SKKN nâng cao hiệu quả các giờ dạy thực hành trong chương i a – sinh học 11 cơ bản tại trường THPT hai bà trưng

Dạy học thực hành, thí nghiệm giúp rèn luyện cho HS các kĩ năngkhéo léo trong các thao tác tay chân, kĩ năng bố trí thí nghiệm, thu thập kết quả, giải thích kết quả thực nghiệm, lý giải,

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VĨNH PHÚC

TRƯỜNG THPT HAI BÀ TRƯNG

===***===

BÁO CÁO KẾT QUẢ

NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN

Tên sáng kiến:

NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÁC GIỜ DẠY THỰC HÀNH TRONG CHƯƠNG I A – SINH HỌC 11 CƠ BẢN TẠI TRƯỜNG

THPT HAI BÀ TRƯNGTác giả sáng kiến : NGUYỄN THỊ DUYÊN

Mã sáng kiến : 38 56 01

MỤC LỤC

1 Lời giới thiệu 1

2 Tên sáng kiến 2

3 Tác giả sáng kiến 2

4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến 2

5 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến 2

6 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu 2

7 Mô tả bản chất của sáng kiến 3

7.1 Về nội dung sáng kiến 3

7.2 Về khả năng áp dụng của sáng kiến 29

8 Những thông tin cần được bảo mật 29

9 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến 29

10 Đánh giá lợi ích thu được 29

11 Danh sách những tổ chức/ cá nhân đã tham gia áp dụng thử hoặc áp dụng sáng kiến lần đầu 31

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 1 Kết quả học tập của học sinh lớp thực nghiệm và lớp đối chứng 25

Bảng 2 Thống kê về thái độ của học sinh lớp thực nghiệm với các giờ thực hành 26Bảng 3 Thống kê về thái độ của học sinh lớp đối chứng với các giờ thực hành 27

BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN

1 LỜI GIỚI THIỆU

Thực hành và thí nghiệm là một bộ phận không thể tách rời trong quá trình dạy học Dạy học thực hành, thí nghiệm giúp rèn luyện cho HS các kĩ năngkhéo léo trong các thao tác tay chân, kĩ năng bố trí thí nghiệm, thu thập kết quả, giải thích kết quả thực nghiệm, lý giải, đưa ra các giả thuyết và tự tiến hành các thí nghiệm ủng hộ hay bác bỏ giả thuyết của mình Bên cạnh đó dạy học thực hành, thí nghiệm còn khơi dậy niềm say mê, hứng thú, niềm tin vào nghiên cứu khoa học cho HS Việc kết hợp giữa lý thuyết với thực hành còn giúp cho HS ghi nhớ kiến thức lâu hơn, sâu hơn, từ đó góp phần nâng cao chất lượng học tập của HS tại các trường trung học phổ thông

Với bộ môn Sinh học là môn khoa học thực nghiệm, chuyên nghiên cứu về

sự vật, hiện tượng và các quá trình sinh học, kiến thức gắn với đời sống thực tiễn,

do đó vai trò của thực hành, thí nghiệm đóng vai trò quan trọng trong việc rèn luyện năng lực tư duy, sáng tạo cho học sinh ở các trường trung học phổ thông

Trong chương trình Sinh học THPT nói chung và chương trình Sinh học

11 nói riêng có nhiều nội dung thực hành, đòi hỏi HS được tham gia đầy đủ, tíchcực Tuy nhiên, với điều kiện cơ sở vật chất và nguồn nhân lực của nhà trườnghiện nay còn gây khó khăn cho việc dạy học các bài thực hành của GV và HS.Trong thực tế giảng dạy, nhiều GV còn gặp khó khăn trong việc chuẩn bị, tổchức dạy học các bài thực hành theo yêu cầu của chương trình sách giáo khoahiện hành Với kinh nghiệm nhiều năm giảng dạy bộ môn và học hỏi đồngnghiệp, bản thân tôi đã đúc rút được một số kinh nghiệm trong giảng dạy một sốnội dung thực hành, thí nghiệm Vì vậy, tôi đã chọn, tiến hành nghiên cứu và áp

dụng đề tài: “Nâng cao hiệu quả các giờ dạy thực hành trong chương I A – Sinh học 11 cơ bản tại trường THPT Hai Bà Trưng” Hi vọng đề tài này sẽ

