ hai là đối với phim tư liệu: Có hai cách khai thác

Cách một: Giáo viên yêu cầu học sinh theo dõi phim tư liệu trước; Sau đóđặt câu hỏi nêu vấn đề để học sinh suy nghĩ, trả lời; Giáo viên nhận xét, kết luận.Với cách thức này sẽ biến đoạn phim tư liệu thành một đơn vị kiến thức mà họcsinh phải khai thác, lĩnh hội

Cách hai: Sau khi đã giảng dạy, diễn giải một vấn đề, giáo viên cho họcsinh theo dõi đoạn phim tư liệu để học sinh có cái nhìn sâu sắc hơn, khắc sâuhơn vấn đề đó Tức là đoạn phim được chiếu đó sẽ mang tính chất minh hoạ chobài giảng là chính

Với nhận thức như vậy và kinh nghiệm của bản thân - mặc dù còn chưanhiều và chưa sâu - nhưng ở đây tôi xin mạnh dạn trình bày một số ví dụ tiêubiểu mà bản thân đã thực hiện và đúc kết được trong quá trình giảng dạy nhưsau

7.3 Một số ví dụ về việc khai thác kênh hình trong giảng dạy Lịch sử thế giới Cận đại, sách giáo khoa Lịch sử lớp 10 (Ban Cơ bản)

7.3.1 Đối với lược đồ, biểu đồ

* Khi giảng dạy bài 29 - “Cách mạng Hà Lan và cách mạng tư sản Anh”, mục 2 “Cách mạng tư sản Anh”, sách giáo khoa có lược đồ:

Hình 51 Lược đồ cuộc nội chiến ở Anh

- Nguyên nhân nào dẫn đến cuộc nội chiến?

- Em đánh giá như thế nào về cuộc nội chiến? Phe nào chính nghĩa,phe nào phi nghĩa? Vì sao?

Học sinh theo dõi lược đồ, sách giáo khoa, trả lời; Giáo viên nhận xét và chốt ý:

Ở Anh, từ thế kỉ XII đã có Quốc hội Song, từ đẩu thế kỉ XVII, các vua Anhkhông muốn thừa nhận sự tồn tại của quốc hội vì đã hạn chế phần nào sự chuyênquyền của vua Năm 1640, vì cần tiền để đàn áp cuộc khởi nghĩa của ngườiXcốt- len nên Sác-lơ I buộc phải triệu tập Quốc hội Mâu thuẫn giữa vua vàquốc hội không thể điều hoà đã dẫn tới cuộc nội chiến ngày 22- 8-1642

Giai đoạn 1 của cuộc nội chiến (1642 -1645): quân đội của quốc hội bị thấtbại vì quân đội của nhà vua được trang bị tốt và thiện chiến hơn

Giai đoạn 2 của cuộc nội chiến (1645 - 1648): sau khi củng cố và tổ chức lạiquân đội, lực lượng của quốc hội đứng đầu là Crôm- oen đã giành thắng lợi ởtrận quyết định Nê-dơ-bi (miền Trung nước Anh) Vua Sác-lơ I bị thất bại phảichạy lên phía bắc nước Anh và bị người Xcốt-len, đồng minh của quốc hội bắtgiữ trao cho Quốc hội Năm 1648, nội chiến kết thúc Ngày 30 -1-1649 vua Sác-

lơ I bị xử tử

* Hay khi giảng dạy bài 30 - “Chiến tranh giành độc lập của các thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ”:

Khi dạy mục 1.“Sự phát triển của chủ nghĩa Tư bản ở Bắc Mỹ Nguyênnhân bùng bổ chiến tranh” sẽ có lược đồ sau:

Hình 53 Lược đồ 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ.

Mục đích khai thác: Học sinh thấy được hình ảnh 13 thuộc địa Anh ở Bắc

Mĩ lúc đó và có thể so sánh với diện tích nước Mĩ hiện tại

Hướng khai thác:

Trước hết, giáo viên treo lược đồ lớn bằng giấy lên bảng hoặc chiếu lên máychiếu, hướng dẫn học sinh quan sát lược đổ, giới hạn phạm vi 13 thuộc địa trên lược đồ (màu đen), yêu cầu học sinh đọc sách giáo khoa và trả lời các câu hỏi:

- Châu Mĩ được phát hiện khi nào? Do ai phát hiện ra?

- Các thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ được thành lập khi nào?

- Đây là vùng đất có đặc điểm gì?

- Nền kinh tế Bắc Mĩ phát triển như thế nào?

- Tại sao nhân dân Bắc Mĩ lại đứng lên đấu tranh chống thực dân Anh? Các

em hãy lấy một vài ví dụ để lí giải nguyên nhân dẫn tới chiến tranh

Học sinh quan sát lược đồ, theo dõi nội dung sách giáo khoa, trao đổi và trảlời; Giáo viên nhận xét, kết luận - kết hợp trình bày trên lược đồ:

Lược đồ trong sách giáo khoa minh hoạ cho sự hình thành các thuộc địa Anh

ở Bắc Mĩ vào thế kỉ XVIII 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ lần lượt được hình thành

từ năm 1603 đến năm 1732 Sự thực thì những kẻ đầu tiên nuôi tham vọng biến vùng đất bao la này thành thuộc địa không phải là thực dân Anh mà là thực dân Tây Ban Nha, Pháp và Hà Lan Song ưu thế cơ bản của Anh trong quá trình thực

dân hoá Bắc Mĩ là dựa trên một cơ sở vững chắc về công nghiệp và nông nghiệphơn hẳn Pháp, Hà Lan và Tây Ban Nha, nhất là ở thế kỉ XVIII.

