SKKN vận dụng kiến thức liên môn vào dạy học bài trung quốc thời phong kiến( chương trình lịch sử lớp 10 ban cơ bản)

Trên thực tế, việc sử dụng kiến thức liên môn, sẽ giúp học sinh hiểu dượcsâu sắc các vấn đề lịch sử, nhận thức được sự phát triển của xã hội một cách liêntục, thống nhất, thấy được mối l

MỤC LỤC

1 Lời giới thiệu……… 1

2 Tên sáng kiến……… 2

3 Tác giả sáng kiến……….…… 2

4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến……….2

5 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến……….2

6 Ngày sáng kiến áp dụng lần đầu……….…… 2

7 Mô tả bản chất sáng kiến……… ……2

7.1.Về nội dung sáng kiến……….….2

7.1.1 Lí luận về dạy học liên môn……….….2

7.1.1.1 Quan niệm về dạy học liên môn……….…….2

7.1.1.2 Cơ sở của dạy học liên môn………3

7.1.1.3 Thực trạng của vấn đề dạy học liên môn hiện nay………6

7.1.2 Vận dụng kiến thức liên môn vào dạy học bài 5” Trung Quốc thời phong kiến……….7

7.1.2.1 Mục tiêu dạy học………7

7.1.2.2 Đối tượng dạy học của dự án……….9

7.1.2.3 Thiết bị dạy học, học liệu……….10

7.1.2.4 Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học……… 10

7.1.2.5 Minh chứng kết quả học tập của học sinh……… 24

7.2 Về khả năng áp dụng của sáng kiến……… 25

8 Những thông tin cần được bảo mật……….…26

9 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến……….…….26

10 Đánh giá lợi ích thu được từ việc áp dụng sáng kiến………26

10.1 Đánh giá lợi ích thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tác giả………27

10.2 Đánh giá lợi ích thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tổ chức, cá nhân……… … 27

11 Danh sách những tổ chức/cá nhân đã tham gia áp dụng sáng kiến …… …29

Tài liệu tham khảo……… 30

BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN

1 Lời giới thiệu

Trong hệ thống giáo dục của bất cứ quốc gia nào, môn Lịch sử là môn họcbắt buộc và có vai trò quan trọng hình thành nhân cách, tư tưởng và tinh thầncủa mỗi con người Chủ Tịch Hồ Chí Minh vĩ đại cũng từng khuyên “ Dân taphải biết sử ta, cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”

Mặc dù có vai trò, chức năng và nhiệm vụ quan trọng trong giáo dục thế

hệ trẻ nhưng hiện nay việc dạy học lịch sử vẫn chưa hoàn thành tốt vai trò củamình và một thực tế đáng buồn là học sinh không thích học môn lịch sử, xemnhẹ môn này Có thể nói rằng cùng với sự phát triển của kinh tế đất nước, nhậnthức của người dân ngày một nâng cao nhưng hiểu biết của học sinh ngày nay vềlịch sử dân tộc ngày càng mơ hồ đến mức báo động Việc tiếp thu kiến thức củacác em nhìn chung rất hời hợt, thiếu chính xác, thiếu tính hệ thống Đa phần họcsinh cho rằng học lịch sử phải ghi nhớ quá nhiều sự kiện, khô khan, khó nắm bắt

và cho rằng nó không phải là các môn công cụ cho định hướng cuộc sống saunày

Có thể thấy rằng tình trạng trên do nhiều nguyên nhân gây nên, song cơbản không phải do bản thân môn lịch sử mà do quan niệm phương pháp dạy họcmôn lịch sử chưa thật phù hợp, chưa đáp ứng được yêu cầu môn học đề ra

Bởi vậy, cần đổi mới phương pháp giảng dạy môn lịch sử, cần thay đổiphương pháp dạy, lấy học sinh làm trung tâm nhằm phát huy tính sáng tạo, chủđộng của học sinh Trong những năm gần đây Bộ giáo dục và đào tạo đã triểnkhai và thí điểm ở nhiều nơi trong đó có Vĩnh Phúc phương pháp dạy học vậndụng kiến thức liên môn, chủ đề tích hợp Tuy nhiên, vì nhiều lí do khách quan

và chủ quan nên nhiều giáo viên ở các trường phổ thông vẫn chưa vận dụngthường xuyên phương pháp dạy học này

Trên thực tế, việc sử dụng kiến thức liên môn, sẽ giúp học sinh hiểu dượcsâu sắc các vấn đề lịch sử, nhận thức được sự phát triển của xã hội một cách liêntục, thống nhất, thấy được mối liên hệ hữu cơ giữa các lĩnh vực trong đời sống

xã hội Việc sử dụng kiến thức liên môn còn giúp học sinh củng cố những hiểubiết của mình ở nhiều môn học khác Từ đó học sinh biết đặt các khái niệm đãhọc trong từng môn học cũng như giữa các môn học khác nhau để thực sự làmchủ kiến thức