đưa ra một số gợi ý giúp GV giải quyết khó khăn trên, đồng thời nhằm nâng caohiệu quả dạy học thực hành môn sinh học tại các trường THPT trong giai đoạnhiện nay

2 TÊN SÁNG KIẾN

“Nâng cao hiệu quả các giờ dạy thực hành trong chương I A – Sinh học 11

cơ bản tại trường THPT Hai Bà Trưng”

3 TÁC GIẢ SÁNG KIẾN

- Họ và tên: Nguyễn Thị Duyên

- Địa chỉ tác giả sáng kiến: Trường THPT Hai Bà Trưng, Thành phố PhúcYên, Tỉnh Vĩnh Phúc

- Số điện thoại: 0398601415

- Email: nguyenthiduyen.gvhaibatrung@vinhphuc.edu.vn

4 CHỦ ĐẦU TƯ TẠO RA SÁNG KIẾN

- Tác giả: Nguyễn Thị Duyên

- Chức vụ: Giáo viên, trường THPT Hai Bà Trưng

+ Phát triển năng lực tự học, sáng tạo, niềm say mê nghiên cứu khoa học của HS

+ Rèn luyện cho HS các kĩ năng thao tác chân tay (cẩn thận, tỉ mỉ, linhhoạt, khéo léo ), kĩ năng bố trí thí nghiệm, thu thập kết quả, giải thích kết quảthực nghiệm, các đức tính kiên nhẫn, biết chấp nhận thử thách và tự tìm cáchvượt qua các thách thức

+ Giúp GV nâng cao trình độ chuyên môn, áp dụng vào công tác giảng dạy

bộ môn Sinh học nhằm phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của HStrong các tiết học thực hành

6 NGÀY SÁNG KIẾN ĐƯỢC ÁP DỤNG LẦN ĐẦU HOẶC ÁP DỤNG THỬ: Tháng 9 năm 2019

7 MÔ TẢ BẢN CHẤT CỦA SÁNG KIẾN

7.1 Về nội dung của sáng kiến

7.1.1 Cơ sở lý luận

7.1.1.1 Thí nghiệm, thực hành là gì?

Theo từ điển Tiếng Việt thì thí nghiệm là gây ra một hiện tượng, một sựbiến đổi nào đó trong điều kiện xác định để tìm hiểu, nghiên cứu, kiểm tra haychứng minh; hay thí nghiệm là làm thử để rút kinh nghiệm [5]

Theo từ điển Wikipedia thì thí nghiệm là một bước trong phương phápkhoa học dùng để phân minh giữa mô hình khoa học hay giả thuyết Thí nghiệmcũng được sử dụng để kiểm tra tính chính xác của một lý thuyết hoặc một giảthuyết mới để ủng hộ chúng hay bác bỏ chúng [7]

Như vậy, thí nghiệm là những thử nghiệm được tiến hành trong một haymột số điều kiện được thay đổi nhằm đánh giá ảnh hưởng của các tác động Từnhững quan sát, số liệu ghi chép, thống kê được tiến hành phân tích nhằm kiểmchứng, chứng minh hoặc khám phá sau bài học

Thực hành là làm để áp dụng lí thuyết vào thực tế hay lí thuyết phải đi đôivới thực hành [6]

Trong các bài thực hành của môn Sinh học, có thể có một hay một số thínghiệm nhằm giải thích, minh họa cho những kiến thức lý thuyết Các thínghiệm có thể được tiến hành trong phòng bộ môn (phòng thí nghiệm), trongvườn trường hoặc HS tiến hành tại nhà Trong giảng dạy, thí nghiệm có thể được

sử dụng ở khâu lĩnh hội kiến thức mới, củng cố, hay kiểm tra đánh giá, từ đó rènluyện cho HS phẩm chất của một nhà khoa học đồng thời làm cho các em thêmyêu thích môn học