Năm 1607, người Anh chính thức đặt chân đến Viếc-gi-ni-a (ở Giêm-xtao)

và bắt đầu khẩn thực vùng đất này Từ bấy giờ đến hết thế kỉ XVII, họ đã thànhlập được 12 thuộc địa Thuộc địa thứ 13-Gioóc-gi-a ra đời năm 1732 dưới triềuvua Gioc-giơ II

Về mặt địa lí, chính trị, cương giới của 13 thuộc địa: Bắc giáp Ca-na-đa,Nam giáp Phlo-ri-đa (thuộc Tây Ban Nha); Đông là Đại Tây Dương, Tây là Ạ-lê-ga-nít Căn cứ vào tình hình kinh tế, chính trị, tôn giáo, thành phần dân người

ta chia 13 thuộc địa của Anh thành ba miền: Bắc, Trung, Nam

Những thuộc địa miền Bắc là: Ma-xa-chu-xét (thủ phủ là cảng Bô-xtơn) ;Niu Hăm-sai; Rốt Ai-len; Cô-nếch-ti-cớt Bốn thuộc địa này một tên chung làNiu In-gi-lân (nước Anh mới) Cần lưu ý rằng, danh từ Niu In-gi-lân không phảidùng để chỉ cho cả 13 thuộc địa của Anh Đây là một bộ phận quan trọng củaHợp chủng quốc Mĩ sau này về kinh tế, chính trị và văn hoá Bấy giờ, ở đây đãthành lập những trường trung học Ha-vớt, I-ê-lơ, sau trở thành những trường đạihọc có tiếng ở Mĩ

Những thuộc địa miền Trung là: Niu Oóc, NiuGiơ-xi, Đơ-la-oa (ba thuộc địanày, thực dân Anh đã cướp của Hà Lan), và Pen-xin-va-ni-a (thủ phủ là thànhphố Phi-la-đen-phi-a gồm 25000 dân) Những thuộc địa miền Trung giàu khoángsản rất cần cho sự phát triển công nghiệp (sắt, than đá) và nhiều gỗ phục vụ chocông nghiệp đóng tàu

Những thuộc địa miền Nam là: Viếc-gi-ni-a, Mê-ri-len, Ca-rô-lin-na Bắc,Ca-rô-lin-na Nam và Gioóc-gi-a Miền này rất thuận lợi cho việc phát triển nôngnghiệp, từ sản xuất lưong thực (lúa mì, lúa gạo) đến cây công nghiệp (thuốc lá,bông, chàm)

Cư dân ở 13 thuộc địa, phần lớn là người Anh và con cháu của họ di cưsang Họ đã tiêu diệt, dồn đuổi đến cùng người In-đi-an (da đỏ) về phía tây bằngnhững cuộc chiến tranh chinh phạt thực sự để chiếm lấy đất đai và đem nô lệ dađen châu Phi đến khai khẩn đồn điền ở đây… Hiện nay diện tích nước Mĩ đã mởrộng hơn rất nhiều và gồm 50 bang

Khi giảng dạy bài 31 “Cách mạng tư sản Pháp”, ở mục 1 “Cách mạng

bùng nổ Nền quân chủ lập hiến” thuộc phần II “Tiến trình cách mạng”, sẽ có

lược đồ sau:

Mục đích khai thác: Học sinh nắm được diễn biến cách mạng tư sản Pháp

năm 1789

Hướng khai thác lược đồ:

Trước hết, giáo viên hướng dẫn học sinh đọc các kí hiệu trên lược đồ, sau

đó nêu câu hỏi: Nhận xét của em về phong trào đấu tranh của nhân dân Phápnăm 1789?

Học sinh theo dõi lược đồ, kết hợp với sách giáo khoa phát biểu

Giáo viên nhận xét, kết luận - kết hợp trình bày trên lược đồ:

Nhân dân nước Pháp khắp nơi nổi dậy, hình thành các trung tâm chốngphong kiến ở thành thị (những nơi có lá cờ) Sau đó phong trào còn lan ra khắpcác vùng nông thôn trong cả nước (vùng kẻ sọc) Từ lược đồ chúng ta có thểthấy nhân dân Pháp nổi dậy khắp nơi từ thành thị đến nông thôn Không khícách mạng sục sôi trong khắp cả nước, báo hiệu ngày tàn của chế độ phong kiến

ở nước Pháp…

Ở mục 2 “ Tư sản công thương cầm quyền Nền cộng hòa được thành lập” thuộc phần II “Tiến trình cách mạng” của bài 31, giáo viên có thể sưu tầm

lược đồ sau:

Lược đồ lực lượng phản cách mạng tấn công nước Pháp năm 1793

Mục đích khai thác: Học sinh thấy được những khó khăn, thử thách mà

cách mạng Pháp phải đương đầu năm 1793

Hướng khai thác lược đồ:

Giáo viên hướng dẫn học sinh đọc lược đồ thông qua các kí hiệu, nêu nhậnxét về tình hình nước Pháp đầu năm 1793

Giáo viên có thể đặt câu hỏi gợi mở như:

- Vì sao các nước phong kiến châu Âu lại liên minh với nhau chống lạiCách mạng tư sản Pháp?

- Ý nghĩa và nguyên nhân thắng lợi?

Học sinh quan sát lược đồ, theo dõi nội dung sách giáo khoa, thảo luận vàphát biểu

Giáo viên nhận xét, kết luận kết hợp với hướng dẫn HS quan sát trên lược

đồ và giáo viên nêu những nét lớn về cuộc đấu tranh chống thù trong giặc ngoài:Cuộc Cách mạng tư sản Pháp đã làm cho châu Âu phong kiến và cả nướcAnh lo sợ Nền thống trị phong kiến chuyên chế ở các nước châu Âu bị rungchuyển, rạn nứt Chính vì vậy, năm 1793 các nước Anh, Áo, Phổ, Hà Lan, TâyBan Nha, Vương quốc Na-pô-li, các quốc gia Đức nhỏ liên minh lại chống nước

Pháp cách mạng Như vậy, nước Cộng hoà Pháp non trẻ cùng một lúc phảiđương đầu với âm mưu phiến loạn bên trong và liên minh phong kiến bên ngoài.

Kí hiệu trên lược đồ (mũi tên màu đen) thể hiện những khó khăn thử thách

đó của cuộc cách mạng Pháp Quan sát trên lược đồ, nước Pháp cách mạng nhỏnhoi bị đe doạ bóp chết không phải chỉ vì cuộc nổi loạn của bọn phản độngtrong nước mà toàn bộ châu Âu phong kiến, kể cả nước Anh tấn công

Trước tình hình đó, nền chuyên chính cách mạng Gia-cô-banh đã thi hànhnhững chính sách cách mạng triệt để, huy động quần chúng nhân dân đập tan lựclượng phản động trong nước, thông qua sắc lệnh tổng động viên toàn quốc Cảnước Pháp sôi sục tinh thần ái quốc Chỉ trong đợt động viên đầu tiên đã có 42vạn người tình nguyện tòng quân đến đầu năm 1794 đã có tới 60 vạn người Cácđội quân dự bị, nửa vũ trang được thành lập ở các địa phương Nhờ động viênđược quần chúng nhân dân, cách mạng Pháp đã đánh bại được giặc ngoại xâm,hai chiến thắng lớn vào tháng 9 và tháng 10 năm 1792 ở miền Đông Bắc nướcPháp đã làm thay đổi cục diện chiến tranh Quân Áo bị tan rã, quân Anh và cácnước tiểu quốc Đức phải rút lui Đông xuân 1794 quân Pháp chuyển sang thếchủ động Tu-lông được giải phóng khỏi Anh An-dát thoát khỏi tay Phổ và Áo.Miền Đông được khôi phục Quân thù bị quyét sạch khỏi lãnh thổ Pháp

Ở bài 33 “Hoàn thành cách mạng tư sản ở châu Âu và Mĩ giữa thế kỉ XIX”, mục 1 “Cuộc đấu tranh thống nhất nước Đức” sách giáo khoa có lược

- Em có nhận xét gì về quá trình thống nhất nước Đức?

