Giáo dục kỷ luật cho sinh viên tại trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh đại học thái nguyên

* Giáo dục kỷ luật cho SV Trung tâm GDQP&AN Tính kỷ luật của SV trong GDQP&AN được thể hiện một cách cụ thể, rõ nét ở việc tự giác chấp hành nghiêm, chính xác những yêu cầu của kỷ luật

Trang 1

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.tnu.edu.vn

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NÔNG LA DUY

GIÁO DỤC KỶ LUẬT CHO SINH VIÊN TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN, 2019

Trang 2

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS NGUYỄN THỊ THANH

THÁI NGUYÊN, 2019

Trang 3

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi dưới sự hướng dẫn của TS Nguyễn Thị Thanh Các số liệu và luận cứ nêu trong luận văn là trung thực Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được công bố trong bất

kỳ công trình nào./

Thái Nguyên, tháng 4 năm 2019

TÁC GIẢ

Nông La Duy

Trang 4

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành luận văn này em xin chân thành cảm ơn các thầy, cô giáo đang công tác tại Đại Học sư phạm Thái Nguyên, Khoa Tâm lý - Giáo dục đã tận tình giảng dạy, hướng dẫn em trong quá trình học tập và nghiên cứu

Đặc biệt em xin chân thành cảm ơn TS Nguyễn Thị Thanh, người đã trực

tiếp hướng dẫn, chỉ bảo tận tình và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho em trong suốt quá trình nghiên cứu và thực hiện luận văn này

Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám đốc, lãnh đạo Phòng, Khoa và tập thể đội ngũ giảng viên trong Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh Đại học Thái Nguyên đã tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và triển khai đề tài Cảm ơn gia đình và tập thể lớp Cao học Giáo dục học K25A đã gắn bó, động viên, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu

Xin trân trọng cảm ơn!

Thái Nguyên, tháng 4 năm 2019

TÁC GIẢ Nông La Duy

Trang 5

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

CÁC TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN iv

DANH MỤC CÁC BẢNG v

DANH MỤC CÁC HÌNH vi

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

5 Giả thuyết khoa học 3

6 Phương pháp nghiên cứu 3

7 Cấu trúc đề tài 4

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIÁO DỤC KỶ LUẬT CHO SINH VIÊN TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH 5

1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu 5

1.1.1 Những công trình nghiên cứu ở nước ngoài 5

1.1.2 Những công trình nghiên cứu ở Việt Nam 6

1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài 8

1.2.1 Kỷ luật 8

1.2.2 Giáo dục 9

1.2.3 Giáo dục kỷ luật 10

1.2.4 Giáo dục kỷ luật cho sinh viên Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh 10

1.3 Một số lý luận cơ bản về kỷ luật của sinh viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh 11

1.3.1 Đặc điểm sinh viên học tập tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh 11

1.3.2 Biểu hiện tính kỷ luật của sinh viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh 13

Trang 6

1.3.3 Các giai đoạn hình thành kỷ luật của sinh viên tại Trung tâm Giáo dục

quốc phòng và an ninh 14

1.4 Giáo dục kỷ luật cho sinh viên Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh 16

1.4.1 Yêu cầu giáo dục kỷ luật cho sinh viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh 16

1.4.2 Mục tiêu giáo dục kỷ luật cho sinh viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh 16

1.4.3 Nội dung giáo dục kỷ luật cho sinh viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh 18

1.4.4 Các phương pháp giáo dục kỷ luật cho sinh viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh 19

1.4.5 Các hình thức giáo dục kỷ luật cho sinh viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh 25

1.4.6 Kiểm tra, đánh giá kết quả giáo dục kỷ luật cho sinh viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh 27

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng tới quá trình giáo dục kỷ luật cho sinh viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh 29

1.5.1 Những yếu tố chủ quan 29

1.5.2 Các yếu tố khách quan 30

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 33

Chương 2: THỰC TRẠNG GIÁO DỤC KỶ LUẬT CHO SINH VIÊN TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH - ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN 34

2.1 Khái quát về khảo sát thực trạng 34

2.1.1 Vài nét về khách thể khảo sát 34

2.1.2 Mục tiêu khảo sát 37

2.1.3 Nội dung khảo sát 37

2.1.4 Đối tượng, địa bàn khảo sát 37

2.1.5 Phương pháp điều tra, khảo sát 38

2.1.6 Thời gian khảo sát 38

Trang 7

2.2 Kết quả khảo sát 38

2.2.1 Thực trạng nhận thức về giáo dục kỷ luật cho sinh viên tại Trung tâm Giáo dục Quốc phòng và An ninh - Đại học Thái Nguyên 38

2.2.2 Đánh giá của giảng viên và sinh viên về thái độ học tập và rèn luyện của sinh viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh - Đại học Thái Nguyên 44

2.2.3 Thực trạng giáo dục tính kỷ luật cho sinh viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh 48

2.2.4 Các yếu tố ảnh hưởng tới giáo dục tính kỷ luật cho sinh viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh - Đại học Thái Nguyên hiện nay 60

2.3 Đánh giá chung về thực trạng giáo dục kỷ luật cho sinh viên tại Trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh - Đại học Thái Nguyên 64

2.3.1 Những ưu điểm 64

2.3.2 Những hạn chế 65

2.3.3 Nguyên nhân của những hạn chế 65

Chương 3: BIỆN PHÁP GIÁO DỤC KỶ LUẬT CHO SINH VIÊN TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH - ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN 68

3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp giáo dục kỷ luật cho sinh viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh - Đại học Thái nguyên 68

3.1.1 Đảm bảo tính đồng bộ và tính hệ thống 68

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 68

3.1.3 Đảm bảo tính kế thừa và phát huy 69

3.2 Đề xuất các biện pháp giáo dục kỷ luật cho sinh viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh - Đại học Thái Nguyên 70

3.2.1 Tăng cường giáo dục chính trị tư tưởng nhằm nâng cao nhận thức về kỷ luật cho SV tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh - Đại học Thái Nguyên 70

3.2.2 Tổ chức thực hiện nghiêm các chế độ trong ngày theo nếp sống quân sự cho SV tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh - Đại học Thái Nguyên 71

3.2.3 Đổi mới nội dung rèn luyện kỷ luật quân đội cho sinh viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh - Đại học Thái Nguyên 74

Trang 8

3.2.4 Tổ chức mô hình trung đội (lớp) SV tự quản trong Giáo dục quốc phòng và

an ninh tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh - Đại học Thái Nguyên 76

3.2.5 Thực hiện các hình thức hoạt động ngoại khóa nhằm Giáo dục kỷ luật cho sinh viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh - Đại học Thái Nguyên 80

3.2.6 Đổi mới kiểm tra, đánh giá trong giáo dục kỷ luật cho sinh viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh - Đại học Thái Nguyên 84

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 90

3.4 Khảo nghiệm tính khả thi và tính cần thiết của các biện pháp 91

3.4.1 Các bước khảo nghiệm 91

3.4.2 Kết quả khảo nghiệm 92

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 98

1 Kết luận 98

2 Kiến nghị 98

2.1 Đối với các trường thuộc Đại học Thái Nguyên 98

2.2 Đối với giảng viên, cán bộ quản lý sinh viên và công tác Đoàn tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh - Đại học Thái Nguyên 99

2.3 Đối với sinh viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh - Đại học Thái Nguyên 99

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 100 PHẦN PHỤ LỤC

Trang 9

CÁC TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN STT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ

Trang 10

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1: Nhận thức của Cán bộ, GV và SV tại Trung tâm GDQP&AN Đại học

Thái Nguyên về tầm quan trọng của giáo dục kỷ luật 39

Bảng 2.2 Đánh giá của GV về các biểu hiện tính kỷ luật của SV tại Trung tâm GDQP&AN - Đại học Thái Nguyên 41

