chuyên đề NÂNG CAO CHÂT LƯỢNG học SINH yếu kém môn văn 6

Về học sinh Trường THCS Hướng Đạo là một trường ở xa trung tâm huyện so với các trường khác, đa số là gia đình nghèo, nên các em ngoài giờ học còn phải phụ giúp gia đình nhiều công việc

CHUYÊN ĐỀ

NÂNG CAO CHÂT LƯỢNG HỌC SINH YẾU KÉM MÔN VĂN 6

Phần 1 Thực trạng chất lượng giáo dục ở trường THCS Hướng Đạo hiện nay

I Thực trạng

1 Về học sinh

Trường THCS Hướng Đạo là một trường ở xa trung tâm huyện so với các trường khác, đa số là gia đình nghèo, nên các em ngoài giờ học còn phải phụ giúp gia đình nhiều công việc, vì vậy thời gian dành cho việc tự học còn hạn chế, phần đông trình độ nhận thức của các bậc phụ huynh còn thấp Chính vì những yếu tố trên nên nó gây ảnh hưởng không nhỏ đến việc học tập của các em học sinh

Qua nhiều năm thực hiện chương trình thay sách giáo khoa, nhưng học sinh vẫn còn lúng túng trong việc tiếp thu kiến thức mới năm nay là năm tiếp tục thực hiệncuộc vận động hai không với bốn nội dung của bộ GD&ĐT, trong đó thể hiện rõ ở hai nội dung với học sinh là "tránh tiêu cực trong thi cử

và tránh tình trạng học sinh không đủ điều kiện lên lớp"

Kiến thức học sinh hiện nay còn hổng rất nhiều, mà kiến thức cũ liên quan đến kiến thức mới đồng thời ý thức chịu khó học tập và mối quan tâm của phụ huynh thể hiện chưa cao do tình hình thực tế chung của trường, hiện nay có một số em tính toán vẫn chưa được nhanh nhạy, thậm chí viết chữ còn sai lỗi chính tả nhiều, đây cũng là vấn đề khó khăn, nan giải

Do thực tại tiết dạy 45 phút với một lượng kiến thức nhất định, đồng thời lớp học có đủ dạng học sinh nên nếu giáo viên đầu tư nhiều cho các em học sinh yếu kém am hiểu sâu và nhận biết rõ kiến thức dẫn đến tiết dạy trái giáo án, không đảm bảo truyền tải hết nội dung kiến thức Đây là một khó khăn chung của người giáo viên

2 Về giáo viên

Do một số giáo viên chưa chịu khó đầu tư, nghiên cứu, mày mò, tìm hiểu đối tượng học sinh yếu kém, dẫn đến giáo viên rất ngại tổ chức cho học sinh học nhóm, trong giờ học còn hạn chế

Giáo viên sợ không khống ché được thời gian, nên một số giáo viên còn mang tính hình thức, áp đặt kiến thức cho học sinh khá , giỏi, chưa quan tâm đến học sinh yếu kém dẫn đến việc học tập của học sinh bị thụ động và không phát huy được khả năng chịu khó trong học tập

Giáo viên bộ môn còn gặp khó khăn trong việc phối hợp gặp phụ huynh để trao đổi cụ thể về việc họpc tập của con em mình tại lớp, để có biện pháp phù hợp cho con em mình học tốt từ nhà trường , nên việc học tập của học sinhyếu kém chưa được nâng cao

3 Về gia đình

Đa số các gia đình phụ huynh có hoàn cảnh khó khăn và trình độ nhận thức của phụ huynh còn hạn chế, nên phần lớn phụ huynh chỉ quan tâm theo cách riêng của mình như tạo điều kiện cho con em mình đến lớp Nhưng chưa

có biện pháp theo dõi quá trình đi học, chưa có biện pháp giúp con học ở nhà, chưa kiểm tra được khả năng tiếp thu của con em ở trường học, cũng như chưa kiểm tra thời gian học hành của con em tại nhà Dẫn đến chất lượng học tập không cao đây là những nguyên nhân không nhỏ trong việc giảng dạy của giáo viên ở nhà trường

Với sự đổi mới về chương trình thay sgk hiện nay và sự nhận thức của phụ huynh còn có giới hạn nên không nắm được kịp thời về việc học tập của con em mình từ đó chấp nhận thực tế chăm sóc con mình theo một phía, còn lại là giao hẳn cho thầy, cô giáo

