Đó chính là việc ứng dụng côngnghệ thông tin vào soạn giảng, tổ chức các hạt động trò chơi trong một giờ học.Sau khi nghiên cứu thực trạng học tập bộ môn công nghệ của học sinh khối 12tạ
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VĨNH PHÚC TRƯỜNG THPT NGUYỄN VIẾT XUÂN
- -B¸O C¸O KÕT QU¶
Nghiªn cøu, øng dông s¸ng kiÕn
Trang 2- -B¸O C¸O KÕT QU¶
Nghiªn cøu, øng dông s¸ng kiÕn
Trang 31 Lời giới thiệu
Như chúng ta đều thấy trong quá trình giảng dạy bộ môn Công nghệ ở trườngphổ thông, đặc biệt là đối với học sinh khối 12, việc dạy và học của thầy và trògặp rất nhiều khó khăn do hệ thống trang thiết bị phục vụ giảng dạy còn nhiềuthiếu thốn và hạn chế và quan trọng hơn cả là tâm lí nhìn nhận của học sinh đốivới bộ môn này Đại bộ phận các em đều có suy nghĩ mang tính thực dụng, đó làchỉ tập trung chuyên sâu vào các môn học phục vụ thi tốt nghiệp, thi đại học màthường thờ ơ với việc học tập và nghiên cứu nội dung bộ công nghệ
Một vấn đề lớn đặt ra cho đội ngũ giáo viên giảng dạy bộ môn Công nghệ nóichung và Công nghệ 12 nói riêng là phải đổi mới phương pháp dạy học củamình theo hướng tích cực, phù hợp với điều kiện thực tế cũng như đặc điểm tâmtâm sinh lí của học sinh Với vai trò là một giáo viên đã giảng dạy bộ môn côngnghệ qua nhiều năm, tôi cũng xin mạnh dạn chia sẻ những kinh nghiệm củamình trong công tác giảng dạy công nghệ 12 Đó chính là việc ứng dụng côngnghệ thông tin vào soạn giảng, tổ chức các hạt động trò chơi trong một giờ học.Sau khi nghiên cứu thực trạng học tập bộ môn công nghệ của học sinh khối 12tại trường THPT Nguyễn Viết Xuân, nơi tôi đang giảng dạy, là một giáo viêngiảng dạy bộ môn này, tôi hi vọng khi đề tài ra đời và áp dụng sẽ cải thiện đượccách nhìn của học sinh đối với bộ môn này, qua đó các em sẽ có ý thức học tậptích cực hơn, hứng thú hơn trong từng tiết học Để mỗi giờ học công nghệ thực
sự là một sân chơi kiến thức bổ ích trong suy nghĩ của mỗi học sinh
2 Tên sáng kiến
3 Thông tin về giáo viên
Trang 4
4 Chủ đầu tư sáng kiến: Tác giả cùng Hội đồng sư phạm nhà trường.
5 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến
Trang 5Đối với bộ môn Công nghệ phổ thông, đây là môn học phản ánh những thànhtựu khoa học tương ứng, nhưng nó chịu sự quy định của những điều kiện dạyhọc Nội dung dạy học trong trường phổ thông phải cơ bản, thiết thực, hiện đạiđồng thời phải phù hợp với sự phát triển tâm sinh lý học sinh và đáp ứng yêucầu tiến bộ khoa học công nghệ Đối tượng nghiên cứu của môn Công nghệtrong trường THPT chỉ tập trung nghiên cứu về các lĩnh vực như: Các dạng vậtliệu, năng lượng trong sản xuất công nghiệp; Các phương tiện kỹ thuật phổ biến;các quá trình kỹ thuật Đề tài lấy nội dung các bài học làm trọng tâm, trong đóhọc sinh là trung tâm, giữ vai trò là khách thể nghiên cứu.