Bảng 2.3 Đánh giá của SV tại Trung tâm GDQP&AN - Đại học Thái Nguyên về biểu hiện tính kỷ luật của bản thân 43

Bảng 2.4: Đánh giá của GV về những biểu hiện vi phạm kỷ luật của SV tại Trung tâm GDQP&AN - Đại học Thái Nguyên hiện nay 44

Bảng 2.5: Đánh giá của sinh viên về các biểu hiện vi phạm kỷ luật của SV tại Trung tâm Giáo dục Quốc phòng và An ninh 46

Bảng 2.6 Ý kiến của GV về mức độ thực hiện mục tiêu giáo dục kỷ luật cho SV tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh - Đại học Thái Nguyên 49

Bảng 2.7 Đánh giá của GV về việc thực hiện nội dung giáo dục kỷ luật cho SV

tại Trung tâm GDQP&AN - Đại học Thái Nguyên hiện nay 51

Bảng 2.8 Đánh giá của GV về phương pháp giáo dục tính kỷ luật cho SV tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh 53

Bảng 2.9 Đánh giá của giảng viên về việc sử dụng các hình thức tổ chức giáo dục kỷ luật cho SV tại Trung tâm GDQP&AN - Đại học Thái Nguyên hiện nay 56

Bảng 2.10 Đánh giá của GV về các hình thức kiểm tra, đánh giá giáo dục kỷ luật cho SV tại Trung tâm GDQP&AN - Đại học Thái Nguyên hiện nay 59

Bảng 2.11 Đánh giá của giảng viên về các yếu tố ảnh hưởng tới giáo dục kỷ luật cho SV tại Trung tâm GDQP&AN - Đại học Thái Nguyên hiện nay 60

Bảng 2.12 Đánh giá của SV về các yếu tố ảnh hưởng tới giáo dục kỷ luật cho SV tại Trung tâm GDQP&AN - Đại học Thái Nguyên hiện nay 62

Bảng 3.1 Đánh giá mức độ cần thiết của các biện pháp đề xuất 92

Bảng 3.2 Đánh giá mức độ khả thi của các biện pháp đề xuất 94

Bảng 3.3 Tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 95

Trang 11

DANH MỤC CÁC HÌNH

Biểu đồ 3.1.Tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 96

Trang 12

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Giáo dục quốc phòng và an ninh (GDQP&AN) cho học sinh, sinh viên (SV) là một trong những nội dung của chiến lược đào tạo con người, nhằm đào tạo ra những con người mới có đủ trình độ năng lực để thực hiện tốt hai nhiệm vụ xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa (XHCN) Chính vì vậy, ngay sau khi nước nhà thống nhất, ngày 28/4/1981 Ban Bí thư Trung ương Đảng đã ra Chỉ thị 107-

CT/TW về “Tăng cường công tác giáo dục quốc phòng nhân dân, chuẩn bị cho thể

hệ trẻ sẵn sàng làm nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc”.[7]

Để thực hiện tốt nhiệm vụ GDQP&AN trong tình hình mới, ngày 3/5/2007 Bộ

chính trị ra Chỉ thị số 12-CT/TW về “tăng cường công tác quốc phòng toàn dân”

Ngày 19/ 6/2013, Quốc hội khóa XIII đã ban hành Luật GDQP&AN số 30 quy định nguyên tắc, chính sách, nội dung cơ bản, hình thức GDQP&AN, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan, tổ chức, quyền và trách nhiệm của công dân về GDQP&AN Khẳng định sự nhất quán trong thực hiện tư tưởng Hồ Chí Minh chủ trương, đường lối, chính sách, quan điểm của Đảng, Nhà nước với GDQP&AN trong việc luật hóa môn học, tạo hành lang pháp lý cho cả hệ thống chính trị, nhân dân, học sinh, SV thực hiện quyền lợi và nghĩa vụ công dân trong tình hình mới

Nhiệm vụ GDQP&AN với mục tiêu tổng quát của chiến lược quốc phòng nước ta

là xây dựng nền quốc phòng toàn dân có lực lượng ngày càng vững mạnh, thế trận ngày càng vững chắc, đủ sức ngăn chặn, đẩy lùi, đập tan mọi âm mưu, thủ đoạn chống phá của của kẻ thù, do vậy cần thiết phải đổi mới công tác GDQP&AN nói chung và giáo dục kỷ luật quân đội cho SV học GDQP&AN nói riêng trong tình hình hiện nay

Trung tâm GDQP&AN - Đại học Thái Nguyên hiện nay đang đảm nhiệm nhiệm

vụ GDQP&AN cho SV các trường Đại học, Cao đẳng, Trung cấp thuộc Đại học Thái Nguyên Khi SV tham gia học tập, rèn luyện tại Trung tâm thì phải ăn ở tập trung, học tập và rèn luyện trong môi trường quân sự với nội dung chương trình một khóa học với thời gian 5 tuần Do vậy, việc duy trì kỷ luật, tác phong đối với SV là hết sức quan trọng Nhận thức đúng tầm quan trọng của việc tổ chức, quản lý, giảng dạy nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn GDQP&AN nói chung, nâng cao chất lượng giáo dục kỷ

Trang 13

luật cho SV học GDQP&AN nói riêng, những năm qua Trung tâm GDQP&AN - Đại học Thái Nguyên đã có nhiều biện pháp nhằm quản lý chặt chẽ việc học tập cũng như duy trì kỷ luật quân đội, tác phong quân nhân đối với SV khi đến học tập trung Nhờ

đó, mà chất lượng dạy học ở Trung tâm đã có nhiều tiến bộ trên một số mặt, phong trào học tập sôi nổi, từng bước được nâng lên, việc duy trì các chế độ nền nếp, giáo dục kỷ luật cho SV đã có nhiều chuyển biến tích cực Tuy nhiên chất lượng giáo dục nói chung

và giáo dục kỷ luật cho SV học GDQP&AN nói riêng có những nội dung còn hạn chế, bất cập Đáng quan tâm là chất lượng, hiệu quả công tác giáo dục kỷ luật cho SV học GDQP&AN còn chưa thực sự được chú trọng, chưa đáp ứng được những đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Ý thức tổ chức kỷ luật, ý thức tự giác, kỹ năng sống của SV còn hạn chế, vẫn còn không ít SV trượt các học phần và tỷ

lệ SV vi phạm kỷ luật ngày càng có chiều hướng gia tăng Nguyên nhân của những hạn chế nêu trên là do nhận thức của bộ phận không nhỏ cán bộ, GV (giảng viên), nhân viên và SV trong Trung tâm về giáo dục kỷ luật chưa sâu sắc; sự phối hợp giữa các phòng, khoa, và các bộ phận chức năng trong Trung tâm có lúc còn chưa chủ động, hệ thống các văn bản, quy định về quản lý SV chưa đồng bộ; Các hoạt động tổ chức đoàn thể có lúc còn đơn điệu, chưa thu hút được đông đảo SV tham gia, vai trò của cán bộ,

GV trong công tác giáo dục chưa thực sự quan tâm và sâu sát trong việc rèn luyện nền nếp, tác phong trong học tập và sinh hoạt của SV

Thực trạng trên đòi hỏi công tác giáo dục kỷ luật cho SV tại Trung tâm GDQP&AN - Đại học Thái Nguyên cần được quan tâm đúng mức; đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục kỷ luật nhằm giáo dục cho SV tính tự giác, tích cực trong học tập, tự tu dưỡng rèn luyện, nâng cao ý thức cảnh giác cách mạng, phẩm chất đạo đức; tác phong nghề nghiệp để phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Do vậy, tôi đã lựa chọn đề tài: “Giáo dục kỷ luật cho sinh viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh - Đại học Thái Nguyên” làm đề tài luận văn cao học,

chuyên ngành Giáo dục học

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng giáo dục kỷ luật cho SV tại Trung tâm GDQP&AN - Đại học Thái Nguyên Từ đó, đề xuất một số biện pháp giáo dục