- Việc nước Đức thống nhất thông qua những cuộc chiến tranh nói lên điều gì ?

Sau cuộc cách mạng 1848, nền công nghiệp Đức phát triển nhanh chóng,làm cho nền kinh tế tư bản chủ nghĩa ở Đức phát triển một cách mạnh mẽ chưatừng thấy Từ một nước nông nghiệp sang một nước công nghiệp, việc phát triểnkinh tế tư bản chủ nghĩa ở Đức gặp khó khăn bởi đất nước bị chia cắt

Việc thống nhất nước Đức trở thành vấn đề cấp bách, đòi hỏi phải đượcgiải quyết ngay Cuộc đấu tranh thống nhất Đức đã diễn ra trong những năm 60của thế kỉ XIX bằng một loạt cuộc chiến tranh chinh phục do quý tộc quân phiệtPhổ lãnh đạo Lịch sử gọi đây là con đường thống nhất "bằng sắt và máu" Côngcuộc thống nhất Đức đã được hoàn thành với sự kết thúc của cuộc chiến tranhPháp - Phổ (1870 -1871) mà chiến thắng thuộc về Phổ

Ngày 18-1-1871, lễ thành lập đế quốc Đức đã được tổ chức tại Cung điệnVéc- xai ở Pháp (đang bị Phổ chiếm đóng) Vua Phổ Vin-hem I chính thức lênngôi hoàng đế Đế quốc Đức là một liên bang gồm 22 nước và 3 thành phố tự

do Hiến pháp đế quốc được ban hành ngày 1 6 - 4 -1871 nhằm củng cố sự thốngnhất đế quốc, bảo vệ chế độ quân chủ và tàn dư phong kiến ở nông thôn, bảođảm địa vị thống trị của nhà nước quân chủ quý tộc Phổ Nước Đức thống nhấttạo điều kiện cho kinh tế tư bản phát triển

Khi dạy mục “3 Nội chiến ở Mĩ” có lược đồ sau:

Hình 66 Lược đồ nước Mĩ giữa thế kỉ XIX

Mục đích khai thác lược đồ: HS thấy được sự mở rộng đất đai nước Mỹgiữa thế kỷ XIX

Hướng khai thác: Giáo viên đặt câu hỏi gợi mở

- Lãnh thổ nước Mĩ được mở rộng như thế nào từ 13 thuộc địa ban đầu? Học sinh quan sát lược đồ, theo dõi sách giáo khoa, thảo luận, trả lời.Giáo viên nhận xét, kết luận kết hợp trình bày trên lược đồ:

Từ 13 thuộc địa Anh ban đầu ở ven bờ Đại Tây Dương, sau khi giành độclập, lãnh thổ nước Mĩ đã dần mở rộng về phía Tây, cụ thể: Vùng Phlo-ri-đa muacủa Tây Ban Nha năm 1818, vùng Lu-di-a-na mua của Pháp năm 1803, vùngphía bắc Lu-di-a-na mua của Anh năm 1848, vùng Tếch-dát thôn tính 1845-

1848, vùng Ô-ri-gơn thuộc Mĩ từ 1846, vùng Niu-mê-hi-cô chiếm cứ của

Mê-hi-cô từ 1853, Ca-li-phóoc-ni-a chiếm cứ của Mê-hi-Mê-hi-cô năm 1848… Như vậy nước

Mĩ ngày càng mở rộng và lập thêm nhiều bang mới Đến giữa thế kỉ XIX, lãnhthổ Mĩ kéo dài tới bờ biển Thái Bình Dương, gồm 30 bang

Lúc đó, kinh tế Mĩ phát triển theo hai con đường: Miền Bắc phát triển nềncông nghiệp tư bản chủ nghĩa, miền Nam phát triển kinh tế đồn điền dựa trênbóc lột sức lao động của nô lệ

7.3.2 Đối với tranh ảnh lịch sử

7.3.2.1 Đối với tranh ảnh chân dung các nhân vật lịch sử

* Khi giảng dạy bài 29 “Cách mạng Hà Lan và cách mạng tư sản Anh” ởmục 2 “Cách mạng tư sản Anh” Khi giảng dạy tình hình nước Anh trước cáchmạng giáo viên sưu tầm ảnh chân dung vua Sác-lơ I của nước Anh:

Vua Sác lơ I

Mục đích khai thác: Giúp học sinh có những hiểu biết nhất định về con

người, tính cách, cách trị nước của vị vua Anh Người đã là một trong nhữngnguyên nhân dẫn đến nội chiến ở Anh

Hướng khai thác: Giáo viên đặt câu hỏi

“Em có hiểu biết gì về vua Sác-lơ I ?”

Học sinh trả lời

Giáo viên nhận xét, kết luận:

Sác-lơ-I (1600-1649) là vua của ba vương quốc Anh, Scotland,

và Ireland từ 27 tháng 3 năm 1625 đến khi bị hành quyết vào năm 1649

Sau khi kế vị, Sác-lơ tranh chấp với Nghị viện, trong nỗ lực của ông nhằmcủng cố đặc quyền hoàng gia Sác-lơ tin tưởng vào quyền lực thiêng liêng củacác vị vua và cho rằng ông có thể cai quản đất nước theo ý muốn của mình.Nhiều chính sách của ông bị quần chúng phản đối, đặc biệt là việc tăng thuế màkhông thông qua sự đồng ý của Quốc hội, khiến ông bị mang tiếng là một quânvương chuyên chế, một bạo chúa Chính sách tôn giáo của ông, cùng với cuộchôn nhân với một người Công giáo, đã gây ra sự bất bình và ác cảm của nhữngnhóm cải cách tôn giáo như Thanh giáo và thần học Can-vanh, những người chorằng ông nghiêng về phía Công giáo Ông cố gắng buộc Giáo hội Scotland làmtheo mô hình tôn giáo của Anh dẫn đến Chiến tranh giữa các giám mục, tăngthêm vị thế cho Nghị viện Anh và Scotland đồng thời khiến vị thế của ông tuộtdốc không phanh