Qua nhiều năm công tác giảng dạy bộ môn công nghệ của khối 12, tôicảm thấy có rất nhiều khó khăn cho học sinh trong quá trình học tập bộ môn docác em đã chịu khá nhiều áp lực do vấn để học tập và ôn thi cuối cấp Mặc dù sốtiết trong tuần của bộ môn công nghệ cũng không quá nhiều so với những bộmôn khác những đó cũng là một áp lực cho các em nếu phải học tập và nghiêncứu một cách chuyên sâu Do đó với đề tài này tôi đã áp dụng tại trường THPTNguyễn Viết Xuân, nơi tôi đang giảng dạy là khá thành công, được các em họcsinh và các đồng nghiệp hưởng ứng và đón nhận một cách nhiệt tình Đó cũngchính là nhiệm vụ của đề tài mà tôi muốn chia sẻ kinh nghiệm
6 Thời gian áp dụng sáng kiến
Sau khi vận dụng đề tài nghiên cứu vào công tác giảng dạy tại Trường THPTNguyễn Viết Xuân từ năm học 2016 - 2017 đến năm học 2017 - 2018 tôi nhậnthấy đề tài này khá khả thi vào hiệu quả, được các em đón nhận một cách hàohứng và nhiệt tình Bởi vậy kết quả học tập bộ môn công nghệ đã được nâng lên
rõ dệt Đó cũng là động lực để tôi tiếp tục đổi mới phương pháp pháp dạy họccủa mình trong những năm học sau này
Đề tài không chỉ vận dụng được với các tiết học lý thuyết mà còn có thể áp dụngvới các giờ học Ôn tập Đây là một giờ dạy mà sau khi thử nghiệm cuối năm
2016 tôi thấy rất tâm đắc và muốn chia sẻ với các thầy cô trong ngành
7 Bản chất của sáng kiến:
7.1 Nội dung sáng kiến:
Trang 6- Giáo viên dùng phần mềm Powerpoint để thiết kế và trình chiếu bài giảng theomột Gameshown trò chơi nào đó, phù hợp với nội dung bài dạy.
- Học sinh được phân thành 04 nhóm, mỗi nhóm giữ vai trò như một đội chơi vàduy trì trong suốt thời gian của tiết học
- Giáo viên đóng vai trò là người dẫn chương trình, trọng tài, người hướng dẫntrong suốt các hoạt động của giờ học
- Trong quá trình học và chơi, nhóm nào trả lời đúng hoặc có thành viên trả lờiđúng một câu hỏi nào đó của trò chơi đưa ra thì nhóm đó sẽ ghi được một sốđiểm nhất định cho về đội của mình
- Kết thúc giờ học giáo viên tổng kết số điểm của các nhóm Nhóm nào có sốđiểm cao nhất là nhóm dành chiến thắng và số điểm đó sẽ được ghi vào kết quảhọc tập cụ thể của mỗi cá nhân học sinh
- Hệ thống bàn ghế trong lớp học được bố trí theo bốn vị trí của bốn nhóm chơi
và có hướng quay mặt vào nhau theo từng cặp
7.2 Khả năng áp dụng của sáng kiến: Các tiết học Ôn tập công nghệ 12.
1 Tên bài giảng: Tiết 23: ÔN TẬP CHƯƠNG IV
2 Phương pháp giảng dạy:
- Giáo viên: Xây dựng cấu trúc trò chơi đồng thời cũng là người hướng dẫn,
người dẫn chương trình cho các hoạt động của trò chơi
- Học sinh: Phân thành các nhóm, mỗi nhóm giữ vai trò là một đội chơi và
cùng tham gia các phần chơi theo sự hướng dẫn của giáo viên
- Tổ chức: Trong quá trình tổ chức hoạt động, các nhóm chơi sẽ được tính tính
điểm cụ thể sau mỗi phần chơi của trò chơi Kết thúc tiết học nhóm chơi nào
có số điểm cao nhất là nhóm dành chiến thắng
3 Đối tượng thực nghiệm đề tài:
- Học sinh khối 12 Trường THPT Nguyễn Viết Xuân năm học 2016 đến nay
- Học sinh lớp 12N Trường THPT Trần Phú (Thi giáo viên giỏi năm 2015)
Trang 7I- MỤC TIÊU DẠY HỌC
1 Kiến thức:
Trang 8- Bài 17: Khái niệm về hệ thống thông tin và viễn thông Nắm vữngkhái niệm và vai trò của hệ thống thông tin và viễn thông trong đời sống Trìnhbày được nguyên lí làm việc của hệ thống thông tin và viễn thông.