Trang 14

kỷ luật cho SV nhằm góp phần nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục kỷ luật cho

SV đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của Trung tâm GDQP&AN - Đại học Thái Nguyên trong giai đoạn hiện nay

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận giáo dục kỷ luật cho SV tại Trung tâm GDQP&AN

- Tìm hiểu và đánh giá thực trạng giáo dục kỷ luật cho SV ở Trung tâm GDQP&AN - Đại học Thái Nguyên

Đại học Thái Nguyên

- Khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi của các biện pháp

4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

4.1 Khách thể nghiên cứu

Quá trình giáo dục kỷ luật cho SV ở Trung tâm GDQP&AN

4.2 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp giáo dục kỷ luật cho cho SV tại Trung tâm GDQP&AN - Đại học Thái Nguyên

5 Giả thuyết khoa học

Chất lượng đào tạo GDQP&AN cho SV tại Trung tâm GDQP&AN - Đại học Thái Nguyên hiện nay phụ thuộc vào sự tác động tổng hợp của nhiều yếu tố, trong đó giáo dục kỷ luật cho SV có vai trò quan trọng Nếu phân tích đánh giá đúng thực trạng công tác giáo dục kỷ luật cho SV hiện nay, tìm ra được nguyên nhân tồn tại thì

sẽ đề xuất được một số biện pháp giáo dục kỷ luật cho SV ở Trung tâm GDQP&AN - Đại học Thái Nguyên phù hợp, hiệu quả góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo môn học GDQP&AN, góp phần giáo dục con người phát triển toàn diện, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ giáo dục đào tạo trong tình hình hiện nay

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Thông qua thu thập thông tin, phân tích, tổng hợp, so sánh, hệ thống hóa, khái quát hóa các tài liệu và văn bản có liên quan đến giáo dục kỷ luật cho SV

Trang 15

6.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Phương pháp quan sát: quan sát quá trình giáo dục kỷ luật cho SV tại Trung tâm GDQP&AN - Đại học Thái Nguyên hiện nay

Phương pháp điều tra: Sử dụng bảng hỏi để khảo sát các đối tượng SV, cán bộ

quản lý và GV

Phương pháp phỏng vấn: Sử dụng phương pháp phỏng vấn với SV, cán bộ

quản lý, GV về giáo dục kỷ luật cho cho SV

Phương pháp chuyên gia: xin ý kiến của các nhà khoa học, các nhà sư phạm

Chương 2: Thực trạng giáo dục kỷ luật cho SV tại Trung tâm Giáo dục quốc

phòng và an ninh - Đại học Thái Nguyên

Chương 3: Biện pháp giáo dục kỷ luật cho SV tại Trung tâm Giáo dục quốc

phòng và an ninh - Đại học Thái Nguyên

Trang 16

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIÁO DỤC KỶ LUẬT CHO SINH VIÊN

TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH

1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu

1.1.1 Những công trình nghiên cứu ở nước ngoài

Kỷ luật là vấn đề quan trọng trong đời sống xã hội, nên trên thế giới đã có nhiều nhà khoa học nghiên cứu ở các bình diện khác nhau

Ở góc độ Triết học, C.Mác và Ph.Ănghen cho rằng: Kỷ luật là một hiện tượng

xã hội đặc biệt, là điều kiện đảm bảo cho mọi hoạt động của bất kỳ cộng đồng, tổ chức nào diễn ra thành công [34] V.I Lênin cũng khẳng định: “Sự sản xuất tinh thần cũng biến đổi theo sự sản xuất vật chất, những tư tưởng thống trị của một thời đại bao giờ cũng là những tư tưởng của giai cấp thống trị Trong xã hội có giai cấp, giai cấp thống trị sử dụng kỷ luật như một thứ vũ khí, một công cụ, nhằm bảo vệ quyền và lợi ích của mình”[35] “Tổ chức lao động xã hội của chế độ phong kiến dựa vào kỷ luật roi vọt, vào tình trạng ngu muội và khiếp nhược đến cùng cực của người lao động Tổ chức lao động xã hội của chủ nghĩa tư bản dựa vào kỷ luật đói khát Tổ chức lao động xã hội của chủ nghĩa cộng sản mà bước đầu là chủ nghĩa xã hội thì dựa vào sự tự giác, tự nguyện của những người lao động”[36]

Trong lĩnh vực giáo dục kỷ luật cho học sinh A.X.Macarenco khẳng định: “Sự

rèn luyện tính kỷ luật là một quá trình phức tạp, là kết quả chung của toàn bộ quá trình giáo dục” và kỷ luật tạo ra: “Vẻ đẹp cho bộ mặt văn hóa của nhà trường, trường học mà thiếu kỷ luật thì giống như cái cối xay nước mà không có nước” và nhiệm vụ của trường học là phải tìm ra những biện pháp giáo dục tính kỷ luật cho học sinh, bởi vì “Kỷ luật làm cho quá trình giáo dục tiến hành có kết quả và ngược lại kỷ luật là kết quả nỗ lực của cả tập thể học sinh trong các hoạt động hàng ngày…” [37]

Trong lĩnh vực quân sự Ph.Ăngghen đã quan niệm rằng kỷ luật quân sự như một phương tiện, biện pháp tất yếu của việc tổ chức các quân đội, là một nhân tố cực

kỳ quan trọng của sẵn sàng chiến đấu Thiếu kỷ luật thì không thể có một quân đội

nào thắng trận được Trong các tác phẩm của mình Ph.Ăngghen đã chỉ ra rằng: “Toàn

Trang 17

bộ cuộc sống và hoạt động của quân đội được quy định một cách nghiêm khắc bởi điều lệnh, mệnh lệnh của người chỉ huy Do vậy, hoạt động quân sự ấy phải được tổ chức chặt chẽ, có kỷ luật đặc biệt nghiêm minh” Ông cho rằng, khi một đội quân

được quan tâm huấn luyện cẩn thận, chu đáo mọi người lính sống có kỷ luật, thì

“Nhiệm vụ của chúng ta không chỉ là giáo dục cho con người một thái độ đúng, mà còn giáo dục những thói quen hành vi đúng, đó là tính kỷ luật Việc giáo dục những thói quen đó là một công việc khó khăn” [22]

Từ những quan niệm trên, cho thấy giáo dục kỷ luật có vai trò hết sức quan trọng trong các nhà trường và đời sống xã hội Nhờ có kỷ luật thì người lao động đoàn kết thống nhất thành một khối, chấp hành mọi nội quy, quy chế, tạo động lực thúc đẩy việc thực hiện các công việc được giao Kỷ luật còn là thước đo giá trị và chất lượng cuộc sống, và công cụ đảm bảo quyền lợi chính đáng của con người

1.1.2 Những công trình nghiên cứu ở Việt Nam

Ở Việt Nam, giáo dục giáo dục kỷ luật, tính kỷ luật đã có nhiều công trình nghiên cứu cho các đối tượng học sinh phổ thông, SV và học viên các trường quân sự

có thể kể đến các công trình sau:

Năm 1991 trên tạp chí “Nghiên cứu Giáo dục” có bài viết của tác giả Nghiêm

Thị Phiến: “Hình thành tính kỷ luật trong hoạt động học tập của học sinh cấp II [24]

và năm 1996 có bài: “Hình thành tính kỷ luật trong hoạt động học tập cho học sinh

lớp 1” [25] Trong hai công trình này, tác giả đã làm rõ đặc điểm và những biểu hiện

tính kỷ luật của học sinh và từ đó đã đề xuất các biện pháp giáo dục tính kỷ luật cho học sinh ở các lứa tuổi này

