SKKN vận dụng kiến thức liên môn vào giảng dạy phần địa lí tự nhiên lớp 12 (ban cơ bản)

Qua đây, đặt ra mộtvấn đề quan trọng trong phương pháp dạy học của giáo viên là phải có kiến thứcliên môn sâu rộng, tổ chức cho học sinh có khả năng sử dụng kiến thức của cácmôn học có l

1 LỜI GIỚI THIỆU

Dạy học tích hợp liên môn là một xu thế được các quốc gia trên thế giới

và Việt Nam triển khai thực hiện, nhất là trong bối cảnh nước ta đang đổi mớicăn bản toàn diện giáo dục và đào tạo Nằm trong lộ trình đổi mới đồng bộphương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá ở các trường phổ thông theo định

hướng phát triển năng lực của học sinh trên tinh thần Nghị quyết 29 - NQ/TƯ về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, sau khi Quốc hội thông qua Đề

án đổi mới chương trình, SGK giáo dục phổ thông, Bộ GD-ĐT tiếp tục chỉ đạo

các cơ sở giáo dục tăng cường bồi dưỡng, nâng cao năng lực cho đội ngũ giáoviên sẵn sàng đáp ứng mục tiêu đổi mới, trong đó tăng cường năng lực dạy họctheo hướng “tích hợp, liên môn” là một trong những vấn đề cần ưu tiên

Như chúng ta đã biết, mỗi môn học trong Nhà trường phổ thông nóichung cũng như môn Địa lí nói riêng đều đóng vai trò quan trọng giúp hìnhthành và phát triển kiến thức, kĩ năng cho học sinh Trong hệ thống các môn học

đó thì Địa lí học với đặc thù vừa là khoa học tự nhiên, vừa là khoa học xã hội đã

có mối quan hệ rất chặt chẽ với các khoa học khác, môn học khác Qua thực tếgiảng dạy ở trường phổ thông, tôi nhận thấy việc vận dụng kiến thức liên môngiữa Địa lí với kiến thức các môn học khác làm cho hiệu quả môn học đượcnâng cao

Dạy học liên môn là phương pháp quan trọng để bồi dưỡng cho học sinhcác thủ thuật và phương pháp tư duy lôgic sẽ góp phần thực hiện một trongnhững yêu cầu quan trọng nhất của lí luận dạy học là xác lập các mối liên hệchặt chẽ giữa các bộ môn trong dạy học Cao hơn nữa, qua việc vận dụng kiếnthức liên môn học sinh có thể giải quyết những vấn đề và tình huống thực tiễnmột cách triệt để Góp phần bổ sung làm phong phú thêm nội dung bài học, giúpcho học sinh học bài với niềm say mê, hứng thú, giúp các em yêu môn học hơn,không cảm thấy Địa lí là một môn học khô khan, khó học Đồng thời làm chocác em thấy rõ mối quan hệ giữa các khoa học, hình dung được một cách chânthực, sinh động về môi trường, xã hội, các quy luật tự nhiên Qua đây, đặt ra mộtvấn đề quan trọng trong phương pháp dạy học của giáo viên là phải có kiến thứcliên môn sâu rộng, tổ chức cho học sinh có khả năng sử dụng kiến thức của cácmôn học có liên quan vào học tập Địa lí để tránh sự trùng lặp, mất thời gian,giúp học sinh lĩnh hội kiến thức nhẹ nhàng, sinh động mà vững chắc

Trong quá trình sản xuất và đời sống, vấn đề sử dụng hợp lí và bảo vệ tựnhiên bao giờ cũng được đặt ra với tất cả tính chất nghiêm trọng và hầu nhưkhông thay đổi của nó Đặc điểm thiên nhiên nước ta như thế nào? Hiện trạng sửdụng tài nguyên, nguyên nhân cũng như biện pháp khắc phục hạn chế của cácnguồn tài nguyên ra sao? Các em cần phải làm gì?

Việc tích hợp bảo vệ môi trường trong các môn học, các lĩnh vực đã đượcnhiều tác giả đề cập tới Tuy nhiên, tích hợp liên môn trong dạy học Địa lí 12phần Địa lí tự nhiên thì chưa có tác giả nào đề cập.

Xuất phát từ cơ sở lí luận và nhu cầu thực tiễn, tôi đã chọn nghiên cứu đề

tài: “Vận dụng kiến thức liên môn vào giảng dạy phần Địa lí Tự nhiên lớp 12 (Ban cơ bản)” là sáng kiến kinh nghiệm trong quá trình giảng dạy của bản thân.

Với việc nghiên cứu đề tài này, tôi mong muốn được đóng góp một phần nhỏ bécủa mình nhằm nâng cao chất lượng giảng Địa lí trong nhà trường phổ thôngnói chung

2 TÊN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

“Vận dụng kiến thức liên môn vào giảng dạy phần Địa lí tự nhiên lớp 12 (Ban cơ bản)”

3 TÁC GIẢ SÁNG KIẾN

- Họ và tên: Nguyễn Thị Thúy Ngân

- Địa chỉ tác giả sáng kiến: Trường THPT Nguyễn Duy Thì

- Số điện thoại: 0975.600.608

Email: nguyenthithuyngan.gvnguyenduythi@vinhphuc.edu.vn

4 CHỦ ĐẦU TƯ TẠO RA SÁNG KIẾN: Tác giả

5 LĨNH VỰC ÁP DỤNG SÁNG KIẾN

- Lĩnh vực có thể áp dụng sáng kiến: Chương trình Địa lí 12 ban cơ bản

và các môn khoa học khác trong chương trình giáo dục THPT ban cơ bản Thực

tế công việc bản thân và học sinh các lớp đang dạy

- Vấn đề mà sáng kiến giải quyết:

Tìm hiểu lí luận của các nhà giáo dục về sử dụng kiến thức liên môn đểgây hứng thú học tập cho học sinh trong các tài liệu giáo dục và các tài liệu địa lí

có liên quan đến đề tài Tìm hiểu thực tiễn việc dạy học Địa lí nói chung và việc

sử dụng kiến thức liên môn nói riêng tại trường phổ thông hiện nay, chất lượnggiảng dạy bộ môn, tình hình hứng thú học tập Địa lí của học sinh lớp 12 Tìmhiểu nội dung chương trình, SGK các môn ở THPT để lựa chọn những nội dungcần và có thể sử dụng kiến thức liên môn nhằm gây hứng thú học tập cho họcsinh Tiến hành thực nghiệm ở một lớp để kiểm chứng các biện pháp sư phạmtrên cơ sở đó rút ra kết luận khoa học

6 NGÀY SÁNG KIẾN ĐƯỢC ÁP DỤNG LẦN ĐẦU

Ngày 10/9/2018

7 MÔ TẢ BẢN CHẤT CỦA SÁNG KIẾN

7.1 Về nội dung của sáng kiến

7.1.1 Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc vận dụng kiến thức liên môn trong giảng dạy phần Địa lí tự nhiên lớp 12 (Ban cơ bản)