7.1.1.2 Vai trò thí nghiệm, thực hành trong dạy học Sinh học

Tục ngữ Việt Nam có câu “Trăm nghe không bằng một thấy”, đủ để nói

lên vai trò của thí nghiệm thực hành trong dạy học môn Sinh học nói riêng vàdạy học các môn khoa học thực nghiệm nói chung

- Qua thí nghiệm thực hành, HS vận dụng được kiến thức vào những tình huốngkhác nhau

- Thực hành có liên quan đến nhiều giác quan (quan sát, thao tác tiến hành thínghiệm, tư duy phân tích, tổng hợp, trừu tượng hóa và khái quát hóa…) giúp

HS lĩnh hội tri thức một cách sâu sắc, vững chắc, giúp phát triển tư duy Hơnnữa, thí nghiệm thực hành còn tạo cho HS một động lực bên trong, thúc đẩycác em thêm hăng say học tập

7.1.1.3 Yêu cầu của thí nghiệm thực hành

- Phải hiểu rõ được mục đích của thí nghiệm, các điều kiện thí nghiệm Đây làđiều kiện quan trọng nhất khi tiến hành các thí nghiệm

- Việc quan sát diễn biến các hiện tượng trong quá trình thí nghiệm phải thật chính xác

- Vạch ra bản chất bên trong của các hiện tượng quan sát được từ thí nghiệmthông qua việc thiết lập mối quan hệ giữa nguyên nhân – kết quả giữa cáchiện tượng

- Đối với các thí nghiệm định tính thì không nên quá tiết kiệm nguyên liệu, sẽkhó quan sát kết quả Các thí nghiệm định lượng thì cần chính xác hàm lượngcác chất làm thí nghiệm mới có kết quả

7.1.1.4 Quy trình một bài thí nghiệm thực hành

Một bài thí nghiệm thực hành có thể gồm các bước sau [4]:

* Bước 1 Xác định mục tiêu (cho GV và cho HS):

GV nêu mục tiêu thí nghiệm (hoặc hướng dẫn HS phát biểu mục tiêuthực hành), phải đảm bảo mỗi HS nhận thức được và phát biểu rõ mục tiêulàm thí nghiệm để làm gì?

* Bước 2 Kiểm tra kiến thức cơ sở và kiểm tra sự chuẩn bị thực hành (trả lời câu hỏi: có làm được không?)

Trước mỗi bài thực hành, GV phải có kế hoạch đảm bảo chuẩn bị đầy

đủ dụng cụ, hóa chất, mẫu vật và các điều kiện cần thiết khác để thí nghiệmthành công GV có thể giao cho HS chuẩn bị nhưng phải hướng dẫn, kiểm tra

* Bước 3 Xác định nội dung thực hành (trả lời câu hỏi: làm như thế nào?)

- HS có thể tự đọc quy trình thí nghiệm (nếu có sẵn trong bài thực hành) hoặc

GV giới thiệu cho HS quy trình thí nghiệm

- HS tự tiến hành thí nghiệm theo quy trình đã cho để thu thập số liệu

* Bước 4 Tiến hành các hoạt động thực hành (trả lời câu hỏi: quan sát thấy gì? Thu được kết quả ra sao?)

- HS quan sát, ghi lại các kết quả quan sát được trong quá trình làm thí

- Giải thích các hiện tượng quan sát được: đây là giai đoạn có nhiều thuận lợi

để tổ chức HS học theo phương pháp tích cực GV có thể dùng hệ thống câu hỏi dẫn dắt theo kiểu nêu vấn đề giúp HS tự giải thích các kết quả

- Rút ra kết luận cần thiết: GV yêu cầu HS căn cứ vào mục tiêu ban đầu trước khi làm thí nghiệm để đánh giá công việc đã làm

* Bước 6 Viết báo cáo thực hành

7.1.2 Thực trạng dạy học thực hành thí nghiệm tại các trường THPT

Trong chương trình SGK Sinh học THPT hiện nay, hầu hết các bài thựchành thí nghiệm được bố trí ở cuối mỗi chương (phần) để củng cố, minh họacho các kiến thức lý thuyết đã được trình bày trong các bài học của chương(phần) đó Giờ thực hành là tiết học mà HS được trực tiếp thực hiện các thaotác để chứng minh cho các kiến thức đã được học là đúng và một lần nữa táihiện và khắc sâu kiến thức