- Bài 18: Máy tăng âm Nắm vững khái niệm và phân loại được các loại máytăng âm trong thực thế Trình bày được nguyên lí làm việc của máy tăng âm Sửdụng được một số loại máy tăng âm thường gặp trong đời sống
- Bài 19: Máy thu thanh Nắm vững khái niệm và phân loại được các loạimáy thu thanh trong thực thế Trình bày được nguyên lí làm việc của máy thuthanh Sử dụng được máy thu thanh điều biên và máy thu thanh điều tần
- Bài 18: Máy thu hình Nắm vững khái niệm và phân loại được các loại máythu hình trong thực thế Trình bày được nguyên lí làm việc của máy thu hình Sửdụng được các loại máy thu hình màu trong thực tế
- Học sinh có thái độ học tập tích cực và có hứng thú với nội dung môn học Có
ý thức tự tìm tòi kiến thức trong thực tế
- Tuân thủ các quy định của trò chơi cũng như sự hướng dẫn của giáo viên.
- Sẵng sàng hợp tác và chia sẽ kiến thức, kinh nghiệm với các thành viêntrong và ngoài lớp học Phát huy tinh thần đoàn kết trong các hoạt động tập thể
II- CHUẨN BỊ DẠY HỌC
1 Giáo viên
Trang 9- Chuẩn bị giáo án word và bài soạn powerpoint trên cơ sở một gameshow trò
chơi, gồm 3 phần chơi:
Phần 1: Hệ thống lại khái niệm, phân loại các thiết bị điện tử đã học.
Phần 2: Vẽ sơ đồ khối và dựa vào đó để trình bày nguyên lí làm việc.
Phần 3: Trò chơi "Ô chữ ” để củng cố lại toàn bộ kiến thức đã học.
- Chuẩn bị phòng học có máy chiếu, máy tính xách tay và hệ thống âm thanhnhư loa đài, âm ly, micrô cho các nhóm học sinh
- Giáo viên bố trí sơ đồ phòng học theo 04 nhóm sao cho hợp lý Đảm bảothuận tiện cho hoạt động của các nhóm cũng như tính khoa học của phòng học
2 Học sinh
Phân lớp học sinh thành 04 nhóm chơi có danh sách cụ thể Mỗi nhómchuẩn bị một tờ giấy A0 , một bút dạ và tự cử ra một thành viên làm nhóm trưởng để đại nhóm trong các hoạt động mang tính cá nhân.