Từ 1642, Sác-lơ chiến đấu với quân đội Nghị viện trong Nội chiến Anh.Sau thất bại năm 1645, ông đầu hàng lực lượng Scotland và bị rơi vào tay Nghịviện Sác-lơ từ chối công nhận yêu sách của những kẻ bắt được mình khi bác bỏ

ý tưởng về nền quân chủ lập hiến, và trốn thoát khỏi nơi giam cầm vào tháng11- 1647 Lại bị cầm tù một lần nữa tại Đảo Wight, Sác-lơ cố gắng liên minh vớingười Scotland, nhưng cuối năm 1648 Oliver Cromwell cùng quân đội kiểu mớicủa ông ta đã nắm được quyền kiểm soát Anh quốc Sác-lơ bị đưa ra xét xử, bị

kết án tử hình vì tội phản quốc vào ngày 30 tháng 1 năm 1649

* Khi giảng dạy bài 29 “Cách mạng Hà Lan và cách mạng tư sản Anh”

ở mục 2.“Cách mạng tư sản Anh” Khi giảng dạy diễn biến cách mạng tư sản và

sau khi nội chiến kết thúc trong sách giáo khoa có bức hình:

Học sinh thảo luận, trả lời.

Giáo viên nhận xét, kết luận:

Oliver Cromwell (1599 - 1658) là một nhà lãnh đạo chính trị và quân

sự người Anh, người đóng vai trò quan trọng trong việc thành lập nền cộng hòa

ở Anh và sau đó là Huân tước bảo hộ của Anh, Scotland và Ireland

Cromwell sinh ra trong một gia đình quý tộc nhỏ và cuộc đời ông hoàntoàn mờ nhạt cho tới đầu những năm 40 tuổi Cũng vào những năm 40 tuổi,Cromwell cải đạo sang Thanh giáo Ông được bầu vào hội đồng dân biểu

ở Cambridge rồi tham gia cuộc nội chiến Anh bên phe những người nghị viên

Là một chiến binh can đảm (biệt danh "Sắt thép"), ông bắt đầu được biếttới sau khi chỉ huy một đội kỵ binh chống lại toàn bộ quân đội hoàng gia.Cromwell là người thứ ba ký vào lệnh xử tử hình Sác-lơ I vào năm 1649 và làthành viên của nghị viện Rump từ 1649 đến 1653 Ông được giao chỉ huy chiến

dịch đánh Scotland trong các năm 1650-1651 Ngày 20 tháng 4 năm 1653,Cromwell giải tán nghị viện Rump bằng vũ lực rồi thành lập nghị việnBarebone trước khi trở thành Huân tước bảo hộ của Anh, Scotland và Irelandvào ngày 16 tháng 12 năm 1653 cho tới khi ông qua đời Khi những người bảohoàng trở lại nắm quyền vào năm 1660, xác ông bị đào lên, bị treo và bị chặtđầu.

Cromwell là một nhân vật gây rất nhiều tranh cãi trong lịch sử nước Anh.Với những sử gia như David Hume hay Christopher Hill, ông là tên độc tàiphạm tội giết vua, nhưng với những người khác như ThomasCarlyle hay Samuel Rawson Gardiner, ông là người anh hùng của tự do và dânchủ Ở Anh, Cromwell được chọn vào danh sách 10 người vĩ đại nhất nước Anhmọi thời đại trong một cuộc bình chọn của BBC năm 2002 Những biện phápcủa ông đối phó với người Thiên chúa giáo ở Ireland bị nhiều sử gia coi là rấtgần với tội ác diệt chủng và ở chính Ireland cho tới tận bây giờ, người ta vẫn rấtcăm thù Cromwell

Khi giảng dạy bài 30 “Chiến tranh giành độc lập của các thuộc địa Anh

ở Bắc Mĩ”, ở mục 2 “Diễn biến chiến tranh và sự thành lập Hợp chúng quốc

Mĩ” sách giáo khoa có bức chân dung sau:

Hình 55 G Oa-sinh-tơn (1732-1799)

Mục đích khai thác: Học sinh nắm được diễn biến cách mạng tư sản Pháp

năm 1789

Hướng khai thác lược đồ:

Giáo viên hướng dẫn học sinh quan sát chân dung G Oa-sinh-tơn, nhận xét những đặc điểm về ngoại hình của ông và trả lời những câu hỏi do giáo viên gợi

mở như:

- Các em biết gì về tiểu sử của G Oa-sinh-tơn?

- Ông có vai trò như thế nào trong cuộc chiến tranh giành độc lập của cácthuộc địa Anh ở Bắc Mĩ?

- Vì sao thủ đô nước Mĩ lại lấy tên là Oa-sinh-tơn?

Ngoài ra, giáo viên có thể ra bài tập về nhà, yêu cầu học sinh sưu tầm tiểu sử và

sự nghiệp của G Oa-sinh-tơn Làm được như vậy, các em sẽ có hiểu biết sâu sắchơn về tổng thống đầu tiên của nước Mĩ

Giáo viên có thể cung cấp thêm một số thông tin:

G Oa-sinh-tơn (1732 -1799) sinh trưởng trong một gia đình chủ nô giàu

có ở bang Viếc-gi-ni-a Năm 16 tuổi đã trở thành kĩ sư, đồng thời nhận danhhiệu sĩ quan (thiếu tá) quân đội Trước khi diễn ra cuộc chiến tranh giành độclập, ông đã từng là chỉ huy quân đội ở bang Viếc-gi-ni-a, tích cực đấu tranhchống chính sách của Anh nhằm hạn chế sự phát triển kinh tế công thươngnghiệp ở Bắc Mĩ

