SKKN nâng cao hiệu quả học tập cho học sinh thông qua tích hợp chủ nghĩa mác lênin và tư tưởng hồ chí minh vào bài giảng lịch sử phần các cuộc cách mạng tư sản thời cận đại

Từ thực tiễn trên, để góp phần nâng cao chất lượng dạy học lịch sử ở trường phổ thông, tôi chọn “Nâng cao hiệu quả học tập cho học sinh thông qua tích hợp chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưở

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VĨNH PHÚC

TƯ SẢN THỜI CẬN ĐẠI (SGK LỊCH SỬ 10 - BAN CƠ BẢN)

Tác giả sáng kiến: Trần Thị Kim Thơ

Mã sáng kiến: 31.57.05

Bình Xuyên, năm 2019

MỤC LỤC

1 Lý do chọn đề tài 3

2 Tên sáng kiến 4

3 Tác giả sáng kiến 4

4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: 5

5 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: 5

6 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: 5

7 Mô tả bản chất của sáng kiến: 5

7.1 Cơ sở lý luận 5

7.2 Giải pháp và quá trình thực hiện 12

7.3 Kết quả đạt được 22

KẾT LUẬN 24

8 Những thông tin cần được bảo mật (nếu có): Không có 25

9 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến 25

10 Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tác giả và theo ý kiến của tổ chức, cá nhân đã tham gia áp dụng sáng kiến lần đầu, kể cả áp dụng thử (nếu có) theo các nội dung sau: 27

11 Danh sách những tổ chức/ cá nhân đã tham gia áp dụng thử hoặc áp dụng sáng kiến lần đầu (nếu có): 28

PHỤ LỤC 29

1 Lý do chọn đề tài

Tại Đại hội Đảng toàn quốc của Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ VII khẳng

định “phải kiên trì vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh” và nêu rõ “Cái mới là cùng với chủ nghĩa Mác - Lênin, Đảng nêu cao tư tưởng Hồ Chí Minh Điều đó là tự nhiên, bởi tư tưởng Hồ Chí Minh chính là kết quả sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin trong điều kiện cụ thể của nước ta”.

Việc vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh vào bàigiảng lịch sử không phải là cái mới nhưng sẽ là thiếu sót nếu trong quá trình giảngdạy chúng ta xa rời những nguyên tắc đúng đắn của chủ nghĩa Mác - Lênin và tưtưởng Hồ Chí Minh Bởi nếu như trước đây chức năng cơ bản của dạy học là cungcấp kiến thức, mục đích cơ bản của học tập là “học để hiểu biết” thì giờ đây chứcnăng này có sự thay đổi, dạy học không chỉ là cung cấp kiến thức mà quan trọnghơn cả là còn đáp ứng cả chức năng về mặt giáo dục, bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm,đạo đức, góp phần đóng góp quan trọng vào việc xây dựng con người mới, phục vụđất nước, phục vụ xã hội

Sử học có ưu thế trong việc tác động đến tâm tư, tình cảm của học sinh, hìnhthành phẩm chất đạo đức, chính trị cho học sinh thông qua các biểu tượng lịch sử

Và thông qua các bài giảng lịch sử giúp các em sẽ tin vào chủ nghĩa cộng sản, cótinh thần quốc tế vô sản chân chính, có lý tưởng cách mạng cao đẹp, từ đó giúp chohọc sinh có thái độ và hành động đúng đắn trong cuộc sống hiện tại Đồng thời qua

đó, giúp học sinh hiểu được con đường mà dân tộc mình đang đi Đó là công việcmang tính khoa học

Và thực tế cho thấy rằng, việc vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng

Hồ Chí Minh vào việc giảng dạy lịch sử không chỉ cung cấp cho các bài giảng lịch

sử những quan điểm khoa học mà còn cung cấp rất nhiều tư liệu lịch sử quí giá chomỗi bài giảng Đó là nguồn minh chứng mang tính khoa học và cách mạng, phục

vụ đắc lực cho mỗi bài dạy lịch sử, góp phần làm cho bài giảng chặt chẽ, sinh động

và đạt hiệu quả cao hơn

Trong những năm vừa qua, đã có không ít những công trình, đề tài, hội thảokhoa học, bài báo khoa học đề cập đến vấn đề dạy học tích hợp cho học sinh ở nhàtrường phổ thông hiện nay; nhất việc tích hợp tư tưởng Hồ Chí Minh tôi xin dẫn ramột số ví dụ tiêu biểu như:

Tác phẩm: Một số vấn đề về tích hợp tư tưởng Hồ Chí Minh trong giảng dạymôn Lịch sử ở nhà trường phổ thông, tác giả PGS.TS Nghiêm Đình Vỳ - Ban tuyêngiáo trung ương Trong tác phẩm này tác giả khái quát nội dung tư tưởng đạo đức

Hồ Chí Minh, nhận thức về tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, phân tích các giai đoạnhình thành tư tưởng Hồ Chí Minh

Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu đó chưa thực sự nghiên cứu việc tíchhợp những vấn đề liên quan trong một bài học cụ thể, đặc biệt là liên quan tới phầnlịch sử thế giới

Từ thực tiễn trên, để góp phần nâng cao chất lượng dạy học lịch sử ở trường

phổ thông, tôi chọn “Nâng cao hiệu quả học tập cho học sinh thông qua tích hợp chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh vào bài giảng lịch sử phần: các cuộc cách mạng tư sản thời cận đại (SGK lịch sử 10 - Ban cơ bản)” làm đề

tài nghiên cứu của mình

2 Tên sáng kiến

Nâng cao hiệu quả học tập cho học sinh thông qua tích hợp chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh vào bài giảng lịch sử phần: các cuộc cách mạng tư sản thời cận đại (SGK lịch sử 10 - Ban cơ bản).

Điện thoại: 0988.107.991

Email: trankimthoc3bx@gmail.com

4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Trần Thị Kim Thơ.

5 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến:

Sáng kiến được áp dụng trong dạy học bộ môn Lịch sử

Sáng kiến được đưa ra nhằm giải quyết vấn đề tạo hứng thú cho học sinh tronggiờ học một vấn đề lịch sử cụ thể - phần các cuộc cách mạng tư sản thời cận đại

6 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử:

Tháng 11, 12 năm 2017 (Học kì II, năm học 2017 - 2018)

7 Mô tả bản chất của sáng kiến:

7.1 Cơ sở lý luận

7.1.1 Cơ sở lý luận

Dạy học tích hợp là một xu thế được các quốc gia trên thế giới và Việt Namtriển khai thực hiện, nhất là trong bối cảnh nước ta đang đổi mới căn bản, toàn diệngiáo dục và đào tạo Dạy học tích hợp nhằm định hướng hình thành một số nănglực cho người học, thực hiện yêu cầu giảm tải và tránh sự trùng lặp về kiến thứcgiữa các môn học

Dạy học tích hợp liên môn là định hướng dạy học trong đó giáo viên tổ chức,hướng dẫn để học sinh biết huy động tổng hợp kiến thức, kĩ năng,… thuộc nhiềulĩnh vực (môn học/HĐGD) khác nhau nhằm giải quyết các nhiệm vụ học tập; thôngqua đó hình thành những kiến thức, kĩ năng mới; phát triển được những năng lựccần thiết, nhất là năng lực giải quyết vấn đề trong học tập và thực tiễn cuộc sống

Ở mức độ thấp thì dạy học tích hợp mới chỉ là lồng ghép những nội dunggiáo dục có liên quan vào quá trình dạy học một môn học như: lồng ghép giáo dụcđạo đức, lối sống; giáo dục pháp luật; giáo dục chủ quyền quốc gia về biên giới,biển, đảo; giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, bảo vệ môi trường,

an toàn giao thông

Mức độ tích hợp cao hơn là phải xử lí các nội dung kiến thức trong mối liênquan với nhau, bảo đảm cho học sinh vận dụng được tổng hợp các kiến thức đó mộtcách hợp lí để giải quyết các vấn đề trong học tập, trong cuộc sống, đồng thời tránhviệc học sinh phải học lại nhiều lần cùng một nội dung kiến thức ở các môn họckhác nhau