Năm 2005 Phạm Minh Hùng [17] có công trình nghiên cứu về “Biện pháp

giáo dục tính kỷ luật trong hoạt động học tập trên lớp cho học sinh đầu bậc tiểu học”, tác giả cho rằng tính kỷ luật học tập như là một thành tố quan trọng quyết định

đến hiệu quả của hoạt động giáo dục Đồng thời, tác giả đã cho thấy các yếu tố cơ bản của tính kỷ luật học tập và con đường hình thành phẩm chất này

Năm 2013 Vũ Thị Hương Lý [20] nghiên cứu về “Giáo dục tính kỷ luật học

tập cho SV Cao đẳng Sư phạm trong đào tạo học chế tín chỉ”, tác giả cho rằng: trong

điều kiện SV học tập theo hình thức tín chỉ thì kỷ luật học tập đóng vai trò hết sức quan trọng

Trang 18

Trong các nhà trường quân đội, việc giáo dục kỷ luật cho học viên là một tất yếu, vì đó là yếu tố cơ bản tạo thành sức mạnh của quân đội Là người khai sinh Quân đội nhân dân Việt Nam, Bác luôn dày công chăm lo, rèn luyện và giáo dục quân nhân trong mọi lĩnh vực, nhất là tính kỷ luật Kế thừa một cách khoa học, sáng tạo chủ

nghĩa Mác- Lênin, trong quá trình giáo dục, rèn luyện Quân đội ta, Bác chỉ rõ: “Bộ

đội không có kỷ luật, đánh giặc nhất định thua”[16]; và Người dạy: “Muốn nâng cao chí khí chiến đấu, cố nhiên là phải học tập chính trị và quân sự, phải giữ thật nghiêm

kỷ luật Kỷ luật là sức mạnh của quân đội” hay “Quân đội mạnh là nhờ giáo dục khéo, nhờ chính sách đúng và nhờ kỷ luật nghiêm Vì vậy, kỷ luật phải nghiêm minh”[15] Trong nội dung xây dựng kỷ luật quân đội, Người thường xuyên nhắc

nhở cán bộ, chiến sĩ phải chăm lo xây dựng kỷ luật tự giác, nghiêm minh Người yêu cầu phải giáo dục toàn diện về chính trị, đạo đức, kỷ luật và tinh đoàn kết quân nhân - quân nhân, quân nhân - nhân dân Kỷ luật ấy phải xuất phát từ tính tự giác, tự nguyện của từng cá nhân và của cả tập thể

Kế thừa quan điểm chủ nghĩa Mác - Lê Nin, Tư tưởng Hồ Chí Minh, giáo dục

kỷ luật cho học viên các trường quân sự đã được nhiều tác giả nghiên cứu, có thể kể đến những các công trình sau đây: Luận án tiến sĩ giáo dục học của tác giả Phạm

Đình Hòe với đề tài:“Hệ thống biện pháp giáo dục kỷ luật cho học viên văn hóa nghệ

thuật quân đội” [14]; Luận án tiến sĩ giáo dục học: “Nghiên cứu quy trình tổ chức giáo dục kỷ luật cho học viên trong nhà trường quân đội” của tác giả Vũ Quang Hải

[12], và “Sử dụng tổng hợp các phương pháp giáo dục thói quen hành vi kỷ luật cho

học viên sĩ quan ở các trường đại học quân sự”, luận án tiến sĩ giáo dục học của tác

giả Phạm Minh Thụ [32] Các nghiên cứu trên đã khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng của kỷ luật trong hoạt động vũ trang và nhấn mạnh: Việc luyện tập thói quen hành vi kỷ luật của học viên luôn luôn gắn liền với rèn luyện kỷ luật, ý chí, rèn luyện bản lĩnh, ý thức kỷ luật của người sĩ quan tương lai Đồng thời, các tác giả cũng đã đề xuất những biện pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục kỷ luật cho học viên trong học tập ở các nhà trường thuộc lực lượng vũ trang nhân dân Đặc biệt, đã làm rõ tác dụng, hiệu quả của các biện pháp giáo dục như nêu gương, thuyết phục, khen thưởng, trách phạt đối với việc giáo dục kỷ luật cho học viên

Trang 19

Như vậy, những nghiên cứu về kỷ luật của các tác giả trong nước cũng đã xác

định được các thành phần cấu trúc của kỷ luật và đề ra được các biện pháp giáo dục

kỷ luật cho học sinh Tuy nhiên, đối tượng nghiên cứu là SV Trung tâm GDQP&AN còn đang khuyết, chưa có những nghiên cứu cụ thể Thực tiễn đó cho thấy, việc cần thiết phải có những nghiên cứu về giáo dục kỷ luật cho đối tượng là SV Trung tâm GDQP&AN

1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1 Kỷ luật

Theo A X Macarenkô cho rằng: “Kỷ luật là tập hợp những quy tắc hành vi,

những thói quen đã được hình thành ở con người thông qua quá trình giáo dục; nó là sản phẩm của toàn bộ quá trình giáo dục, bao gồm cả quá trình giảng dạy, giáo dục chính trị, quá trình hình thành tính cách, cọ xát và giải quyết xung đột trong tập thể…”[1]

Các từ điển ở trong và ngoài nước đã viết:

- Kỷ luật: “Hình thức nhất định của hành vi con người phù hợp với các chuẩn

mực xã hội đã được hình thành trong xã hội, cũng như với các quy tắc và nguyên tắc của một tổ chức nào đó Kỷ luật mang tính chất bắt buộc đối với mọi thành viên trong

xã hội…” [29]

- Kỷ luật: Trật tự nhất định trong hành vi của con người theo những chuẩn

mực do luật pháp, đạo đức quy định trong từng thời kì lịch sử, vì lợi ích của toàn xã hội hay giai cấp, tập đoàn xã hội riêng rẽ hay của một cộng đồng Kỷ luật là phương tiện để thống nhất hành động trong cộng đồng Theo nghĩa rộng, kỷ luật là phương thức để thực hiện một trật tự xã hội nhất định (kỷ cương).” [28]

Các định nghĩa trên đây tuy được nghiên cứu ở các khía cạnh khác nhau, song

khi nói đến kỷ luật các tác giả đều đã đề cập đến kỷ luật là trật tự nhất định trong

hành vi, tập hợp những quy tắc hành vi, những thói quen đã được hình thành,… nói đến kỷ luật là nói đến sự tuân thủ những quy tắc, quy định bắt buộc mọi người trong

tổ chức phải thực hiện

Kỷ luật chính là sự chấp hành của con người về những quy định, luật lệ cụ thể

nào đó, từ đó hình thành một phẩm chất tâm lý rất quan trọng của con người đó là sự

Trang 20

nhận thức chấp hành, năng lực chấp hành nghiêm, đúng về một yêu cầu nào đó Đấy

là tính kỷ luật, chính sự chấp hành ấy mới tạo ra “trật tự nhất định trong hành vi”,

những thói quen đã được hình thành Mỗi người hoạt động có kỷ luật mới có thể tạo

ra cho mình một chất mới, năng lực mới bảo đảm cho tập thể và mỗi thành viên phát

huy sức mạnh, hoàn thành nhiệm vụ của mình Bởi vậy, chúng tôi cho rằng: Kỷ luật

là sự chấp hành nghiêm minh của con người đối với các trật tự, quy tắc, mệnh lệnh được quy định bởi luật pháp Nhà nước, luật lệ của cộng đồng người vì sự tồn tại và phát triển của chính mình, đó chính là kết quả của toàn bộ quá trình giáo dục, tự giáo dục, hình thành nhân cách của mỗi người

Tổng hợp các nhiên cứu cho thấy, trong xã hội luôn tồn tại ba loại hình kỷ

luật: kỷ luật chung mang tính nhân loại, do nhu cầu tồn tại của loài người; kỷ luật

riêng của một cộng đồng, một tổ chức, một nghề nghiệp có tính đặc thù như: kỷ luật