7.1.1.1 Những vấn đề chung về dạy học tích hợp

a Khái niệm dạy học tích hợp

Tích hợp (intergration) có nghĩa là sự hợp nhất, sự hòa nhập, sự kết hợp Nội hàm khoa học khái niệm tích hợp có thể hiểu một cách khái quát là sự hợp

nhất hay nhất thể hóa các bộ phận khác nhau để đưa tới một đối tượng mới như

là một thể thống nhất trên những nét bản chất nhất của các thành phần đốitượng, chứ không phải là phép cộng giản đơn những thuộc tính của các thànhphần ấy

b Mục tiêu của dạy học tích hợp

Quan điểm tích hợp được xây dựng trên cơ sở những quan niệm tích cực vềquá trình học tập và quá trình dạy học

Có thể tóm tắt 3 mục tiêu cơ bản của dạy học tích hợp:

- Tránh trùng lặp về nội dung thuộc các môn học khác nhau

- Tạo mối quan hệ giữa các môn học với nhau và với kiến thức thực tiễn

- Tạo cơ hội để hình thành và phát triển năng lực, đặc biệt là năng lực giảiquyết các vấn đề thực tiễn

c Các mức độ tích hợp

- Tích hợp trong nội bộ môn học: tìm kiếm sự kết nối giữa các nội dung,chủ đề

- Tích hợp đa môn: một chủ đề có thể xem xét trong nhiều môn học khác nhau

- Tích hợp liên môn: phối hợp sự đóng góp của nhiều môn học để nghiêncứu và giải quyết một tình huống

- Tích hợp xuyên môn: tìm cách phát triển ở học sinh những kỹ năng xuyênmôn có tính chất chung và áp dụng được ở mọi nơi

- Truyền thống (traditional): Từng môn học được giảng dạy, xem xét riêng lẻ,độc lập không có bất kì sự liên hệ, kết nối nào giống như chụp ảnh cận cảnh từngđoạn – một hướng, một cách nhìn, sự tập trung hạn hẹp vào một môn riêng rẽ

- Kết hợp/ lồng ghép (fusion): Một nội dung nào đó được kết hợp vàochương trình đã có sẵn

7.1.1.2 Khái quát về hệ thống khoa học Địa lí

Theo các quan niệm hiện đại, Địa lí học là một hệ thống các khoa học tựnhiên và xã hội, nghiên cứu các thể tổng hợp lãnh thổ tự nhiên và sản xuất vàcác thành phần của chúng, chúng có mối quan hệ rất chặt chẽ với nhau Hệthống khoa học Địa lí bao gồm hai nhóm khoa học lớn là nhóm khoa học Địa lí

tự nhiên và nhóm khoa học Địa lí kinh tế - xã hội Giữa Địa lí học và các khoahọc khác có những mối quan hệ rất mật thiết như: Địa lí tự nhiên có quan hệchặt chẽ với Toán học, Vật lý học, Hóa học và Sinh học; Địa lí kinh tế xã hội cóquan hệ chặt chẽ với Sử học, Kinh tế chính trị học, Văn học và với nhiều môn kĩthuật khác Trong thời đại ngày nay, người ta thấy sự kết hợp nhiều mặt giữa Địa

lí học với hàng loạt các khoa học khác tạo thành nhiều khoa học mới Như vậytrong Địa lí có các khoa học khác cũng như trong khoa học khác có Địa lí

7.1.1.3 Vai trò và ý nghĩa của việc sử dụng kiến thức liên môn trong dạy họcĐịa lí

a Đối với học sinh:

- Dạy học vận dụng kiến thức liên môn giúp cho giờ học sẽ trở nên sinhđộng hơn, vì không chỉ có giáo viên là người trình bày mà học sinh cũng thamgia vào quá trình tiếp nhận kiến thức, từ đó phát huy tính tích cực của học sinh

- Dạy học liên môn cũng góp phần phát triển tư duy liên hệ, liên tưởng ởhọc sinh Tạo cho học sinh một thói quen trong tư duy, lập luận tức là khi xemxét một vấn đề phải đặt chúng trong một hệ quy chiếu, từ đó mời có thể nhậnthức vấn đề một cách thấu đáo

- Giúp học sinh hứng thú học tập, từ đó khắc sâu được kiến thức đã học

- Hiểu được bản chất của kế hoạch dạy học tích hợp

- Làm cho quá trình học tập có ý nghĩa

Bằng cách gắn học tập với cuộc sống hàng ngày, trong quan hệ với cáctình huống cụ thể mà học sinh sẽ gặp sau này, hòa nhập thế giới học đường vớithế giới cuộc sống

- Dạy cho học sinh sử dụng kiến thức trong tình huống cụ thể: Thay vìtham nhồi nhét cho học sinh nhiều kiến thức lí thuyết đủ loại, dạy học tích hợpchú trọng tập dượt cho học sinh vận dụng các kiến thức kĩ năng học được vàocác tình huống thực tế, có ích cho cuộc sống sau này làm công dân, làm ngườilao động, làm cha mẹ, có năng lực sống tự lập

- Xác lập mối quan hệ giữa các khái niệm đã học: Trong quá trình học tập,học sinh có thể lần lượt học những môn học khác nhau, những phần khác nhautrong mỗi môn học nhưng học sinh phải biết đặt các khái niệm đã học trong

những mối quan hệ hệ thống trong phạm vi từng môn học cũng như giữa cácmôn học khác nhau Thông tin càng đa dạng, phong phú thì tính hệ thống phảicàng cao, có như vậy thì các em mới thực sự làm chủ được kiến thức và mới vậndụng được kiến thức đã học khi phải đương đầu với một tình huống thách thức,bất ngờ, chưa từng gặp.