Tuy nhiên, điều kiện cơ sở vật chất và nguồn nhân lực của các trườngTHPT ở tỉnh Vĩnh Phúc nói chung và trường THPT Hai Bà Trưng nói riêngchưa đáp ứng được yêu cầu của các tiết dạy thực hành: - Về cơ sở vật chất:

+ Các thiết bị dạy học còn thiếu, chưa đồng bộ, còn hạn chế về cả số lượng vàchất lượng, nhiều thiết bị dạy học quá cũ, không có hóa chất hoặc hóa chất đãhết hạn sử dụng… chưa đáp ứng được yêu cầu của các bài thực hành theo chương trình hiện hành

+ Nhiều thiết bị được trang bị cho phòng bộ môn nhưng thực tế chúng rất ítđược sử dụng do thời lượng dành cho thực hành ít, lý thuyết dài và khá nặngnên GV không có đủ thời gian để khai thác các thí nghiệm không có trongchương trình SGK.

+ Không có khu vườn thực nghiệm cho bộ môn Sinh học: khi tiến hành cáctiết thực hành GV rất khó trong việc bố trí không gian thí nghiệm cho phùhợp với yêu cầu của bài thực hành (Ví dụ bài thực hành số 7 – Sinh học 11,

HS rất khó tìm nơi để đặt chậu cây và theo dõi kết quả thí nghiệm; bài 46 –Sinh học 11, HS không có điều kiện để tiến hành giâm, chiết, ghép trên cây vàtheo dõi kết quả….)

- Về nguồn nhân lực, ở hầu hết các trường THPT trên địa bàn tỉnh hiện chưa

có nhân viên chuyên phụ trách phòng thí nghiệm của bộ môn (cùng GV bộmôn sắp xếp, chuẩn bị cho các bài thực hành) Đa số cán bộ phụ trách phòngthí nghiệm đóng vai trò “giữ chìa khóa” phòng thực hành đồng thời kiêmnhiệm nhiều nhiệm vụ khác Trong khi việc chuẩn bị tiết thực hành tốn nhiềuthời gian, công sức lại đòi hỏi GV tiến hành phải có kĩ năng…

Từ những lý do trên dẫn đến hình thành tâm lý GV “ngại” thực hành.Thực tế có nhiều GV không thể thường xuyên đưa HS lên phòng làm thựchành Thay vì HS trực tiếp thực hành thì nội dung đó được GV “dạy chay”hoặc GV làm minh họa, trình diễn để HS xem hoặc GV tổ chức cho HS cả lớpvào phòng thí nghiệm làm cùng lúc với số lượng thiết bị thí nghiệm hạnchế… thì HS sẽ không thể hình thành được kĩ năng cũng như rèn luyện đượcnhững đức tính cần thiết của người làm khoa học Ngay cả những thí nghiệmtrong chương trình SGK có thể tiến hành được khi bổ sung thêm một số thiết

bị “tự chế” phù hợp cũng ít được GV quan tâm thực hiện

Dù các thao tác thực hành ban đầu của HS còn vụng về và có thể thấtbại, nhưng việc GV chia lớp thành nhiều nhóm nhỏ (tối đa khoảng 10 em) để

HS phải tự mình làm thí nghiệm cũng mang lại những hiệu quả nhất định Từthực tế việc dạy học thực hành ở trường THPT chưa được chú trọng đúngmức, thực hành chưa mang lại hiệu quả mong muốn nên trong phạm vi của đềtài này, tôi xin chia sẻ một số kinh nghiệm dạy học các bài thực hành trong

chương I A – Chuyển hóa vật chất và năng lượng ở thực vật - Sinh học 11 cơbản Đề tài sẽ đưa ra một số gợi ý để tiết dạy thực hành có thể tiến hành đượctrong bối cảnh cơ sở vật chất còn thiếu, giúp HS hứng thú học tập bộ môn từ

đó nâng cao hiệu quả dạy học các bài thực hành Cụ thể:

