SKKN xây dựng và sử dụng bài giảng e learning vào dạy học tiết 20 bài 14 phong trào cách mạng 1930 – 1935 theo mô hình lớp học đảo ngược

Với cách dạy học như vậy, nền giáo dục không thể đạt được mục tiêu giáodục của thời đại mới là nhằm đào tạo một con người toàn diện, một công dân toàncầu với những kỹ năng tự học suốt đờ

SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO VĨNH PHÚC

Tác giả sáng kiến: Phan Thị Hoài

Số điện thoại: 0395.728.270Email: phanhoai.c3binhxuyen@vinhphuc.edu.vn

Mã sáng kiến: 31.57.03

Bình Xuyên, tháng 01 năm 2019

1 Lời giới thiệu

Trong nền giáo dục truyền thống từ xa xưa đến nay, chúng ta đã khá quen thuộcvới hình ảnh những ông đồ mặc áo dài the gõ đầu trẻ; rồi đến hình ảnh người thầyđứng trên bục giảng say sưa giảng bài, người học ngồi dưới cắm cúi, hý hoáy chéptừng từ từng chữ Kết quả sau đó chắc ai trong chúng ta cũng đã nắm được, ngườihọc như những cỗ máy kiến thức khô khan, không biết thực hành hay ứng dụngvào thực tiễn Đó chính là hệ quả của một nền giáo dục truyền thống với việc lạmdụng quá nhiều kiến thức lý thuyết mà không có sự chú trọng tới vận dụng, thựchành Với cách dạy học như vậy, nền giáo dục không thể đạt được mục tiêu giáodục của thời đại mới là nhằm đào tạo một con người toàn diện, một công dân toàncầu với những kỹ năng tự học suốt đời, tư duy phê phán, kỹ năng làm việc trongmôi trường hợp tác… Đã đến lúc chúng ta phải thay đổi, và phải có một cuộc cảicách giáo dục, đổi mới phương pháp giảng dạy: Thay vì phải ép người học phảingồi hàng tiếng đồng hồ nghe những bài giảng đã quá quen thuộc và thiếu sự hấpdẫn, tại sao chúng ta không tận dụng quãng thời gian đó dành cho các hoạt độngtương tác trên lớp? Bởi lẽ những hoạt động đó mang lại nhiều giá trị, nhiều lợi íchcho người học hơn trong yêu cầu của xã hội hiện nay

Chúng ta đang sống trong thời đại mà cách mạng khoa học - kỹ thuật phát triểnnhư vũ bão Công nghệ thông tin và truyền thông (ICT) thâm nhập và chi phối hầuhết các lĩnh vực trong đó có giáo dục Nhờ sự hỗ trợ của ICT mà giáo dục đã có thểthực hiện được các tiêu chí mới: học mọi nơi (any where), học mọi lúc (any time),học suốt đời (life long), dạy cho mọi người (any one) ở mọi trình độ tiếp thu khácnhau Năng lực tự học trở thành năng lực cốt lõi cần phải hình thành cho người họcngay từ bậc học phổ thông, đặc biệt là đối với học sinh trung học phổ thông(THPT) Vấn đề đặt ra là làm thế nào để bồi dưỡng năng lực tự học cho học sinhTHPT trong thời đại công nghệ thông tin hiện nay? Những năm gần đây, chắc hẳnnhững người quan tâm đến giáo dục đã không còn xa lạ với thuật ngữ E-learning –học trực tuyến, một hình thức tự học hiện đại dựa trên nền tảng ứng dụng Côngnghệ thông tin và truyền thông E-learning mang lại sự thay đổi lớn lao trong việctiếp cận các nguồn tài nguyên giáo dục cùng với hàng loạt các ưu điểm khác nhaunhư thoải mái, linh hoạt, cá nhân hóa người học, mở ra nhiều cơ hội, điều kiệnhọc tập phù hợp với nhu cầu và khả năng của mỗi người, góp phần bồi dưỡng năng

lực tự học cho học sinh (HS) Tuy nhiên, E-learning cũng bộc lộ nhiều nhược điểmnhư đòi hỏi học sinh phải có tính tự chủ lớn, có động lực học tập cao Thông quaE-learning, HS chủ yếu học được kiến thức hơn là học được cách vận dụng kiếnthức và không có nhiều điều kiện để học và rèn luyện các năng lực cần thiết nhưnăng lực giao tiếp, năng lực làm việc theo nhóm và năng lực tự học như ở các lớphọc chính khóa Như vậy có thể thấy rằng không thể thay thế, phủ nhận vai trò củalớp học chính khóa đối với việc rèn luyện năng lực tự học cho học sinh Thời giantrên lớp dùng để triển khai kênh giao tiếp trực tiếp giữa GV với HS và giữa HS vớinhau, giúp khuyến khích, nâng cao động lực học tập, góp phần bồi dưỡng cho HSnăng lực tự học Trên lớp, HS không chỉ được học kiến thức mà còn được học nhâncách, phương pháp truyền đạt kiến thức, cách thức làm việc, học tập, nghiên cứucủa thầy, trao đổi, học hỏi với các bạn,… là những nhược điểm mà E-learning chưagiải quyết được Mặt khác, trong điều kiện giáo dục Việt Nam, lớp học chính khóa

ở bậc THPT còn gặp nhiều khó khăn như bị giới hạn thời gian của tiết học, phụthuộc nhiều vào kiến thức nền tảng và khả năng học tập của mỗi HS

Với những khó khăn trên, tôi mạnh dạn đề xuất tới phương pháp dạy học theo

mô hình lớp học đảo ngược (FL) – một mô hình có thể hạn chế tối thiểu nhữngnhược điểm nội tại của cả E-learning và lớp học chính khóa Lớp học đảo ngược sẽđiền khuyết những vấn đề còn thiếu sót của E-learning và ngược lại Trong lớp họcđảo ngược, E-learning được sử dụng như một phương tiện hiện đại, giúp phân phốicác tài nguyên học tập, các bài giảng video, câu hỏi đóng kiểm tra mức độ tiếp thugiúp cá nhân hóa việc học, để HS tự học ở nhà, Giờ học ở lớp sẽ được GV tậndụng tối đa tổ chức cho HS vận dụng, thực hành kiến thức, thảo luận nhóm hoặctriển khai các dự án, giải quyết các vấn đề mở, giúp HS hiểu sâu hơn đồng thời bồidưỡng cho học sinh các năng lực tự học