TT Họ tên học sinh Nhóm TT Họ tên học sinh Nhóm
01 Bùi Thị Vân Anh
01
17 Ngô Thị Lan
03
09 Trần Thị Hảo
02
25 Nguyễn Hồng Nhung
04
Trang 10- Kiểm diện sĩ số các nhóm, phân dụng cụ học tập cho các nhóm:
2 Phổ biến hình thức tổ chức giờ học cho học sinh
- Hoạt động học tập được xây dựng trên cơ sở là một trò chơi có tính điểm cụthể Mỗi một phần chơi sẽ tương ứng với một phần nội dung bài học
- Trong quá trình học, các nhóm có thể tham gia thảo luận trong nhóm hoặcphản biện ý kiến của các nhóm khác Nếu nhóm nào có thành viên trả lời đúng
và nhanh nhất thì nhóm đó dành được điểm cao nhất Kết thúc giờ học nhómnào có tống số điểm cao nhất thì nhóm đó sẽ là nhóm dành chiến thắng Kết quảnày sẽ được tính vào kết quả học tập của mỗi thành viên trong nhóm
3 Cấu trúc giờ dạy
Phần 1: Hệ thống lại khái niệm và phân loại các thiết bị điện tử dân dụng: Bao
gồm một hệ thống các câu hỏi về trình bày khái niệm và phân loại các thiết bịđiện tử điện tử dân dụng đã học
Trang 11Phần 2: Sơ đồ khối và nguyên lí làm việc của các thiết bị điện tử dân dụng: Các
nhóm thể hiện kĩ năng vẽ sơ đồ khối và kĩ năng trình bày nguyên lí làm việctheo sơ đồ khối đối với các thiết bị điện tử dân dụng đã học
Phần 3: Trò chơi ô chữ - Ttìm một từ khóa chung cho các bài đã học trong chương 4: Đánh giá khả năng nắm vững kiến thức, tư duy nhanh nhạy trong xử
lí tình huống của mỗi thành viên ở các nhóm chơi
Bảng tính điểm cho các nhóm (Thang điểm 10 tối thiểu):
4 Tổ chức dạy học
Phần 1: Hệ thống lại khái niệm và phân loại các thiết bị điện tử đã học:
- Hình thức: Mỗi nhóm cử 01 đại điện đứng trước màn hình của máy chiếu để
lựa chọn câu hỏi Mỗi người có thể chọn một câu hỏi bất kỳ trong số 04 câu hỏi xuất hiện trên màn hình Thời gian suy nghĩ và trả lời là 30 giây
Trang 12- Giáo viên: Kích chuột vào " ?" để xuất hiện nội dung câu hỏi do các thành viêncủa các nhóm đã chọn sau đó bấm vào ô "Bấm giờ" để tính giờ.
- Học sinh: Có 30 giây để vừa suy nghĩ và trả lời câu hỏi mà mình đã chọn Nếu
đúng sẽ dành được 10 điểm cho đội của mình Nếu sai hoặc quá thời gian quyđịnh thì các thành viên của nhóm khác có quyền trả lời và dành điểm
- Thành tích: Sau phần thi thứ nhất 04 thành viên của 04 nhóm đã có sự chuẩn bị tốt
nên đã trả lời đúng các câu hỏi mà giáo viên đưa ra.:
Phần 2: Vẽ sơ đồ khối và trình bày nguyên lí làm việc của các thiết bị:
Hoạt động 1: Vẽ sơ đồ khối của các thiết bị điện tử dân dụng đã học:
- Luật chơi: Mỗi nhóm cử một đại diện lên bốc thăm tên thiết bị điện tử đã học
sau đó vẽ sơ đồ khối của thiết bị đó lên khổ giấy A0 trên bảng Các thành viêncòn lại thảo luận để chuẩn bị trình bày nguyên lí làm việc theo sơ đồ khối đang
Trang 13được vẽ trên bảng Thời gian để mỗi nhóm vẽ sơ đồ là 5 phút Nhóm nào vẽnhanh và tốt nhất sẽ đạt điểm cao nhất.