Là giáo viên dạy học lịch sử, qua nhiều năm kinh nghiệm, tôi nhận thấy việcdạy học tích hợp, đặc biệt tích hợp tư tưởng Hồ Chí Minh trong dạy học lịch sử có

ý nghĩa vô cùng quan trọng với cả nhà trường, giáo viên, học sinh và thực tiễn đờisống xã hội

Trong việc giảng dạy môn lịch sử ở nhà trường THPT, một yêu cầu tổngquát đặt ra cho mỗi giáo viên là truyền thụ chính xác, đầy đủ các tri thức khoa họccủa từng bài học Trên cơ sở hiểu từng bài học, giáo viên cần giúp học sinh hiểubiết sâu hơn về chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, đây là sợi chỉ đỏxuyên suốt lịch sử phát triển của nhân loại nói chung và lịch sử Việt Nam nói riêng

Và một bài giảng được coi là thành công khi làm được hai nhiệm vụ sau:

Thứ nhất, khôi phục lại bức tranh lịch sử Mà một trong những biện pháp chủ yếu

để có thể khôi phục bức tranh lịch sử là tạo biểu tượng lịch sử Và trong các tácphẩm của Mác, Ăngghen, Lênin, Hồ Chí Minh có rất nhiều biểu tượng lịch sử

Chức năng thứ hai của bài giảng lịch sử là làm sáng tỏ bản chất lịch sử Có nghĩa là

có cái nhìn đúng, đánh giá đúng sự kiện, nhân vật lịch sử, bài học lịch sử Đó làcông việc mang tính khoa học

Chính vì vậy, việc vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ ChíMinh vào bài giảng lịch sử ở nhà trường THPT là một luận điểm có tính chỉ đạotoàn bộ hoạt động dạy của người giáo viên và hoạt động học của người học sinh

Trong quá trình vận dụng quan điểm Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minhvào bài giảng lịch sử, giáo viên cần bảo đảm những nguyên tắc cơ bản sau:

Thứ nhất: Khi vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh

vào bài giảng lịch sử, cần phải nhận thức rằng: học thuyết Mác - Lênin và tư tưởng

Hồ Chí Minh không đối lập mà là hòa hợp, gắn bó với cộng đồng thế giới Họcthuyết đã làm giàu hơn nhận thức của loài người, làm phong phú hơn những di sảnvăn hóa của nhân loại Không phải là đối lập với các bộ phận khác nhau của loàingười mà chính là máu thịt của nhân loại - đó là bản chất của học thuyết Mác -Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh.

Thứ hai: phải trung thực với chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí

Minh Điều đó đòi hỏi người giáo viên lịch sử phải là một chiến sĩ trên mặt trận vănhóa - tư tưởng Trung thực ở đây không phải là trung thực trên từng câu chữ mà làtrong thực chất hành động cách mạng và khoa học vốn là hai mặt đặc tính căn bảnkết hợp làm một trong bản thân của chủ nghĩa Mác - Lênin và tưởng Hồ Chí Minh

Trung thực với chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh đòi hỏingười giáo viên lịch sử phải công khai giữ vững lập trường của giai cấp công nhân,

của Đảng Lênin có nói rằng “Chủ nghĩa duy vật bắt buộc chúng ta mỗi khi đánh giá một sự kiện phải công khai dứt khoát đứng về một tập đoàn xã hội nhất định”

(quan điểm giai cấp) Trung thực với chủ nghĩa Mác - Lênin và tưởng Hồ Chí Minh

là yêu cầu quan trọng bậc nhất đối với người giáo viên Lịch sử Nó đòi hỏi ngườigiáo viên phải không ngừng học tập nâng cao trình độ hiểu biết một cách thấu đáo

về chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, đồng thời phải không ngừngrèn luyện bồi dưỡng lòng nhiệt tình cách mạng

Thứ ba: Như chúng ta đã biết, việc giảng dạy môn Lịch sử là một khoa học.

Do đó, việc xây dựng tư tưởng chính trị và phẩm chất đạo đức cách mạng cho họcsinh không phải là cái gì xa xôi mà chính là ở ngay trong việc truyền thụ tri thứcqua các bài học lịch sử

Trong bài dạy lịch sử, việc trích dẫn ý kiến của Mác, Ăngghen, Lênin, HồChí Minh là cần thiết Tuy nhiên, trích dẫn như thế nào cần được cân nhắc, lựachọn, chú ý đến thái độ, tâm lí của học sinh Việc trích dẫn đó phải sát với mụcđích bài giảng giúp cho học sinh hiểu rõ bản chất lịch sử

7.1.2 Cơ sở thực tiễn

* Về phía giáo viên:

Cho đến nay, việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học nói chung và đổimới phương pháp dạy học Lịch sử nói riêng đã được tiến hành ở bậc trung học phổthông xong còn chậm, chưa mang lại hiệu quả cao, chưa chú ý hình thành các nănglực cần thiết cho học sinh

Qua điều tra thực tế, tôi thấy số giáo viên thường xuyên chủ động, sáng tạotrong việc phối hợp các phương pháp dạy - học cũng như sử dụng các phương phápdạy - học phát huy năng lực học sinh chưa nhiều Dạy học vẫn nặng về truyền thụkiến thức lí thuyết Việc rèn luyện kỹ năng sống, kỹ năng giải quyết các tình huốngthực tiễn cho học sinh vẫn chưa thực sự được quan tâm

Trong dạy học lịch sử hiện nay, nhiều giáo viên còn gặp khó khăn, chưa tìmđược cho mình những biện pháp thích hợp để hình thành và phát triển năng lực họcsinh, đặc biệt là phát triển năng lực học tập hợp tác của học sinh

Chúng tôi tiến hành khảo sát về cảm nhận của các em học sinh về bộ mônlịch sử, để có những đánh giá chính xác thực tế dạy và học, từ đó rút ra phươngpháp giảng dạy phù hợp

Phiếu 1: Cảm nhận của em khi học môn lịch sử Đánh dấu cộng (+) vào

Lý giải về nguyên nhân vì sao đại bộ phận học sinh lại không thích học mônLịch sử, chúng tôi phát phiếu khảo sát cho học sinh hai lớp 10A6, 10A9.

Phiếu 2: Nguyên nhân vì sao học sinh không thích học môn Lịch sử

(HS có thể chọn một hoặc nhiều nguyên nhân)

và đọc chép nên học sinh không thích thú với môn học Đặc biệt, không có học sinhnào cảm thấy môn Lịch sử hấp dẫn Đây là những khó khăn cho cả giáo viên và họcsinh khi tiếp cận môn học này

Là một giáo viên dạy bộ môn Lịch sử ở trường trung học phổ thông, trực tiếptham gia giảng dạy chương trình Lịch sử lớp 10, tôi luôn suy nghĩ và tự xác địnhcho mình làm thế nào để sử dụng có hiệu quả các phương pháp dạy học phát huyđược năng lực của học sinh trong môn lịch sử nói chung và phần lịch sử các cuộccách mạng tư sản - cơ bản nói riêng, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng mônhọc Có rất nhiều năng lực chung và chuyên biệt của môn lịch sử cần hình thành vàphát triển cho học sinh nhưng trong sáng kiến kinh nghiệm này, tôi chú trọng vàoviệc kết hợp chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh vào giảng dạy, giúphọc sinh hiểu bản chất của vấn đề, hình thành tư tưởng đạo đức nâng cao hứng thúcho học sinh trong quá trình học lịch sử.