Môn Lịch sử với phương pháp dạy học truyền thống nhiều năm trước đã khôngcòn gây được hứng thú, chú ý và sự yêu thích của nhiều thế hệ học sinh Bởi đặcthù kiến thức khiến nhiều học sinh cảm thấy khô khan, khó nhớ, khó thuộc,…, lạithêm phương pháp giáo dục truyền thụ một chiều, thiếu sự linh động và hấp dẫn đãkhiến cho nhiều học sinh cảm thấy chán nản và xa rời dần bộ môn này Những nămgần đây, với sự bùng nổ của công nghệ thông tin và quyết tâm đổi mới căn bảntoàn diện của Bộ giáo dục, đặc biệt là đổi mới về phương pháp dạy học, nhiều giáoviên đã cố gắng tìm tòi, thử nghiệm nhiều phương pháp dạy học tiên tiến có sự ứng

dụng khá hiệu quả của các phương tiện công nghệ thông tin Tuy nhiên, thực tế chothấy, nhiều giáo viên vẫn chưa ứng dụng tốt công nghệ thông tin, khiến bài giảngtrở thành một bài thuyết trình với những slide trình chiếu đơn thuần, hoặc vì ápdụng quá nhiều phương pháp và hoạt động vào tiết học, dẫn đến hiện tượng “cháygiáo án” hoặc làm cho học sinh cảm thấy ngạt thở, rối rắm, không tập trung đượcvào kiến thức cơ bản Mô hình “Lớp học đảo ngược” – Flipped Classroom sẽ làmột giải pháp phù hợp nhằm nâng cao chất lượng dạy và học môn Lịch sử Đây là

mô hình dạy học dựa trên bài giảng điện tử Elearning kết hợp hài hòa giữa học trựctuyến và học chính khóa được nhiều giảng viên tại các trường học ở Mỹ, Autralia

và nhiều nước trên thế giới nghiên cứu và áp dụng; những năm gần đây đã bắt đầuxuất hiện ở Việt Nam Hy vọng với phương pháp dạy học mới này sẽ phần nào giảiquyết được những khó khăn của giáo dục nói chung, của việc dạy và học môn Lịch

sử nói riêng, góp phần làm cho chất lượng giáo dục được nâng cao

2 Tên sáng kiến: “Xây dựng và sử dụng bài giảng E-learning vào dạy học Tiết

20 - Bài 14: “Phong trào cách mạng 1930 – 1935” (T1 - Lịch sử lớp 12 cơ bản) theo mô hình lớp học đảo ngược.

3 Tác giả sáng kiến:

- Họ và tên: Phan Thị Hoài

- Địa chỉ: Trường THPT Bình Xuyên – Huyện Bình Xuyên - Tỉnh Vĩnh Phúc

- SĐT: 0395.728.270

- Email: phanhoai.c3binhxuyen@vinhphuc.edu.vn

4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến:

- Họ và tên: Phan Thị Hoài

- Địa chỉ: Trường THPT Bình Xuyên – Huyện Bình Xuyên - Tỉnh Vĩnh Phúc

5 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến:

Học sinh lớp 12 trường THPT Bình Xuyên (Năm học 2018 – 2019).

6 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đâu: 10/11/2018

7 Mô tả bản chất của sáng kiến: (Nội dung sáng kiến)

7.1 Những vấn đề chung.

7.1.1 Một vài nét chung về bài giảng điện tử E-learning:

 Khái quát chung:

Trong những năm qua, với sự phát triển không ngừng của công nghệ thôngtin và truyền thông, việc dạy - học với sự hỗ trợ của máy tính và mạng internet đã

và đang trở nên quen thuộc, đặc biệt là thuật ngữ E-Learning đã ngày càng phổbiến Thuật ngữ E-Learning được định nghĩa theo nhiều cách khác nhau Tuynhiên, trong khuôn khổ sáng kiến này, người viết đề cập đến bài giảng E-learningtheo tài liệu tập huấn bài giảng điện tử E-learning của Cục công nghệ thông tin –

Bộ giáo dục và Đào tạo như sau: E-learning (Còn gọi là Đào tạo điện tử, Giáo dục

điện tử) là một thuật ngữ dùng để mô tả việc học tập, đào tạo dựa trên công nghệ thông tin và truyền thông Bài giảng E-learning là sản phẩm được tạo ra từ các công cụ tạo bài giảng, có khả năng tích hợp đa phương tiện gồm: phim, hình ảnh,

đồ họa, hoạt hình, âm thanh,… và tuân thủ một trong các chuẩn như HTML, SCROM.

Như vậy, qua cách tiếp cận trên cho thấy bài giảng E-learning khác hoàn toànvới các khái niệm như giáo án điện tử, bài trình chiếu hoặc bài giảng điện tử(power point) thường thấy Những bài giảng điện tử thông thường không có khảnăng tương tác với người học, và chỉ được sử dụng làm công cụ hỗ trợ cho giáoviên trong các giờ học chính khóa Còn bài giảng E-learning có thể dùng cho họcngoại tuyến (offline) hay trực tuyến (online) và có khả năng tương tác với ngườihọc, giúp người học có thể tự học mà không cần đến thầy dạy, không cần đếntrường lớp, không bị gò bó bởi thời gian Để soạn được bài giảng điện tử E-learning có thể dùng rất nhiều phần mềm soạn thảo Nhưng trong khuôn khổ sángkiến kinh nghiệm này, tôi chỉ xin đề cập tới cách soạn thảo bài giảng E-learningdựa trên phần mềm M-Powerpoint kết hợp với phần mềm Ispring 8.7 cùng một sốphần mềm hỗ trợ như Camtasia,…

 Đặc điểm của E-learning

Trên cơ sở các nghiên cứu thực tiễn, các nhà nghiên cứu giáo dục đã khẳng địnhhiệu quả của việc ứng dụng E-Learning trong hoạt động dạy và học, bồi dưỡng cho

HS những năng lực cần thiết Từ các kết quả nghiên cứu có thể rút ra những đặcđiểm của E-learning như sau:

- Tính linh hoạt: Với mỗi bài học E-learning có thể tùy biến theo nhu cầu vàhoàn cảnh của học viên Người học tự do lựa chọn bài học, chương trình học theo ýthích, phù hợp với trình độ, tốc độ tiếp thu của bản thân, mở ra nhiều cơ hội họctập cho mọi người

- Sự thoải mái: Với bài giảng E-learning, người học không bị giới hạn bởikhông gian và thời gian Người học có thể học tập mọi nơi, mọi lúc theo nhu cầucủa mình chỉ cần có máy tính, Tablet, smartphone được kết nối mạng Tất cả cácbài giảng và tài liệu cần thiết được cung cấp qua các nền tảng trực tuyến, dễ dàng

để truy cập Khi học với E-learning, người học không phải mất thời gian, chi phí đilại đến lớp, không cần tuân thủ theo thời gian biểu cứng nhắc (phải dậy sớm, mặcquần theo quy định khi đến lớp )

- Khả năng tự học - tự định hướng: Người học tự xác định lịch trình học tậptheo nhu cầu cá nhân của mình; có thể hoàn thành các mục tiêu bất cứ lúc nào Với

ưu điểm này, E- learning cho phép họ tiến bộ với nhịp điệu riêng, phù hợp với họ.Tuy nhiên trong một số trường hợp, khóa học E-learning có thể yêu cầu thời hạnhoàn thành Ví dụ, HS phải hoàn thành khóa học trước khi khóa học kết thúc theolịch quy định của nhà trường

- Có khả năng tiêu chuẩn - tái hiện: Các khóa học E-learning được thiết kếtheo một quy trình chuẩn hóa và nhất quán trong việc phân phối nội dung Nộidung học tập đa phương tiện, phong phú, lôi cuốn Người học dễ dàng xem lại, kéonhanh hoặc lưu lại lâu hơn ở các đơn vị kiến thức mà cá nhân quan tâm, cần hiểu

rõ hơn Tài liệu học, các bài kiểm tra đã làm có thể được lưu trữ lại và người học

có thể tham khảo lại khi cần

- Tương tác chia sẻ: Người học có thể tương tác với nhau hoặc với GV, phảnhồi và chia sẻ những điều đã biết, qua đó tiếp nhận và hoàn thiện kiến thức, kĩ năng

của bản thân Khi cần hỗ trợ hoặc thắc mắc, người học chỉ cần truy cập bảng hỗ trợ

để gửi câu hỏi đến GV

- Phản hồi tức thì: Thông thường cuối mỗi môđun, người học được làm kiểmtra để đánh mức độ tiếp nhận kiến thức vừa học E-learning hỗ trợ phản hồi kết quảngay lập tức, qua đó người học sẽ biết được mức độ tiếp thu của mình, kiến thứcnào cần nghiên cứu lại hoặc gửi thông báo chúc mừng họ đã hoàn thành môđunhọc đó

- Tự do thể hiện: Trong quá trình học tập, đôi lúc người học có thể mắc cácsai sót E-learning cho phép người học không phải xấu hổ khi bị sai sót Điều nàykhuyến khích việc khám phá và thử nghiệm các ý tưởng Nếu làm sai, người họchoàn toàn có thể bắt đầu lại mà không gặp trở ngại gì

- Nâng cao kĩ năng sử dụng máy tính và Internet: Học tập với E-learning giúpngười học rèn luyện và nâng cao kĩ năng sử dụng máy tính một cách dễ dàng Bằngcách sử dụng máy tính mỗi khi học, họ sẽ dần dần trở nên giỏi hơn trong việc truycập Internet và máy tính

Trên cơ sở những đặc điểm của E-learning, chúng ta có thể thấy đây là phươngpháp dạy học mới, có ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại, tăng cường khả năng

tự học của Học sinh và sẽ trở thành môi trường học tập trong xã hội tương lai Tuynhiên, trong thời điểm hiện tại khi kho bài giảng E-learning chưa thực sự đượcchuẩn hóa, cũng như người học với khả năng tự học bằng giáo trình E-learningchưa cao thì việc có sự hướng dẫn của giáo viên trên lớp để tiếp cận dần với bàigiảng E-learning là vẫn rất cần thiết Nhất là bài giảng E-learning đôi khi chưa thểchuyển tải hoàn toàn đầy đủ các kiến thức quan trọng hoặc đi vào chiều sâu củakiến thức, khả năng vận dụng kiến thức… Lúc này, vai trò của thầy cô giáo trênlớp học cũng còn khá quan trọng trong việc giúp học sinh tiếp cận dần với bàigiảng E-learning cũng như giúp các em làm sáng tỏ những vấn đề mà chưa tự mìnhtìm ra được, nâng cao khả năng tìm tòi sáng tạo và vận dụng kiến thức vào thực tếcuộc sống

7.1.2 Một vài nét về mô hình lớp học đảo ngược

* Khái quát chung:

Lớp học đảo ngược (FL - Flipped Classroom) là mô hình giáo dục tiên tiếnđược ứng dụng dựa trên sự phát triển của công nghệ E-learning và phương phápđào tạo hiện đại Mô hình này (FL) được hiểu một cách đơn giản nhất là “đảongược/đảo trình lớp học là chuyển đổi những hoạt động trong lớp ra ngoài lớp vàngược lại” Hoạt động này có thể tóm tắt dưới dạng bảng sau:

Bảng 1 Hoạt động chuyển đổi giữa lớp học đảo ngược và lớp học truyền thống.