Bản thân môn lịch sử cũng có mối quan hệ rất gần gũi với những mônkhoa học xã hội khác như: Văn học, Địa lý, Giáo dục công dân, Triết học… Nênkiến thức của các môn này có thể bổ sung, hỗ trợ cho nhau

Do đó, với việc vận dụng kiến thức liên môn vào giảng dạy môn lịch sửgiúp khắc phục được tình trạng khô cứng, nặng nề, tản mạn, rời rạc trong dạyhọc, làm cho học sinh hứng thú , say mê hơn với môn học lịch sử

Trong phạm vi sáng kiến này tôi chỉ đi sâu nghiên cứu chủ đề Vận dụng

kiến thức liên môn vào dạy học bài “Trung Quốc thời phong kiến” ( Chương

- Họ và tên: Trần Thị Liên Phương

- Địa chỉ tác giả sáng kiến: Trường THPT Quang Hà - Gia Khánh - Bình Xuyên

- Vĩnh Phúc

- Số điện thoại: 0976136366 Email: tranthilienphuong.gvquangha@vinhphuc.edu.vn

4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến : Giáo viên: Trần Thị Liên Phương- Trường

THPT Quang Hà- Bình Xuyên- Vĩnh phúc

5 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Môn lịch sử lớp 10- Ban cơ bản.

6 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: Sáng kiến được

áp dụng lần đầu vào tháng 10 năm 2018

7 Mô tả bản chất của sáng kiến:

7.1 Về nội dung của sáng kiến:

7.1.1 Lí luận về dạy học liên môn

7.1.1.1 Quan niệm về dạy học liên môn:

Dạy học liên môn là một trong những nguyên tắc quan trọng trong dạyhọc Đây được coi là một quan niệm dạy học hiện đại, nhằm phát huy tính tíchcực của học sinh, đồng thời nâng cao chất lượng giáo dục trong các nhà trường

Dạy học liên môn là hình thức tìm tòi những nội dung giao thoa giữa cácmôn học với nhau, những khái niệm, tư tưởng chung giữa các môn học, tức làcon đường tích hợp những nội dung từ một số môn học có liên hệ với nhau Từnhững năm 60 của thế kỉ XX, người ta đã đưa vào giáo dục ý tưởng tích hợptrong việc xây dựng chương trình dạy học Tích hợp là một khái niệm của líthuyết hệ thống, nó chỉ trạng thái liên kết các phần tử riêng rẽ thành cái toàn thể,cũng như quá trình dẫn đến trạng thái này

Tùy theo khoa học cụ thể mà có thể tích hợp các môn khoa học khác lạivới nhau như: Lí- Hóa- Sinh, Văn- Sử- Địa Hoặc có thể tích hợp được cả cácmôn tự nhiên với các môn xã hội như: Văn, Toán, Hóa, Sinh, GDCD…Ở mức

độ cao, sự tích hợp này sẽ hình thành những môn học mới, chứ không phải làmột sự lắp ghép thông thường các môn riêng rẽ lại với nhau Tuy nhiên, cácmôn vẫn giữ vị trí độc lập với nhau, chỉ tích hợp những phần gần nhau Ở mức

độ thấp thì việc tích hợp được thực hiện trong mối quan hệ liên môn Nhữngmôn được học riêng rẽ nhưng cần chú ý đến những nội dung có liên quan đếncác bộ môn khác, trong quá trình dạy học chỉ cần khai thác, vận dụng các kiếnthức có liên quan đến bài giảng mình đang thực hiện

Dạy học theo quan điểm liên môn có ba mức độ: ở mức độ thấp, giáo viênnhắc lại tài liệu, sự kiện, kĩ năng các môn có liên quan, cao hơn đòi hỏi học sinhnhớ lại và vận dụng kiến thức đã học của các môn học khác, và cao nhất đòi hỏi

học sinh phải độc lập giải quyết các bài toán nhận thức bằng vốn kiến thức đãbiết, huy động các môn có liên quan theo phương pháp nghiên cứu.

Dạy học vận dụng kiến thức liên môn giúp cho giờ học sẽ trở nên sinhđộng hơn, vì không chỉ có giáo viên là người trình bày mà học sinh cũng thamgia vào quá trình tiếp nhận kiến thức, từ đó phát huy tính tích cực của học sinh

Dạy học liên môn cũng góp phần phát triển tư duy liên hệ, liên tưởng ởhọc sinh Tạo cho học sinh một thói quen trong tư duy, lập luận tức là khi xemxét một vấn đề phải đặt chúng trong một hệ quy chiếu, từ đó mời có thể nhậnthức vấn đề một cách thấu đáo