Ngay từ đầu cuộc chiến tranh giành độc lập của các thuộc địa Anh ở Bắc

Mĩ, Đại hội đã bầu G Oa-sinh-tơn làm Tổng chỉ huy các lực lượng vũ trang củanghĩa quân (15 - 6 - 1775) Ở chức vụ này, ông đã thể hiện những phẩm chất đạođức cao cả, lòng dũng cảm, tài chỉ huy quân sự của mình Quốc hội đã nhiều lầntrao cho ông những quyền hạn lớn, thậm chí quyền độc tài Ông rất có uy tíntrong quần chúng nhân dân - những người thúc đẩy thắng lợi của cách mạng.Vào cuối cuộc chiến tranh, một nhóm sĩ quan phản động âm mưu tổ chức xâydựng chế độ quân chủ và đề nghị trao ngai vàng cho G Oa-sinh-tơn Ông đã từchối lời đề nghị đó Trong quá trình diễn ra cuộc chiến tranh, ông dựa vào thếhiểm trở của rừng núi, tạo ra cách đánh du kích, bắn tỉa từ xa Quân Anh chỉquen cách đánh dàn trận hàng ngang và đánh giáp lá cà, nên đã bị thất bại nhanhchóng

Tháng 10 - 1777, quân khởi nghĩa dưới sự chỉ huy của G.Oa-sinh-tơn đãgiành thắng lợi lớn tại Xa-ra-tô-ga Hơn 5000 quân Anh bị bắt làm tù binh, viên

tướng chỉ huy phải đầu hàng Tiếp đó, nghĩa quân giành thắng lợi nhiều trậnkhác, buộc Anh phải kí Hiệp ước Véc-xai năm 1783.

Sau cuộc chiến tranh giành độc lập của các thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ giànhthắng lợi, thực dân Anh phải công nhận nền độc lập của Bắc Mĩ Năm 1787,Hiến pháp của Mĩ được soạn thảo dưới sự chủ trì của G Oa-sinh-tơn Năm

1789, G Oa-sinh-tơn được bầu làm Tổng thống đầu tiên của Hợp chủng quốcHoa Kì (Mĩ) và được tái cử nhiệm kì hai vào năm 1792

Ở bài 31 “Cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVIII”, khi dạy mục 1.

“Cách mạng bùng nổ Nền quân chủ lập hiến thuộc phần” II “Tiến trình của

cách mạng”, giáo viên có thể sưu tầm hai bức chân dung sau:

Vua Lu-i XVI Hoàng hậu Marie Antoinette

Mục đích khai thác: Học sinh có những hiểu biết nhất định về vua Lu-I

XVI và hoàng hậu nước Pháp lúc đó Marie Antoinette, những con người đã “gópphần” làm bùng nổ cách mạng tư sản Pháp

Hướng khai thác lược đồ:

Giáo viên đặt câu hỏi: Hiểu biết của em về tiểu sử vua Lu-i XVI và hoàng

hậu Marie Antoinette?

Học sinh thảo luận, trả lời

Giáo viên nhận xét, kết luận:

Lu-i XVI (1754 – 1793) là quân vương nhà Bourbon, cai trị nước Pháp từ

năm 1774 đến 1792, rồi bị xử tử hình năm 1793 trong Cuộc cách mạng Pháp

Kế vị ông nội - vua Lu-i XV bị người dân căm ghét, Lu-i XVI rất quantâm đến sự bất bình đang dâng cao của người dân Pháp chống lại nền quân chủ

chuyên chế Ngay từ đầu, nhà vua nỗ lực cải cách vương quốc theo các chuẩnmực của phong trào Khai sáng (chấm dứt nạn tra tấn, bãi bỏ chế độ nông nô,khoan dung đối với người Do Thái và tín hữu Kháng Cách, bỏ thuế đất đánh trênnông dân và dân thường ) Dù vậy, do không đủ quyền lực để áp đặt ý chí chínhtrị của mình, những cải cách của nhà vua đã sụp đổ trước thái độ thù địch củagiới quý tộc Nỗ lực hiện đại hóa vương triều nước Pháp bị thất bại.

Lu-i XVI tích cực ủng hộ người Mỹ trong cuộc đấu tranh giành độc lập

từ người Anh, là điều họ đạt được qua Hiệp ước Paris năm 1783 Tuy nhiên,chính hình mẫu cuộc Cách mạng Mỹ, cùng cuộc khủng hoảng tài chính theo sauviệc nước Pháp dính líu vào cuộc chiến, là hai trong những nguyên nhân khiếnbùng nổ cuộc Cách mạng Pháp năm 1789

Cách mạng Pháp hủy bỏ nền quân chủ chuyên chế và thiết lập nền quânchủ lập hiến vào năm 1791 Dù nhận được sự ủng hộ rộng rãi của dân chúngtrong cương vị quốc vương của nền quân chủ lập hiến, chính sự thiếu quyết đoán

và quan điểm thủ cựu của Lu-i XVI đã khiến dân Pháp dần dà thay đổi thái độ,xem nhà vua như là biểu tượng của sự chuyên quyền của chế độ cũ, uy tín củanhà vua suy giảm trầm trọng Sự kiện nhà vua cùng hoàng tộc đào thoát đến thịtrấn Varennes củng cố tin đồn cho rằng nhà vua tìm kiếm sự trợ giúp từ bênngoài nhằm đảo ngược nội tình nước Pháp Khi lòng trung thành đối với nhà vuacàng bị tổn thương nghiêm trọng thì nỗ lực lật đổ vương quyền để thiết lập mộtnền cộng hòa càng nhận được nhiều hậu thuẫn

Lu-i XVI bị bắt giữ trong cuộc nổi dậy ngày 10 tháng 8 năm 1792, bị xét

xử trước Nghị viện, bị kết tội phản quốc, rồi bị xử chém ngày 21 tháng 1 năm

1793 trong tư cách "citoyen Louis Capet" (công dân Capet), ông được gọi theo

họ của Huge Capet, người sáng lập triều đại Capet - những người làm cáchmạng cho rằng gia tộc Louis mang họ này

Cùng lúc, ngày 21 tháng 9 năm 1792, nền Cộng hòa Pháp được chínhthức công bố, chấm dứt nền quân chủ kéo dài liên tục một ngàn năm tại nướcPháp Lu-i XVI là quân vương duy nhất của nước Pháp bị xử tử hình

Marie-Antoinette (1755 - 1793) là hoàng hậu cuối cùng của triều đại quân

chủ cuối cùng trước giai đoạn cách mạng dân chủ Pháp vào thế kỷ 18 Bà là congái út trong số 16 người con của Hoàng đế Francis I của Đế quốc La Mã ThầnThánh với Hoàng hậu Maria Theresia của Áo Khi bà cưới nhà vua Pháp, cả

nước Pháp đều trầm trồ trước vẻ đẹp kiều diễm của bà Bà là vị hoàng hậu đượcmệnh danh là hoang phí và phóng đãng nhất nước Pháp.