Việc tích hợp chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh vào bài học cònxuất phát từ đặc trưng của bộ môn Lịch sử Lịch sử là một bộ môn khoa học, phảimang tính Đảng - tính khoa học, cho nên trong mỗi bài giảng lịch sử, giáo viên phảichú trọng đến tính khoa học, tính cơ bản của nội dung bài học gắn với tính vừa sứcđối với việc lĩnh hội của học sinh Từ đó, học sinh sẽ hiểu hơn nữa bản chất củamỗi sự kiện, mỗi giai đoạn lịch sử

* Về phía học sinh:

Qua thực tế giảng dạy của bản thân, tôi nhận thấy một thực trạng Đó là:

- Đa số các em không thích học và sợ học lịch sử Nhiều em còn “mơ hồ” vềlịch sử dân tộc và lịch sử thế giới Những sự kiện quan trọng trong lịch sử dân tộc

và lịch sử thế giới, nhiều học sinh không biết và không hiểu Các em còn thiếu cáckỹ năng cơ bản của bộ môn và năng lực vận dụng liên hệ kiến thức lịch sử đã học

để giải quyết những vấn đề thực tiễn đặt ra là rất yếu Chất lượng môn học lịch sửcòn thấp Điều này được thể hiện rất rõ khi tôi tiến hành khảo sát thực tế thông quaviệc phát phiếu điều tra cho học sinh

- Khả năng đánh giá sự kiện chưa tốt, chưa hiểu biết bản chất của một sựkiện, một vấn đề lịch sử nên làm cho kết quả kiểm tra không cao

- Trong tư tưởng của một số học sinh có sự phân biệt môn chính môn phụ, ítdành thời gian cho việc học môn lịch sử, học chỉ mang tính chất đối phó, học vẹtchứ chưa có ý thức tìm hiểu để có cái nhìn sâu sắc và toàn diện về lịch sử.

Trong quá trình giảng dạy, kết hợp với việc nghiên cứu đặc điểm tình hìnhhọc tập bộ môn của học sinh, vừa tiến hành rút kinh nghiệm qua mỗi tiết dạy, tôi đãtiến hành điều tra chất lượng học của học sinh qua bài kiểm tra một tiết, thông qua

hệ thống câu hỏi phát triển tư duy học sinh ở trên lớp Kết quả điều tra tôi nhậnthấy đa số học sinh chỉ trả lời được những câu hỏi mang tính chất trình bày, cònnhững câu hỏi giải thích tại sao, so sánh, nhận xét, đánh giá thì các em còn rất lúngtúng khi trình bày, thậm chí có những đánh giá sai lệch

Kết quả được thể hiện ở việc điều tra 2 lớp 10A6, 10A9 như sau:

Phiếu 3: Phát phiếu trả lời cho học sinh lớp 10A6, 10A9 theo nội dung sau: Có

6 môn: Toán, Lý, Hóa, Văn, Sử, Địa.

STT Môn học Đánh dấu (+) vào môn học em thích học

Thực trạng trên là một vấn đề cần phải suy nghĩ của chính người dạy vàngười học Yêu cầu đặt ra là người giáo viên cần phải có biện pháp phù hợp và đổimới phương pháp giảng dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn lịch sử.

7.2 Giải pháp và quá trình thực hiện

Giáo viên có thể vận dụng quan điểm Mác - Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minhvào từng bài học như sau:

* Trong bài 29: Cách mạng Hà Lan và cách mạng tư sản Anh (SGK lịch

sử lớp 10 - Ban cơ bản)

Về chế độ quân chủ lập hiến ở Anh sau cuộc chính biến tháng 12/1688

Ở mục 2 Cách mạng tư sản Anh (SGK lịch sử 10 - Ban cơ bản), khi nói vềdiễn biến của cuộc cách mạng tư sản Anh đến sự kiện năm 1658, nước Anh lâmvào tình trạng không ổn định về chính trị, dẫn đến sự thỏa hiệp giữa Quốc hội với

lực lượng phong kiến cũ SGK viết: “Sau khi Crôm Oen qua đời (1658), nước Anh lâm vào tình trạng không ổn định về chính trị, dẫn đến sự thỏa hiệp giữa Quốc hội với lực lượng phong kiến cũ Tháng 12/1688, Quốc hội tiến hành chính biến, đưa

Vin Hem Ô-Ran-Giơ (rể Vua Anh, Quốc trưởng Hà Lan) lên ngôi vua thiết lập chế

độ quân chủ lập hiến”.

Về sự kiện này, trong cuốn Tư bản, Quyển 1, tập 3, trang 233, Mác viết:

“Cuộc cách mạng vẻ vang đã đưa Guy-Ôm III, ông hoàng xứ Ô-Ran-Giơ lên địa vị thống trị và cùng với ông, những bọn người làm tiền, địa chủ quí tộc và những nhà

tư bản không quí tộc”.

Như vậy, trong quá trình dạy, khi nói đến cuộc chính biến tháng 12/1688,giáo viên trích dẫn nhận định trên của Mác sẽ giúp học sinh hiểu rõ:

- Về mặt kiến thức: sau sự kiện tháng 12/1688, thống trị nước Anh không chỉ

có Vin Hem Ô-Ran-Giơ mà còn có cả địa chủ quí tộc và những nhà tư bản không

quí tộc Do đó, mặc dù có Vua nhưng không phải là chế độ quân chủ mà là “Quân chủ lập hiến” (nền quân chủ của một nước do vua đứng đầu nhưng vua chỉ mang

tính chất tượng trưng, còn quyền lực tập trung trong tay Nghị viện) Việc trích dẫnnhận định này của Mác sẽ giúp học sinh hiểu rõ hơn về bản chất của nền quân chủlập hiến ở Anh sau cuộc chính biến 12/1688

- Về mặt thái độ: từ việc hiểu rõ được bản chất của chế độ quân chủ lập

hiến ở Anh, giáo viên giúp cho học sinh nắm được sự khác nhau giữa các chế độchính trị, từ đó hiểu được con đường mà dân tộc mình đang đi Từ đó các em sẽ tinvào chủ nghĩa cộng sản, có tinh thần quốc tế vô sản chân chính, có lý tưởng cáchmạng cao đẹp, từ đó giúp cho học sinh có thái độ và hành động đúng đắn trongcuộc sống hiện tại

 Về giai cấp lãnh đạo cách mạng tư sản Anh

Ở mục 2 Cách mạng tư sản Anh (SGK lịch sử 10 - Ban cơ bản), khi nói về

kết quả và tính chất của cuộc cách mạng tư sản Anh, SGK viết: “Lãnh đạo cách mạng tư sản Anh là do quí tộc mới liên minh với giai cấp tư sản, nên nhiều tàn dư của chế độ phong kiến không bị xóa bỏ Cách mạng chỉ đáp ứng quyền lợi cho giai cấp tư sản và quí tộc mới, còn nhân dân không được hưởng gì mà còn tiếp tục bị chiếm ruộng đất”.

Như vậy, có nghĩa là SGK giải thích tính chất không triệt để của cách mạng

tư sản Anh là do “Lãnh đạo cách mạng là do quí tộc mới liên minh với giai cấp tư sản”.

Mác và Ăng-ghen trong Tuyển tập, Matxcơva, 1948, Tập 1, trang 41 đã viết

về sự liên minh này như sau: “Trong cuộc cách mạng tư sản Anh, giai cấp tư sản liên minh với tầng lớp quí tộc mới đã đấu tranh chống chế độ quân chủ, chống quí tộc phong kiến và chống giáo hội thống trị”.