7.1.1.2 Cơ sở của dạy học liên môn:

a Cơ sở lý luận

“Những người theo quan điểm duy vật biện chứng khẳng định tính thốngnhất vật chất của thế giới là cơ sở của mối liên hệ giữa các sự vật, hiện tuợng.Các sự vật, hiện tuợng tạo thành thế giới, dù có đa dạng, phong phú, có khácnhau bao nhiêu, song chúng đều chỉ là những dạng khác nhau của vật chất Nhờ

có tính thống nhất đó, chúng không thể tồn tại biệt lập, tách rời nhau, mà tồn tạitrong sự tác động qua lại, chuyển hóa lẫn nhau theo những quan hệ xác định.Chính trên cơ sở đó, triết học duy vật biện chứng khẳng định rằng, liên hệ làphạm trù triết học dùng đểchỉ sự quy định, sự tác động qua lại, sự chuyển hóalẫn nhau giữa các sự vật, hiện tượng hay giữa các mặt của một sự vật, của mộthiện tượng trong thế giới”

Giữa các bộ môn khoa học xã hội có quan hệ với nhau như: Giữa LịchSử- Văn Học, giữa Lịch Sử- Triết học, kiến thức của các môn có thể bổ sung, hổtrợ cho nhau, muốn hiểu được một tác phẩm văn học phải hiểu được hoàn cảnhsáng tác tức là phải biết hoàn cảnh lịch sử ra đời của tác phẩm Kiến thức củatriết học sẽ giúp ta hiểu về lực lượng sản xuất là gì, vì sao sự đấu tranh giữa các

mặt đối lập lại là động lực cho xã hội phát triển Khi dạy về Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, giáo viên không thể không nhắc tới Bình ngô đại cáo Vì vậy, vận

dụng nguyên tắc liên môn trong dạy học Lịch sử hay Văn học là việc thực hiện

tính kế thừa trong nhận thức các quá trình lịch sử dân tộc và thế giới từ cổ đếnkim, làm cho học sinh hiểu rõ sự phát triển của xã hội một cách thống nhất, liêntục, tránh nhận thức rời rạc, tản mạn Đồng thời học sinh có thể thấy mối liên hệhữu cơ giữa các lĩnh vực của đời sống xã hội, giữa các môn học, từ đó phát triển

tư duy cho học sinh

Như chúng ta biết, các sự vật, hiện tượng tạo thành thế giới luôn có mốiquan hệ gắn bó với nhau, tồn tại trong sự tác động qua lại và chuyển hóa lẫnnhau theo những quan hệ xác định Sự thay đổi sự vật, hiện tượng này có thể bắtnguồn từ sự thay đổi sự vật hiện tượng khác, và đồng thời nó sẽ ảnh hưởng đếnmột sự vật, hiện tượng khác nữa Do đó, khi nhận thức về một vấn đề, chúng taphải có quan điểm toàn diện, tránh quan điểm phiến diện chỉ xét sự vật, hiệntượng ở một mối liên hệ rồi vội vàng kết luận bản chất và quy luật của chúng Vìvậy, để nhận thức đúng đắn một vấn đề phải đặt chúng trong mối liện hệ giữacác bộ phận, giữa các yếu tố, giữa các mặt của chính sự vật, hiện tượng đó, trong

sự tác động qua lại giữa sự vật đó với sự vật khác, kể cả mối liên hệ trực tiếp vàmối liên hệ gián tiếp, trên cơ sở đó ta mới nhận thức đúng và đầy đủ một vấn đề

Con người là tổng hòa của các mối quan hệ xã hội Trong cuộc sống, conngười không ngừng hoàn thiện bản thân mình, và để tồn tại trong xã hội conngười phải có tri thức Con người tiếp nhận kiến thức thông qua quá trình họctập, học trong nhà trường, học ngoài xã hội Tri thức con người tiếp nhận baogồm tri thức tự nhiên và tri thức xã hội Có như vậy, con người mới phát triểnmột cách toàn diện

b Cơ sở thực tiễn

Nhìn chung trên thế giới, nhiều nước có xu hướng tích hợp các môn họcthuộc lĩnh vực khoa học xã hội như Lịch sử, Địa lí, Giáo dục công dân…để tạothành môn học mới, với hình thức tích hợp liên môn và tích hợp xuyên môn Xuhướng thứ hai là việc thực hiện quan điểm tích hợp nhưng không tạo môn họcmới Đại diện cho xu hướng này là Cộng hòa Liên bang Đức; Hà Lan…

Ở Việt Nam, cho đến nay việc nghiên cứu quan điểm tích hợp trong quátrình dạy học chưa được thực hiện một cách hệ thống, đầy đủ, đặc biệt là ở bậctrung học Tuy nhiên trong những năm gần đây, do yêu cầu của xã hội, nhiều nộidung mới đã được tích hợp vào môn học.