- Phân biệt cái cốt yếu với cái ít quan trọng hơn: Cái cốt yếu là những nănglực cơ bản cần cho học sinh vận dụng vào xử lí những tình huống có ý nghĩatrong cuộc sống, hoặc đặt cơ sở không thể thiếu cho quá trình học tập tiếp theo

b Đối với giáo viên: Dạy học theo các chủ đề liên môn góp phần giảm tảicho giáo viên trong việc dạy học môn học của mình mà còn có tác dụng bồidưỡng, nâng cao kiến thức và kĩ năng sư phạm cho giáo viên, góp phần pháttriển đội ngũ giáo viên bộ môn hiện nay thành đội ngũ giáo viên có đủ năng lựcchuyên môn và vững vàng nghiệp vụ sư phạm

+ Trong quá trình dạy học môn học của mình, giáo viên vẫn thường xuyênphải dạy những kiến thức có liên quan đến các môn học khác và vì vậy đã có sự

am hiểu về những kiến thức liên môn đó hay nói cách khác đội ngũ giáo viênchúng ta đã dạy tích hợp liên môn từ lâu rồi nhưng chúng ta chưa đi sâu và chưa

có khái niệm tên gọi cụ thể mà thôi

+ Với việc đổi mới phương pháp dạy học hiện nay, vai trò của giáo viênkhông còn là người truyền thụ kiến thức mà là người tổ chức, kiểm tra, địnhhướng hoạt động học của học sinh cả ở trong và ngoài lớp học; vì vậy, giáo viêncác bộ môn liên quan có điều kiện và chủ động hơn trong sự phối hợp, hỗ trợnhau trong dạy học

+ Trong những năm qua giáo viên cũng đã được trang bị thêm nhiều kiếnthức mới về phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực: như phương pháp bàn taynặn bột hoặc kĩ thuật khăn trải bàn, dạy học theo dự án …

+ Môi trường "Trường học kết nối” rất thuận lợi để giáo viên đổi mớitrong dạy tích hợp, liên môn

+ Nhà trường đã đầu tư nhiều phương tiện dạy học có thể đáp ứng mộtphần đổi mới phương pháp dạy học hiện nay

+ Sự phát triển của CNTT, sự hiểu biết của đội ngũ giáo viên của nhàtrường là cơ hội để chúng ta triển khai tốt dạy học tích hợp, liên môn

7.1.1.4 Một số yêu cầu khi sử dụng kiến thức liên môn trong dạy học Địa lí

Sử dụng kiến thức liên môn phải đáp ứng được mục tiêu môn học Sửdụng kiến thức liên môn phải giúp học sinh lĩnh hội được kiến thức cơ bản củabài học Sử dụng kiến thức liên môn để gây hứng thú học tập cho học sinh phảigóp phần phát triển năng lực tư duy và kĩ năng thực hành bộ môn cho học sinh

Sử dụng kiến thức liên môn phải đảm bảo tính vừa sức đối với học sinh Sửdụng kiến thức liên môn phải linh hoạt, sáng tạo, tùy thuộc vào yêu cầu kiếnthức của bài

7.1.2 Vận dụng kiến thức liên môn trong dạy học phần Địa lí tự nhiên lớp 12 (Ban cơ bản)

7.1.2.1 Đặc điểm chương trình và sách giáo khoa Địa lí lớp 12 phần Địa lí tựnhiên (Ban cơ bản)

Hệ thống khoa học Địa lí bao gồm hai nhóm khoa học lớn là nhóm khoahọc Địa lí tự nhiên và nhóm khoa học Địa lí kinh tế - xã hội Trong chương trìnhlớp 12 các em được học về Địa lí tự nhiên Việt Nam từ bài 2 đến bài 15 cụ thểnhư sau:

- Vị trí địa lí và phạm vi lãnh thổ

- Đặc điểm chung của tự nhiên bao gồm: Đất nước nhiều đồ núi; Thiênnhiên chịu ảnh hưởng sâu sắc của biển; Thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa; Thiênnhiên phân hóa đa dạng

- Vấn đề sử dụng và bảo vệ tự nhiên bao gồm: Sử dụng và bảo vệ tàinguyên thiên nhiên; Bảo vệ môi trường và phòng chống thiên tai

Như vậy, mỗi phần có vai trò nhất định trong việc trang bị kiến thức chohọc sinh để tạo nên chương trình tổng thể, tương đối hoàn chỉnh về địa lí tựnhiên Việt Nam trên cơ sở kế thừa, phát triển và nâng cao chương trình Địa lí ởbậc THCS Việc dạy học Địa lí Tự nhiên lớp 12 đòi hòi giáo viên phải nắm vữngkiến thức Địa lí và các nguồn kiến thức ở các môn học khác nhau như Toán, Vật

lí, Hóa học, Sinh học, Ngữ văn, Lịch sử, Giáo dục công dân các kiến thức nàykhông chỉ có tác dụng cụ thể hoá bài dạy mà còn là nguồn gây hứng thú đối vớihọc sinh Kiến thức của các môn học khác nhau có tác dụng bổ sung cho mônĐịa lí rất bổ ích Mỗi một môn có những tác dụng riêng và truyền đạt các kiếnthức đến người học và rèn luyện kỹ năng và phát triển năng lực của học sinh nhưnăng lực vận dụng tổng hợp, năng lực hợp tác, năng lực phát hiện và giải quyếtvấn đề

7.1.2.2 Phương pháp sử dụng kiến thức liên môn trong dạy học Địa lí 10

Trong dạy học Địa lí tự nhiên lớp 12 tùy vào bài cụ thể, giáo viên có thểhuy động nhiều kiến thức khác nhau của các bộ môn khác nhau vào dạy họcnhưng phải làm sao đáp ứng được yêu cầu, mục đích đề ra Các kiến thức củamôn học khác có tác dụng: Sử dụng Toán học, Vật lí, Hóa học, sinh học để chínhxác các quy luật, đi sâu vào bản chất của vấn đề mà chúng ta trình bày Ngoài ramột số kiến thức về Hóa học, Sinh học giúp mô tả bài học một cách sinh độnghơn Kiến thức văn học để tạo hứng thú học tập cũng như tạo ra sự tìm tòi khám

phá tri thức Địa lí cho học sinh qua thơ, văn, cao dao, tục ngữ Sử dụng kiếnthức Lịch sử để tạo sự liên hoàn, tái hiện các hoàn cảnh Lịch sử của một giaiđoạn, một đất nước để học dễ dàng giải thích một sự vật hiên tượng nào đó… Sửdụng kiến thức GDCD kết hợp với trao đổi đàm thoại giúp học sinh hiểu rõ chủtrương chính sách của Đảng, đồng thời làm rõ các kiến thức Địa lí qua nội dungkinh tế chính trị học, triết học Việc sử dụng kiến thức liên môn kết hợp với cácphương tiện kĩ thuật để gây hứng thú học tập Địa lí cho học sinh, đồng thời đểcủng cố, kiểm tra, đánh giá kiến thức của học sinh và khả năng vận dụng củahọc sinh vào các tình huống cụ thể Như vậy, kiến thức liên môn vừa có chứcnăng minh họa vừa có chức năng nguồn tri thức, nên trong dạy học Địa lí giáoviên cần phát huy tốt các chức năng này Vấn đề đặt ra là khi nào sử dụng kiếnthức liên môn, sử dụng vào những mục đích gì?