Marie Antoinette dành nhiều thì giờ cho bài bạc và mua sắm trang phục,chơi bài và cá cược đua ngựa, cũng như những chuyến đi vào thành phố vớitrang phục luôn thay đổi với giày, sáp thơm bôi tóc, và phấn hồng Hoàng hậuphung phí tiền bạc và không tiếc bạn bè mình các chức vụ trong triều, bỏ qua tất

cả những quy định của hoàng gia Pháp Marie Antoinette buông thả trong cuộcsống thoải mái và xa hoa Bà đắm chìm trong những vui chơi của Paris, đánhbạc, nhà hát và những cuộc rong chơi thâu đêm ngoài đường phố, trang hoàngcung điện bằng những khoản kinh phí khổng lồ lấy từ ngân sách trong khi tìnhhình tài chính của đất nước ngày càng tồi tệ Hoàng hậu có sở thích ngâm mìnhtrong bồn tắm đổ đầy rượu champagne thượng hạng hay chuyện cung điện PetitTrianon được xây theo lệnh hoàng hậu bên cạnh cung điện Versailles…

Sắc đẹp và sự duyên dáng của Marie Antoinette không còn chinh phụcđược người dân Pháp nữa mà ngược lại, càng ngày họ càng nảy sinh mối ác cảmnặng nề cùng những cáo buộc về cuộc sống xa hoa, phóng đãng của bà Ngườidân Pháp cho rằng Marie Antoinette có thiện cảm với những kẻ thù của Pháp,lấy tiền của ngân khố gửi về quê hương…

Tháng 7/1789, Cách mạng Pháp bùng nổ và giành thắng lợi Ngày21/1/1793, vua Lu-i bị hành quyết Ngày 14/10/1793, Marie Antoinette bị đem

ra xét xử trước Tòa án Cách mạng

Sáng sớm ngày 16/10/1793, bà bị kết án phản quốc, bị cắt tóc, diễu quakhắp các con đường ở Paris trên một chiếc xe kéo và bị chém đầu tại Quảngtrường Cách mạng khi đang ở tuổi 37

Khi dạy mục 3.“Nền chuyên chính Giacôbanh-đỉnh cao của cách mạng” II.“Tiến trình của cách mạng”, giáo viên có thể sưu tầm bức chân dung sau:

Chân dung M Rô-be-spi-e (1758-1794)

Mục đích khai thác: Học sinh có hiểu biết nhất định về con người, sự nghiệp của M Rô-be-spi-e.

Phương pháp sử dụng:

Giáo viên đặt câu hỏi gợi mở: Hiểu biết của em về con người, sự nghiệpcủa M Rô-be-spi-e?

Học sinh thảo luận, trả lời; Giáo viên nhận xét, kết luận:

Đây là nhân vật điển hình, tiêu biểu trong Cách mạng tư sản Pháp - lãnh tụcủa phái Gia-cô-banh M Rô-be-spi-e là một luật sư Trước năm 1789, ông từnglàm trạng sư ở A-rát và nổi tiếng ở quê hương ông qua những vụ kiện chính trị,những tác phẩm triết học và những bài báo đả kích chế độ phong kiến Rô-be-spi-e chịu ảnh hưởng sâu sắc những tư tưởng triết học của Rút-xô Đẳng cấp thứ

ba ở A-rát đã cử Rô-be-spi-e làm đại biểu ở Hội nghị ba đẳng cấp Ban đầu,những bài phát biểu của ông ở Quốc hội lập hiến không có kết quả Người takhông chú ý đến ông và nghe những gì ông nói Họ buồn cười vì điệu bộ có vẻkhoa trương mà giọng nói lại nhỏ nhẹ của ông Song chẳng có gì khiến Rô-be-spi-e sợ hãi và bối rối Ông yêu cầu được phát biểu về mọi vấn đề quan trọng vàbất chấp thái độ của phần lớn đại biểu trong Quốc hội lập hiến, kiên quyết, nhẫnnại bảo vệ quyền lợi của nhân dân, đòi thi hành quyền phổ thông đầu phiếu,quyền bình đẳng chính trị

Những đề nghị của Rô-be-spi-e bao giờ cũng bị đại đa số đại biểu trongQuốc hội lập hiến bác bỏ Nhưng có điều lạ là, những lời phát biểu của ông tuy

không có kết quả gì lại buộc những người nghe dần dần thay đổi thái độ củamình Khi Rô-be-spi-e bước lên diễn đàn, không còn có sự thờ ơ, không có tiếngcười mà chỉ có sự im lặng thù địch, cảnh giác bao trùm cả phòng họp Điều nàychứng tỏ người ta phải chú ý lắng nghe giọng nói của ông.

Trong những năm 1790-1791, ông trở thành nhà hoạt động chính trị chungcho cả nước Năm 1793 ông trở thành lãnh tụ xuất sắc của phái Gia-cô-banh.Mỗi khi ông xuất hiện vói bộ tóc giả rắc phấn ở các cuộc họp của phái Gia-cô-banh, thì người ta vỗ tay nồng nhiệt đón tiếp Quốc hội cả nước Pháp và châu

Âu nghe từng lời nói của ông Ông được mệnh danh là "con người không thểmua chuộc được" Mi-ra-bô đã từng nhận xét về Rô-be-spi-e: "Anh ta sẽ tiến xa

vì anh ta tin mọi điều mình nói ra", về sau, khi bị đi đày ở đảo Xanh Ê-len, pô-lê-ông cũng nói về Rô-be-spi-e: "Chắc chắn Rô-be-spi-e không phải là mộtcon người tầm thường, ông ta cao hơn những người vây quanh ông ta" Cho đếnnay, người ta vẫn coi Rô-be-spi-e như một nhà dân chủ cách mạng lớn của thế kỉXVIII

Na-Khi dạy mục 4 “Thời kì thoái trào” thuộc phần II “Tiến trình của cách

mạng”, giáo viên có thể sưu tầm bức hình sau:

Napoléon Bonaparte ( 1769 – 1821 )

Mục đích khai thác: Học sinh có hiểu biết nhất định về con người, sự nghiệp của

Napoléon Bonaparte

Hướng khai thác:

Giáo viên đặt câu hỏi gợi mở: Hiểu biết của em về con người, sự nghiệpcủa Napoléon Bonaparte?