Khi thực hiện môn học tích hợp có ưu điểm sau: Làm cho qua trình họctập có ý nghĩa, xác đinh rõ mục tiêu, phân biệt cái cốt yếu và cái ít quan trọnghơn Dạy học sử dụng kiến thức trong tình huống, lập mối liên hệ giữa các kháiniệm đã học, tránh những kiến thức, kỹ năng trùng lặp Các kiến thức gắn liềnvới kinh nghiệm sống của học sinh, có điều kiện phát triển kỹ năng chuyên môn.Tuy nhiên khi thực hiện môn tích hợp cũng gặp phải những khó khăn như: Cònmới đối với các nhà trường, với giáo viên, với phương diện quản lý, tâm lý họcsinh và phụ huynh cũng như các nhà khoa học của mỗi bộ môn Các chuyên gia,các nhà sư phạm đào tạo giáo viên trong các trường sư phạm, các chuyên viênphụ trách môn học, họ khó có thể chuyển đổi từ chuyên môn sang lĩnh vực mớicần sự kết hợp với chuyên ngành khác mà họ đã gắn bó Giáo viên và các cán bộthanh tra, chỉ đạo thường gắn theo môn học, không dễ gì có thể yêu cầu họ thựchiện chương trình tích hợp các môn học Phụ huynh học sinh và những ngườilớn khó có thể ủng hộ những chương trình khác với chương trình mà họ đã đượchọc

7.1.1.3 Thực trạng của vấn đề dạy học liên môn hiện nay:

Thực trạng của vấn đề dạy học liên môn hiện nay có những nét chính sau:Hiện nay giáo viên rất tích cực trong việc đổi mới phương pháp, vận dụng quanđiểm dạy học liên môn vào giảng dạy các bộ môn để nâng cao hơn nữa hiệu quảgiáo dục Giáo viên đã nêu ra những thuận lợi cũng như khó khăn khi vận dụngquan niệm dạy học này là số học sinh có hứng thú tìm hiểu kiến thức các bộmôn nhất là các bộ tự nhiên ngày càng nhiều hơn, sách giáo khoa được trình bàytheo hướng “ mở” Tuy nhiên, việc vân dụng quan niệm dạy học này cũng gặpphải những khó khăn nhất định như điều kiện dạy học còn nhiều hạn chế, thiếu

thốn, do lượng kiến thức nhiều song thời gian học cho các môn thì ít, đời sốngcủa giáo viên còn thấp Học sinh ít hứng thú với các môn xã hội.

Mặc dù, quan niệm dạy học liên môn đã được vận dụng vào giảng dạylịch sử, song hiệu quả đạt được là chưa cao Do đó phần lớn học sinh hiện nay

có thái độ bình thường, chưa phát huy được tính tích cực trong học tập

Vì vậy, với sáng kiến này, không tham vọng gì nhiều, tôi chỉ muốn đưa ramột số nội dung cơ bản trong việc vận dụng kiến thức liên môn của một bộ môn

cụ thể là môn lịch sử và vào một bài học cụ thể là bài “Trung Quốc thời phong kiến” nhằm tăng sự hứng thú và phát huy được tính tích cực của học sinh trong

* Môn địa lí:

- Học sinh xác định được vị trí của Trung Quốc, đặc điểm điều kiện tựnhiên ở Trung Quốc Qua đó hiểu được vị trí địa lí, điều kiện tự nhiên có ảnhhưởng ra sao đến sự phát triển của lịch sử Trung Quốc nói chung và văn hóatruyền thống Trung Quốc nói riêng

* Môn ngữ văn:

- Học sinh hiểu biết về những tác phẩm văn học tiêu biểu của Trung Quốcthời phong kiến Nhờ có chữ viết, văn hóa Trung Quốc được truyền bá rộng rãi

ra bên ngoài, khu vực tiếp nhận rõ rệt nhất là khu vực Đông Nam Á

* Môn giáo dục công dân:

- Giáo dục lòng tự hào về truyền thống đánh giặc giữ nước,truyền thốngyêu nước của dân tộc ta.

- Giáo dục lòng biết ơn đối với các vị anh hùng dân tộc,đối với toàn thểdân tộc đã sẵn sàng chiến đấu,hi sinh cho Tổ quốc tự do khi kẻ thù xâm lược

- Giáo dục học sinh có thái độ tự hào, đồng thời trân trọng và giữ gìnnhững di sản văn hóa nhân loại

* Môn tin học:

- Biết cách tìm kiếm thông tin trên mạng Internet

- Biết cách làm một bài thuyết trình powerpoint

* Tư tưởng, tôn giáo

- Học sinh có những hiểu biết về sự ra đời, nội dung và vai trò của Nhogiáo trong xã hội phong kiến Trung Quốc và cả ở Việt Nam

* Nghệ thuật, Điêu khắc, Kiến trúc

- Học sinh có những hiểu biết cơ bản về các công trình kiến trúc, tác phẩmnghệ thuật của Trung Quốc như: Vạn Lý Trường Thành, hệ thống cung điện,lăng tẩm, nghệ thuật kinh kịch, tạc tượng

b) Kĩ năng:

Học sinh được hình thành và rèn luyện một số kỹ năng tổng hợp:

* Môn lịch sử:

- Rèn kỹ năng tổng hợp: Thông qua việc tìm hiểu một số triều đại phong

kiến Trung Quốc sẽ có góc nhìn tổng quan về toàn bộ Trung Quốc tghời phongkiến

- Rèn kĩ năng phân tích: Phân tích về sự hình thành và kết thúc của các triềuđại phong kiến, tình hình kinh tế, chính trị, xã hội và chính sách đối ngoại củaTrung Quốc qua các triều đại và những ảnh hưởng của văn hoá Trung Quốc đếnViệt Nam

- Rèn kỹ năng khai thác tranh ảnh: Thông qua hình ảnh của các nhân vậtlịch sử, các thành tựu kỹ thuật, công trình kiến trúc, điêu khắc của Trung Quốc,các em khai thác và làm nổi bật các giá trị của văn hoá nghệ thuật Trung Quốcthời kì này

* Môn địa lí:

Biết xác định vị trí và phương pháp sử dụng bản đồ

* Môn Giáo dục công dân: Biết cách tham gia các hoạt động xây dựng,bảo vệ

quê hương,đất nước phù hợp với khả năng của bản thân mình

* Môn tin học:

Kỹ năng tìm kiếm thông tin trên mạng

Kỹ năng quay video

Kỹ năng tạo lập bài thuyết trình bằng Powerroint

* Các bộ môn khác: Phân tích, tổng hợp vấn đề.

* Liên quan tới Kỹ năng sống: Kỹ năng lập kế hoạch Kỹ năng làm việc nhóm.

Kỹ năng giao tiếp Kỹ năng đồng cảm, lắng nghe

c) Thái độ

* Môn lịch sử: Tính chất phi nghĩa của các cuộc xâm lược của các triều

đại phong kiến trung quốc Quý trọng các di sản văn hoá, hiểu được ảnh hưởngcủa văn hoá Trung Quốc đối với Việt Nam

* Liên môn: Học sinh có ý thức học tập tích cực, hiểu biết toàn diện về nội dung kiến thức phổ thông; tích cực và say mê học tập

7.1.2.2 Đối tượng dạy học của dự án:

Để dạy học theo dự án, tôi chọn đối tượng là học sinh khối 10 (Cụ thể: Lớp10A)

- Số lượng học sinh: 40

- Đặc điểm của học sinh học theo dự án: Học sinh theo học dự án có đặcđiểm chung đều là các em theo học ban khoa học tự nhiên Việc chọn học sinhtheo dự án sẽ có những ưu và nhược điểm nhất định

Về ưu điểm: Các em đều là lớp khối A nên khả năng tư duy, phân tích,đánh giá vấn đề tương đối tốt Mặt khác, các em cũng có ý thức học tập, có niềmđam mê tìm tòi, khám phá

Về nhược điểm: Học sinh không phải chuyên ban nên chưa có hiểu biết sâu

về các vấn đề lịch sử, một số em còn chưa chú trọng môn học mà tập trungnhiều vào các môn khoa học tự nhiên

7.1.2.3 Thiết bị dạy học, học liệu:

- Thiết bị: Giáo án, bảng, máy vi tính, máy chiếu, máy ảnh, máy quay, đĩa CD,

bản ghi chép…

- Học liệu: Kiến thức liên môn, kiến thức thực tế, nguồn Internet, tư liệu từ đồngnghiệp

- Các ứng dụng công nghệ thông tin trong việc dạy và học dự án

- Học sinh cũng được củng cố về kiến thức cũng như kĩ năng sử dụngpowerpoint thông qua việc giáo viên giao đề tài thuyết trình về các vấn đề trongbài cho chuẩn bị trước Tới giờ dạy, mỗi nhóm sẽ có sản phẩm là một bàipowepoint hoàn chỉnh để thuyết trình đề tài nhóm mình.

- Phiếu học tập và phiếu kiểm tra đánh giá cuối giờ học

- Bài giảng điện tử của giáo viên

7.1.2.4 Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học:

- Hoạt động và tiến trình dạy học bao gồm các bước sau:

Tiết 7 Bài 5 Trung Quốc thời phong kiến”

- Dẫn dắt vào bài mới (Tích hợp Lịch sử - Địa lí)

Giáo viên trình chiếu lược đồ Trung Quốc thời cổ đại, dựa vào vào những kiếnthức về địa lí giáo viên có thể giới thiệu khái quát về vị trí địa lí, điều kiện tựnhiên của Trung Quốc Trung Quốc trong suốt chiều dài lịch sử là một nước lớn