- Giáo viên: Kích chuột vào ô 1234 theo sự lựa chọn của các nhóm học sinh:
o Kích chuột vào nửa trên của mỗi ô để hiển thị hình ảnh của thiết bị
mà các nhóm lựa chọn
o Kích chuột vào nửa dưới của mỗi ô để đi đến sơ đồ hoạt động của
thiết bị điện tử trong ô đó
o Kích chuột vào Bấm giờ để tính thời gian 5 phút cho các nhóm vẽ
sơ đồ khối của thiết bị mà các nhóm đã chọn
o Kích chuột vào Tính điểm để tính điểm cho các nhóm khi hoàn
thành
- Học sinh: Nhận kết quả lựa chọn và thực hiện nội dung công việc:
Trang 14- Giáo viên: Nhận xét và cho điểm các nhóm khi hoàn thành sơ đồ khối của các thiết
bị điện tử đã chọn (Phần 2A - Vẽ sơ đồ khối):
Hoạt động 2: Trình bày nguyên lí làm việc của các thiết bị theo
sơ dồ khối:
- Luật chơi: Mỗi nhóm cử một đại diện lên dựa vào sơ đồ khối để trình bày
nguyên lí hoạt động của thiết bị nhóm mình Thời gian trình bày là 5 phút, trìnhbày tốt sẽ ghi được điểm cao cho nhóm mình, thang điểm tối đa là 100 điểm:
- Giáo viên: Kích chuột vào nửa dưới của các ô 1234 để lần lượt đi tới sơ đồ
khối của các thiết bị điện tử theo các nhóm đã chọn:
- Học sinh: Đại diện các nhóm lên bàng nhìn vào sơ đồ khối để trình bày
nguyên lí làm việc của thiết bị nhóm mình
o Nhóm 1: Trình bày nguyên lí làm việc của máy thu thanh:
Trang 15o Nhóm 2: Trình bày nguyên lí làm việc của máy tăng âm:
o Nhóm 3: Trình bày nguyên lí làm việc của máy thu hình:
Trang 16o Nhóm 4: Trình bày nguyên lí làm việc của hệ thống thông tin viễn thông:
- Giáo viên: Nhận xét và cho điểm các nhóm khi trình bày xong nguyên lí làm
việc của các thiết bị điện tử đã chọn (Phần 2B – Trình bày nguyên lí làm việc)
Trang 17 Tổng kết điểm cho cả hai hoạt động trong phần chơi thứ 2.
Phần 3: Trò chơi lật mở ô chữ để tìm từ khóa cho nội dung bài ôn tập:
- Luật chơi: Các nhóm lần lượt chọn chữ cái để lật mở từ khóa của bài học Mỗi
chữ cái được lật mở đúng các nhóm sẽ dành được 10 điểm Nếu nhóm nào chọnsai chữ cái thì sẽ mất lượt chơi, lượt chơi này dành cho các nhóm kế tiếp Khi đãlật mở được hết các chữ cái trong từ khóa, các nhóm sẽ có 30 giây để ghi từkhóa vào giấy và công bố từ chìa khóa, nếu đúng ghi được 100 điểm
- Giáo viên: Kích chuột để điều khiển các hoạt động của trò chơi theo trình tự:
o Kích chuột vào Một chữ trong bảng chữ cái khi đã có sự lựa chọn
của các nhóm để xem kết quả Nếu đúng thì chữ cái sẽ xuất hiện trong từkhóa Nếu sai thì sẽ có thông báo Stop ở góc phải bảng chữ cái
Trang 18o Kích chuột vào Tính điểm cho từng nhóm để ghi điểm cho các
nhóm khi lật mở được một chữ cái trong từ chìa khóa Nếu một chữ cáinào đó xuất hiện hai lần có nghĩa là nhóm đó được nhân đôi số điểm
o Kích chuột vào Bấm giờ để tính thời gian 30 giây cho các nhóm
suy nghĩ và ghi kết quả từ chìa khóa ra giấy và công bố
- Học sinh: Lần lượt chọn các chữ cái trong bảng chữ cái tiếng việt để lật mở
dần các chữ cái trong Từ chìa khóa (gồm 13 chữ cái):
- Giáo viên: Phân tích từ chìa khóa để kết luận về toàn bộ nội dung trong giờ ôn
tập Nhấn mạnh vai trò của các thiết bị điện tử dân dụng trong đời sống sản xuất và sinh hoạt:
Trang 19 Tổng kết điểm cho phần trò chơi ô chữ:
Phần 3 130 diểm 120 diểm 140 diểm 120 diểm