Lớp học truyền thống Bài học/Bài giảng Bài tập và luyện tập

Lớp học đảo ngược Bài tập và luyện tập Bài giảng E-learning

(Video bài giảng)Đặc điểm lớn nhất của mô hình lớp học đảo ngược đó chính là dạng thức học tậpkết hợp (E-learning) giữa học tập trực tuyến và học tập giáp mặt và có sự đảongược tiến trình học tập của người học Theo phương pháp dạy học truyền thốngthì học sinh tới trường, lắng nghe thầy cô giảng bài rồi trở về nhà làm bài tập…Nhưng với mô hình lớp học đảo ngược thì học sinh xem các bài giảng ở nhàqua mạng Giờ học ở lớp sẽ dành cho các hoạt động hợp tác giúp củng cố thêmcác khái niệm đã tìm hiểu như giải đáp các thắc mắc của học sinh, làm bài tậpkhó hay thảo luận sâu hơn về kiến thức

* Ưu điểm

Việc tìm hiểu kiến thức được định hướng bởi người thầy (thông qua những giáotrình E-Learning đã được giáo viên chuẩn bị trước cùng thông tin do học sinh tựtìm kiếm), nhiệm vụ của học sinh là tự học kiến thức mới này và làm bài tập mứcthấp ở nhà Sau đó vào lớp các em được giáo viên tổ chức các hoạt động để tươngtác và chia sẻ lẫn nhau Các bài tập mức độ cao cũng được thực hiện tại lớp dưới

sự hỗ trợ của giáo viên và các bạn cùng nhóm

Cách học này đòi hỏi học sinh phải dùng nhiều đến hoạt động trí não nên đượcgọi là “High thinking" Như vậy những nhiệm vụ mức độ cao trong thang tư duyđược thực hiện bởi cả thầy và trò

Phương pháp này không cho phép học sinh ngồi nghe thụ động nên giảm được

sự nhàm chán Mặc dù vậy, muốn quá trình đảo ngược thành công thì những giáotrình E-Learning phải rất bài bản và hấp dẫn để lôi cuốn được học sinh không xaolãng mà tập trung vào việc học Vì lý do đó, phương pháp này phải gắn chặt với

phương pháp E-Learning Giáo viên phải quản lý và đánh giá được việc tiếp thukiến thức thông qua các bài tập nhỏ đi kèm với bài giảng E-learning.

Một ưu điểm khác là học sinh có thể học mọi lúc, mọi nơi và với mọi thiết bị chỉcần thiết bị đó có thể online được như smartphone, máy tính bảng, Ipad, tivi hoặcmáy tính bàn có kết nối Internet

Phân biệt rõ thời gian trên lớp chỉ luyện tập và ôn tập, hỏi đáp kiến thức, không

bị lẫn với thời gian nghe giảng như phương pháp truyền thống Giảm được thờigian dành cho những khái niệm mà học sinh dễ dàng nắm bắt để tập trung vào cácvấn đề khó hơn, đào sâu hơn Lý do này xuất phát từ việc đôi khi giáo viên khó xácđịnh chính xác khái niệm nào học sinh dễ nắm bắt và khái niệm nào thì khó khăn.Đôi khi, giảng kĩ một khái niệm cho nhóm học sinh này sẽ lấy đi thời gian của cácnhóm học sinh đã hiểu còn lại Cách giải quyết là học sinh chỉ cần tua video xemlại đoạn chưa hiểu

Như vậy, lớp học đảo ngược sẽ giúp:

 Hướng vào dạy học cá thể Giáo viên có nhiều thời gian trên lớp hơn để tiếpcận các học sinh yếu kém

• Học sinh có thể thu lại hoặc xem đi xem lại đoạn video bài giảng chưa hiểu

• Học sinh vắng mặt sẽ không bỏ lỡ bài giảng

• Có được nhiều thời gian hơn cho các hoạt động học trên lớp

• Phụ huynh có thể phối hợp cùng giáo viên trong việc hướng dẫn học tập củahọc sinh

Nhược điểm

Tuy nhiên, phương pháp này cũng có những nhược điểm khi vận dụng vào quátrình dạy học ở phổ thông do đặc thù của giáo dục mỗi nước cũng như tính cách và

kỹ năng của học sinh

Trước hết nó làm mất nhiều thời gian và công sức cho việc soạn giảng của giáoviên Với khối lượng kiến thức khổng lồ và số môn học trong một năm quá nhiềuthì việc học tập theo phương pháp này là khó khả thi Cộng với việc kiểm tra đánhgiá vẫn chưa rõ ràng theo tiêu chí đánh giá toàn diện chứ không chỉ chú trọng đánhgiá về mặt nội dung thì giáo viên vẫn còn vất vả chạy theo kiểu “thi gì dạy nấy".Ngoài ra, muốn thực hiện các bài giảng E-Learning và sử dụng các công cụ khác

để tổ chức hoạt động học tập trong lớp thì đòi hỏi giáo viên phải giỏi về công nghệ

và vững về phương pháp Mặc dù vậy, không phải học sinh nào cũng hứng thú hợp

tác hoặc do đường truyền Internet kém sẽ gây gián đoạn việc học tập ở nhà Cuốicùng giáo viên, tổ bộ môn phải có một kế hoạch đồng bộ và xuyên suốt năm học vìkhông phải bài học nào cũng phù hợp với phương pháp này.

Nếu khắc phục được những nhược điểm trên thì phương pháp lớp học đảo ngược

- Flipped classroom - sẽ là rất tuyệt vời cho việc rèn kỹ năng trong thế kỷ 21

7.1.3 Tiện ích Google Classroom – nơi quản lý bài học trực tuyến hiệu quả.

Giới thiệu chung về tiện ích Google Lớp học.

Tiện ích Lớp học trên Google (Google Classroom) là một công cụ mới trongcông cụ Google hỗ trợ giáo dục (Google Apps for Education) giúp giáo viên tạo vàsắp xếp bài học, bài tập một cách nhanh chóng, cung cấp phản hồi một cách hiệuquả và giao tiếp với các lớp học của họ một cách dễ dàng Lớp học này còn giúphọc sinh sắp xếp bài tập của mình trong Google Drive, hoàn thành và nộp bài tậpcũng như trực tiếp giao tiếp với giáo viên và bạn cùng lớp của họ bằng hình thứctrực tuyến Bên cạnh đó, nó còn có chức năng tạo và thu bài tập, chấm điểm: Lớphọc kết hợp với Google Tài liệu, Drive và Gmail giúp giáo viên tạo và thu bài tậpkhông cần giấy Họ có thể nhanh chóng xem những ai đã hoặc chưa hoàn thành bàitập và cung cấp phản hồi trực tiếp, theo thời gian thực đến từng học sinh Thêmvào đó, nó còn có vai trò nâng cao hiệu quả giao tiếp trong lớp: Giáo viên có thểthông báo, đặt câu hỏi và nhận xét về học sinh theo thời gian thực—nâng cao hiệuquả giao tiếp trong và ngoài lớp học