ở châu Á Trên lãnh thổ Trung Quốc có hai con sông lớn chảy qua đó là sôngHoàng Hà ở phía Bắc và Trường Giang ở phía Nam Nơi đây đất đai phù xa màu

mỡ, đồng bằng rộng lớn đã tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển nông nghiệpkhi công cụ sản xuất còn tương đối thô sơ vì vậy nơi đây trở thành cái nôi củanền văn minh Trung Quốc Trên cơ sở mô hình các quốc gia cổ đại phươngĐông, Trung Quốc vào những thế kỷ cuối trước công nguyên do sự phát triển

của sản xuất, xã hội phan hoá giai cấp nên chế độ phong kiến ở đây sớm hìnhthành Nhà Tần đã khởi đầu xây dựng chính quyền phong kiến, hoàng đế cóquyền tuyệt đối Kinh tế phong kiến Trung Quốc chủ yếu là nông nghiệp, pháttriển thăng trầm theo sự hưng thịnh của chính trị Cuối thời Minh-Thanh đã xuấthiện mầm mống quan hệ sản xuất TBCN nhưng nó không phát triển được Trên

cơ sở những điều kiện kinh tế xã hội mới, kế thừa truyền thống của nền văn hoá

cổ đại, nhân dân Trung Quốc đã giành được nhiều thành tựu văn hoá rực rỡ Vậyqua trình hình thành và phát triển của chế độ phong kiến ở ATrung Quốc diễn ranhư thế nào? Những thành tựu văn hoá rực rỡ của Trung Quốc là gì? chúng ta sẽcùng tìm hiểu những vấn đề đó trong bài học hôm nay

- Nội dung bài học:

Hoạt động của thầy và trò Kiến thức cơ bản

- Trước hết GV gợi cho HS nhớ lại kiến

thức đã học ở bài các quốc gia cổ đại

phương đông,về các giai cấp cơ bản trong

xã hội ,sau đó đặt câu hỏi:

- Việc sử dụng công cụ bằng sắt ở Trung

Quốc vào TK thứ V TCN có tác dụng gì?

HS dựa vào kiến thức đã học để trả lời

GV củng cố và giải thích rõ thêm: Trong xã

hội Trung Quốc từ khi đồ sắt xuất hiện đã

có sự phân hoá hình thành hai giai cấp mới

là địa chủ và nông dân lĩnh canh, từ đây

hình thành quan hệ sản xuất phong kiến,

đoa là quan hệ bóc lột và nông dân lĩnh

canh thay thế cho quan hệ bóc lột giữa quý

tộc và nông dân công xã

1 Chế độ phong kiến thời Tần Hán.

-a.Sự hình thành nhà Tần - Hán:

GV củng cố và chốt ý: Trên lưu vực Hoàng

Hà và Trường Giang thời cổ đại có nhiều

nước nhỏ thwường chiến tranh sâu xé thôn

tính lẫn nhau làm thành cục diện xuân thu

chiến quốc Đến TK IV TCN nhà Tần có

tiềm lực kinh tế, quân sự mạnh hơn cả đã

lần lượt tiêu diệt các đối thủ, đến năm

221TCN đã thống nhát Trung Quốc, vua

Tần đã tự xưng là Tần Thuỷ Hoàng chế độ

Phong kiến Trung Quốc hình thành Nhà

Tần tồn tại được 15 năm sau đó bị cuộc

khởi nghĩa cảu Trần Thắng và Ngô Quảng

làm suy sụp

GV sử dụng tranh ảnh về nhà Tần để giới

thiệu về nhà Tần và nhân vật Tần Thuỷ

Hoàng

Năm 206 TCN Lưu Bang lập ra nhà Hán

đến đây chế độ phong kiến Trung Quốc

được xác lập Nhà Hán tồn tại đến năm 220

thì sụp đổ

- GV cho HS quan sát sơ đồ và trả lời câu

hỏi: Tổ chức bộ máy phong kiến thời Tần

-Hán ở Trung ương và địa phương như thế

- Năm 221 - TCN, nhà Tần đãthống nhất Trung Quốc, vua Tần tựxưng là Tần Thủy Hoàng

Lưu Bang lập ra nhà Hán 206

-220 TCN

Đến đây chế độ phong kiến TrungQuốc đã được xác lập

*Tích hợp Lịch sử- Giáo dục công dân,

Lịch sử- Giáo dục quốc phòng-an ninh.

- GV : Hãy kể tên các cuộc khởi nghĩa của

nhân dân ta chống lại sự xâm lược của nhà

Tần, nhà Hán?