Theo tôi, giáo viên có thể sử dụng theo 3 cách sau:

Thứ nhất, sử dụng kiến thức liên môn để vào bài, gây hứng thú cho học

sinh có thể qua các câu thơ, câu chuyện lịch sử:

Ví dụ: Khi dạy bài 11 (Thiên nhiên phân hóa đa dạng) trong phần Thiên nhiên phân hóa theo chiều Bắc Nam Nội dung kiến thức đề cập chủ yếuđến yếu tố khí hậu giữa phần lãnh thổ phía bắc và phần lãnh thổ phía Nam, sựkhác nhau về yếu tố khí hậu kéo theo sự thay đổi của các thành phần tự nhiênkhác giáo viên sử dụng đoạn thơ sau:

1-“Anh ở trong này chưa thấy mùa đông Nắng vẫn đỏ, mận hồng đào cuối vụ Trời Sài Gòn xanh cao như quyến rũ Thật diệu kỳ là mùa đông phương Nam

Muốn gửi ra em một chút nắng vàng Thương cái rét của thợ cày, thợ cấy Nên cứ muốn chia nắng đều cho ngoài ấy

Có tình thương tha thiết của trong này

(Trích “Gửi nắng cho em” - Bùi Văn Dung)

Giáo viên có thể đặt các câu hỏi sau để khai thác kiến thức địa lí qua đoạnthơ Theo em tác giả đề cập đến mùa đông phương Nam, phương Nam giới hạn

từ đến đâu ở lãnh thổ nước ta? khí hậu có đặc điểm gì? Nguyên nhân, sự khácnhau về khí hậu phần lãnh thổ phía Bắc, Nam

Thứ hai, sử dụng kiến thức liên môn để minh họa hoặc giảng giải nội

dung bài học: Khi giáo viên dạy bài mới, đến phần nội dung kiến thức cơ bảnngoài phần nội dung của sách giáo khoa Địa lí trình bày, giáo viên nên bổ sungthêm kiến thức qua môn học khác mà học sinh đã được học

Ví dụ: Khi dạy về bài 6 (Đất nước nhiều đồi núi) mục Địa hình vùng nhiệt đới ẩm gió mùa, khi nhắc đến dạng địa hình cacxtơ, giáo viên có thể dựa

vào kiến thức hóa học mô tả thêm quá trình hình thành địa hình cacxtơ ở vùngnúi đá vôi Cụ thể như sau: Nhũ đá được tạo thành từ CaCO3 và các khoáng chấtkhác kết tụ từ dung dịch nước khoáng Đá vôi là đá chứa cacbonat canxi bị hoàtan trong nước có chứa khí cacbonic tạo thành dung dịch CaHCO3 Phươngtrình phản ứng như sau : CaCO3 + H2O + CO2 → Ca(HCO3) 2 Dung dịch nàychảy qua kẽ đá cho đến khi gặp vách đá hay trần đá và nhỏ giọt xuống Khi dungdịch tiếp xúc với không khí, phản ứng hoá học tạo thành nhũ đá như sau:Ca(HCO3)2 → CaCO3 + H2O + CO2 Nhũ đá "lớn" lên với tốc độ 0,13 mm mộtnăm Các nhũ đá "lớn" nhanh nhất là những nơi có dòng nước dồi dào cacbonatcanxi và CO2 Từ đó, giáo viên có thể khẳng định khu vực nhiệt đới ẩm là khuvực có quá trình phong hóa hóa học diễn ra mạnh do có lượng nước dồi dào,nhiệt độ cao nên khả năng hòa ta CO2 vào nước rất lớn Giáo viên nói thêm địahình cacxtơ ở nước ta có đỉnh nhọn, sắc sảo (đá tai mèo) với nhiều hàng động cóhình thù kì lạ

Thứ ba, Giáo viên sử dụng kiến thức liên môn như một cơ sở để học sinh

tìm tòi, khám phá kiến thức Địa lí dưới sự hướng dẫn của giáo viên Bằng cách

đó, giáo viên hình thành và rèn luyện cho học sinh phương pháp học tập tư duy,

kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn

Ví dụ: Khi dạy bài 14 (Sử dụng và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên), GV cóthể nhắc học sinh nhớ lại nội dung kiến bài 12 Chính sách tài nguyên và bảo vệmôi trường của môn Giáo dục công dân 11 về tình hình tài nguyên, mục tiêu,phương hướng cơ bản của chính sách tài nguyên và môi trường Từ đó, giáo viêngợi ý cho học sinh tìm tòi những kiến thức về sử dụng và bảo vệ của từng loạitài nguyên cụ thể ở nước ta

Thứ tư, Giáo viên sử dụng kiến thức liên môn để mở rộng, nâng cao kiến

thức cho bài dạy

Ví dụ: Khi dạy bài 10 (Thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa) giáo viên có thể

mở rộng kiến thức về ảnh hưởng của thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa đến đờisống và sản xuất

- Hoạt động của gió mùa ảnh hưởng đến kiến trúc xây dựng nhà

“Nhà hướng Bắc

Không giặc cũng hùm Nhà hướng nam Không làm cũng được ăn”

Giáo viên có thể hỏi: Giải thích tại sao nên xây nhà hướng Nam, khôngnên xây nhà hướng Bắc? Câu thơ này có đúng với mọi địa phương trong cả nướckhông?

- Ảnh hưởng của khí hậu đến sản xuất nông nghiệp:

“Mùa sướng cao, chiêm ao lấp”

“Mạ chiêm thì cấy cho sâu

Mạ mùa phải gửi cành dâu mới vừa”

Giáo viên yêu cầu các em giải thích dựa vào kiến thức đã học trong phầnkhí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa

7.1.2.3 Vận dụng kiến thức liên môn vào giảng dạy Địa lí 12 phần Địa lí tựnhiên (ban cơ bản)

Vận dụng kiến thức các môn học khoa học tự nhiên và xã hội nhằm chuẩnhóa kiến thức địa lí, đi sâu vào bản chất vấn đề, bổ sung kiến thức cho môn Địa

lí Kiến thức các môn học rất phong phú, trong giới hạn đề tài này tôi sẽ chỉ đưa

ra một số kiến thức cơ bản của các môn học này vào dạy học Địa lí như sau:

a Vận dụng kiến thức môn Toán

Toán học là một môn khoa học cơ sở, là tiền đề của các môn khoa họckhác Hiện nay, lí thuyết toán học đã được tích hợp vào nhiều môn học nhằmgóp phần nâng cao tính chính xác, khoa học, giúp học sinh dễ tiếp thu, tăng khảnăng tư duy lôgic Việc sử dụng toán học trong dạy học hiện nay đang trở thành

xu thế phổ biến Đối với môn Địa lí, toán được cụ thể hóa ra các bài tập, bàithực hành, qua kỹ năng tính toán, xử lý số liệu Ví dụ:

Môn học

liên môn

Bài học – tiết họctiến hành liên môn

Nội dung kiến thức,

Bài 11: Thiên nhiên phân hóa

đa dạng

- Phần câu hỏi và bài tập 1 Tính toán

số liệu để rút ra nhận xét và so sánhchế độ nhiệt, chế độ mưa của Hà Nội

và TP Hồ Chí Minh

b Môn Vật lí

Vận dụng kiến thức môn Vật lí trong dạy học Địa lí: môn học này giúpgiáo viên địa lí tìm hiểu sâu hơn về các quy luật, bản chất của các sự vật hiệntượng Ví dụ:

Vật lí Bài 8: Thiên nhiên chịu ảnh

hưởng sâu sắc của biển

Bài 9 Thiên nhiên nhiệt đới

Bài 6: Đất nước nhiều đồi núi - Địa hình vùng nhiệt đới ẩm gió

mùa, sự thành tạo địa hình hangđộng đá vôi (caxtơ)

Bài 14: Sử dụng và bảo vệ tàinguyên thiên nhiên

- Sử dụng chất hóa học, phân bóntrong sản xuất gây hậu quả tới tàinguyên thiên nhiên và môi trường

d Môn sinh học

Sự kết hợp liên môn giữa Địa lí và Sinh học giúp học sinh giải quyết đượcnội dung bài học nhanh chóng hơn Từ đó giúp bài học bao quát hơn, đầy đủhơn, hình thành và phát triển năng lực của học sinh, tạo điều kiện cho học sinhchủ động, tích cực, sáng tạo, giáo dục lòng yêu quê hương, bảo vệ tài nguyênsinh vật Việt Nam

Sinh học

Bài 7: Đất nước nhiều đồi núi - Thế mạnh về rừng và đất trồng.Bài 8: Thiên nhiên chịu ảnh

hưởng sâu sắc của biển

- Hệ sinh thái vùng ven biển.

- Tài nguyên hải sản

Bài 10: Thiên nhiên nhiệt đới

ẩm gió mùa (tiếp)

- Đất

- Sinh vậtBài 11,12: Thiên nhiên phân

hóa đa dạng

- Sự phân hóa sinh vật theo Bắc –Nam, Đông – Tây, độ cao

e Môn Ngữ văn

Vận dụng Văn học trong dạy học Địa lí có ý nghĩa rất quan trọng bởi Vănhọc là một chất liệu rất đặc biệt, là ngôn ngữ nghệ thuật đã được chọn lọc gọtgiũa tinh tế, tác phẩm văn học có khả năng tái hiện một cách cụ thể sinh độnghiện thực khách quan Chính vì thế văn học là một phương thức dễ đi vào lòngngười Sử dụng văn học có tác dụng gấy hứng thú cho học sinh, tạo được sự hấpdẫn ở học sinh, thay đổi những thứ “khô khan” của môn Địa lí, đồng thời tạođược những biểu tượng, khái niệm địa lí sinh động Trong đề tài này, tôi chủ yếuvận dụng văn học dưới dạng thơ, ca dao

Ví dụ: Khi dạy về đặc điểm địa hình vùng Tây Bắc

Trong bài thơ “Tây Tiến” nhà thơ Quang Dũng viết:

Sông Mã xa rồi Tây tiến ơi ! Nhớ về rừng núi, nhớ chơi vơi Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi Mường Lát hoa về trong đêm hơi Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm Heo hút cồn mây, súng ngửi trời Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi

Đặc điểm địa hình khu vực Tây Bắc hiểm trở, cao, dốc, cắt xẻ được thể

hiện qua câu “Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm”, “Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống”

Nguyên nhân do trong Tân kiến tạo Tây Bắc chịu ảnh hưởng mạnh nhấtcủa vận động tạo sơn Anpơ-Himalaya

g Môn Giáo dục công dân (GDCD)

Trong môn GDCD, thông qua các bài học về lối sống, đạo đức, pháp luật,kinh tế bồi dưỡng cho học sinh (HS) các phẩm chất chủ yếu và năng lực chung,đặc biệt là tình cảm, niềm tin, nhận thức, cách ứng xử phù hợp với chuẩn mựcđạo đức và quy định của pháp luật, có kĩ năng sống và bản lĩnh để học tập, làmviệc và sẵn sàng thực hiện trách nhiệm công dân trong sự nghiệp xây dựng, bảo

vệ Tổ quốc Việt Nam và hội nhập quốc tế Những bài dạy GDCD có nhiều nộidung mà giáo viên các bộ môn nói chung và môn Địa lí nói riêng có tác dụng hỗtrợ kiến thức cho môn học của mình, điều quan trọng là giáo viên biết vận dụngchúng ra sao

Ví dụ: Giáo viên sử dụng bài 12 – GDCD 11 (Chính sách tài nguyên vàbảo vệ môi trường) khi dạy bài 14 – Địa 12 (Sử dụng và bảo vệ tài nguyên thiênnhiên)

7.1.3 Những yêu cầu về giáo án và tổ chức giờ dạy khi dạy học tích hợp liên môn

7.1.3.1.Thiết kế giáo án vận dụng kiến thức liên môn

Giáo án giờ học vận dụng kiến thức liên môn không phải là một bản đềcương kiến thức để giáo viên lên lớp giảng giải, truyền thụ áp đặt cho học sinh,

mà là một bản thiết kế các hoạt động, thao tác nhằm tổ chức cho HS thực hiệntrong giờ lên lớp để lĩnh hội tri thức, phát triển năng lực và nhân cách theo mụcđích giáo dục và giáo dưỡng của bộ môn Đó là bản thiết kế gồm hai phần hợpthành hữu cơ: Một là, hệ thống các tình huống dạy học được đặt ra từ nội dungkhách quan của bài dạy, phù hợp với tính chất và trình độ tiếp nhận của học sinh.Hai là, một hệ thống các hoạt động, thao tác tương ứng với các tình huống trên

do giáo viên sắp xếp, tổ chức hợp lí nhằm hướng dẫn HS từng bước tiếp cận,chiếm lĩnh bài học một cách tích cực và sáng tạo

- Thiết kế giáo án giờ học vận dụng kiến thức liên môn phải bám chặt vàonhững kiến thức các bộ môn có liên quan

- Thiết kế giáo án giờ học vận dụng kiến thức liên môn phải bảo đảm nộidung và cấu trúc đặc thù nhưng không gò ép vào một khuôn mẫu cứng nhắc màcần tạo ra những chân trời mở cho sự tìm tòi sáng tạo trong các phương án tiếpnhận của học sinh, trên cơ sở bảo đảm được chủ đích, yêu cầu chung của giờ học

- Nội dung dạy học của thiết kế giáo án giờ học vận dụng kiến thức liênmôn phải làm rõ những tri thức và kĩ năng cần hình thành, tích luỹ cho HS quaphân tích, chiếm lĩnh kiến thức; mặt khác, phải chú trọng nội dung tích hợp giữatri thức bộ môn mình dạy với các bộ môn khác