Tuy nhiên, trong phạm vi nghiên cứu này, tôi chỉ sử dụng tiện ích GoogleClassroom nhằm tạo ra một kho kiến thức theo từng bài học để học sinh và giáoviên có thể dễ dàng thuận tiện trao đổi với nhau, lưu giữ thông tin… trong thờigian ngoài giờ trên lớp

7.1.4 Sự kết hợp hoàn hảo giữa mô hình lớp học đảo ngược với bài giảng

E-learning bằng tiện ích Google Classroom

Trên cơ sở hiểu những nét cơ bản nhất về bài giảng E-learning, mô hình –phương pháp lớp học đảo ngược, và tiện ích Google Classroom, tôi nhận thấy hoàntoàn có thể sử dụng phương pháp dạy học đảo ngược thông qua các bài giảng E-learning và đăng tải, quản lý nó bằng tiện ích Lớp học của Google Đây là Tiện íchđơn giản mà học sinh và giáo viên dễ dàng có thể thực hiện các thao tác để điều

hành lớp học trực tuyến Lớp học đảo ngược là sự kết hợp hài hòa, hợp lý giữa việchọc trực tuyến và học chính khóa trên lớp, nó phát huy được những ưu điểm và hạnchế được các khuyết điểm của hai hình thức này, nhằm mục tiêu cuối cùng là giúptăng cường khả năng tự học, tự chiếm lĩnh kiến thức của học sinh

7.2 Các giải pháp thực hiện – Quy trình thực hiện:

7.2.1 Giáo viên lập kế hoạch dạy học:

 Lựa chọn bài học:

Giáo viên lựa chọn bài dạy là Tiết 20 bài 14: (Lịch sử lớp 12 Ban cơ bản): Phong trào cách mạng 1930 – 1935(tiết 1).

 Xác định mục tiêu bài học:

 Về kiến thức: Sau khi học xong bài học, học sinh nắm được:

 Tình hình kinh tế, xã hội Việt Nam dưới tác động của cuộc khủng hoảngkinh tế trong những năm 1929-1933

 Những cuộc đấu tranh tiêu biểu trong phong trào cách mạng 1930-1931

 Sự ra đời và hoạt động của chính quyền Xô Viết Nghệ - Tĩnh

 Về tư tưởng: Bồi dưỡng cho học sinh niềm tự hào dân tộc về sự nghiệp đấu

tranh của Đảng, niềm tin về sức sống mãnh liệt, sự lãnh đạo sáng suốt của Đảngđưa sự nhiệp cách mạng dân tộc đi lên

 Về kĩ năng: Xác định kiến thức cơ bản của bài “Xô Viết Nghệ – Tĩnh”; Kĩ

năng phân tích, đánh giá sự kiện lịch sử

 Về định hướng năng lực hình thành:

Năng lực quan trọng nhất là năng lực tự học, tự tìm tòi, nghiên cứu kiến thứcmới, làm việc độc lập; năng lực ứng dụng CNTT, năng lực sử dụng ngôn ngữ,năng lực hợp tác,…

 Xác định phương pháp: Sử dụng phương pháp Lớp học đảo ngược.

 Phương tiện: Máy tính, hoặc điện thoại thông minh có nối mạng.

 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:

Chuẩn bị của giáo viên: Bài giảng E-learning về Phong trào cách mạng 1930

– 1931, phiếu học tập (bản cứng hoặc bản mềm) Máy tính, máy chiếu (trên lớp)

Chuẩn bị của học sinh: Máy tính hoặc điện thoại thông minh có nối mạng, tựhọc bài Elearning và làm phiếu học tập ở nhà…

7.2.2 Soạn bài giảng E-learning:

Cách sử dụng các phần mềm như M- powerpoint, Camtasia, Ispring,… đượcviết khá cẩn thận thành các tài liệu tập huấn cơ bản cho giáo viên Trong phạm vibài viết của mình, tôi không đi sâu vào từng bước hay cách thức cụ thể để xâydựng bài giảng E-learning mà chỉ có đôi điều lưu ý trong từng bước thực hiện cũngnhư cách thức sử dụng các phần mềm mà trong thực tế quá trình làm tôi rút ra

 Bước 1: Soạn bài giảng powerpoint

Bài giảng Powerpoint dùng để thiết kế Elearing có đôi chút khác biệt so vớibài giảng powerpoint dạng thô mà giáo viên dùng để giảng dạy hay thuyết trìnhtrên lớp Nó cần đảm bảo tính đồng nhất, khoa học, rõ ràng, mạch lạc,…

 Bước 2: Ghi âm, ghi hình (Có sử dụng phần mềm Camtasia tạo, cắt ghép

video lời giảng cho phù hợp)

- Trước khi thực hiện ghi âm, ghi hình, cần viết lời dẫn như một kịch bản sẵn có

để ghi âm và ghi hình

- Ghi âm: Nên ghi âm bằng điện thoại cho tiếng trong, rõ ràng Tuy nhiên fileghi âm bằng điện thoại có đuôi m4a, không tương thích với phần mềm soạn bài E-learning, bởi vậy cần chuyển đổi đuôi sang mp3 (dùng phần mềm hay có thểchuyển đổi trực tuyến) để chèn vào bài giảng

- Ghi hình: Trong quá trình thực hiện, tôi thấy ấn tượng nhất là các video mà cóhình giáo viên đứng giảng trên nền là 1 video hoặc 1 hình ảnh liên quan đến nộidung bài học Thực tế, làm được điều đó, đầu tiên, tôi quay video đứng giảng bài,trên phông nền là màu xanh lá Sau đó sử dụng phần mềm Camtasia để lồng haivideo vào với nhau, sẽ ra được một video khá thú vị, hấp dẫn

(Hình 1) Video giáo viên giới thiệu bài học ghép trên nền video về cuộc khủng

hoảng kinh tế 1929 – 1933.