- Học sinh trả lời:

- GV hệ thống lại: Cuộc khởi nghĩa của

nhân dân ta chống lại quân Tần thế kỉ III

TCN và đặc biệt là cuộc khởi nghĩa của Hai

Bà Trưng chống quân Hán năm 40 Hai Bà

b Tổ chức bộ máy nhà nước thời Tần - Hán:

- Ở TW: Hoàng đế có quyền tuyệtđối, bên dưới có thừa tướng, thái úycùng các quan văn, võ

- Ở địa phương: Quan thái thú vàHuyện lệnh

(tuyển dụng quan lại chủ yếu làhình thức tiến cử)

- Chính sách xâm lược của nhà Tần

- Hán: xâm lược các vùng xungquanh, xâm lược Triều Tiên và đấtđai của người Việt cổ

Trưng phất cờ khởi nghĩa được nhân dân

nhiệt liệt hưởng ứng giành được thắng lợi

buộc thái thú Tô Định chốn về Trung Quốc

Trưng Trắc lên làm vua xây dựng chính

quyền tự chủ đến năm 42 nhà Hán lại đưa 2

vạn quân sang xâm lược, hai Bà Trưng đã

tổ chức kháng chiến anh dũng nhưng do

chênh lệch về lực lượng nên thất bại, hai Bà

Trưng hy sinh Đây là mở đầu cho phong

trào đấu tranh chống áp bức, dô hộ của dân

tộc ta

Hoạt động 2: Hoạt động theo từng nhóm

- GV nêu câu hỏi cho từng nhóm:

+ Nhóm 1: Nhà Đường được thành lập như

thế nào?

+Nhóm 2: Kinh tế thời Đường so với các

triều đại trước? Nội dung của chính sách

Quân điền?

+ Nhóm 3: Bộ máy nhà nước thời Đường

có gì khác so với các triều đại trước?

+ Nhóm 4: Vì sao lại nổ ra các cuộc khởi

nghĩa nông dân vào cuối triều đại nhà

Đường?

HS từng nhóm đọc SGK, tìm ý trả lời và

thảo luận với nhau

Sau đó đại diện các nhóm lên trình bày, các

nhóm khác nghe và bổ sung

- Cuối cùng GV nhận xét và chốt ý:

+ Nhóm 1: Sau khi nhà Hán lâm vào tình

2 Sự phát triển chế độ phong kiến dưới thời Đường

a Về kinh tế:

+ Nông nghiệp: chính sách quânđiền, áp dụng kỹ thuật canh tácmới, chọn giống, dẫn tới năngsuất tăng

+ Thủ công nghiệp và thươngnghiệp phát triển thịnh đạt: có các

trạng loạn lạc kéo dài, Lý Uyên dẹp loạn

lên ngôi hoàng đế lập ra nhà Đường

+ Nhóm 2: Kinh tế nhà Đường phát triển

hơn các triều đại trước đặc biệt nông nghiệp

có chính sách quân điền: Nội dung lấy

ruộng đất công và ruộng đát bỏ hoang chia

cho nông dân cày cấy khi nhận ruộng nông

dân phải nộp tô thuế cho nhà nước theo chế

độ tô, dung, điệu Thủ công nghiệp và

thương nghiệp thịnh đạt dưới thời Đường

* Tích hợp lịch sử-GDCD, lịch sử-GDQP

+ Nhóm 3: Bộ máy nhà nước thời Đường

tiếp tục củng cố từ trung ương đến địa

phương làm cho bộ máy cai trị phong kiến

nguỳ càng hoàn chỉnh Có thêm chức Tiết

độ sứ cai quản vừng biên cương bên cạnh

việc cử con em quan lại cai quản ở địa

phương còn có chế độ thi tuyển người làm

quan Nhà Đường tiếp tục chính sách xâm

lược mở rộng lãnh thổ Nhà Đường đã từng

đặt ách thống trị lên đất nước ta và đã bị

nhân dân ta vùng lên khời nghĩa trong đó

có cuộc khởi nghĩa tiêu biểu của Mai Thúc

Loan (năm 722)

+ Nhóm 4: Cuối thời Đường mâu thuẫn xã

hội sâu sắc Năm 874 khởi nghĩa của

Hoàng Sào nổi ra nhà Đường bị lật đổ

Trung Quốc lại hỗn loạn nhưng Triệu

Khuông Dẫn đã tiêu diệt các thế lực phong

xưởng thủ công (tác phường) luyệnsắt, đóng thuyền

 Kinh tế thời Đường phát triểncao hơn so với các triều đại trước

b Về chính trị:

- Từng bước hoàn thiện chínhquyền từ TW xuống địa phương, cóchức Tiết độ sứ

- Tuyển dụng quan lại bằng thi cử(bên cạnh cử con em thân tín xuốngcác địa phương)

kiến lập ra nhà Tống năm 960 ( Nhà Tống 2

lần đem quân xâm lược nước ta) Nhân dân

ta phải hai lần kháng chiến chống Tống

dưới thời tiền lê và thời Lý - Mâu thuẫn xã hội dẫn đến khởi

nghĩa nông dân thế kỷ X khiến chonhà Đường sụp đổ

Câu 3 Vua Tần xưng là

A Vương B Hoàng đế C Đại đế D Thiên tử

Câu 4 Nét nổi bật của tình hình nông nghiệp dưới thời Đường là

A Nhà nước thực hiện giảm tô thuế, bớt sưu dịch

B Nhà nước thực hiện chế độ quân điền

C Nhà nước thực hiện chế độ tô, dung, điệu

D Áp dụng kĩ thuật canh tác mới vào sản xuất

Câu 5 Đặc điểm nổi bật của chế độ phong kiến Trung Quốc dưới thời Đường là gì?