4 Nhà trường

Trường THCS Hướng Đạo trong năm học vừa qua đã cố gắng tạo mọi điều kiện từ trang thiết bị đến cơ sở vật chất chuyên môn nhằm tạo điều kiện

tốt nhất cho công tác giảng dạy phụ đạo học sinh yếu kém đối với tất cả các

bộ môn trong đó có môn ngữ văn

Các loại sgk, sách tham khảo và các loại sách khác nhằm phục vụ tốt cho công tác giảng dạy và học tập của học sinh

Nhà trường cũng đã phân công giáo viên kiêm phụ trách làm công tác thư viện, nhằm tạo điều kiện cho các em học sinh không có điều kiện mua sách giáo khoa để các em có điều kiện học tập tốt, cũng như việc tìm hiểu kiến thức tốt vun vén cho kiến thức cũ.tuy nhiên, thư viện nhà trường chưa được trang bị đầy đủ các loại sách tham khảo, mà chỉ có sách giáo khoa cho học sinh mượn, cũng như chỉ có đủ sách cho giáo viên mượn , nên việc tìm hiểu còn hạn chế, chưa tạo được tính chủ động, lôi cuốn học sinh để tìm hiểu

và nâng cao kiến thức hiểu biết của học sinh

Để trao đổi kinh nghiệm lẫn nhau, trong công tác giảng dạy phụ đạo giúp đỡ học sinh yếu kém học ngày càng tốt hơn đối với môn văn ở trường THCS Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy tôi xin đề xuất một số kinh nghiệm của mình trong quá trình giảng dạy, mà tôi áp dụng thực tế có hiệu quả ở trường học của mình nơi điều kiện kinh tế, sự nhận thức về văn hoá của phụ huynh và học sinh đa số còn hạn chế

Nay tôi xin viết chuyên đề “nâng cao chất lượng học sinh yếu kém môn ngữ văn” nhằm tham gia, trao đổi với đồng nghiệp trong trường nói riêng, trong các trường THCS trong huyện nói chung, để cùng góp ý trao đổi lẫn nhau, cùng xây dựng phương pháp dạy phụ đạo học sinh yếu kém, để có thể dần nâng cao chất lượng dạy và học đối với học sinh và giáo viên

Tuy nhiên trong thực tế giảng dạy cũng gặp không ít khó khăn trong việc phụ đạo nâng cao chất lượng dạy và học đối với học sinh vì vậy, tôi muốn cùng được chia sẻ với các đồng nghiệp trong kinh nghiệm phụ đạo học sinh yếu kém môn ngữ văn lớp 6 ở trường THCS "

II Nguyên nhân

Nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên thì có nhiều, song theo tôi do một

số nguyên nhân chủ yếu sau:

1 Đối với giáo viên.

Đa số giáo viên đều tận tuỵ với công tác giảng dạy, chăm lo quan tâm đến học sinh nhưng vẫn còn những hạn chế sau:

- Phương pháp giảng dạy chưa thật sự phù hợp với một bộ phận không nhỏ học sinh yếu kém dẫn đến chất lượng chưa cao

- Do điều kiện khách quan nên việc sử dụng đồ dùng dạy học, phương pháp trực quan vào tiết học còn hạn chế, ảnh hưởng đến chất lượng tiếp thu bài của học sinh, nhất là học sinh yếu kém

- Một số giáo viên chưa thật sự tâm huyết với nghề, chưa khơi gợi được mạch nguồn cảm xúcẩn sau mõi trái tim người học

- Do lớp học có đủ dạng học sinhnên rất khó cho giáo viên kèm cặp, theo sát từng học sinh trong một tiết dạy

2 Đối với học sinh

- Một số học sinh vì lười học, chán học nên không chuẩn bị tốt tâm thếcho giờ học ngữ văn

- Vì trường nằm trên địa bàn thuộc vùng kinh tế khó khăn, hầu hết đều làm lụng, nên các em phải phụ giúp gia đình ngoài giờ lên lớp, không có thời gian học

- Đa số các em lười hoặc không bao giờ đọc sách, kể cả đọc văn bản, hay đọc trước bài trong sách giáo khoa

- Đời sống tinh thần ngày một nâng cao, một số nhu cầu giải trí như xem tivi, chơi điện tử, ngày càng nhiều làm cho một số em chưa có ý thức học bị lôi cuốn, xao nhãng việc học