Đảng, kỷ luật quân sự, kỷ luật trong hoạt động sáng tạo nghệ thuật… và kỷ luật của

mỗi cá nhân con người do nhu cầu tồn tại, phát triển, sáng tạo những giá trị vật chất,

tinh thần của cá nhân trong mối quan hệ với tự nhiên, xã hội loài người và cộng đồng,

tổ chức, nghề nghiệp mà mình đang tồn tại, hoạt động trong đó Ba loại kỷ luật đó tồn tại trong thể thống nhất, có mối quan hệ biện chứng với nhau nhằm phát huy tối đa khả năng vốn có của con người vì những giá trị, lợi ích của cộng đồng, của tổ chức và của mỗi con người trong những điều kiện tự nhiên, xã hội cụ thể

1.2.2 Giáo dục

Theo các nhà lý luận giáo dục Trần Thị Tuyết Oanh; Phạm Viết Vượng; Vũ Công Hoàn quan niệm giáo dục được hiểu ở 2 mức độ: Giáo dục theo nghĩa rộng và giáo dục theo nghĩa hẹp

Theo nghĩa rộng, giáo dục được hiểu đó là quá trình tổng thể của các tác động

sư phạm, được tổ chức một cách có mục đích, có kế hoạch, thông qua hoạt động của nhà giáo dục và đối tượng giáo dục, nhằm đào tạo con người có phẩm chất, năng lực đáp ứng tốt yêu cầu của xã hội

Theo nghĩa hẹp, giáo dục là bộ phận của quá trình sư phạm tổng thể, là sự phối

hợp thống nhất giữa hoạt động của nhà giáo dục và đối tượng giáo dục, nhằm hình thành thế giới quan, niềm tin cộng sản chủ nghĩa, những nét tính cách và những phẩm chất nhân cách cần thiết khác của mỗi cá nhân [33]

Trang 21

Theo Từ điển Giáo dục học, thuật ngữ giáo dục được giải nghĩa là: Giáo dục là

hoạt động hướng tới con người thông qua một hệ thống các biện pháp tác động nhằm truyền thụ những tri thức và kinh nghiệm, rèn luyện kỹ năng và lối sống, bồi dưỡng tư tưởng và đạo đức cần thiết cho đối tượng, giúp hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất, nhân cách phù hợp với mục đích, mục tiêu chuẩn bị cho đối tượng tham gia lao động sản xuất và đời sống xã hội [30]

Trong phạm vi đề tài này chúng tôi theo quan điểm, giáo dục là bộ phận của

quá trình sư phạm tổng thể, là sự phối hợp thống nhất giữa hoạt động của nhà giáo dục và đối tượng giáo dục, nhằm hình thành thế giới quan, niềm tin, những những phẩm chất nhân cách theo yêu cầu của xã hội, của thời đại của mỗi cá nhân

1.2.3 Giáo dục kỷ luật

Từ những khái niệm kỷ luật và giáo dục có thể hiểu: Giáo dục kỷ luật là sự

phối hợp thống nhất giữa hoạt động của nhà giáo dục và đối tượng giáo dục, nhằm hình thành ở họ sự chấp hành nghiêm minh các trật tự, quy tắc, mệnh lệnh được quy định bởi luật pháp nhà nước, luật lệ của cộng đồng người vì sự tồn tại và phát triển

của chính họ và cộng đồng

Thông qua các hoạt động giáo dục các nhà giáo dục hình thành ở người học nhận thức, niềm tin và ý chí quyết tâm khắc phục khó khăn, chủ động trong việc hình thành, phát triển và hoàn thiện hành vi kỷ luật, vượt qua những tình huống dễ nảy sinh vi phạm kỷ luật; trang bị những hiểu biết đúng về các hình thức kỷ luật, biện pháp xử lý, các bước thi hành kỷ luật trong nhà trường và các tổ chức xã hội, đồng thời, đấu tranh phê bình, chống lại mọi nhận thức, biểu hiện sai trái Quá trình giáo dục kỷ luật, góp phần trực tiếp vào việc nâng cao phẩm chất, năng lực cho học sinh,

SV, là nhân tố quyết định đến việc hoàn thành phát triển toàn diện nhân cách học sinh, SV

1.2.4 Giáo dục kỷ luật cho sinh viên Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh

* Sinh viên Trung tâm Giáo dục GDQP&AN:

SV Trung tâm GDQP&AN là những SV các bậc Trung cấp, Cao đẳng, Đại học đến học tập tại Trung tâm GDQP&AN để lấy chứng chỉ môn học GDQP&AN trong thời gian 5 tuần Do đó, SV ở Trung tâm GDQP&AN có đầy đủ đặc điểm của

SV nói chung Sau khi hoàn thành chương trình GDQP&AN tại Trung tâm, mục tiêu

Trang 22

đào tạo SV trở thành một con người “…có kiến thức cơ bản về đường lối của Đảng,

chính sách pháp luật của Nhà nước về quốc phòng, an ninh, xây dựng nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân, xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân; bổ sung kiến thức

về phòng thủ dân sự và kỹ năng quân sự” [18]

* Giáo dục kỷ luật cho SV Trung tâm GDQP&AN

Tính kỷ luật của SV trong GDQP&AN được thể hiện một cách cụ thể, rõ nét

ở việc tự giác chấp hành nghiêm, chính xác những yêu cầu của kỷ luật học tập, kỷ luật sinh hoạt, kỷ luật trong giao tiếp ứng xử… và kỷ luật trong chấp hành thời gian biểu hàng ngày, hàng tuần, cùng với việc chấp hành chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà Nước trong quá trình học tập, rèn luyện tại Trung tâm, còn phải chấp hành nghiêm chỉnh các quy định, mệnh lệnh, chỉ thị của cán bộ, chỉ huy các cấp

Những nội dung giáo dục kỷ luật của SV trong Trung tâm GDQP&AN, được xác định là dần tiếp cận với kỷ luật quân đội, bởi tính đặc thù của Trung tâm GDQP&AN Do đó trong quá trình học tập, rèn luyện, mỗi SV phải chấp hành một cách tự giác, nghiêm minh những quy định, quy tắc của nhà trường, của Trung tâm, nhằm bảo đảm cho SV hoàn thành tốt mục tiêu, yêu cầu GD&ĐT

Từ những nội dung về kỷ luật và tính đặc thù của Trung tâm GDQP&AN tác

giả cho rằng: Giáo dục kỷ luật cho SV GDQP&AN là sự phối hợp thống nhất giữa

hoạt động của nhà giáo dục và SV ở Trung tâm GDQP&AN nhằm hình thành ở họ sự chấp hành nghiêm túc, chính xác các trật tự, quy tắc, mệnh lệnh được quy định bởi luật pháp nhà nước, luật lệ của cộng đồng và Trung tâm GDQP&AN

1.3 Một số lý luận cơ bản về kỷ luật của sinh viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh

1.3.1 Đặc điểm sinh viên học tập tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh

SV học tập tại Trung tâm GDQP&AN có đặc điểm như sau:

Thứ nhất, SV học tập ở Trung tâm GDQP&AN đều là SV, một nhóm xã hội

đặc biệt, đang tiếp thu những kiến thức, kỹ năng chuyên môn ở các trường Trung cấp,

Trang 23

Cao đẳng, Đại học để chuẩn bị cho hoạt động nghề nghiệp sau khi ra trường Hoạt động chủ đạo của SV là học tập để tiếp thu kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo nghề nghiệp ở các trường Trung cấp, Cao đẳng, Đại học Một trong những đặc điểm tâm lý quan trọng nhất ở lứa tuổi SV là sự phát triển tự ý thức Nhờ có tự ý thức phát triển, SV có những hiểu biết, thái độ, có khả năng đánh giá bản thân để chủ động điều chỉnh sự phát triển bản thân theo hướng phù hợp với xu thế xã hội Họ nhận thức rõ ràng về những năng lực, phẩm chất của mình, mức độ phù hợp của những đặc điểm đó với yêu cầu của nghề nghiệp, qua đó họ sẽ xác định rõ ràng mục tiêu học tập, rèn luyện

và thể hiện bằng hành động học tập hàng ngày trong giờ lên lớp, thực tập nghề hay nghiên cứu khoa học Nhờ khả năng tự đánh giá phát triển mà SV có thể nhìn nhận, xem xét năng lực học tập của mình, kết quả học tập cao hay thấp phụ thuộc vào ý thức, thái độ, vào phương pháp học tập của họ