A Chính quyền phong kiến được củng cố và hoàn thiện hơn

B Kinh tế phát triển tương đối toàn diện

C Mở rộng lãnh thổ thông qua xâm lấn, xâm lược các lãnh thổ bên ngoài

D Chế độ phong kiến Trung Quốc phát triển đến đỉnh cao

Tiết 8 Bài 5 Trung Quốc thời phong kiến

1 Ổn định tổ chức

10B

2 Kiểm tra bài cũ:

Câu 1 Nhà Tần - Hán được hình thành như thế nào? Tại sao nhà Tần lại thống nhất được Trung Quốc?

Câu 2 : Nhà Đường được thành lập như thế nào? Nêu những biểu hiện của sự phát triển thịnh trị của nhà Đường?

3 Tổ chức hoạt động dạy học

- Dẫn dắt vào bài mới (Tích hợp lịch tư tưởng, lịch văn học, lịch

sử-khoa học kỹ thuật, lịch sử-kiến trúc)

Đến thời Minh- Thanh đã xuất hiện mầm mống quan hệ sản xuất tư bản chủnghĩa, nhưng nó không phát triển được Trên cơ sở những điều kiện kinh tế- xãhội mới, kế thừa truyền thống của nền văn hóa cổ đại, nhân dân trung Quốc đãđạt được nhiều thành tựu rực rỡ trên tất cả các lĩnh vực từ tư tưởng, sử học, vănhọc và khoa học kĩ thuật Vậy nhà Minh, Thanh được thành lập như thế nào? Cóchính sách cai trị ra sao và cụ thể những thành tựu văn hóa của Trung Quốc thờiphong kiến là gì chúng ta cùng tìm hiểu nội dung bài học ngày hôm nay

- Nội dung bài học:

Hoạt động của thầy và trò Kiến thức cơ bản

- Phong trào khởi nghĩa nông dân của

Chu Nguyên Chương đã lập ra nhà Minh

(1638-1644) Khởi nghĩa của Lý Tự

3 Trung Quốc thời Minh - Thanh

a Sự thành lập nhà Minh, nhà Thanh:

- Nhà Minh thành lập (1638 - 1644),người sáng lập là Chu NguyênChương

- Nhà Thanh thành lập 1644 - 1911

Thành đã làm nhà Minh sụp đổ, giữa lúc

đó bộ tộc Mãn Thanh ở phía Bắc Trung

Quốc đánh bại Lý Tự Thành lập ra nhà

Thanh (1644-1911)

- GV : Dưới thời Minh kinh tế có điểm gì

mới so với các triều đại trước? Biểu

hiện?

- HS tìm ý trả lời:

- GV nhận xét chốt ý: Các vua triều Minh

đã thi hành nhiều biện pháp nhằm khô

phục phát triển kinh tế Đầu TK XVI

quan hệ sản xuất phong kiến đã xuất hiện

ở Trung Quốc, biểu hiện trong các ngành

nông nghiệm thủ công nghiệp, thương

nghiệp Các thành thị mọc lên nhiều và

phồn thịnh Bắc Kinh, Nam Kinh không

chỉ là trung tâm chính trị mà là trung tâm

kinh tế lớn

- Sự thịnh trị của nhà Minh còn được thể

hiện ở lĩnh vực chính trị: ngay từ khi lên

ngôi Minh Thái Tổ đã quan tâm đến xây

dựng chế độ quân chủ chuyên chế trung

ương tạp quyền, quyền lực ngày một tập

trung vào trong tay nhà vua, bỏ chức thừ

tướng, thái uý, giúp việc cho vua là 6 bộ,

vua tập trung mọi quyền hành trong tay,

trực tiếp chỉ huy quân đội

- GV đặt câu hỏi: Tại sao nhà Minh với

b Sự phát triển kinh tế dưới triều Minh: Từ thế kỷ XVI đã xuất hiện

mầm mống kinh tế TBCN:

+ Thủ công nghiệp: xuất hiện côngtrường thủ công, quan hệ chủ -người làm thuê

+ Thương nghiệp phát triển, thànhthị mở rộng và phồn thịnh

c Về chính trị:

- Bộ máy nhà nước phong kiến ngàycàng tập quyền Quyền lực ngàycàng tập trung trong tay nhà vua

- Mở rộng bành trướng ra bên ngoàitrong đó có sang xâm lược Đại Việtnhưng đã thất bại nặng nề