III Đối tượng học sinh

Do năm học 2019 - 2020 tôi được ban giám hiệu nhà trường phân công giảng dạy ngữ văn lớp 6, chính vì thế phạm vi nghiên cứu của đề tài đối tượng học sinh khối 6 tổng số tiết 90 tiết

PHẦN 2 GIẢI PHÁP

I Một số giải pháp để nâng cao chất lượng dạy và học đối với học sinh yếu kém ở môn ngữ văn

Qua nhiều năm giảng dạy bộ môn ngữ văn trong nhà trường, theo tôi để dạy tốt phụ đạo học sinh yếu kém học tiến bộ đạt hiệu quả cao thì mỗi giáo viên phải hiểu rõ những nguyên nhân thiết thực cụ thể dẫn đến học sinh yếu kém để từ đó tìm ra những giải pháp cụ thể, thiết thực dạy học học sinh thuộc đối tượng này Theo tôi, để thực hiện tốt việc dạy phụ đạo học sinh yếu kém đạt hiệu quả cao, tôi xin đề xuất một số giải pháp mang tính thiết thực áp dụng cho đối tượng học sinh ở trường tôi những giải pháp này đưa ra nhằm thông qua đồng nghiệp để cùng nhau trao đổi, góp ý

1 Về học sinh

+ Khách quan:

- Cần cho học sinh nhận thức rõ tầm quan trọng của việc học tập đối với thực tế sau này khi đi vào công tác

- Chỉ ra cho học sinh thấy giá trị của việc lao động trí óc và lao động chân tay của một chuỗi dày tương lai sau này

+ Giá trị kiến thức môn ngữ văn:

- Giáo viên chỉ cho học sinh thấy giá trị đích thực của môn ngữ văn

nó làm cơ sở giúp và hỗ trợ rất nhiều cho các môn học khoa học xã hội, khoa học tự nhiên khác như: sử, sinh, hóa, địa,

- Giúp chúng ta rất nhiều trong việc áp dụng trong thực tế, đời sống hàng ngày

+ Tích cực chủ động trong học tập:

- Chuẩn bị tốt đồ dùng, kiến thức và xem kiến thức mới ở nhà trước khi lên lớp

- Giáo viên giới thiệu chuẩn bị kiến thức mới ở nhà và phân chia thời gian học tập cụ thể bên cạnh đó cần tổ chức thảo luận nhóm, trao đổi cùng các bạn ở gần nhà để có điều kiện hỗ trợ, giúp đỡ nhau cùng tiến bộ

- Ở lớp biết tổ chức nhóm thảo luận trao đổi, giúp đỡ nhau, em khá kèm em yếu để cùng nhau tiến bộ và chiếm lĩnh tri thức

2 Giáo viên

Để dạy tốt phụ đạo học sinh yếu kém trong lớp học đại trà giáo viên cần định hướng nội dung, kỹ năng và phương pháp cụ thể

+ Chuẩn bị:

- Giáo viên cho học sinh chuẩn bị tốt các đồ dùng dạy học, tranh ảnh, kiến thức bài cũ làm nền tảng vận dụng tìm ra kiến thức mới

- Giáo viên phân bố học sinh khá giỏi nhận nhiệm vụ cụ thể hỗ trợ, giúp

đỡ dạy kèm thêm cho học sinh yếu kém và ngồi gần để trong quá trình thảo luận nhóm trao đổi và giúp đỡ lẫn nhau cùng tiến bộ đặc biệt, khi gọi một em trong nhóm nên ưu tiên gọi những em học sinh yếu kém, đồng thời gợi mở những câu hỏi nhẹ nhàng, khi học sinh đó trả lời được tuyên dương em đó và tuyên dương cả nhóm nhằm gây được sự khích lệ học tập của các em đó đồng thời, thúc đẩy được tính đoàn kết hỗ trợ giúp nhau trong học tập