Thứ hai, SV học tập ở Trung tâm GDQP&AN hầu hết đều là những thanh niên

trẻ, có phẩm chất đạo đức lối sống tốt, có sức khỏe và trúng tuyển qua kỳ thi tuyển sinh quốc gia theo đúng quy chế của Bộ GD&ĐT, sau từ 3-6 năm học tập, rèn luyện

SV tốt nghiệp ra trường trở thành những cử nhân, kỹ sư công tác ở các ngành nghề khác nhau, là nguồn nhân lực chất lượng cao góp phần vào sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước trong tương lai

Tuy nhiên, do đều là những thanh niên, tuổi đời còn trẻ, mới xa sự quản lý, giáo dục của gia đình và lần đầu tiếp xúc với môi trường quân sự, còn ít kiến thức và chưa có kinh nghiệm về hoạt động trong môi trường quân sự; chưa có thói quen về hành vi kỷ luật, nhất là SV năm thứ nhất của các trường Trung cấp, Cao đẳng, Đại học Do vậy, việc giáo dục kỷ luật cho SV khi học tại Trung tâm GDQP&AN là rất quan trọng và cần thiết

Thứ ba, khác với SV học trong các trường Trung cấp, Cao đẳng, Đại học khác,

SV học tập ở Trung tâm GDQP&AN phải lĩnh hội một lượng kiến thức và kỹ năng quân sự nhất định, phải rèn luyện về phẩm chất, đạo đức lối sống và có kỷ luật cao,

để làm nền tảng cho việc chấp hành quy chế trong quá trình học tập của nhà trường

và khi tốt nghiệp ra trường trở thành người lao động có nhu cầu chấp hành kỷ luật trong lao động, có khả năng thực hiện và hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao

Bởi, mục tiêu GDQP&AN là: “Nhằm giáo dục cho mọi công dân đường lối, nhiệm vụ

Trang 24

GDQP&AN, kỹ năng quân sự cần thiết, để phát huy tinh thần yêu nước, truyền thống chống ngoại xâm, lòng tự hào, tự tôn dân tộc, nâng cao ý thức, trách nhiệm, tự giác thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh”

Với nhiều đối tượng SV, do mục tiêu đào tạo ở mỗi nhà trường và trình độ đào tạo khác nhau, có những ngành, nghề đòi hỏi tính kỷ luật rất cao Vì vậy, cùng với quá trình giáo dục, đào tạo về kiến thức, kỹ xảo, kỹ năng nghề nghiệp của các nhà trường, Trung tâm không chỉ giáo dục kiến thức GDQP&AN, các kỹ năng quân sự,

mà còn phải có nội dung chương trình, có kế hoạch, có phương pháp để giáo dục kỷ luật cho SV và phải quản lý chặt chẽ bảo đảm kỷ luật của SV được hình thành trong khoá học và dần được củng cố qua từng năm học và cả khóa đào tạo tại các nhà trường, để sau khi tốt nghiệp mỗi SV coi việc chấp hành kỷ luật là một “nhu cầu” trong cuộc sống

1.3.2 Biểu hiện tính kỷ luật của sinh viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng

và an ninh

Kỷ luật chính là sự chấp hành của con người về những quy định, luật lệ cụ thể

nào đó, từ đó giáo dục kỷ luật là hình thành một phẩm chất tâm lý quan trọng của con người đó là sự nhận thức chấp hành, năng lực chấp hành nghiêm, đúng về một yêu cầu nào đó Kỷ luật của SV chính sự chấp hành nghiêm túc, chính xác các trật tự, quy

tắc, mệnh lệnh được quy định bởi luật pháp nhà nước, luật lệ của cộng đồng Mỗi SV

hoạt động có kỷ luật mới có thể tạo ra cho mình một chất mới, năng lực mới bảo đảm cho hoạt động tập thể và hoạt động cá nhân phát huy sức mạnh, hoàn thành nhiệm vụ của mình Dựa quan điểm về kỷ luật của SV (mục 1.2.3) đã nghiên cứu, dựa trên đặc điểm của SV Trung tâm GDQP&AN, dựa vào mục tiêu, nhiệm vụ và chương trình đào tạo ở Trung tâm GDQP&AN chúng tôi xác định tính kỷ luật của SV như sau:

+ Chấp hành nghiêm các yêu cầu luật pháp Nhà nước, quy định kỷ luật quân đội ở Trung tâm GDQP&AN

+ Nhận thức rõ trách nhiệm, nghĩa vụ của cá nhân

+ Tự giác, chủ động chấp hành nghiêm quy chế, quy định học tập, thi cử, kiểm tra…của nhà trường và Trung tâm GDQP&AN

+ Thực hiện nhanh chóng, chính xác các yêu cầu mệnh lệnh, chỉ thị của người chỉ huy và yêu cầu của GV trong quá trình học tập, rèn luyện ở Trung tâm GDQP&AN

Trang 25

+ Thực hiện đúng kế hoạch, thời gian học tập, nghiên cứu

+ Có tác phong làm việc khẩn trương, chính xác

+ Tích cực phê phán và đấu tranh với các hành vi vi phạm kỷ luật

+ Thực hiện đúng đủ các chế độ quy định trong ngày, trong tuần ở Trung tâm GDQP&AN

+ Tác phong, mang mặc, giao tiếp ứng xử đúng nội quy của Trung tâm

+ Có tinh thần sẵn sàng nhận và hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao trong mọi tình huống và đúng thời gian quy định

+ Nhắc nhở nhau trong chấp hành kỷ luật và có tinh thần xây dựng tập thể

đoàn kết, gắn bó, sẵn sàng giúp đỡ nhau

SV có tính tự giác cao trong chấp hành kỷ luật, phải là người có hành vi kỷ luật trong thực hiện mọi công việc của mình Vì vậy, để tổ chức giáo dục kỷ luật cho

SV ở Trung tâm GDQP&AN thì các nội dung về kỷ luật phải được thể hiện một cách

cụ thể, sinh động trong quá trình dạy học, được lồng ghép trong các chủ đề sinh hoạt của các tổ chức chính trị, chính quyền và đặc biệt là việc duy trì các chế độ nền nếp trật tự hàng ngày theo quy định của điều lệnh, điều lệ quân đội và quy định của nhà trường, thông qua đó giúp SV tự giác chấp hành và từng bước rèn luyện thói quen làm việc đúng đắn theo quy định Quá trình tổ chức giáo dục kỷ luật cho SV phải được tiến hành một cách chặt chẽ, đồng bộ theo một quy trình nhất định

1.3.3 Các giai đoạn hình thành kỷ luật của sinh viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh

Từ những lý luận cơ bản về giáo dục, có thể xác định quá trình giáo dục kỷ luật cho sinh viên trải qua các giai đoạn với các đặc trưng cơ bản:

Một là, giáo dục kỷ luật phải trang bị cho cho SV những kiến thức cơ bản về

kỷ luật để hình thành động cơ hành vi kỷ luật đúng đắn

Việc giáo dục kỷ luật cho SV phải tập trung trang bị những kiến thức cơ bản

về pháp luật Nhà nước, điều lệnh, điều lệ quân đội, đây là vấn đề có ý nghĩa quyết định đến bản chất việc hình thành động cơ hành vi kỷ luật của mỗi SV và thể hiện trình độ nhận thức của người học viên về nghĩa vụ của mình đối với Tổ quốc, với xã hội, thể hiện lối sống có văn hoá