Như vậy, trong quá trình dạy, khi nói về kết quả và tính chất của cuộc cáchmạng tư sản Anh, giáo viên trích dẫn ý kiến này của Mác và Ăngghen sẽ giúp họcsinh nhận thức được rằng:

- Về mặt kiến thức: khi nêu ra giai cấp lãnh đạo cuộc cách mạng tư sản Anh

là liên minh giữa quí tộc mới với giai cấp tư sản không phải chỉ để giải thích tínhchất không triệt để của cách mạng mà còn nêu lên được vai trò lãnh đạo của giaicấp tư sản và quí tộc mới, để giải thích sự thắng lợi của cách mạng tư sản Anh (tức

là nếu không có liên minh trên thì cách mạng không thể giành thắng lợi)

- Về mặt thái độ: giúp học sinh có những nhận thức đúng đắn về vai trò của

giai cấp lãnh đạo trong một cuộc cách mạng Từ đó, hình thành ở các em niềm tinvào đường lối lãnh đạo của Đảng ta

Giáo án minh họa: Phụ lục 1

* Trong bài 30: Chiến tranh giành độc lập của các thuộc địa Anh ở Bắc

Mĩ (SGK lịch sử lớp 10 - Ban cơ bản)

Về Tuyên ngôn độc lập

Khi dạy mục 2 Diễn biến chiến tranh và sự thành lập Hợp chúng quốc Mĩ,

nói về sự ra đời của bản Tuyên ngôn độc lập, SGK viết: “Ngày 4/7/1776, Đại hội thông qua bản Tuyên ngôn độc lập, tố cáo chế độ áp bức thuộc địa của thực dân Anh và chính thức tuyên bố 13 thuộc địa thoát ly khỏi chính quốc, thành lập một quốc gia độc lập - Hợp chúng quốc Mĩ”.

Trong bản Tuyên ngôn độc lập của Chủ tịch Hồ chí Minh đọc tại quảngtrường Ba Đình ngày 2/9/1945, Hồ Chủ Tịch nhắc lại lời bất hủ trong bản Tuyênngôn độc lập của nước Mĩ:

“Tất cả mọi người sinh ra đều có quyền bình đẳng, tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được, trong những quyền ấy có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc”.

Hồ Chí Minh còn nhấn mạnh: “Lời bất hủ ấy ở trong bản Tuyên ngôn độc lập năm 1776 ở nước Mĩ Câu ấy có nghĩa là: Tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng; dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do ”

Việc trích dẫn câu nói này của Chủ tịch Hồ Chí Minh vào bài giảng, sẽgiúp học sinh:

- Về mặt kiến thức: hiểu hơn về ý nghĩa trọng đại của bản Tuyên ngôn độc

lập năm 1776 của nước Mĩ Khẳng định một lần nữa về các quyền tự do, dân chủ tưsản, lần đầu tiên nhân quyền và quyền công dân được chính thức công bố trướctoàn thể nhân loại, nó được đề cao như một thách thức với sự thống trị của chế độquân chủ chuyên chế đang thống trị khắp châu Âu Tuyên ngôn khẳng định chỉ cónhân dân mới có quyền thiết lập chính quyền và hủy bỏ chính quyền khi nó đingược với lợi ích của quần chúng Tuyên ngôn là một văn kiện có tính chất dân chủ

tự do, thấm nhuần tinh thần thời đại

- Về mặt thái độ:

+ Học sinh nhận thức được các quyền của con người và quyền công dân

-Đó là quyền tự nhiên và tuyệt đối của con người

+ Qua bản Tuyên ngôn cũng đã nêu lên được vai trò to lớn của quần chúngtrong cách mạng Từ đó, giúp học sinh thấy được động lực đưa đến thắng lợi củacách mạng - quần chúng nhân dân, họ là lực lượng hùng hậu của các cuộc cáchmạng

Về ý nghĩa của cuộc chiến tranh giành độc lập ở Bắc Mĩ

Khi dạy mục 3 Kết quả và ý nghĩa của cuộc chiến tranh giành độc lập,

SGK viết: “Chiến tranh giành độc lập của các thuộc địa đã giải phóng Bắc Mĩ khỏi sự thống trị của thực dân Anh, thành lập một nhà nước mới, mở đường cho kinh tế tư bản chủ nghĩa ở Mĩ phát triển”.

Đánh giá về ý nghĩa của chiến tranh giành độc lập của các thuộc địa Anh ởBắc Mĩ, trong cuốn Lênin, Toàn tập, tập 28, trang 44, Lênin gọi cuộc chiến tranh

này là cuộc chiến tranh của “nhân dân Mĩ chống bọn kẻ cướp Anh” Lênin còn chỉ

ra rằng: “Đây là cuộc chiến tranh vĩ đại, thật sự giải phóng, thật sự cách mạng”.

Như vậy, trong bài giảng, giáo viên đưa các đánh giá trên của Lênin vào sẽgiúp học sinh:

- Về mặt kiến thức: hiểu sâu sắc hơn ý nghĩa và tính chất của cuộc chiến

tranh này - Cuộc chiến tranh đầu tiên nêu lên yêu cầu giải phóng dân tộc và saucuộc chiến, 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ đã giành được độc lập, thoát khỏi sự thốngtrị của thực dân Anh và thành lập Hợp chúng Mĩ - quốc gia độc lập đầu tiên ở châuMĩ

- Về mặt thái độ: giúp học sinh thấy được ý nghĩa to lớn của nền độc lập

dân tộc bởi tất cả các quốc gia đều ra sức đấu tranh để bảo vệ nền độc lập ấy Từ

đó, giúp cho học sinh có thái độ và hành động đúng đắn trong cuộc sống hiện tại

Giáo án minh họa: Phụ lục 2

* Trong bài 31: Cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVIII

(SGK lịch sử lớp 10 - Ban cơ bản)

Về nguyên nhân thắng lợi của cách mạng tư sản Pháp

Khi nói về nguyên nhân thắng lợi của cuộc cách mạng tư sản Pháp, SGK cónêu lên các biện pháp mà phái Gia-cô-banh thực hiện trong cách mạng như: giảiquyết vấn đề ruộng đất cho nông dân, ban bố rộng rãi các quyền tự do dân chủ, xóa

bỏ sự bất bình đẳng trong xã hội Tất cả đã góp phần thủ tiêu chế độ phong kiến,tạo ra được tầng lớp nông dân tự do tiểu tư hữu, cơ sở xã hội của chủ nghĩa tư bản

Đây chính là điểm mấu chốt để phân biệt cách mạng tư sản Pháp với các cuộc cáchmạng tư sản khác.

Mác nhận định: “Giai cấp tư sản Pháp năm 1789 không một lúc nào từ bỏ đồng minh của nó - những người nông dân Nó biết rằng nền tảng của sự thống trị của nó là sự thủ tiêu chế độ phong kiến ở nông thôn, là sự thành lập giai cấp nông dân tư hữu tự do”.

Lênin chỉ ra rằng: “Việc dùng những biện pháp thực sự cách mạng để đánh

đổ chế độ phong kiến là chế độ đã hết thời, việc toàn quốc chấp nhận một cách mau chóng với một tinh thần cương quyết và hi sinh thật sự dân chủ và cách mạng một phương thức cao hơn, tiếp nhận nông dân được quyền sở hữu ruộng đất một cách tự do, đó là những điều kiện vật chất, những điều kiện kinh tế đã cứu được nước Pháp một cách nhanh chóng “thần kì” đồng thời đã cải tạo, đổi mới cơ sở kinh tế nước ấy”.

Trong tác phẩm Đường Kách mệnh, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết:

“Dân Pháp tuy lương thực ít, súng ống thiếu nhưng chỉ nhờ gan cách mạng

mà trong dẹp nội loạn, ngoài phá cường quyền”.