- Giáo viên phải biết được tâm lý học sinh yếu kém, vì kiến thức bị hổng,

bị khuyết không theo kịp kiến thức của các bạn dẫn đến ngày càng chán nản, buông thả từ nguyên nhân đó, giáo viên phải có một tâm lý nhẹ nhàng, phóng khoáng, không gò bó, không áp đặt, mọi tình huống luôn gợi mở đồng thời, ưu tiên các bài tập dễ hoặc câu hỏi dễ cho các em học sinh yếu kém làm hoặc tra lời và luôn gợi mở, nhắc lại kiến thức đó dẫn đến làm được bài tập

hoặc trả lời được các câu hỏi đặc biệt, khi trả lời cần được tuyên dương trước lớp nhằm khích ngọn lửa học tập trong lòng các em, đồng thời đẩy mạnh tư tưởng phấn đấu trong em

- Giáo viên tạo ra các nhóm học tập dạy kèm nhau ở nhà (phân bố các em

ở nhà gần nhau), đồng thời đưa ra thi đua ở các nhóm và tổng kết tuyên dương nhóm lớp đó sau tiết học đây là một động lực mạnh thúc đẩy nhằm tạo được sự hòa nhã nhằm giúp đỡ lẫn nhau cùng tiến bộ

+Tiến hành dạy:

trước khi tiến hành giảng dạy bài mới giáo viên kiểm tra lại kiến thức cũ các em yếu kém của các nhóm đã chuẩn bị ở nhà (kiến thức dặn dò ở tiết trước) để nhận xét, so sánh và tuyên dương gây được hưng phấn khi bước vào tiết học mới

- Trong tiết dạy giáo viên chuẩn bị các dụng cụ, tranh ảnh, hệ thống câu hỏi gợi mở sinh động, dễ hiểu cho từng đối tượng học sinh

- Giáo viên phải phân bố được thời gian và định hướng trước tình huống học sinh trả lời để có hướng chủ động giải quyết, chỉ ra những sai sót, nhầm lẫn của học sinh đặc biệt, cần tạo ra được tình huống nhẹ nhàng, gợi mở, gây kích thích, hưng phấn trong học tập

- Khi tổ chức các nhóm phải có đủ các đối tượng như khá, giỏi, yếu, kém

để có điều kiện trao đổi, hỗ trợ nhau cùng tiến bộ

- Giáo viên khắc sâu kiến thức trọng tâm và cách học và lưu nhớ kiến thức dưới dạng tổng quát cơ bản làm nền tảng cho việc vận dụng học tập và làm bài tập ở nhà

Theo tôi để thực hiện dạy phụ đạo tốt và đạt hiệu quả cao thì người giáo viên phải chịu khó đầu tư, nghiên cứu từ nhiều vấn đề

- Chọn lựa, sử dụng các phương pháp, phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh trong học tập và phát huy khả năng tự học hoạt động hóa việc học bằng những phương pháp dẫn dắt cho học sinh tự thân trải nghiệm chiếm lĩnh tri thức, tận dụng ưu thế của từng phương pháp dạy học tích cực, chú trọng phương pháp dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề thiết thực, trọng tâm cơ bản cần truyền đạt

- Tìm hiểu về đối tượng học sinh, điều kiện kinh tế, hoàn cảnh gia đình

để có biện pháp hỗ trợ

+ Củng cố:

- Giáo viên đưa ra hệ thống câu hỏi để khẳng định sự nhận thức, lĩnh hội kiến thức của học sinh hoặc dưới dạng bài tập trắc nghiệm khách quan

- Hệ thống hóa kiến thức dưới dạng các câu hỏi

- Hướng dẫn về nhà

đây cũng là một mục tiêu quan trọng giúp học sinh định hướng được việc học ở nhà và chuẩn bị bài trước ở nhà

3 Nhà trường:

- Ban giám hiệu luôn có kế hoạch bồi dưỡng giáo viên đúng chuyên môn

và có kế hoạch dự giờ, thăm lớp rút kinh nghiệm; tạo điều kiện giúp đỡ, hỗ trợ kiến thức kịp thời

- Tạo điều kiện giúp đỡ, hỗ trợ kinh phí, động viên khuyến khích giáo viên mạnh dạn tham gia thi giáo viên dạy giỏi cấp huyên để học hỏi kinh nghiệm, sáng tạo và tự làm đồ dùng dạy học phục vụ cho việc giảng dạy mang tính chất lâu dài và có hiệu quả đảm bảo đúng, phù hợp với phương pháp dạy mới

4 Gia đình:

- Cần thường xuyên quan tâm việc học tập ở trường và bố trí thời gian học ở nhà của con em mình

- Đi họp phụ huynh theo định kỳ, theo dõi sổ liên lạc để trao đổi với giáo viên và nắm bắt kịp thời việc học tập của con em mình