- Sử dụng tối ưu những thiết bị còn sử dụng được trong phòng bộ môn

- Thay thế bằng một số dụng cụ thực hành dễ kiếm, rẻ tiền hoặc tận dụng những vật dụng xung quanh đời sống

- Đề xuất các thao tác thực hành dễ tiến hành giúp GV và HS tiến hành thí nghiệm đạt hiệu quả, đảm bảo mục tiêu bài học

7.1.3 Thiết kế các bài dạy thực hành trong chương I A – Chuyển hóa vật chất và năng lượng ở thực vật – Sinh học 11 cơ bản

Chương I A - Chuyển hóa vật chất và năng lượng ở thực vật (Sinh học 11

cơ bản) gồm 3 bài thực hành:

Bài 7 Thực hành: Thí nghiệm Thí nghiệm 1: So sánh tốc độ thoát hơi

1 về thoát hơi nước và thí nước ở hai mặt lá

nghiệm về vai trò của phân bón Thí nghiệm 2: Nghiên cứu vai trò của

phân bón NPK

2 Bài 13 Thực hành: Phát hiện Thí nghiệm 1: Chiết rút diệp lục

diệp lục và carôtenôit Thí nghiệm 2: Chiết rút carôtenôitBài 14 Thực hành: Phát hiện Thí nghiệm 1: Phát hiện hô hấp qua sự

Sau khi học bài này, HS cần phải:

- Biết sử dụng giấy côban clorua để phát hiện tốc độ thoát hơi nước khác nhau

ở hai mặt của lá

- Biết bố trí thí nghiệm về vai trò của phân bón NPK đối với cây trồng

2 Kĩ năng

- Rèn luyện cho HS các kĩ năng:

+ Quan sát, đo đạc, tư duy phân tích, tổng hợp

+ Thiết kế thí nghiệm, làm thực nghiệm, thu thập số liệu và kết quả thí

nghiệm, giải thích kết quả thí nghiệm và rút ra các kết luận

- Rèn cho HS đức tính kiên nhẫn, tự học, sáng tạo

- Giấy lọc tẩm dung dịch côban clorua 5%: 2 chiếc

- Bình hút ẩm (lọ kín có gói chống ẩm lấy từ các hộp bánh kẹo) để giữ giấy tẩmcôban clorua (lưu ý nếu giấy tẩm côban clorua chuyển sang màu hồng do ẩm thìdùng máy sấy tóc sấy khô và sử dụng để tiến hành thí nghiệm)

* Mẫu vật: Một chậu cây có lá với phiến lá to

2 Thí nghiệm 2

* Dụng cụ và hóa chất:

- Cốc nhựa có đường kính 10 – 20 cm: 2 chiếc

- Tấm xốp tròn có kích thước nhỏ hơn lòng cốc nhựa để có thể đặt vừa tronglòng cốc Trên tấm xốp có đục lỗ, đường kính lỗ vừa đủ để rễ cây xuyên qua,khoảng cách giữa các lỗ khoảng 10 mm: 2 tấm

- Thước nhựa có chia độ đến mm: 1 chiếc

- Cốc thủy tinh dung tích 500 ml: 1 chiếc

- Cốc đong (có mỏ) dung tích 250 ml: 1 chiếc

- Đũa thủy tinh: 1 chiếc

* Hóa chất: Dung dịch dinh dưỡng (phân NPK): 0,5 g phân bón NPK pha với 0,5 lít nước sạch (có thể nghiền nhỏ phân bón NPK rồi pha với nước vì phân bónNPK khó tan)

* Mẫu vật: Hạt đậu đen đã nảy mầm 2 - 3 ngày

III Nội dung và cách tiến hành

1 Thí nghiệm 1: So sánh tốc độ thoát hơi nước ở hai mặt

lá * Cách tiến hành:

- Trước khi tiến hành thí nghiệm: Lấy giấy lọc tẩm vào dung dịch côban clorua(giấy lọc có màu hồng), sau đó dùng máy sấy tóc để sấy khô giấy lọc Khi nướcbay hơi hết, giấy lọc có màu xanh da trời Bảo quản giấy tẩm côban clorua trong

lọ hút ẩm đã chuẩn bị sẵn

- Đặt 2 miếng giấy lọc đã tẩm côban clorua (màu xanh da trời) đối xứng nhauqua 2 mặt của lá Đặt 2 lam kính trên 2 miếng giấy lọc và dùng kẹp gỗ ép 2 lamkính vào 2 miếng giấy lọc tạo thành hệ thống kín