Trang 26

Với tư cách là chủ thể của hoạt động giáo dục, các lực lượng sư phạm trong Trung tâm GDQP&AN có trách nhiệm giáo dục kỷ luật cho SV, để nhanh chóng chuyển hoá kiến thức về kỷ luật vốn là khách quan thành chủ quan của mỗi SV từ đó hình thành động cơ hành vi kỷ luật Sự hiểu biết sâu rộng về kiến thức về kỷ luật sẽ từng bước chuyển hoá thành tình cảm trí tuệ, thái độ đúng đắn trong chấp hành kỷ luật của SV, giúp SV có hành vi cơ sở hiểu biết để thực hiện hành vi kỷ luật một cách đúng đắn trong quá trình học tập, rèn luyện tại Trung tâm GDQP&AN

Hai là, quá trình giáo dục kỷ luật làm chuyển hóa nhận thức về kỷ luật của SV thành ý thức, thái độ tự giác để luyện tập hình thành kỹ năng, kỹ xảo hành vi kỷ luật

Nhận thức về kỷ luật trên cơ sở tự giác của mỗi SV chuyển hoá kỷ luật vốn là khách quan của sự bắt buộc bên ngoài, thành sự bắt buộc nội tâm, thành niềm tin đạo đức bên trong, không phải là quá trình giản đơn thuần tuý Sự chuyển hoá đó chỉ có

được khi kết hợp giữa quá trình tác động lý trí với quá trình tâm lý Điều đó có nghĩa

là tính tự giác trong chấp hành kỷ luật của SV được hình thành, phát triển từ nhận thức khoa học, đồng thời cũng là quá trình có sự tác động của những hiện tượng tâm

lý như xúc cảm - tình cảm

Giáo dục kỷ luật cho SV phải kết hợp chặt chẽ giữa trang bị kiến thức với tác động vào tình cảm để hình thành và phát triển ý thức, thái độ tự giác chấp hành kỷ luật của SV Hiệu quả của quá trình giáo dục kỷ luật sẽ định hướng cho tư duy, đồng thời cũng định hướng quá trình tâm lý, điều chỉnh tình cảm, tạo cơ sở vững chắc cho

sự ổn định về kỹ năng, kỹ xảo hành vi kỷ luật của SV Ngược lại, khi có tình cảm chi phối đến quá trình nhận thức, sẽ góp phần chuyển hóa nhận thức về kỷ luật vốn là khách quan buộc người SV phải tuân theo, thành niềm tin bên trong của lý trí để chỉ dẫn cho quá trình tập luyện hình thành kỹ năng, kỹ xảo hành vi kỷ luật Sự kết hợp của hai quá trình nhận thức và tình cảm là một tất yếu của sự định hình về tính tự giác trong chấp hành kỷ luật, chuyển thành một phẩm chất nhân cách ổn định của người

SV trong quá trình học tập, rèn luyện tại Trung tâm GDQP&AN

Ba là, quá trình giáo dục kỷ luật phải làm chuyển hóa nhận thức, ý thức thái

độ về kỷ luật thành thói quen hành vi kỷ luật của SV

Trang 27

Nhận thức, tình cảm và thói quen hành vi kỷ luật là ba thành tố tạo thành phẩm chất kỷ luật của người SV Quá trình chuyển hóa nhận thức, ý thức thái độ về kỷ luật thành thói quen hành vi kỷ luật của SV là hệ quả, kết quả của quá trình nhận thức và rèn luyện hành vi kỷ luật Có thể thấy hoạt động giáo dục lý luận để bồi dưỡng trí tuệ, qua đó cũng nâng cao nhận thức kỷ luật của SV, góp phần khắc phục việc phục tùng

kỷ luật một cách máy móc

Nhận thức, tình cảm và hoạt động thực tiễn là những yếu tố quan trọng trực tiếp tác động đến sự hình thành, phát triển củng cố sự vững chắc thói quen hành vi kỷ luật của SV Việc hình thành và phát triển thói quen hành vi kỷ luật cho học viên, phải là kết quả của sự kết hợp hài hòa, hợp lý giữa nhận thức, tình cảm với tổ chức chặt chẽ hoạt động học tập, rèn luyện hàng ngày trong các hoàn cảnh, điều kiện khác nhau

1.4 Giáo dục kỷ luật cho sinh viên Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh

1.4.1 Yêu cầu giáo dục kỷ luật cho sinh viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng

và an ninh

Để hình thành các thói quen hành vi kỷ luật cho SV Trung tâm GDQP&AN cần quan tâm tới các yêu cầu sau:

Một là, quá trình hình thành một cách có ý thức các thói quen hành vi kỷ luật

phải bắt đầu từ việc giáo dục, xây dựng ý thức kỷ luật tự giác cho SV Chính đây là

cơ sở tư tưởng bền vững của các thói quen hành vi kỷ luật

Hai là, để các hành vi kỷ luật trở thành thói quen, phải luyện tập để trở thành

các động hình Do đó, cần tổ chức cuộc sống, hoạt động quân sự; duy trì các chế độ quy định một cách nền nếp, khoa học để các hành vi có điều kiện lặp đi lặp lại trong các hành động của SV Mặt khác, việc thực hiện các hành động đó phải đem lại cho

SV sự thỏa mãn nhất định về mặt cảm xúc - tình cảm, trí tuệ, đạo đức

Ba là, việc hình thành các thói quen hành vi kỷ luật cho SV luôn đi đôi với

việc xóa bỏ các thói quen hành vi lạc hậu, tiêu cực, trái với pháp luật Nhà nước, điều lệnh quân đội, quy chế của nhà trường

1.4.2 Mục tiêu giáo dục kỷ luật cho sinh viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng

và an ninh

GDQP&AN cho SV là tổng thể các nội dung, hình thức tổ chức, phương pháp tiến hành của đội ngũ GV của các Trung tâm GDQP&AN nhằm trang bị, truyền thụ

Trang 28

kiến thức GDQP&AN, kỹ năng quân sự, nâng cao ý thức, trách nhiệm của SV đối với

sự nghiệp quốc phòng bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN

Giáo dục kỷ luật cho SV ở Trung tâm GDQP&AN là một bộ phận của quá trình giáo dục tổng thể, rèn luyện, xây dựng một tính cách quan trọng của nhân cách con người lao động trong thời đại mới đó là kỷ luật Đây là quá trình trang bị những kiến thức cơ bản về Hiến pháp, pháp luật của nhà nước, điều lệnh, điều lệ của quân đội và quy định của nhà trường, không ngừng nâng cao nhận thức, ý thức tự giác chấp hành kỷ luật; xây dựng thói quen, hành vi đúng đắn góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu yêu cầu đào tạo của nhà trường Đồng thời đây cũng là quá trình đấu tranh kiên quyết, không khoan nhượng giữa cái cũ với cái mới, cái tiên tiến với cái lạc hậu để hình thành phẩm chất nhân cách của mỗi cá nhân trong thời đại mới

Cụ thể giáo dục kỷ luật cho SV tại Trung tâm GDQP&AN cần đạt được các mục tiêu sau:

- Trang bị những kiến thức cơ bản về hiến pháp, pháp luật của nhà nước, điều lệnh, điều lệ của quân đội và quy định của nhà trường; trang bị những hiểu biết đúng

về các hình thức kỷ luật, biện pháp xử lý, các bước thi hành kỷ luật trong nhà trường

và quân đội; đấu tranh phê bình, chống lại mọi nhận thức, biểu hiện sai trái làm suy giảm thói quen hành vi kỷ luật của người SV