 Bước 3: Sử dụng phần mềm Ispring suit 8.7 để đồng bộ âm thanh, hình ảnh

và xây dựng các câu hỏi tương tác

Một vài lưu ý:

- Nên sử dụng phần mềm Ispring bản 8 vì nó ổn định và dễ làm hơn Hơn nữa,

có thể đầu tư mua bản Việt hóa để giáo viên tự làm thuận tiện, biết các chức năngcủa từng mục mà không mất công phải dịch hay ghi nhớ nội dung nào

- Trong quá trình đồng bộ âm thanh phải làm sao cho khớp các slide với từnghiệu ứng và có thể cho thêm nhạc nền âm lượng nhỏ làm mềm bài giảng hơn, đồngthời có thể che được những tiếng ồn nhỏ do trong quá trình ghi âm bị xen lẫn tạp

âm (Nên dùng nhạc không lời kích thích tư duy cho học sinh) Bên cạnh đó, trongquá trình đồng bộ cũng cần chỉnh sửa âm thanh cho đều nhau tránh chỗ tiếng quá

to, chỗ tiếng nhỏ, hay bị hụt hơi…

- Xây dựng các câu hỏi tương tác: Thông thường, nhiều giáo viên thường xâydựng các câu hỏi ở đầu bài và cuối bài học nhằm kiểm tra bài cũ và ôn tập lại kiến

thức vừa học Tuy nhiên, quan điểm của tôi là cần kiểm tra mức độ nhận thức củahọc sinh cả trong qua trình lĩnh hội kiến thức mới (ở dạng nhận biết và thông hiểu).Nên trong bài học tôi có xây dựng 5 câu hỏi với 3 hình thức trắc nghiệm: Lựa chọnphương án đúng nhất, Đúng/Sai và Điền khuyết ngay chính trong phần tìm hiểukiến thức mới Như vậy bài giảng E-learning có tính tương tác cao hơn, yêu cầuhọc sinh phải tập trung vào bài học và giáo viên có thể kiểm tra được từng học sinhqua quá trình trả lời Bởi vì sau mỗi câu hỏi sẽ có phần gửi kết quả phản hồi vềemail cho giáo viên

 Bước 4: Xuất bản bài giảng E-learning:

Cần xuất bản bài giảng Elearning theo chuẩn HTML hay SCROM để dễ dàngtương thích với giao diện của các loại máy tính, điện thoại nối mạng Trong bàilàm của mình tôi đã xuất bản theo chuẩn HTML, bài giảng được xem thông quafile index.html hoặc flash.html

7.2.3 Sử dụng tiện ích của Google Lớp học để đăng tải và quản lý bài học.

 Bước 1: Trước hết phải yêu cầu học sinh cả lớp cung cấp danh sách học sinh

và địa chỉ gmail Để thuận tiện, cũng có thể giáo viên tạo gmail đồng bộ cho họcsinh trong lớp theo số thứ tự

 Bước 2: Tiếp theo, giáo viên Đăng nhập vào Gmail và click chuột vào mục

ứng dụng Sau đó, Click vào biểu tượng Lớp học để tạo lớp học mới (Trong bảng

này, đặt Tên Lớp học (bắt buộc) (Tôi đặt tên là lớp 12A7), nếu bạn giảng dạy nhiều học phần có thể mô tả thêm trong mục Phần, bạn có thể tạo chủ đề cho lớp học bằng cách điền vào dòng Chủ đề).

Hình 2 Đăng kí tạo lớp học mới trên Tiện ích Google Classroom.

 Bước 3: Thêm học sinh vào lớp học (Dựa trên danh sách gmail theo thứ tự

(Mẫu phiếu học tập tôi phát cho học sinh ở phần phụ lục số 2 trang 28)

7.2.5 Dạy học trên lớp

Tất cả các công đoạn từ số 1 đến số 4 đều là sự chuẩn bị ở nhà của cả giáo viên vàhọc sinh Giờ học thực tế thường có cấu trúc như sau:

- Kiểm tra đánh giá kết quả tự học ở nhà của học sinh (10 phút)

- Giải đáp các thắc mắc và hợp thức hóa, hệ thống hóa kiến thức mới (10 phút)

- Để củng cố thêm kiến thức cho học sinh, tôi cũng dùng một số trò chơi vận

động theo từng nhóm để học sinh có sự tương tác, phát huy năng lực hợp tác và để

Click vào đây để vào tiện ích Google Classroom

khắc sâu kiến thức (20 phút).

- Cuối giờ học, tôi lại tiếp tục đưa ra tình huống mang tính vấn đề và yêu cầu HS

về nhà thực hiện nghiên cứu tiếp bài giảng E-learning Tiết 21 Bài 14 Phong trào cách mạng 1930 - 1935 (Tiết 2) đã được đăng tải trên Google Classroom của lớp học và phát phiếu hướng dẫn tự học cho bài học mới (5 phút)

Nội dung của phần dạy trên lớp được thể hiện rất rõ trong phụ lục số 1 về giáo

án trên lớp, trang 26

8 Những thông tin cần bảo mật (Không có)

9 Điều kiện để áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:

Học sinh: Có phương tiện là máy tính hoặc điện thoại thông minh có nối mạng.Biết sử dụng máy tính, điện thoại thông minh, dùng thành thạo gmail, có sự nhiệttình, ham học hỏi…

 Điều kiện về cơ sở vật chất: Phòng lớp học, đồ dùng, máy tính, máy chiếu,

các thiết bị dạy và học nói chung, tài liệu hướng dẫn thực hiện chương trình, cáctài liệu chuyên môn và tài liệu đổi mới phương pháp giáo dục,… Các phần mềmnhư M-Powerpoint, Camtasia, Ispring suit, … Máy tính hoặc điện thoại thôngminh có kết nối mạng,…

 Thời gian: trong năm học

 Sự quan tâm của ban giám hiệu nhà trường, các cấp lãnh đạo, các đồngnghiệp đặc biệt là sự quan tâm, tạo điều kiện về thời gian, phương tiện học tập chocon em mình của các bậc phụ huynh

 Kiến nghị: Để sáng kiến có thể áp dụng vào thực tiễn, tôi xin có một số kiến

nghị sau:

 Đối với các cấp quản lí giáo dục:

 Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, xây dựng phòng học bộ môn lịch sử, mua sắmtrang thiết bị dạy học hiện đại như máy chiếu, máy vi tính, kết nối mạng internet đểgiáo viên dễ dàng tổ chức các hoạt động dạy học một cách hiệu quả nhất Hỗ trợ giáoviên các công cụ để tạo bài giảng mô hình lớp học đảo ngược