Những dẫn chứng trên được đưa vào trong bài giảng, sẽ giúp học sinh:

- Về mặt kiến thức: thấy rõ được nguyên nhân đưa đến thắng lợi của cuộc

đại cách mạng này Đó là:

+ Giai cấp tư sản Pháp là lực lượng chính trị độc lập, có địa vị trong xã hội,thực sự nắm quyền lãnh đạo (không có quý tộc mới)

+ Vai trò của quần chúng nhân dân trong cách mạng

+ Được trang bị bởi một hệ tư tưởng tiên tiến

+ Nổ ra sau cách mạng tư sản Anh nên cách mạng Pháp tiếp thu được kinhnghiệm

- Về mặt thái độ:

+ Học sinh thấy được vai trò to lớn của giai cấp lãnh đạo và quần chúngnhân dân trong cách mạng, họ là lực lượng đưa cách mạng đi lên, là người sáng tạo

ra lịch sử và quyết định sự phát triển của lịch sử

+ Các em biết trân trọng những quan điểm tiến bộ của Triết học Ánh sángtrong cuộc tấn công vào thành trì của chế độ phong kiến, dọn đường cho cuộc cáchmạng tư sản Pháp bùng nổ

Về tính chất và ý nghĩa của cách mạng tư sản Pháp 1789

Mục III SGK Ý nghĩa của cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVIII, theophân phối chương trình là phần đọc thêm, nhưng sau khi tìm hiểu xong mục II.Tiến trình của cách mạng, giáo viên nói về ý nghĩa to lớn của cách mạng tư sảnPháp cho học sinh hiểu hơn về cuộc Đại cách mạng này Khi nói về ý nghĩa của

cách mạng tư sản Pháp, SGK viết: “Cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVIII đã lật đổ chế độ phong kiến chuyên chế từng thống trị nước Pháp trong nhiều thế kỉ, hoàn thành nhiệm vụ của một cuộc cách mạng tư sản ”

Về vấn đề này, trong cuốn Mác - Ăngghen, tuyển tập, tập 1, trang 624, Mác

viết: “Nhát chổi khổng lồ của cuộc cách mạng tư sản Pháp thế kỉ XVIII đã quét sạch tất cả các tàn tích của các thời đã qua”.

Lênin trong cuốn Lênin, Hà Nội, 1963, trang 55, nhận xét: “Cách mạng Pháp xứng đáng là một cuộc đại cách mạng Nó đã làm biết bao điều cho giai cấp của nó (tức giai cấp tư sản) để đến trọn thế kỉ XIX, thế kỉ đem lại ánh sáng văn hóa, văn minh cho nhân loại đều diễn ra dưới ảnh hưởng của cuộc cách mạng này”.

Chủ tịch Hồ Chí Minh trong thư gửi những người Pháp ở Đông Dương có

viết: “Chúng tôi không ghét không thù gì dân tộc Pháp, trái lại chúng tôi kính phục dân tộc ấy đã là kẻ đầu tiên truyền bá tư tưởng rộng rãi vì tự do, bình đẳng, bác ái

và đã cống hiến rất nhiều cho văn hóa, khoa học và cho văn minh” Chính vì vậy

trong bản Tuyên ngôn độc lập đọc tại quảng trường Ba Đình ngày 2/9/1945, Người

đã nhắc lại những lời bất hủ của Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền của cách

mạng Pháp 1789: “Người ta sinh ra được tự do và bình đẳng về quyền lợi và phải luôn luôn được tự do và bình đẳng về quyền lợi”.

Trong bài giảng, giáo viên đưa các trích dẫn trên vào sẽ góp phần tăngthêm hiệu quả bài giảng, giúp học sinh:

- Về mặt kiến thức: hiểu hơn về cuộc Đại cách mạng tư sản Pháp - Một cuộc cách mạng “long trời lở đất” được coi là điển hình nhất, triệt để nhất trong

khuôn khổ các cuộc cách mạng tư sản thời cận đại

- Về mặt thái độ: giúp học sinh có cái nhìn khách quan hơn, không ác cảm

dân tộc với dân tộc Pháp mà càng trở nên kính phục bởi không chỉ họ đã làm nên

thắng lợi của cuộc đại cách mạng này mà còn vì “chính dân tộc ấy đã là kẻ đầu tiên truyền bá tư tưởng rộng rãi vì tự do, bình đẳng, bác ái và đã cống hiến rất nhiều cho văn hóa, khoa học và cho văn minh”.

Giáo án minh họa: Phụ lục 3

* Trong bài 33: Hoàn thành cách mạng tư sản ở Châu Âu và Mĩ giữa thế kỉ XIX (SGK lịch sử lớp 10 - Ban cơ bản)

 Về nguyên nhân quá trình thống nhất nước Đức

Khi dạy mục 1 Cuộc đấu tranh thống nhất nước Đức, nói về nguyên nhân

của cuộc đấu tranh thống nhất nước Đức, SGK viết: “Đến giữa thế kỉ XIX, kinh tế

tư bản chủ nghĩa ở Đức phát triển nhanh chóng; từ một nước nông nghiệp, Đức trở thành nước công nghiệp”.

Ăngghen trong cuốn Cách mạng dân chủ tư sản Đức, NXB Khoa học, trang

16, cho biết: “Trong vòng 20 năm ấy, nước Đức đã sản xuất nhiều hơn so với cái

mà cả thế kỉ của một thời đại khác mang lại”

Và như vậy, thông qua dẫn chứng này, giúp học sinh thấy được rằng; chính

sự phát triển mạnh mẽ của sản xuất tư bản chủ nghĩa là nguyên nhân thúc đẩy quátrình thống nhất nước Đức

Về tính chất của sự nghiệp thống nhất nước Đức

Khi dạy mục 1 Cuộc đấu tranh thống nhất nước Đức, nói về tính chất của

sự nghiệp thống nhất nước Đức, SGK viết: “Việc thống nhất nước Đức mang tính chất là một cuộc cách mạng tư sản Do giai cấp quí tộc Phổ thực hiện “từ trên xuống” bằng con đường chiến tranh”.

Mác trong cuốn Mác, Ăngghen, Tuyển tập, tập 2, trang 33 nhận xét: “Một nền chuyên chính quân sự được tổ chức theo lối quan liêu, được bảo vệ bằng cảnh sát, được trang sức bằng những hình thức nghị viện, với một mớ hỗn hợp những tạp chất phong kiến và những ảnh hưởng của giai cấp tư sản”.

Nhận định này của Mác góp phần làm cho học sinh:

- Về mặt kiến thức: hiểu hơn nhận định trong SGK: “Nước Đức dần dần bị quân phiệt hóa theo kiểu Phổ và trở thành trung tâm gây chiến ở châu Âu”.

- Về mặt thái độ: giúp học sinh nhận thức đúng đắn được vai trò của quần

chúng nhân dân trong cuộc đấu tranh cách mạng Bởi nếu các cuộc chiến tranhđược thực hiện theo lợi ích của giai cấp lãnh đạo thì sẽ đi chệch với lợi ích củaquần chúng, xa rời quần chúng

Về nguyên nhân của nội chiến Mĩ

Dạy mục 3 Nội chiến ở Mĩ, khi nói về nguyên nhân của nội chiến ở Mĩ,

SGK viết: “Mâu thuẫn giữa tư sản và trại chủ miền Bắc với các chủ nô ở miền Nam càng thêm gay gắt ”

Mác trong cuốn Mác, Ăngghen, Toàn tập, tập 12, trang 251 viết rằng đây là

“cuộc đấu tranh giữa hai hệ thống xã hội - hệ thống lao động nô lệ và hệ thống lao động tự do”

Nhận định này của Mác giúp học sinh thấy được rằng:

- Về mặt kiến thức: mâu thuẫn giữa tư sản và trại chủ miền Bắc với ruộng

đất nằm trong tay các trại chủ và nông dân tự do phát triển kinh tế công nghiệp tưbản chủ nghĩa với các chủ nô ở miền Nam phát triển kinh tế đồn điền dựa trên sựbóc lột sức lao động của nô lệ đã trở thành cuộc đấu tranh giữa hai hệ thống đối lậpnhau Vì cả hai hệ thống không thể cùng tồn tại song song được nên nội chiến đã

diễn ra nhằm thanh toán các lực lượng bảo thủ, giải phóng nô lệ, mở đường chokinh tế tư bản chủ nghĩa phát triển trong cả nước Chính vì vậy, cuộc nội chiến ở