Học sinh thảo luận, trả lời; Giáo viên nhận xét, kết luận:

Napoléon Bonaparte (phiên âm: Na-pô-lê-ông Bôn-na-pác) là một nhàquân sự và nhà chính trị tiêu biểu của Pháp trong và sau cuộc cách mạngPháp cũng như các cuộc chiến tranh liên quan ở châu Âu

Với đế hiệu Napoléon I, ông là Hoàng đế của người Pháp từ năm 1804đến năm 1815 Cuộc cải cách pháp luật của ông, Bộ luật Napoléon, đã có nhữngảnh hưởng lớn lên nhiều bộ luật dân sự trên toàn thế giới, nhưng ông được nhớđến nhất bởi vai trò của mình trong các cuộc chiến tranh mà Pháp phải đươngđầu với hàng loạt liên minh, được gọi là các cuộc chiến tranh Napoléon Ông đãthiết lập quyền bá chủ trên phần lớn lục địa châu Âu và tìm cách truyền bánhững lý tưởng của cách mạng Pháp, đồng thời củng cố nền đế chế làm phục hồi

những nét của chế độ cũ Pháp (Ancien Régime) Nhờ thắng lợi trong những cuộc

chiến này, thường là chống lại đối phương có ưu thế về quân số, ông được coi làmột trong những nhà chỉ huy quân sự tài ba nhất mọi thời đại, và các chiến dịchcủa Napoléon được nghiên cứu tại các học viện quân sự trên khắp thế giới

Napoléon được sinh ra ở Ajaccio thuộc Corse, trong một gia đình thuộcdòng dõi quý tộc Genova (Ý) Ông được đào tạo thành một sĩ quan pháo binh ởPháp Bonaparte trở nên nổi tiếng dưới thời Đệ Nhất Cộng hòa Pháp khi chỉ huythành công nhiều chiến dịch chống lại Liên minh thứ nhất và thứ hai chốngPháp Ông cũng tiến hành cuộc chinh phạt bán đảo Ý

Năm 1799, ông đã tổ chức một cuộc đảo chính và tự đưa mình trở thành

vị Tổng tài thứ nhất; Năm năm sau đó Thượng viện Pháp tuyên xưng ông làHoàng đế Pháp Trong thập niên đầu tiên của thế kỷ XIX, Đệ Nhất Đế chếPháp dưới quyền Napoléon đã tham gia vào một loạt xung đột - những cuộcchiến tranh Napoléon - lôi kéo mọi cường quốc chính ở châu Âu tham gia Saumột loạt thắng lợi, Pháp đạt được vị trí thống trị ở lục địa châu Âu, và Napoléonduy trì phạm vi ảnh hưởng của Pháp thông qua việc thành lập của những mốiđồng minh rộng lớn và bổ nhiệm bạn bè và người thân cai trị các quốc gia châu

Âu khác như những chư hầu của Pháp

Cuộc chiến kéo dài ở bán đảo Iberia và cuộc xâm lược nước Nga năm

1812 đánh dấu bước ngoặt trong cơ đồ của Napoléon Quân đội chủ lực củaPháp, Grande Armée, bị tổn thất nặng nề trong chiến dịch và không bao giờ cóthể khôi phục lại hoàn toàn Năm 1813, Liên minh thứ sáu đã đánh bại quân độicủa ông tại Leipzig, năm sau đó Liên minh xâm lược Pháp, buộc Napoléon phảithoái vị và đày ông đến đảo Elba Chưa đầy một năm sau, ông thoát khỏi Elba vàtrở lại nắm quyền, nhưng đã bị đánh bại trong trận Waterloo vào tháng 6 năm

1815 Napoléon trải qua sáu năm cuối cùng của cuộc đời trong sự giam cầm củangười Anh trên đảo Saint Helena Cái chết của ông gây ra nhiều tranh cãi về sau,chẳng hạn một số học giả cho rằng ông là nạn nhân của một vụ đầu độcbằng arsen

Ảnh hưởng của Napoléon đối với thế giới hiện đại là đã mang lại nhữngcải cách tự do cho nhiều vùng lãnh thổ mà ông đã chinh phục và kiểm soát,chẳng hạn như Hà Lan, Thụy Sĩ và một phần lớn của nước Ý và Đức hiện đại.Ông đã thực hiện các chính sách tự do cơ bản ở Pháp và khắp Tây Âu Bộ luậtNapoleon của ông đã ảnh hưởng đến hệ thống pháp luật của hơn 70 quốc giatrên thế giới Nhà sử học Anh, Andrew Roberts bình luận: "Những ý tưởng củng

cố thế giới hiện đại của chúng ta - công lý, chế độ nhân tài (chính quyền donhững người thực sự có tài năng nắm giữ), bình đẳng trước pháp luật, quyền sởhữu, sự khoan dung tôn giáo, giáo dục thế tục hiện đại, tài chính ổn định, vànhiều thứ khác đã được bảo vệ, củng cố, chỉnh lý và mở rộng về mặt địa lýbởi Napoleon Ông còn bổ sung theo đó là một chính quyền địa phương hợp lý

và có năng lực, chấm dứt nạn cướp bóc ở nông thôn, khuyến khích khoa học vànghệ thuật, việc bãi bỏ chế độ phong kiến và sự lập pháp lớn nhất kể từ khi Đếquốc La Mã sụp đổ"

Khi giảng dạy bài 32 “Cách mạng công nghiệp ở Châu Âu” khi dạy

mục 1.“Cách mạng công nghiệp ở Anh”, giáo viên có thể sưu tầm ảnh chân

dung G Oát

Học sinh thảo luận, trả lời; Giáo viên nhận xét, kết luận:

Đây là chân dung của người phát minh ra động cơ hơi nước đầu tiên trênthế giới - G.Oát- ông sinh năm 1736 và mất năm 1819 là nhà phát minh, một kỹ

sư người Scotland đã có những cải tiến cho máy hơi nước mà nhờ đó đã làm nềntảng cho cuộc Cách mạng công nghiệp Ông đưa ra khái niệm mã lực và đơn

vị SI của năng lượng Watt được đặt theo tên ông

Cho đến giữa thế kỉ XVIII, những máy móc vẫn phải chạy bằng sức nước,buộc các công xưởng phải xây dựng cạnh các con sông Như vậy, nhà máy phảiphụ thuộc vào điều kiện địa lí và thời tiết vì mùa đông, sông đóng băng, máyphải ngừng chạy Do đó, nhu cầu có một loại máy có động cơ độc lập, khôngchịu ảnh hưởng của những điều kiện thiên nhiên xuất hiện Năm 1769, một kĩ sư

ở trường Đại học Anh là Giêm Oát tìm ra nguyên tắc của máy hơi nước và đếnnăm 1784 thì áp dụng vào công xưởng một cách hoàn chỉnh

Việc áp dụng máy hơi nước trong công nghiệp gây nên một chuyển biếnlớn, tốc độ sản xuất và năng suất lao động tăng lên rõ rệt Động cơ hơi nước dầndần được áp dụng và có tác động đến nhiều ngành công nghiệp khác nhau trong

đó có giao thông vận tải Nhờ có những phát minh đó, lao động bằng máy móc

đã thắng lao động bằng chân tay, các công xưởng, nhà máy được xây dựng

không phụ thuộc vào thiên nhiên nữa Động cơ hơi nước thực sự là một cuộccách mạng trong công nghiệp ở Anh.