- Dùng đồng hồ bấm giây để so sánh thời gian giấy chuyển từ màu xanh da trờisang màu hồng và diện tích giấy có màu hồng ở mặt trên và mặt dưới lá trongcùng thời gian

2 Thí nghiệm 2: Nghiên cứu vai trò của phân bón NPK

- Mỗi nhóm pha dung dịch dinh dưỡng (NPK) có nồng độ 1g/l: cân 0,5g phânbón NPK, nghiền nhỏ rồi cho vào bình thủy tinh có chứa 0,5 lít nước sạch vàkhuấy đều cho phân hòa tan hết

- Gắn tấm xốp vào cốc đối chứng và cốc thí nghiệm sao cho tấm xốp nổi trên mặt nước, rễ mầm hướng xuống đáy cốc

- Đặt các cốc vào nơi có ánh sáng (khoảng 8 giờ/ngày) và theo dõi sự sinh trưởng của các cây trong 2 cốc.

- Quan sát, đo chiều cao của các cây trong cốc thí nghiệm và cốc đối chứng Tính chiều cao trung bình của các nhóm cây rồi ghi kết quả quan sát được vào vở

IV Thu hoạch

- Các nhóm báo cáo kết quả trước lớp

1 Thí nghiệm 1

- Kết quả:

+ Thời gian giấy lọc chuyển từ màu xanh da trời sang màu hồng ở mặt dưới của

lá nhanh hơn so với mặt trên

+ Diện tích giấy có màu hồng ở mặt dưới lớn hơn mặt trên của lá (trong cùng thời gian)

- Giải thích: Sự thoát hơi nước ở cây chủ yếu qua khí khổng Số lượng khíkhổng ở mặt dưới của lá cây nhiều hơn so với mặt trên -> Thoát hơi nước ở mặtdưới xảy ra nhanh hơn và nhiều hơn so với mặt trên lá

+ Cây ở chậu thí nghiệm được cung cấp đủ NPK cây sinh trưởng và phát triển bình thường

7.1.3.2 Bài 13 Thực hành: Phát hiện diệp lục và carôtenôit

I Mục tiêu bài học

1 Kiến thức: Sau khi học xong bài này HS cần:

- Tiến hành được các thí nghiệm phát hiện diệp lục và carôtenôit trong lá, quả, củ

-Xác định được diệp lục trong lá xanh; carôtenôit trong lá già, trong quả vàtrong củ

2 Kĩ năng

-Rèn luyện cho HS các kĩ năng:

+ Quan sát, tư duy phân tích, tổng hợp

+ Thiết kế thí nghiệm, làm thực nghiệm, thu thập số liệu và kết quả thí

nghiệm, giải thích kết quả thí nghiệm và rút ra các kết luận

- Rèn cho HS đức tính kiên nhẫn, tự học, sáng tạo

3 Thái độ

- HS hứng thú với tiết thực hành, củng cố niềm tin vào khoa học, từ đó có thái

độ yêu thích bộ môn, hăng say học tập

II Chuẩn bị

Chuẩn bị cho một nhóm HS

1 Dụng cụ

- Cốc nhựa: 6 chiếc

- Cốc đong 250 ml có chia độ: 1 chiếc

- Ống nghiệm bằng thủy tinh trong suốt: 6 chiếc

3 Mẫu vật

- Lá xanh tươi

- Lá già có màu vàng

- Các loại quả có màu vàng hay đỏ: cà chua

- Các loại củ có màu vàng hay đỏ: củ cà rốt, củ nghệ

III Nội dung và cách tiến hành

1 Thí nghiệm 1: Chiết rút diệp lục

- Đong 20 ml cồn rồi rót vào cốc thí nghiệm

- Đong 20 ml nước sạch và rót vào cốc đối chứng

Lưu ý: Lượng cồn (hay nước) phải vừa ngập mẫu vật thí nghiệm

- Để các cốc chứa mẫu trong thời gian 20 phút

- Sau thời gian 20 phút, từ từ nghiêng các cốc và rót dung dịch trong cốc vào cácống nghiệm đã dán nhãn tương ứng (rót sao cho không có mẫu lá lẫn vào ốngnghiệm)