- Giáo án giờ học vận dụng kiến thức liên môn theo quan điểm tích hợpphải chú trọng thiết kế các tình huống tích hợp và tương ứng là các hoạt độngphức hợp để học sinh vận dụng phối hợp các tri thức và kĩ năng của các phânmôn vào xử lí các tình huống đặt ra, qua đó chẳng những lĩnh hội được nhữngtri thức và kĩ năng riêng rẽ của từng phân môn mà còn chiếm lĩnh tri thức vàphát triển năng lực tích hợp

7.1.3.2 Tổ chức giờ dạy vận dụng kiến thức liên môn

- Tổ chức giờ học trên lớp là tiến trình thực thi bản kế hoạch phối hợp hữu

cơ hoạt động của giáo viên và học sinh theo một cơ cấu sư phạm hợp lí, khoahọc, trong đó giáo viên giữ vai trò, chức năng tổ chức, hướng dẫn, định hướngchứ không phải truyền thụ áp đặt một chiều học sinh được đặt vào vị trí trungtâm của quá trình tiếp nhận, đóng vai trò chủ thể cảm thụ, nhận thức thẩm mĩ,trực tiếp tiến hành hoạt động tiếp cận, khám phá, chiếm lĩnh kiến thức

- Tổ chức hoạt động đọc hiểu vận dụng kiến thức liên môn trên lớp, giáoviên phải chú trọng mối quan hệ giữa học sinh và nội dung dạy học, phải coiđây là mối quan hệ cơ bản, quan trọng nhất trong cơ chế giờ học Muốn vậy,giáo viên phải từ bỏ vai trò, chức năng truyền thống là truyền đạt kiến thức cósẵn cho học sinh, còn học sinh không thể duy trì thói quen nghe giảng, ghi chép,học thuộc, rồi “làm bài” theo lối tái hiện, sao chép, làm thui chột dần năng lực tưduy sáng tạo, khả năng tự đọc, tự tìm tòi, xử lí thông tin, tổ chức các kiến thứcmột cách sáng tạo.

- Tổ chức chủ đề tích hợp liên môn tuyệt đối không cho học sinh biếttrước hệ thống câu hỏi và nội dung kiến thức mà chúng ta chỉ thông báo chủ đềdạy học để các em tự tìm tòi, khám phá nội dung liên quan

- Đánh giá học sinh trong dạy học tích hợp

+ Đánh giá kiến thức qua bài kiểm tra

+ Đánh giá kĩ năng qua quan sát, qua sổ theo dõi dự án

+ Đánh giá thái độ thông qua quan sát, thông qua phiếu hỏi

+ Đánh giá năng lực qua bảng kiểm tra, quan sát

7.1.4 Giáo án minh họa

Vận dụng kiến thức liên môn vào giảng dạy tiết 15 – bài 14 Sử dụng vàbảo vệ tài nguyên thiên nhiên

7.1.4.1 Ý nghĩa của vận dụng kiến thức liên môn vào giảng dạy bài minh họa

a Vai trò của dự án đối với thực tiễn dạy học

- Qua việc dạy học tích hợp học sinh có tư duy logic vận dụng kiến thứcliên môn để giải thích các hiện tượng, vấn đề trong thực tiễn cuộc sống

- Từ những kiến thức học được qua dự án, học sinh có thể vận dụng giảiquyết nhiều công việc khác nhau

b Vai trò đối với thực tiễn đời sống xã hội

- Giáo dục ý thức sử dụng các nguồn tài nguyên thiên nhiên một cách hợp

lí và tiết kiệm, đảm bảo phát triển bền vững

- Giáo dục giá trị sống có trách nhiệm, biết yêu thương chia sẻ

- Giáo dục ý thức bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và môi trường

7.1.4.2 Học liệu

- Một số hình ảnh về nguồn lợi, nguyên nhân, hậu quả và biện pháp bảo vệ

tài nguyên rừng, tài nguyên đất, và một số tài nguyên khác như tài nguyên nước,khí hậu, khoáng sản… và sự da dạng của sinh vật

- Một số clip về hậu quả của suy giảm tài nguyên rừng, đa dạng sinh học.

- Một số thông tin về việc sử dụng và bảo vệ nguồn tài nguyên thiên nhiên

và ảnh hưởng đến môi trường

* Suy giảm tài nguyên rừng

Suy giảm tài nguyên rừng là hiện tượng suy giảm,do con người gây ra làmgiảm trữ lượng lâm sản tại các vùng rừng trong một thời gian nhất định

Vai trò của tài nguyên rừng

Là hệ sinh thái đa dạng và giàu có nhất trên cạn, đặc biệt là rừng ẩm nhiệt đới.Rừng có vai trò to lớn về môi trường và phát triển, là nguồn cung cấpnguyên vật liệu cần thiết cho con người

Rừng cung cấp lương thực, thực phẩm, nguyên liệu cho công nghiệp chếbiến, dược liệu, du lịch, giải trí…

Rừng là “lá phổi xanh” hấp thụ CO2, tái sinh O2, điều hòa khí hậu cho khuvực

Về tác dụng cân bằng sinh thái, rừng có vai trò vô cùng quan trọng:

Trước hết, rừng có ảnh hưởng đến nhiệt độ, độ ẩm không khí, thành phầnkhí quyển và có ý nghĩa điều hòa khí hậu

Rừng là vật cản trên đường di chuyển của gió và có ảnh hưởng đến tốc độcũng như hướng gió

Rừng không chỉ chắn gió mà còn làm sạch không khí và có ảnh hưởng đếnvòng tuần hoàn trong tự nhiên

Rừng có vai trò bảo vệ nguồn nước bảo vệ đất chống xói mòn

Thảm thực vật có chức năng quan trọng trong việc ngăn cản một phần nướcmưa rơi xuống đất và có vai trò phân phối lại lượng nước này

Thảm mục rừng là kho chứa các chất dinh dưỡng khoáng, mùn và ảnhhưởng lớn đến độ phì nhiêu của đất

Là nơi cư trú của hàng triệu loài động vật và vi sinh vật, rừng được xem làngân hàng gen khổng lồ, lưu trữ các loại gen quý

Theo thống kê, một hecta rừng hàng năm tạo nên sinh khối khoảng 300

-500 kg, 16 tấn oxy (rừng thông 30 tấn, rừng trồng 3 - 10 tấn) Mỗi người mộtnăm cần 4.000kg O2 tương ứng với lượng oxy do 1.000 - 3.000 m2 cây xanh tạo

ra trong năm Nhiệt độ không khí rừng thường thấp hơn nhiệt độ đất trốngkhoảng 3 - 5oC Rừng bảo vệ và ngăn chặn gió bão Hệ số dòng chảy mặt trênđất có độ che phủ 35% lớn hơn đất có độ che phủ 75% hai lần Lượng đất xói

mòn của rừng bằng 10% lượng đất vùng đất không có rừng Rừng là nguồn gen

vô tận của con người, là nơi cư trú của các loài động thực vật quý hiếm Vì vậy,

tỷ lệ đất có rừng che phủ của mỗi quốc gia là một chỉ tiêu đánh giá chất lượngmôi trường quan trọng Diện tích đất có rừng của một quốc gia tối ưu phải đạt45% tổng diện tích

 Tầm ảnh hưởng rất lớn đến môi trường sống, giữ vai trò to lớn đối với con người.