 Bên cạnh đó cũng cần xây dựng được một hệ thống bài giảng Elearning chuẩnhóa đầy đủ để thực hiện việc dạy học được hiệu quả

 Tổ chức các đợt tập huấn trên diện rộng cho giáo viên về cách ứng dụng CNTTvào dạy học: cách soạn bài giảng Elearning, sử dụng các phần mềm giáo dục cơbản,

 Bốn là, thay đổi cách đánh giá năng lực người học: người dạy có thể tạo bài tập,

rà soát và cho điểm dễ dàng thông qua Google Drive

 Năm là các cơ sở giáo dục cần tạo tối đa điều kiện thuận lợi cho các giáo viêndám mạnh dạn thực hiện các ý tưởng về phương pháp dạy học mới

 Đối với giáo viên nói chung và giáo viên Lịch sử nói riêng:

Cần chú trọng việc nâng cao ý thức tự giác học tập của người học bằng cáchthay đổi phương pháp giảng dạy ngay từ các bậc đào tạo cấp tiểu học, THCS.(Hiện nay, các cuộc thi online như Olympic toán và Tiếng Anh sẽ là nền tảng quantrọng để học sinh từ bậc tiểu học được làm quen với máy tính và mạng internetphục vụ cho mục đích học tập) Việc chuyển từ lối giảng dạy theo cách truyền đạtkiến thức sang giảng dạy tích cực, bồi dưỡng năng lực người học phải được ápdụng một cách tích cực và triệt để

Với giáo viên dạy sử, cần phải tâm huyết, yêu ngành, yêu nghề, không ngừng tựhọc, tự bồi dưỡng về chuyên môn nghiệp vụ, thường xuyên cập nhật những phươngpháp dạy học mới Từ đó biết sử dụng linh hoạt, sáng tạo các phương pháp dạy họchiện đại để phát triển năng lực cho các em, đồng thời tạo hứng thú học tập cho họcsinh và nâng cao chất lượng môn học lịch sử trường THPT

Đặc biệt, giáo viên phải không ngừng nâng cao kĩ năng sử dụng công nghệ thôngtin trong dạy học góp phần đổi mới phương pháp và nâng cao hiệu quả bài học lịch

sử Giáo viên tích cực tìm đọc các tài liệu tham khảo, có sự hiểu biết về các vấn đềthực tiễn hiện nay: ô nhiễm môi trường, xung đột trên thế giới, biển đảo, xu thếtoàn cầu hóa làm cho giờ học thêm hấp dẫn, sinh động hơn

 Đối với học sinh:

Cần chủ động hơn nữa trong học tập: chủ động trong việc tự học, tự nghiên cứu,chủ động lĩnh hội kiến thức …

Ngoài ra, học sinh cần tăng cường sử dụng công nghệ thông tin trong việc học tậpnhư sưu tầm tài liệu liên quan đến bài học, thiết kế bài học bằng những hình thức khácnhau để tạo hứng thú cho mình và cho các bạn xung quanh

 Đối với phụ huynh:

Cần kết hợp, hỗ trợ giáo dục con em trong những thời gian ngoài giờ lên lớp; tạođiều kiện về phương tiện học tập (máy tính hay điện thoại có kết nối mạng internet),quan tâm đến việc tự học ở nhà của học sinh Và có sự liên hệ mật thiết với giáo viên

để hiệu quả học tập của học sinh trở nên tốt hơn

10 Đánh giá lợi ích thu được khi áp dụng sáng kiến.

10.1 Đánh giá lợi ích thu được khi áp dụng sáng kiến theo ý kiến tác giả.

10.1.1 Tính hiệu quả.

10.1.1.2 Hiệu quả thực tiễn

Tôi đang dạy 02 lớp là lớp 12A6 và 12A7 đều là hai lớp ban Khoa học xã hội(12A6 là khối C, 12A7 là khối D1) Về năng lực học tập môn Lịch sử của hai lớpnày tương đối đồng đều Theo kết quả khảo sát chuyên đề đầu năm, điểm trungbình môn sử của hai lớp như sau:

Trong quá trình thử nghiệm phương pháp mới, tôi chọn lớp 12A7 thực hiệnphương pháp lớp học đảo ngược, còn lớp 12A6 là áp dụng phương pháp dạy họctruyền thống

Sau bài học, tôi cho học sinh làm bài kiểm tra đánh giá thì nhận được kết quả

như sau: (theo kết quả điểm kiểm tra sau bài học trong phụ lục số 4 trang 33):

- Các em có ý thức tự giác học bài, làm bài và chuẩn bị bài mới tốt hơn.

- Điểm kiểm tra lịch sử của các em cao hơn

So với lớp 12A6 (theo phương pháp truyền thống) thì chất lượng học tập của lớp12A7 sau tiết dạy thực nghiệm được tăng lên đáng kể

Kết quả bài kiểm tra sau giờ học:

→ Kết quả trên cho thấy mặc dù hai lớp HS có trình độ tương đối đồng đều,

nhưng khi áp dụng phương pháp dạy học mới, lớp 12A7 học sinh có kết quả bàikiểm tra tốt hơn (tỉ lệ khá giỏi là 84,21% trong khi lớp đối chứng 12A6 chỉ có69,44%), và đặc biệt lớp thực nghiệm (12A7) không có học sinh bị điểm dướitrung bình

10.1.2 Tác dụng của mô hình Lớp học đảo ngược với việc bồi dưỡng khả năng tự học của HS.

Trong các lớp học truyền thống, vai trò của người thầy được đặt định quá cao,thầy giảng, trò nghe một phần cũng vì áp lực thời gian và quan niệm DH đơn thuần

là chuyển giao tri thức Mô hình lớp học đảo ngược có sự hỗ trợ của E-learning đãtạo điều kiện giải phóng người thầy khỏi áp lực về thời gian, có nhiều cơ hội tươngtác, động viên và thách thức để HS tiến bộ hơn

 Hình thành thói quen tự lực nghiên cứu tài liệu trước khi tới lớp

Hoạt động TH ở nhà trên E-learning sẽ giúp HS hình thành thói quen tự lựcnghiên cứu tài liệu trước khi đến lớp Để hình thành được thói quen này, HS cầnphải nhận biết, hiểu, phân tích, tổng hợp, so sánh sự vật hiện tượng được tiếp xúc;suy xét từ nhiều góc độ, có hệ thống trên cơ sở những lý luận và hiểu biết đã có mà

tự mình lĩnh hội kiến thức Đây là bước khởi đầu để rèn luyện thói quen tích cựckhám phá, tìm tòi mọi nơi, mọi lúc, mọi trường hợp và với nhiều đối tượng khác

nhau, nâng cao dần lên HS sẽ chủ động, tự lực nghiên cứu, độc lập tự giác tronghọc tập và tăng dần là học được nề nếp làm việc khoa học.