Mĩ đã thu hút đông đảo mọi tầng lớp nhân dân tham gia Không chỉ hạn chế trongnhững người nô lệ da đen mà đã lan sang cả những người da trắng giàu có, chủ tưbản Họ đấu tranh vì quyền sống của mình Họ nhận thức được rằng: Nước Mĩ nơi

mà “ở đó lao động da đen bị sỉ nhục và đầy đọa, thì lao động da trắng cũng không được giải phóng” (Mác - Tư bản - Quyển I, tập 1 - XNB Sự thật, 1959, trang 406 -

407)

- Về mặt thái độ: giúp học sinh thấy rõ: “Mâu thuẫn giữa các mặt đối lập

chính là động lực của sự phát triển” - Đó là qui luật tất yếu của sự phát triển xã hội

Về ý nghĩa của cuộc nội chiến ở Mĩ

Dạy mục 3 Nội chiến ở Mĩ, khi nói về ý nghĩa của cuộc nội chiến ở Mĩ,

SGK viết rằng: “Cuộc nội chiến 1861-1865 là cuộc cách mạng tư sản lần thứ hai ở

Mĩ, kể từ sau chiến tranh giành độc lập, tạo điều kiện cho chủ nghĩa tư bản ở khu vực này phát triển”.

Lênin trong cuốn Lênin, Toàn tập, tập 37, trang 58 viết: “Nội chiến ở Mĩ có

ý nghĩa tiến bộ, ý nghĩa cách mạng, ý nghĩa lịch sử thế giới lớn lao ”

Ý kiến này của Lênin được trích dẫn trong bài giảng sẽ giúp học sinh:

- Về mặt kiến thức: Hiểu hơn về ý nghĩa to lớn của cuộc nội chiến ở Mĩ.

Đó là: dựa vào lực lượng cách mạng của quần chúng (những chủ trại, dân tự do vàngười da đen), giai cấp tư sản miền Bắc đã xóa bỏ chế độ nô lệ ở miền Nam, đôngđảo những người nô lệ da đen bao đời tủi nhục dưới ách áp bức của chủ nô cuốicùng đã được tự do, hăm hở gia nhập quân đội Liên bang chiến đấu ngoan cườngchống bọn chủ nô miền Nam Sau cách mạng, một số trở thành nông dân lĩnh canh,một số bổ sung vào kinh tế công thương nghiệp miền Bắc tham gia phát triển kinh

tế, tạo điều kiện cho kinh tế tư bản chủ nghĩa ở Mĩ phát triển nhanh chóng Và đếncuối thế kỉ XIX, Mĩ đã tiến hành cách mạng công nghiệp, đưa Mĩ lên vị trí hàngđầu thế giới

- Về mặt thái độ: Hình thành cho học sinh niềm tin tất thắng vào con đường

cách mạng do quần chúng nhân dân thực hiện

Giáo án minh họa: Phụ lục 4

7.3 Kết quả đạt được

Trước những đòi hỏi của môn học và thực tế của việc học lịch sử ở trườngTHPT, là một giáo viên trẻ, tôi luôn trăn trở làm thế nào để việc dạy môn lịch sử cóhiệu quả hơn Năm học 2017 - 2018, được phân công giảng dạy lịch sử khối 10 -Ban cơ bản, tôi đã tiến hành thí điểm phương pháp dạy học mới trong phần lịch sử:

“Các cuộc cách mạng tư sản thời cận đại” bằng việc vận dụng chủ nghĩa Mác Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh vào bài giảng lịch sử để giúp học sinh hiểu đúngbản chất của sự kiện, hiện tượng lịch sử, từ đó có những đánh giá đúng đắn, khôngsai lệch bản chất vấn đề Đồng thời qua đó, hình thành thế giới quan tiến bộ chohọc sinh

-Để kiểm tra hiệu quả của việc vận dụng những quan điểm của chủ nghĩa Mác

- Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh vào bài giảng lịch sử, tôi đã tiến hành thựcnghiệm ở lớp 10A6 và lớp 10A9 là lớp đối chứng

Ở lớp 10A9: khi dạy phần lịch sử “Các cuộc cách mạng tư sản thời cận đại”,khi nêu ra những nhận định, kết luận trong SGK, tôi không đưa ra những ý kiếnđánh giá, nhận xét của Mác, Ăngghen, Lênin, Hồ Chí Minh để học sinh so sánh,đưa ra ý kiến của bản thân về nhận thức vấn đề Kết quả là học sinh không khắc sâuđược kiến thức Học sinh chỉ nhớ máy móc mà không nắm được bản chất nên rấtnhanh quên Nhiều khi đánh giá sai bản chất sự việc

Ở lớp 10A6 thì ngược lại, khi dạy phần lịch sử “Các cuộc cách mạng tư sảnthời cận đại”, khi nêu ra những nhận định, kết luận trong SGK, tôi trích dẫn những

ý kiến đánh giá, nhận xét của Mác, Ăngghen, Lênin, Hồ Chí Minh để học sinh sosánh, đánh giá và có cái nhìn sâu sắc hơn vấn đề Đồng thời, trong quá trình dạyhọc, tôi thường xuyên đưa ra những câu hỏi với nội dung nhằm khắc sâu bản chất.Tôi đã nhận thấy kết quả rất khả quan Đa số các em hiểu bài, nắm vững trọng tâm,

biết vận dụng kiến thức, đánh giá đúng bản chất sự vật Từ đó, có cái nhìn đúngđắn về các sự kiện, hiện tượng lịch sử, hình thành thế giới quan tiến bộ.

Học hết phần: “Các cuộc cách mạng tư sản thời cận đại”, tôi đã cho học sinhkiểm tra một tiết để kiểm tra hiệu quả của việc vận dụng quan điểm của chủ nghĩaMác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh Kết quả như sau:

- Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh

Với kết quả trên, tôi rất vui khi thấy mình đã thành công với việc đổi mớiphương pháp dạy học và tôi sẽ cố gắng học hỏi, tìm tòi để cho việc dạy môn lịch sửngày càng tốt hơn

KẾT LUẬN

Qua việc tiến hành thực hiện sáng kiến kinh nghiệm “Nâng cao hiệu quả học tập cho học sinh thông qua tích hợp chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh vào bài giảng lịch sử phần: các cuộc cách mạng tư sản thời cận đại (SGK lịch sử 10 - Ban cơ bản)” tôi rút ra một số kết luận sau:

Việc dạy học tích hợp, đặc biệt tích hợp chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng

Hồ Chí Minh trong dạy học lịch sử đóng vai trò quan trọng trong đổi mới giáo dục

Cũng giống như các môn học khác, dạy học lịch sử theo phương pháp và kỹ thuậtdạy học tích cực được thể hiện ở chỗ học sinh được hình thành và phát triển tối đanăng lực thông qua dạy học hợp tác của giáo viên và học tập hợp tác của học sinh,trong đó có năng lực vận dụng kiến thức liên môn.