Sự suy giảm tài nguyên rừng không chỉ ảnh hưởng đến quốc gia bản địa mà còn cả thế giới.

* Ảnh hưởng của suy giảm tài nguyên rừng với môi trường tự nhiên: Đối với tự nhiên:

- Đối với tài nguyên nước: mất rừng gây biến động thủy chế sông ngòi,giảm sự điều hòa của dòng chảy, dẫn đến lũ lụt khô hạn, làm tăng quá trình bốchơi giảm lượng nước ngầm

- Đối với tài nguyên đất: Làm tăng qúa trình xói mòn, rửa trôi, đá ong hóamạnh mẽ làm tăng diện tích đất bị thoái hóa

- Đối với tài nguyên sinh vật: Mất rừng làm suy giảm tính đa dạng sinh học,

số lượng loài động thực vật bị tuyệt chủng ngày càng tăng

Đối với môi trường:

- Đối với môi trường không khí: Rừng bị chặt phá làm tăng lượng CO2,tăng nhiệt độ không khí, thủng tầng Ôzôn, ô nhiểm khí quyển

- Đối với sinh thái: nhiệt độ không khí tăng làm thay đổi vùng phân bố vàcấu trúc quần thể của nhiều hệ sinh thái, ranh giới các hệ sinh thái có xu hướngchuyển dich lên cao hơn Nhiệt độ tăng làm tăng khă năng cháy rừng

* Ảnh hưởng của suy giảm tài nguyên rừng đến môi trường sống.

 Suy giảm tài nguyên rừng gây thiên tai ở nhiều nơi

Nằm trong vùng nhiệt đới gió mùa và chịu tác động trực tiếp của ổ bãochâu Á -Thái Bình Dương - một trong 5 ổ bão lớn của thế giới, Việt Nam thườngxuyên phải đối mặt với các loại hình thiên tai Nước ta còn nằm trong số 10nước hàng đầu về tần suất bị thiên tai trên thế giới, với những loại thiên tai phổbiến là bão, lũ, lũ quét, sạt lở đất, hạn hán

Thống kê của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho thấy, 10 nămgần đây, bình quân mỗi năm, có khoảng 750 người chết và mất tích do thiên tai,giá trị thiệt hại về tài sản ước tính chiếm khoảng 1,5% GDP Theo các chuyêngia về môi trường, Việt Nam sẽ tiếp tục phải hứng chịu nhiều đợt thiên tai trong

tương lai với tần suất nhiều hơn, cường độ mạnh hơn do chịu sự ảnh hưởng củabiến đổi khí hậu toàn cầu - tác động của suy giảm tài nguyên rừng.

Ảnh hưởng của nạn phá rừng đối với lũ lụt đã và đang được tranh luận trênkhắp thế giới Các cuộc nghiên cứu và điều tra ở Hoa Kỳ cũng như nhiều nơikhác trên thế giới đã chứng minh rằng nguyên nhân hàng đầu của lũ lụt là có quánhiều mưa xảy ra trong một thời gian ngắn ngủi, và việc phá rừng có thể ảnhhưởng quan trọng đối với lũ lụt trong các lưu vực hạn hẹp như ở miền Trung.Cây cối có khả năng giữ nước cũng như giảm thiểu việc đất đai sạt lở Lượngnước lũ ở một vùng có nhiều cây cối sẽ ít hơn lượng nước lũ từ một vùng trơtrọi Vì thế nạn phá rừng có thể gia tăng mực nước ở các vùng hạ lưu

 Khi rừng bị suy thoái thì xảy ra nạn ô nhiễm môi sinh, nạn trái đất ấm dần lên, nạn đói kém, lụt lội, nạn voi bỏ rừng về buôn làng giết hại con người, phá hoại tài sản v.v

Người ta ước tính, nạn phá rừng khiến mỗi năm thế giới thiệt mất một số tiềnlên tới 45 tỷ USD Tuy số tiền vừa đề cập là một số tiền vô cùng lớn lao; thếnhưng những chính sách hay hành động có tính thiển cận, tạo ra vô vàn thiệt hạikhác mà thiệt hại có' tầm mức nghiêm trọng nhất lại là thiệt hại về tính đa dạngsinh tháị.Như ta đã biết rừng nhiệt đới giữ một vai trò đặc biệt trong việc bảo tồntính đa dạng sinh tháị Đây là nơi ở của tới 70% chủng loại cây cối và muông thúcủa trái đất; đồng thời cũng là nơi chứa tới hơn 13 triệu chủng loại khác nhaụRừng nhiệt đới chứa tới 70% loại cây co 'ống mạch, 30% tất cả các loài chim và90% loài động vật không xương sống Đặc biệt rừng nhiệt đới còn là nơi sinhsống của những loài động vật độc đáo nổi tiếng như các loài linh trưởng như đườiươi, vượn; các giống thuộc họ miêu, tức mèo như sư tử, cọp, beo, … Riêng tronglĩnh vực chủng loại thảo mộc mà thôi, rừng nhiệt đới cũng cực kỳ đa dạng và mỗimẫu rừng chứa tới hơn 200 chủng loại khác nhaụ Việc phá hoại rừng khiến hàngnghìn chủng loại cây cối và thú vật bị tuyệt chủng Số lượng chính xác bị tuyệtchủng là bao nhiêu thì người ta quả không rõ; thế nhưng có người đoán mỗi nămkhoảng 50.000 chủng loại khác nhau bị tuyệt chủng

 Rừng ảnh hưởng đến khí hậu địa phương và có lẽ khí hậu toàn địa cầu nữa Rừng trung hòa và làm dịu bớt nhiệt độ của luồng khí nóng ban ngày đồng thời duy trì được độ ẩm.