IV- ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP
Sau mỗi phần chơi theo nội dung bài học, nhìn chung các em đều có sự chuẩn bị
về kiến thức và kỹ năng tốt nên hầu hết các êm đều trả lời đúng các câu hỏi củagiáo viên đưa ra Do vậy tổng số điểm mà các nhóm dành sau giờ học là đượctương đối cao và đồng đều nhau
Trang 20Trong quá trình học tập đã có sự tương tác rất tốt giữa các thành viên trongnhóm và ngoài nhóm Điều đó thể hiện rất rõ ở các phần thi mang tính cạnhtranh về kiến thức Cụ thể là các nhóm đã có những câu hỏi và câu trả lời câuhỏi phẩn biện từ nhóm khác rất tốt Sự đua tranh về mặt thời gian và điểm sốliên tục diễn ra ở mỗi phần thi
Thông qua giờ học ngoài việc các em có được kiến thức bổ ích từ bộ môncác em đã trang bị cho mình những kỹ năng cần thiết để áp dụng vào đời sống.Điều đáng nói hơn cả là các em đã có sự hòa đồng, gắn kết giữa các thành viêntrong và ngoài nhóm trong đời sống học tập cũng như trong các hoạt động mangtính tập thể nói chung
Trang 248 Những thông tin cần được bảo mật: Không
9 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến
9.1 Tài liệu nghiên cứu
Trang 25Đối với phân phối chương trình của môn Công nghệ 12, hầu hết sau mỗi bài giớithiệu lý thuyết lại có một bài thực hành xen kẽ để cụ thể hóa nội dung bài của lýthuyết Do vậy để học sinh có thể nắm vững kiến thức lý thuyết trước khi vàonội dung thực hành cần có một sự đổi mới trong phương pháp và hình thứcgiảng dạy của giáo viên Mỗi giáo viên không chỉ khai thác những kiến thức sẵn
có trong sách giáo khoa mà cần tìm tòi, tham khảo thêm các tài liệu, thông tinliên quan đến nội dung mỗi bài giảng Ngoài các kiến thức chuyên môn tronggiảng dạy, mỗi giáo viên khi thực hiện dự án sẽ có điều kiện để bồi dưỡng thêmmột số kiến thức tin học như soạn giảng điện tử, đồ họa vi tính bằngphotoshop Để làm bài giảng sinh động hơn
9.2 Phương tiện dạy học
Đối với trường phổ thông việc đầu tư cho môn học này còn ít Hiện nay trongtình hình thực tế ở trường THPT: Mô hình, tranh vẽ của chương trình phân banCông nghệ 12 có nhưng ít và không đầy đủ Đại bộ phận các trường phổ thôngđều thiếu cán bộ chuyên trách về thiết bị dạy học Do đó việc đổi mới phươngpháp dạy học là rất thiết thực và cần thiết Trong đó việc ứng dụng công nghệthông tin xây dựng hệ thống trò chơi trong các giờ học công nghệ là hoàn toànhợp lí và hiệu quả
Hiện nay với trường THPT Nguyến Viết Xuân có điều kiện thuận lợi để áp dụng
để tài Nhà trường có đủ hệ thống các phòng học chuyên môn, các loại máychiếu, máy tính xách tay để phục vụ giáo viên trong quá trình giảng dạy Độingũ giáo viên công nghệ của nhà trường có trình độ công nghệ thông tin để đápứng yêu cầu giảng dạy theo nội dung của đề tài Đặc biệt hơn là một số giáo viênCông nghệ ở đây ngoài khả năng chuyên môn tốt còn có khả năng đồ họa hìnhảnh, video tốt nên việc xây dựng các bài giảng để thực hiện dự án rất thuận lợi,đảm bảo kho bài giảng luôn phong phú và đa dạng
9.3 Tình hình học sinh
Một vấn đề cần quan tâm là đối tượng học sinh tôi trực tiếp giảng dạy làHọc sinh Vĩnh Tường ở vùng nông thôn nông nghiệp thuần tuý Trình độ nhậnthức các em không đồng đều, các em đại đa số không thích học môn Công nghệ