Ở bài 33 “Hoàn thành cách mạng tư sản ở châu Âu và Mĩ giữa thế kỉ XIX”, khi giảng dạy mục 1 “Cuộc đấu tranh thống nhất nước Đức” sách giáo

khoa có bức hình sau:

Mục đích khai thác: Học sinh có hiểu biết nhất định về con người, sự

nghiệp của Bi-xmác

Phương pháp sử dụng:

Giáo viên đặt câu hỏi gợi mở: Hiểu biết của em về con người, sự nghiệp của xmác?

Bi-Học sinh thảo luận, trả lời; Giáo viên nhận xét, kết luận:

Otto Eduard Leopold von Bismarck (1815 – 1898) là một chính khách,chính trị gia Phổ-Đức, nổi bật vì đã chi phối nước Đức và châu Âu bằng chínhsách đối ngoại thực dụng từ năm 1862 đến năm 1890, khi bị vua Wilhelm II épthôi việc Năm 1871, sau chiến thắng các cuộc chiến tranh với ĐanMạch (1864), Áo (1866) và Pháp (1870 – 1871), ông đã thống nhất các bangĐức (ngoại trừ nước Áo) thành một Đế quốc Đức hùng mạnh dưới sự lãnh đạocủa Phổ Sau đó, ông xây dựng cục diện cân bằng quyền lực, duy trì thành côngnền hòa bình ở châu Âu từ năm 1871 đến 1914 Gần đây, trong cuốn tiểu

sử “Bismarck: A Life”, sử gia Hoa Kỳ Jonathan Steinberg nhìn nhận ông là

"thiên tài chính trị lớn nhất thế kỷ 19"

Trên cương vị là Thủ tướng Phổ từ năm 1862 tới năm 1890, Bismarck đãkhơi mào các cuộc chiến đưa thế lực của Phổ vượt lên Áo và Pháp; đồng thời

biến Phổ thành nhà nước lãnh đạo, dẫn dắt các nhà nước khác thuộc dân tộcĐức Thắng lợi của Phổ trong các chiến tranh do ông phát động cũng đè bẹp sựphản kháng của phe tự do trong Quốc hội Phổ đối với chính sách mở rộng quânđội của vua Wilhelm I Vào năm 1867, ông cũng trở thành Thủ tướng Liên bangBắc Đức Otto von Bismarck trở thành vị Thủ tướng đầu tiên của mộtnước Đức thống nhất sau Hiệp ước Versailles (1871) và chèo lái hầu hết các vấn

đề chính sự của đất nước cho đến khi bị tân Hoàng đế Wilhelm II sa thải vàonăm 1890

Đường lối ngoại giao thực dụng và cai trị nghiêm khắc của Bismarck đãmang lại cho ông biệt danh "Thủ tướng Sắt" Nhà ngoại giao Hoa Kỳ HenryKissinger ghi nhận:

“Con người của “sắt và máu” đã viết nên áng văn sáng ngời về sự chính trực,sánh ngang với lối sử dụng tiếng Anh một cách súc tích của Churchill”

Các nhà sử học thường ca ngợi ông là nhà chính khách đã giữ vững nền hòabình ở châu Âu, là người đóng vai trò chủ chốt trong quá trình thống nhất nướcĐức cận - hiện đại và đồng thời là cha đẻ của bộ máy quân đội và chính quyềntrứ danh của nhà nước Đức

Ở bài 34 “Các nước tư bản chuyển sang giai đoạn đế quốc chủ nghĩa” ở

mục 1.“Những thành tựu về khoa học - kĩ thuật cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX”,

giáo viên có thể giao bài tập về nhà từ tiết học trước cho học sinh theo nhóm vớicác bức ảnh các nhà khoa học, các nhà phát minh với các câu hỏi cho mỗi nhóm:

- Nhóm 1: Hiểu biết của em về con người, sự nghiệp của Pi-e- Quy-ri vàMa- ri Quy-ri, Georg Simon Ohm, Pha-ra-đây?

Pi-e- Quy-ri và Ma- ri

Quy-ri

- Nhóm 2: Hiểu biết của em về con người, sự nghiệp của Giêmx Pre- xcốtGiun, Béc-cơ-ren, Tom-Xơn?

- Nhóm 3: Hiểu biết của em về con người, sự nghiệp của Vin-hem ghen, Menđêlêep, Sác-lơ Darwin, Pasteur?

Rơn-Vin-hem Rơn-ghen Menđêlêep Sác-lơ Darwin Pasteur

- Nhóm 4: Hiểu biết của em về con người, sự nghiệp của Páp-lốp, HenryBét-xơ-me , Samuel F.B Morse, Anh em nhà Wringt?

Páp-lốp Henry Bét-xơ-me Samuel F.B Morse Anh em nhà Wringt

Mục đích khai thác: Học sinh có hiểu biết nhất định về con người, những

phát minh nổi bật của các nhà khoa học này

Phương pháp sử dụng: Giáo viên có thể chia lớp thành 4 nhóm và giao

bài tập (đã giao về nhà):

Học sinh thảo luận, cử đại diện trả lời, học sinh nhóm khác bổ sung; Giáoviên nhận xét, kết luận theo nội dung câu hỏi của mỗi nhóm

- Nhóm 1:

Hình 68 Pi-e- Quy-ri và Ma- ri Quy-ri trong phòng thí nghiệm

Marie Skłodowska-Curie (1867 – 1934) là một nhà vật lý và hóa

học người Pháp gốc Ba Lan, nổi tiếng về việc nghiên cứu tiên phong về tínhphóng xạ Bà là người đầu tiên vinh dự nhận được hai Giải Nobel trong hai lĩnhvực khác nhau, vật lý và hóa học Bà Q