- Quan sát màu sắc trong các ống nghiệm ứng với dịch chiết từ cốc đối chứng vàcốc thí nghiệm và điền kết quả quan sát vào vở

2 Thí nghiệm 2: Chiết rút carôtenôit

- Tiến hành các thao tác chiết rút carôtenôit từ mẫu lá vàng, quả và củ tương tự thí nghiệm chiết rút diệp lục

III Kết quả và giải thích

- Các nhóm HS báo cáo kết quả trước lớp

+ Trong mẫu thực vật nào có sắc tố gì? Mẫu thực vật có màu gì thì sắc tố chiết

ra từ mẫu thực vật đó có màu tương đương

+ Vai trò của lá xanh và các loài rau, hoa, quả trong dinh dưỡng của con người:

Lá xanh là cơ quan quang hợp chủ yếu ở cây, nó giúp điều hòa khí hậu, làmxanh, sạch môi trường Các loại rau, củ là nguồn cung cấp dinh dưỡng, vitamincần thiết cho cơ thể và giúp cho hệ tiêu hóa hoạt động tốt hơn

7.1.3.3 Bài 14 Thực hành: Phát hiện hô hấp ở thực vật

I Mục tiêu bài học

1 Kiến thức

HS phải thực hiện được các thí nghiệm:

- Phát hiện hô hấp của thực vật qua sự thải CO2

- Phát hiện hô hấp của thực vật qua sự hút O2

2 Kĩ năng

- Rèn luyện cho HS các kĩ năng:

+ Quan sát, tư duy phân tích, tổng hợp

+ Thiết kế thí nghiệm, làm thực nghiệm, thu thập số liệu và kết quả thí

nghiệm, giải thích kết quả thí nghiệm và rút ra các kết luận

- Rèn cho HS đức tính kiên nhẫn, tự học, sáng

tạo 3 Thái độ

- HS hứng thú với tiết thực hành, củng cố niềm tin vào khoa học, từ đó có thái

độ yêu thích bộ môn, hăng say học tập

- Ống nhựa hình chữ U: 1 chiếc (dùng 2 ống hút nhựa nối lại)

- Phễu nhựa: 1 chiếc

- Cốc có mỏ: 1 chiếc

- Ống nghiệm: 2 chiếc

- Giá để ống nghiệm: 1 chiếc

- Ống hút (nhựa)

III Nội dung và cách tiến hành

1. Thí nghiệm 1: Phát hiện hô hấp qua sự thải CO 2

- Mỗi nhóm HS tiến hành trước giờ lên lớp (khoảng 8 – 10 giờ):

+ Cho hạt đậu mới nhú mầm vào chai nhựa (lượng hạt khoảng 1/3 chai) và đậynắp (nắp chai đã đục sẵn 2 lỗ theo yêu cầu) Lưu ý: Để tránh trường hợp chai bịnghiêng, đổ do vận chuyển thì HS nên dùng băng dính dán tạm thời 2 lỗ trên nắpchai lại, vào thời điểm bắt đầu thí nghiệm thì gỡ miếng băng dính ra

- Vào thời điểm bắt đầu thí nghiệm:

+ Gắn ống nhựa hình chữ U và phễu nhựa vào 2 lỗ trên nắp chai rồi nhỏ sáp nếnxung quanh miệng các lỗ này (tạo cho bình kín tránh khí CO2 tràn qua khi tiếnhành thí nghiệm)

+ Rót nước vôi trong vào 2 ống nghiệm rồi để trên giá (lượng nước bằng 1/3 ốngnghiệm để tránh trường hợp nước vôi bị tràn ra khi tiến hành thí nghiệm)

+ Cho đầu ngoài ống nhựa hình chữ U của chai đựng hạt vào 1 ống nghiệm chứanước vôi trong (dán nhãn ống 1)

+ Rót nước từ từ từng ít một qua phễu vào chai chứa hạt