Đặc biệt khi vận dụng quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin vào phần lịch sửthế giới cận đại (các cuộc cách mạng tư sản), giáo viên đã giúp các em có cái nhìntoàn diện, sâu sắc các vấn đề lịch sử Từ đó, năng lực khái quát, tổng hợp của các

em được hình thành và phát triển Các em có thể đánh giá một cách khách quan vềcác đối tượng lịch sử (ví dụ: giai cấp tư sản đã bóc lột giai cấp vô sản một cách tàn

tệ nhưng giai cấp tư sản vẫn giữ một vai trò quan trọng trong tiến trình lịch sử nhânloại )

Bên cạnh đó, chúng ta đã biết tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quanđiểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, từcách mạng dân tộc dân chủ nhân dân đến cách mạng xã hội chủ nghĩa, là kết quảcủa sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin vào điều kiện cụ thể của Việt Nam,

kế thừa truyền thống tốt đẹp của dân tộc và tinh hoa văn hoá nhân loại nhằm giảiphóng dân tộc, giải phóng giai cấp và giải phóng con người Tư tưởng Hồ ChíMinh là tài sản tinh thần quý giá của Đảng và dân tộc ta, là nguồn gốc dẫn đếnnhững thắng lợi to lớn của cách mạng Việt Nam Tư tưởng Hồ Chí Minh đượcĐảng ta xác định là nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động của Đảng

Vì thế, khi vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong các bài giảng lịch sử, giáoviên đã gián tiếp giáo dục học sinh - các thế hệ trẻ noi theo tấm gương đạo đức HồChí Minh Theo thời gian, những tư tưởng của Người sẽ dần thấm sâu vào tâm hồncủa các em, hình thành nên những đức tính tốt đẹp trong mỗi cá nhân

Qua thực tiễn giảng dạy, tôi đã nhận thấy có sự thay đổi trong tư tưởng củahầu hết học sinh Mặc dù sự thay đổi này chưa thể hiện một cách rõ ràng và đồngloạt Nhưng theo thời gian, các em sẽ có những cái nhìn thiện cảm hơn với bộ mônlịch sử, hiểu sâu hơn các vấn đề lịch sử

Khi khi vận dụng những quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin và Tư tưởng

Hồ Chí Minh vào bài học, càng làm tăng tính khoa học và chính xác của môn họclịch sử Do đó, giáo viên cần mở rông vận dụng hơn nữa không chỉ trong phần lịch

sử thế giới cận đại mà ở tất cả các giai đoạn lịch sử

Trên đây chỉ là một vài kinh nghiệm nhỏ mà tôi đã áp dụng trong giờ lên lớp

và cũng đạt được những hiệu quả nhất định Hi vọng những kinh nghiệm đó sẽ làmphong phú thêm vốn kinh nghiệm trong dạy học lịch sử cho đồng nghiệp Sáng kiếnnày chắc chắn sẽ còn nhiều thiếu sót, kính mong các đồng chí trao đổi, góp ý để tôirút kinh nghiệm đồng thời góp phần làm cho bộ môn Lịch sử thực sự học sinh yêu

thích và tăng hứng thú trong giờ học lịch sử

8 Những thông tin cần được bảo mật (nếu có): Không có.

9 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến.

Để thực hiện sáng kiến có hiệu quả cần có một số điều kiện:

- Phương tiện, trang thiết bị là thành phần không thể thiếu được trong quátrình dạy học nói chung và dạy môn lịch sử nói riêng Đây là điều kiện cần, là cơ sở

để thực hiện dạy học thành công Dạy học theo định hướng phát triển các năng lựccủa học sinh cần không gian rộng rãi, thoải mái, đủ ánh sáng; cần các phương tiệndạy học đầy đủ như máy tính, mạng internet, máy chiếu, tài liệu học tập, giấy viết,băng dán, bút dạ, bảng ghim …

- Giáo viên phải thường xuyên cập nhật và thực hiện các phương pháp dạyhọc tích cực, các kỹ thuật dạy học để phát huy hết những khả năng của học sinhđồng thời có thể lồng ghép những kiến thức liên quan tới bài học Giáo viên phải làngười không ngại khó, không ngại khổ, phải lựa chọn những nội dung có thể tíchhợp với từng nội dung bài học, giúp bài học phong phú, trở nên hấp dẫn với họcsinh

- Giáo viên phải thường xuyên trao đổi, chia sẻ chuyên môn với đồng nghiệpbởi sự khác nhau về trí tuệ, trình độ, cách thức tư duy, phong cách tác phong nhàgiáo … Thông qua sự tác động qua lại mà giáo viên có thể gợi ý cho nhau, bổ sung

lẫn nhau và chia sẻ những thành công, thất bại của mình để rút kinh nghiệm chocác bài dạy tiếp theo.

- Học sinh phải nhận thức được đúng đắn nhiệm vụ, tích cực tham gia họctập Các em cần chủ động tìm tòi thông tin về những cá nhân kiệt xuất, những danhnhân lịch sử: Mác - Lênin, Ăngghen, Hồ Chí Minh

- Cần được sự thống nhất, ủng hộ trong toàn trường từ việc thay đổi tư duyxóa bỏ quan hệ quyền uy, thứ bậc đến việc làm cụ thể nhằm xây dựng nên một môitrường lớp học; tạo sự cởi mở, thân thiện, giúp các em học sinh không ngại ngầntrong chia sẻ hay tư vấn từ phía giáo viên

Từ đó, tôi xin đưa ra một số kiến nghị sau:

Đối với các cấp quản lí giáo dục:

Các cấp quản lí giáo dục cần tổ chức có hiệu quả các buổi sinh hoạt chuyên

đề theo mô hình liên trường, cấp huyện, cấp tỉnh để giáo viên có điều kiện giao lưu,học hỏi kinh nghiệm về đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát triển nănglực học sinh

Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, xây dựng phòng học bộ môn lịch sử, muasắm trang thiết bị dạy học hiện đại như máy chiếu, máy vi tính để giáo viên dễdàng tổ chức các hoạt động dạy học một cách hiệu quả nhất

Đối với giáo viên dạy lịch sử:

Cần phải tâm huyết, yêu ngành, yêu nghề, không ngừng tự học, tự bồidưỡng về chuyên môn nghiệp vụ, hiểu rõ các năng lực cần hình thành cho học sinhtrong dạy học lịch sử Từ đó biết sử dụng linh hoạt, sáng tạo các phương pháp dạyhọc lịch sử để phát triển năng lực cho các em, đồng thời tạo hứng thú học tập chohọc sinh và nâng cao chất lượng môn học lịch sử ở trường THPT

Giáo viên cần tìm tòi, nghiên cứu về lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin và Tưtưởng Hồ Chí Minh Từ đó, giáo viên linh hoạt lồng ghép, vận dụng những quanđiểm, những đánh giá của Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh vào bài giảng Điều

này giúp các em có cái nhìn khách quan, khoa học và tính chính xác của lịch sử.Đồng thời giáo dục đạo đức, phẩm chất cụ Hồ cho thế hệ trẻ.

Ngoài ra, giáo viên phải có kĩ năng sử dụng công nghệ thông tin trong dạyhọc góp phần đổi mới phương pháp và nâng cao hiệu quả bài học lịch sử Giáo viêntích cực tìm đọc các tài liệu tham khảo, có sự hiểu biết về các vấn đề thực tiễn hiệnnay: ô nhiễm môi trường, xung đột trên thế giới, biển đảo, xu thế toàn cầu hóa làmcho giờ học thêm hấp dẫn, sinh động hơn

Đối với học sinh:

Cần chủ động hơn nữa trong học tập: chủ động trong việc tự học, tự nghiêncứu, chủ động lĩnh hội kiến thức …

Ngoài ra, học sinh cần tăng cường sử dụng công nghệ thông tin trong việchọc tập như sưu tầm tài liệu liên quan đến bài học, thiết kế bài học bằng nhữnghình thức khác nhau để tạo hứng thú cho mình và cho các bạn xung quanh

10 Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tác giả và theo ý kiến của tổ chức, cá nhân đã tham gia áp dụng sáng kiến lần đầu, kể cả áp dụng thử (nếu có) theo các nội dung sau:

10.1 Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tác giả:

Sáng kiến khi được áp dụng không những giúp giáo viên có những cơ sởđịnh hướng trong việc giảng dạy theo hướng tích hợp, vận dụng những yếu tố khoahọc, biện chứng trong chủ nghĩa Mác - Lênin, nêu lên tấm gương đạo đức Hồ ChíMinh cho các em noi theo Từ đó, học sinh có những hiểu biết sâu rộng hơn, tư duylogic hơn và bài học lịch sử phong phú, hấp dẫn hơn