Để TH đạt hiệu quả thì HS cần kiên trì, có thái độ học tập nghiêm túc, phải tựgiác và có quyết tâm Khi đã thành thói quen thì HS sẽ thích thú với TH, từ đó biếtcách TH HS tự học bằng hành động của chính mình, “hành để học, học để hành”,qua quan sát mà học các phân tích, tư duy, tự mình biết cách phát hiện ra tính chất,bản chất sự vật/hiện tượng Cuối cùng là học cách tổng hợp, khái quát và diễn đạt

ra bằng lời kiến thức đã học

 Hình thành thói quen đặt câu hỏi

Bằng cách tự chịu trách nhiệm với việc học của mình và nguồn học liệu sẵn sàngtrên E-learning, HS hoàn toàn có thể xem lại khi cần hoặc sử dụng các trợ giúp cánhân có sẵn để tìm ra câu trả lời đúng đắn Với những vấn đề chưa hiểu, HS chủđộng hỏi thầy về những gì mình có nhu cầu Khi biết mình cần hỏi gì, hỏi đúngtrọng tâm chính là HS đã biết cách đặt câu hỏi

 Tạo nhu cầu trao đổi, tương tác với bạn, với thầy

Tri thức ban đầu qua TH của HS có thể chưa hoàn toàn đúng vì vậy, trong họctập HS cần bộc lộ sản phẩm học của mình qua thảo luận, biện luận, phản biện vềcác sản phẩm mới kiến tạo, để mỗi HS được chia sẻ thông tin, học hỏi lẫn nhau;qua diễn đạt (lập luận) và hỏi lại (phản biện) tự soi xét lại sản phẩn mới học đượccủa mình, bổ sung, chỉnh sửa và rút kinh nghiệm về cách học Theo tháp nhu cầuMaslow, HS sẽ hào hứng, có nhiều động lực tham gia học tập hơn khi được thểhiện trước mọi người

Ngoài ra, khi tham gia làm việc nhóm hiệu quả sẽ tác động tốt đến nhân cáchcũng như năng lực của chính HS đó bao gồm: biết cách cùng nhau suy nghĩ, có khảnăng tự điều chỉnh, có khả năng hợp tác, biết cách tranh luận và thuyết phục, họccách tôn trọng người khác, biết lắng nghe quan điểm của người khác, tích lũy kinhnghiệm làm việc nhóm Chú ý rằng hoạt động nhóm chỉ có thể đạt hiệu quả tốt nếu

GV phân chia công việc, nhiệm vụ hợp lý Mỗi cá nhân HS phải hoàn thành nhiệm

vụ của mình trong chuỗi nhiệm vụ chung của cả nhóm cộng tác Từng nhiệm vụnhỏ của từng người là một mô đun đã được phân chia sẵn chờ người học hoàn

chỉnh Qua đó, không có hiện tượng người làm ít, người làm nhiều mà là sự phốihợp nhau cùng hoàn thành công việc chung.

Thông qua thảo luận nhóm, HS biết cách tự thể hiện mình, bộc lộ suy nghĩ củabản thân, nuôi dưỡng tự tin Qua trao đổi, thảo luận, GV kịp thời phát hiện đượclỗi, thiếu sót trong quá trình tư duy, lập luận của HS để kịp thời chấn chỉnh, rènluyện cho các em cách tư duy khoa học đồng thời cũng hướng dẫn cả cách diễnđạt, trình bày vấn đề Do đó, HS thay vì chỉ học từ thầy mà còn học từ bạn, từ tàiliệu sách vở

 Hình thành và phát triển năng lực ngôn ngữ

Trong mô hình lớp học đảo ngược, giờ học ở lớp sẽ được GV tận dụng tối đa tổchức cho HS vận dụng, thực hành kiến thức, thảo luận nhóm hoặc triển khai các dự

án, giải quyết các vấn đề mở Trong các hoạt động này, HS được rèn luyện các kĩnăng phát biểu ý kiến trước nhiều người (nhóm học tập, lớp, các GV), kĩ năngtham gia, trao đổi ý kiến trong học tập dưới hình thức thảo luận, xemina, thực hànhtheo nhóm, biết sử dụng các nghi thức ngôn ngữ và giao tiếp với từng cá nhân khácnhau với tư cách cá nhân hay tư cách là người đại diện cho nhóm Trong hoạtđộng nhóm, HS sẽ học được các kĩ năng đối thoại, thương lượng và giải quyếtnhững bất đồng, xung đột quan điểm, học được kĩ năng biểu đạt bằng ngôn ngữ vàhành động, biết thông cảm, đồng cảm, biết lắng nghe người khác Ngoài ra, HS cóthể học thêm các kĩ năng biểu thị tính thân thiện và ân cần với bạn bè trong họctập, tự phê bình và phê bình, kĩ năng làm việc cùng nhau trong nhóm hợp tác Khiđược rèn luyện các kĩ năng trên, HS sẽ dần hình thành và phát triển năng lực ngônngữ

Ngoài ra, GV có thể hướng dẫn HS cách tổng hợp, đánh giá, bằng nhiều hìnhthức khác nhau: bằng lời văn, bảng biểu, sơ đồ, bản đồ tư duy…bằng ngôn ngữ củachính HS, diễn đạt theo cách hiểu của các em, chứ không phải là chép lại nội dungtrong tài liệu

 Hình thành thói quen vận dụng kiến thức giải quyết vấn đề

Năng lực giải quyết vấn đề bao gồm khả năng trình bày giả thuyết; xác địnhcách thức giải quyết và lập kế hoạch giải quyết vấn đề; khảo sát các khía cạnh, thu