- Cung cấp các dụng cụ sách vở đầy đủ để các em học tốt

II Các điều kiện hỗ trợ cho giải pháp

- Giáo viên chuẩn bị hệ thống câu hỏi gợi mở, mang tính chất đơn giản, nhẹ nhàng

- Chuẩn bị các đồ dùng dạy học, phiếu học tập, bảng phụ, tranh ảnh sinh động,

- Chia nhóm học tập hợp lý (có đủ các đối tượng như khá, giỏi, tb, yếu, kém) để có điều kiện hỗ trợ nhau

- Định hình bài tập trắc nghiệm dạng nhận dạng để thông hiểu dạng đơn giản và bài tạp tự luận áp dụng mang tính chất gợi mở

- Tổ chức cho đôi bạn học tập hoặc các nhóm học ở nhà

- Kết hợp trao đổi thường xuyên giữa phụ huynh và nhà trường về việc học tập của học sinh để có biện pháp hỗ trợ giúp đỡ kịp thời

III Một số bài tập minh họa

1.Tổ chức các tiết dạy phụ đạo có hiệu quả

qua thực tế giảng dạy, để đạt kết quả, tôi có một số kinh nghiệm như: phụ đạo với số lượng học sinh vừa phải (nhóm tối đa 10 học sinh), quản lí học sinh chặt chẽ, thay đổi phương pháp để tạo sự hấp dẫn theo sự thống nhất, tiết dạy phụ đạo thường tiến hành theo các bước sau:

Ví dụ, khi tiến hành ôn tập với chủ đề:

Bước 1: Phát vấn học sinh ôn tập kiến thức trọng tâm bằng sơ đồ tư duy, đoạn clip…

Bước 2: Học sinh tái hiện lại kiến thức (bằng cách lên ghi bảng, ghi vào phiếu học tập hoặc đọc…) theo yêu cầu của giáo viên

Bước 3: Nhận xét, rút kinh nghiệm về những nội dung chưa đạt của học sinh

Khi phụ đạo với chủ đề: đọc - hiểu văn bản (2 tiết):

Bước 1: Ôn lý thuyết về các phương thức biểu đạt tự sự, biểu cảm, miêu tả, nghị luận, thuyết minh bằng cách

Bước 2: Thực hành (phát phiếu học tập) học sinh làm việc cỏ nhóm

Bước 3: Giáo viên chấm chỉnh sửa, rút kinh nghiệm

Lưu ý: Trong quá trình sửa bài làm đặt câu hỏi tại sao đúng? tại sao sai? gọi học sinh lí giải, từ đó khắc sâu được tri thức tránh nhầm lẫn giữa các phương thức biểu đạt

Tạo tâm lí thoải mái cho học sinh khi tham gia học phụ đạo

Học sinh yếu kém thường tiếp thu kiến thức rất chậm hay tự ti mặc cảm lại chịu áp lực từ phía gia đình và giáo viên Vì vậy nếu người giáo viên không khéo léo, không gần gũi thân thiện, động viên an ủi học sinh thì tiết dạy phụ đạo sẽ không thành công

Tiết dạy phụ đạo nhất là tiết truy bài lý thuyết, khi củng cố kiến thức xong giáo viên có thể cho học sinh xuống khu vườn trường, ngồi ghế đá, tức chọn không khí thoải mái, mát mẻ để học bài thay vì phải ngồi học trờn lớp.Khi thuộc bài, giáo viên truy bài hoặc có thể nhờ học sinh khác truy bài cho bạn

Phối hợp chặt chẽ với phụ huynh học sinh, giáo viên chủ nhiệm, đoàn thanh niên

Thông báo lịch học phụ đạo, kết quả học tập (điểm kiểm tra, điểm thi, tình hình tiến bộ) của mỗi học sinh

Phối hợp với giáo viên chủ nhiệm xử lí những học sinh có biểu hiện lơ là hay không tham gia học phụ đạo

Quan tâm chặt chẽ đến việc học bài ở nhà của học sinh bằng cách xin số điện thoại của từng phụ huynh học sinh để khi cần thiết điện thoại hỏi thăm tình hình học tập ở nhà của các em qua đó, động viên nhắc nhở các em cố gắng Phối hợp với đoàn thanh niên để khen thưởng những học sinh yếu kém có