Rừng hấp thụ lượng carbon trong khí quyển và nhả ra khí oxy, tức dưỡngkhí cho chúng ta thở Về phương diện này, rừng có thể được coi là máy lọc, hútthán khí và nhả dưỡng khí cho con người dùng Một tác động trực tiếp khác củaviệc tình trạng môi sinh bị đảo lộn là chuyện khí hậu trái đất đang ấm dầnlên.nguời ta đoán tiên đoán là trong thế kỷ 21 này, cứ mỗi một thập niên, trái đấttrái đất ấm dần lên độ 0,3 độ C Lý do là vì số lượng carbon dioxide hiện diện

trong bầu khí quyển gia tăng; và kể từ 150 năm qua, số này đã tăng tới 25%; vàmặc dù chỉ chiếm có 1/20 của một phần trăm khí quyển địa cầu, carbon dioxide

có khả năng hấp thụ năng lượng bức xạ rất cao

 Mất rừng ngập mặn sẽ đẩy mạnh sự xâm nhập nước mặn vào đất liền, thúc đẩy quá trình xói lở, gây ô nhiễm đất và nguồn nước

Trong vòng 50 năm qua, Việt Nam đã mất đi hoặc suy giảm chất lượng hơn80% diện tích rừng ngập mặn Đặc biệt giai đoạn từ 1995 trở lại đây, rừng ngậpmặn đã bị tàn phá với tốc độ nhanh khủng khiếp để phục vụ hoạt động nuôitrồng thủy sản Tại nhiều địa phương, nuôi tôm đã từng được coi là một nghềsiêu lợi nhuận, dẫn đến phong trào nơi nơi, nhà nhà đầu tư vào ngành này mộtcách tự phát, làm chết hoặc chủ động phá đi hàng trăm ngàn ha rừng ngập mặn,bất chấp những rủi ro và nguy cơ tiềm ẩn về tình trạng ô nhiễm môi trường, vệsinh an toàn thực phẩm và những biến cố, thảm họa tự nhiên có thể xảy ra.Phong trào này đồng thời kéo theo hàng loạt các vấn đề kinh tế xã hội phức tạpkhác Thực trạng này đã diễn ra ở nhiều tỉnh duyên hải, đặc biệt thấy rõ ở một sốtỉnh miền Tây Nam Bộ như Cà Mau, Kiên Giang, Sóc Trăng, Bạc Liêu… Điều

đó, một mặt phản ánh sự thiếu hiểu biết và thái độ bất chấp của người dân, mặtkhác cho thấy sự yếu kém trong vấn đề quản lý, quy hoạch của chính quyền địaphương đối với nguồn tài nguyên thiên nhiên cũng như các hoạt động kinh tế xãhội của địa phương

Sau hơn 10 năm thực hiện “công cuộc tàn phá rừng ngập mặn", giờ đâykhông ai khác mà chính người dân địa phương ở những nơi này đang phải chứngkiến và gánh chịu hậu quả về sinh thái và kinh tế xã hội

Việc phá rừng ngập mặn làm đìa tôm trước mắt có thể đem lại lợi nhuậnhàng trăm tỉ đồng mỗi năm, nhưng hậu quả thì khôn lường Một thực tế là ởnhững nơi rừng ngập mặn bị tàn phá, lượng mưa giảm rõ rệt, không khí nóngbức hơn, bầu không khí bị ô nhiễm do lượng khí CO2 tăng

Môi trường đất: Môi trường đất là nơi trú ngụ của con người và hầu hết các

sinh vật cạn, là nền móng cho các công trình xây dựng dân dụng, công nghiệp vàvăn hóa của con người Đất là một nguồn tài nguyên quý giá, con người sử dụngtài nguyên đất vào hoạt động sản xuất nông nghiệp để đảm bảo nguồn cung cấplương thực thực phẩm cho con người.Hiện nay đất đang bị suy thoái do các hoạtđộng sống của con người đặc biệt là hoạt động khai thác rừng bừa bãi,đốt rừnglàm nương rẫy,…Chính những hoạt động này đã làm mất thảm thực vật bảo vệđất khỏi xói mòn,rửa trôi, ngoài ra suy giảm tài nguyên rừng còn làm giảm độ ẩm,

độ phì của đất… làm tăng diện tích đất bị thoái hóa Riêng chỉ với ở Việt Nam,thực tế suy thoái tài nguyên đất là rất đáng lo ngại và nghiêm trọng

Hiện nay, Việt Nam có khoảng 9 triệu ha đất bị hoang hóa, trong đó có 5,06 triệu ha đất chưa sử dụng và 2 triệu ha đất đang được sử dụng bị thoái hóa nặng.

Hiện tượng suy thoái trên thế giới

Khoảng 2/3 diện tích đất nông nghiệp thế giới đã bị suy thoái nghiêm trọngtrong 50 năm qua do xói mòn, rửa trôi, sa mac hóa, chua hóa, mặn hóa…Thoáihóa môi trường đất có nguy cơ làm giảm 10-20% sản lượng lương thực thế giớitrong 25 năm tới

Tir trọng đóng góp gây thoái đất trên thế giới như sau; mất rừng 30%, khaithác rừng quá mức (chặt cây cối làm củi…) 7%, chăn thả gia súc 35%, canh tácnông nghiệp không hợp lí 27%,c ông nghiệp hóa 1%

 Qua đây ta thấy suy giảm tài nguyên rừng là nguyên nhân gây suy thoái đất.

Môi trường nước: Rừng không chỉ có khả năng hấp thụ CO2 mà rừng góp

phần giữ ổn định nguồn cấp nước, giảm thiểu nguy cơ hạn hán cũng như lũ lụt.Rừng còn giúp cân bằng dòng chảy cố định cho các hệ sinh thái và các trung tâm

đô thị Bởi vậy, suy giảm rừng gây biến động thủy chế sông ngòi, giảm sự điềuhòa của dòng chảy,làm tăng quá trình bốc hơi giảm lượng nước ngầm,dẫn đến lũlụt khô hạn Hiện nay, nước ta đang diễn ra tình trạng thiếu nước trong mùa khôđặc biệt là ở các tỉnh ở Tây Nguyên và lũ lụt trong suốt mùa mưa

 Hiện tượng này một phần do suy giảm rừng và tác động của biến đổi khí hậu

Môi trường không khí: Rừng là ‘ lá phổi xanh”, có khả năng hấp thụ CO2

tạo khí O2 thông qua quá trình quang hợp Rừng có ảnh hưởng đến nhiệt độ, độ

ẩm không khí, thành phần khí quyển và có ý nghĩa điều hòa khí hậu

Trong quá trình sản xuất và sinh hoạt (đi lại bằng xe cơ giới, ) chúng ta thải

ra môi trường không khí hàng tấn bụi, khí, sol khí… những khí thải này sẽ bay

lơ lửng và nếu như không có những hàng cây để chúng bám vào thì ô nhiễmkhông khí là không tránh được

Mức độ ô nhiễm không khí ở nước ta do bụi là rất trầm trọng, vượt chỉ

số tiêu chuẩn cho phép nhiều lần, trong đó có những khu vực gấp từ 3 – 4.

Bên cạnh đó suy giảm rừng sẽ làm tăng lượng CO2, tăng nhiệt độ… hiệuứng nhà kính tăng Bởi vậy, không riêng gì nước ta mà toàn thế giới đang chịuảnh hưởng của biến đổi khí hậu

Việt Nam đã và đang chịu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu Trong thế kỷ XXI,những ảnh hưởng này còn trầm trọng và khốc liệt hơn nữa Theo ủy ban liên chính