Sáng kiến khi được áp dụng đã mang lại tính hiệu quả cao, vì thế, có thể

áp dụng sáng kiến trong việc dạy và học Lịch sử ở những bài học khác nhau,với đối tượng học sinh khác nhau, nhất là có thể áp dụng trong ôn thi THPTQuốc gia

10.2 Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tổ chức, cá nhân:

Học sinh được hình thành và phát triển năng lực vận dụng, tư duy logic bêncạnh các năng lực chung và năng lực chuyên biệt của môn Lịch sử, từ đó tích cực

và chủ động trong việc lĩnh hội kiến thức lịch sử

11 Danh sách những tổ chức/ cá nhân đã tham gia áp dụng thử hoặc áp dụng sáng kiến lần đầu (nếu có):

dụng sáng kiến

Tiết 35 - Bài 29

CÁCH MẠNG HÀ LAN VÀ CÁCH MẠNG TƯ SẢN ANH

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

Sau khi học xong bài học yêu cầu HS cần nắm được:

1 Kiến thức

- Cách mạng tư sản Anh (thế kỷ XVIII) là sự tấn công vào chế độ phong kiến châu

Âu, mở đường cho lực lượng sản xuất tư bản phát triển.

- Nguyên nhân, diễn biến, kết quả, tính chất của cuộc cách mạng tư sản Anh.

- Hiểu được thế nào là cách mạng tư sản.

2 Tư tưởng, tình cảm, thái độ

Cách mạng tư sản trong buổi đầu thời cận đại thể hiện mặt tích cực ở việc loại bỏ chế độ phong kiến ở một số quốc gia châu Âu, song chỉ là sự thay đổi hình thức bóc lột này bằng hình thức bóc lột khác mà thôi Một chế độ bóc lột mới, tinh vi và tàn bạo đang hình thành.

3 Kỹ năng

Rèn luyện kỹ năng phân tích, khái quát, tổng hợp, đánh giá sự kiện.

4 Hình thành, phát triển năng lực học sinh

- Năng lực chung: giải quyết vấn đề, sử dụng ngôn ngữ, sáng tạo.

- Năng lực chuyên biệt: Tái hiện kiến thức, xác định mối quan hệ giữa các sự kiện, hiện tượng lịch sử, so sánh, nhận xét đánh giá.

II THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY - HỌC

- Bản đồ thế giới: bản đồ các vùng Tây Âu.

2 Giới thiệu bài mới

GV khái quát: Giai đoạn hậu kỳ trung đại (thế kỷ XV – XVII), chế độ phong kiến khủng hoảng, suy vong Giai cấp tư sản tuy mới ra đời nhưng đã nhanh chóng khẳng định thế lực kinh tế ngày càng lớn mạnh của mình Cuộc đấu tranh của giai cấp tư sản chống chế độ phong kiến thể hiện trước hết trên lĩnh vực tôn giáo, văn hoá, nghệ thuật… là bước dọn đường cho những cuộc cách mạng tư sản không thể tránh khỏi ở tây Âu Nhưng vì sao, những cuộc cách mạng tư sản sớm nổ ra ở “vùng đất thấp” và xứ sở “sương mù” Ý

nghĩa của những sự kiện đó đối với tiến trình của Lịch sử nhân loại ra sao? Chúng ta sẽ nghiên cứu làm sáng tỏ vấn đề này trong bài học hôm nay.

3 Tổ chức dạy học bài mới

Các hoạt động của thầy và trò Những kiến thức HS cần nắm vững

1 CÁCH MẠNG HÀ LAN

Hướng dẫn đọc thêm

2 CÁCH MẠNG TƯ SẢN ANH GV: Cách mạng tư sản Anh là cuộc cách mạng

tư sản thứ hai trên thế giới Nhưng nó lại là cuộc

cách mạng đầu tiên có ý nghĩa lớn đối với quá

trình hình thành chủ nghĩa tư bản trên phạm vi

toàn châu Âu.

Hoạt động 1: Cá nhân

(?) Trình bày tình hình nước Anh trước cách

mạng?

GV hướng dẫn HS dựa vào SGK để nhận thức

nội dung cơ bản theo logic sau:

- Về kinh tế: Sự phát triển của công trường thủ

công dần lấn át phường hội Sản phẩm tăng nhanh

về số lượng và chất lượng kích thích hoạt động

ngoại thương phát triển nhất là ngành len dạ, buôn

bán nô lệ da đen.

- Về xã hội: Sự phát triển ngành len dạ kéo theo

sự phát triển của nghề nuôi cừu Do vậy một bộ

phận quý tộc Anh chuyển sang kinh doanh hàng

hoá theo hướng TBCN, trở thành quý tộc mới.

GV miêu tả cảnh “Rào đất cướp ruộng” (Hình

ảnh “Cừu ăn thịt người” của nhà văn Tomat

Morơ).

> Lý giải vì sao tư sản, quý tộc mới ở Anh giàu

lên nhanh chóng như vậy và đời sống người nông

dân vô cùng cực khổ.

- Sự bảo thủ, lạc hậu và phản động của chế độ

* Tình hình nước Anh trước cách mạng

Các hoạt động của thầy và trò Những kiến thức HS cần nắm vững

phong kiến Anh thể hiện như thế nào?

+ Chế độ phong kiến, với chỗ dựa là tầng lớp

quý tộc và Giáo hội Anh, ngày càng cản trở sự

kinh doanh làm giàu của tư sản và quý tộc mới.

+ Dưới thời vua Sác-lơ I (từ năm 1625), nhiều

thứ thuế mới được đặt ra, nhà nước nắm độc

quyền thương mại và thu thuế thuyền bè, duy trì

nhiều đặc quyền phong kiến

+ Nước Anh theo chế độ quân chủ chuyên chế, đứng đầu là vua Sáclơ I.

+ Nhà nước nắm độc quyền thương mại, đặt

ra nhiều thứ thuế mới.

 Mâu thuẫn giữa tư sản, quý tộc mới với các thế lực phong kiến ngày càng gay gắt.

+ Tháng 4/1640, Sác-lơ I triệu tập Quốc hội

nhằm tăng thuế, để có tiền chi cho việc đàn áp

cuộc nổi dậy của người Xcốt-len ở miền Bắc nước

Anh.

+ Quốc hội, gồm đa số quý tộc mới và tư sản

không phê duyệt các khoản thuế mới do vua đặt ra,

công kích chính sách bạo ngược của nhà vua

+ Sác-lơ I định dùng vũ lực đàn áp Quốc hội,

song bị quần chúng nhân dân phản đối quyết liệt

==> Cách mạng bùng nổ.

* Nguyên nhân trực tiếp:

- Tháng 4/1640, Sác – lơ I triệu tập Quốc hội nhằm tăng thuế

- Quốc hội gồm đa số là quý tộc mới và tư sản không đồng ý Sác-lơ I tập hợp lực lượng chuẩn bị phản công Quốc hội.

> Cách mạng bùng nổ.

Sau khi HS dựa vào SGK trả lời câu hỏi trên,

GV tiếp tục dẫn dắt HS giải quyết vấn đề: Mâu

thuẫn trong lòng xã hội Anh biểu hiện như thế

nào? Hướng giải quyết mâu thuẫn đó?

GV hướng dẫn HS theo dõi những diễn biến

chính của cách mạng (có thể lập bảng niên biểu sự

kiện theo dữ liệu sau).

+ 1642 – 1648: Nội chiến (vua – Quốc hội)

+ 1649: Xử tử vua, thành lập nước cộng hoà.

* Diễn biến của cách mạng:

+ Năm 1642 – 1648: nội chiến giữa Quốc hội

và nhà Vua.

+ Năm 1649: Sác-lơ I bị xử tử, nước Anh trở thành nước Cộng hoà do Ô-li-vơ Crôm-oen đứng đầu.