- Giáo dục để SV nâng cao nhận thức, niềm tin tự giác thực hiện hiến pháp, pháp luật của nhà nước, điều lệnh, điều lệ của quân đội và quy định của nhà trường

và ý chí quyết tâm khắc phục khó khăn, chủ động phòng ngừa và kiên quyết đấu tranh loại bỏ những tác động, ảnh hưởng xấu tới việc hình thành hành vi kỷ luật và vượt qua những tình huống dễ nảy sinh vi phạm kỷ luật;

- Rèn luyện SV có thể lực tốt, có tính tổ chức, tính kỷ luật, tinh thần chịu đựng, tính kiên trì, ý chí quyết tâm vượt khó, vượt khổ giành kết quả cao trong học tập; rèn luyện cho họ có thói quen thực hiện về lễ tiết tác phong trong mang mặc, sinh hoạt, phát ngôn và giải quyết các mối quan hệ, giao tiếp hàng ngày; rèn luyện phương pháp, tác phong công tác, chấp hành nghiêm các chế độ, quy định, kế hoạch học tập hàng ngày của Trung tâm

SV học tập tại Trung tâm GDQP&AN được quản lý chặt chẽ trong suốt quá trình lĩnh hội các khối kiến thức, kỹ năng về GDQP&AN, trong thời gian đó, SV

Trang 29

không tham gia các hoạt động khác tại các cơ sở giáo dục Đại học, Cao đẳng, Trung cấp Hết thời gian học tập, rèn luyện SV được bàn giao trở về các cơ sở giáo dục để tiếp tục học tập các nội dung tiếp theo chương trình đào tạo của các nhà trường

1.4.3 Nội dung giáo dục kỷ luật cho sinh viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng

và an ninh

Giáo dục kỷ luật cho SV tại Trung tâm GDQP&AN là để đảm bảo an toàn cho

SV trong thời gian học tập, đảm bảo sự thành công của khoa học và để hình hành ý thức sống và lao động có kỷ luật sau này Nội dung giáo dục kỷ luật cho SV ở Trung tâm GDQP&AN bao gồm: Hệ thống tri thức, hệ thống kỹ năng chấp hành kỷ luật và

hệ thống thái độ đối với kỷ luật Hệ thống tri thức cần trang bị cho SV ở Trung tâm GDQP&AN rất phong phú song trước hết cần cung cấp, làm cho SV nhận thức sâu sắc về những vấn đề - nội dung cơ bản sau:

- Giáo dục cho SV nhận thức sâu sắc những quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam về dân chủ, kỷ luật trong xây dựng chế độ XHCN và xây dựng quân đội cách mạng

- Giáo dục tính tất yếu khách quan, vai trò tầm quan trọng kỷ luật trong tổ chức xã hội và trong quân đội, yêu cầu kỷ luật của người SV trong quá trình đào tạo, quá trình hình thành và phát triển nhân cách

- Giáo dục, rèn luyện cho SV hành động đúng với nội dung, yêu cầu của Hiến pháp, pháp luật Nhà nước; điều lệnh, điều lệ, chế độ quy định của quân đội, của Nhà trường

Hệ thống kỹ năng cần rèn luyện cho SV trong quá trình đào tạo ở Trung tâm GDQP&AN là các kỹ năng chấp hành các chế độ, quy định, điều lệnh, điều lệ… trong hoạt động học tập, trong cuộc sống sinh hoạt, rèn luyện hàng ngày, thực hiện kỷ luật thời gian, lễ tiết, tác phong, trang phục… thói quen chấp hành vô điều kiện pháp luật của Nhà nước, quy chế, quy định của nhà trường và Trung tâm GDQP&AN, thói quen chống lại một cách kiên quyết các hành vi vi phạm kỷ luật, thói quen hành động khẩn trương, chính xác, khắc phục mọi khó khăn, sẵn sàng nhận và hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao

Giáo dục kỷ luật cho SV được tiến hành ngay từ đầu khóa học, trong quá trình học tập, rèn luyện và cho đến khi kết thúc khóa học theo phương thức thực hiện dần

Trang 30

dần, từ thấp đến cao, từ chưa hoàn thiện đến ngày càng hoàn thiện Trong quá trình học tập tại Trung tâm, SV được học kiến thức về QP-AN, bên cạnh đó còn được tập luyện các kỹ năng quân sự, tham gia các hoạt động sinh hoạt nội trú, hoạt động tập thể, văn nghệ, thể dục, thể thao, lao động, dù ở đâu, trong nội dung nào thì giáo dục

kỷ luật luôn được duy trì

1.4.4 Các phương pháp giáo dục kỷ luật cho sinh viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh

Hệ thống các phương pháp giáo dục kỷ luật cho SV bao gồm nhiều phương pháp, mỗi phương pháp có vai trò, chức năng khác nhau trong quá trình tác động đến nhận thức, tình cảm, ý chí và hành vi của SV Căn cứ vào các giai đoạn của quá trình giáo dục và chức năng trội của từng phương pháp giáo dục trong hệ thống các phương pháp giáo dục Hệ thống phương pháp giáo dục kỷ luật có thể phân chia thành các nhóm cơ bản như sau:

* Nhóm phương pháp xây dựng ý thức kỷ luật cho SV

- Phương pháp thuyết phục: là cách thức tác động trực tiếp vào ý thức của SV

bằng lời nói và việc làm, bằng sự kiện thực tế, nhằm làm cho SV có được sự hiểu biết

và niềm tin vào tính tất yếu của kỷ luật, từ đó có quyết tâm hành động đúng theo yêu cầu của pháp luật, Nhà nước, điều lệnh quân đội và quy chế của nhà trường

Phương pháp thuyết phục giữ vị trí, vai trò là cơ sở, định hướng trong hệ thống các phương pháp giáo dục kỷ luật cho SV Phương pháp thuyết phục được thực hiện bằng sự tác động trực tiếp đến nhận thức, cảm xúc - tình cảm và ý chí của học viên Thông qua các cách thức, biện pháp như: phân tích, so sánh, lý giải, chứng minh để

SV có được sự hiểu biết đúng đắn; trên cơ sở đó có tình cảm, ý chí, động cơ phấn đấu, tự giác chấp hành theo các đòi hỏi của điều lệnh, điều lệ quân đội

Phương pháp thuyết phục - giáo dục kỷ luật cho SV thường thực hiện bằng cả lời nói và thuyết phục bằng việc làm

Thuyết phục bằng lời nói: là sử dụng ngôn ngữ nói để tác động vào nhận thức, tình cảm và ý chí của SV, nhằm hình thành ở SV tri thức và niềm tin đối với kỷ luật quân sự Căn cứ vào nội dung, hình thức giáo dục cụ thể mà thực hiện các biện pháp: giải thích, chứng minh hay bác bỏ, nhằm nâng cao nhận thức, xoá đi sự phân vân, nghi hoặc, củng cố niềm tin bền vững, có cơ sở khoa học cho SV

Trang 31

Thuyết phục bằng việc làm, chính là bằng hành động cụ thể, bằng thực tế khách quan để tác động đến SV, nhằm xây dựng niềm tin vào tính tất yếu của kỷ luật quân sự ở họ

Thuyết phục bằng lời nói và thuyết phục bằng việc làm luôn luôn tác động qua lại, hỗ trợ hoặc chế ước lẫn nhau Thuyết phục bằng lời nói, giúp học viên hiểu rõ được những chân lý, lẽ phải; làm cho những bài học kinh nghiệm, những sự kiện thực

tế sâu sắc, sáng tỏ hơn Thuyết phục bằng việc làm lại tạo điều kiện để thuyết phục bằng lời nói tăng thêm sức mạnh cảm hoá, xây dựng niềm tin của SV vào tính tất yếu của kỷ luật

- Phương pháp đối thoại: là cách thức trao đổi ý kiến một cách trực tiếp giữa

cán bộ, GV với SV về những sự kiện, hiện tượng trong đời sống hoạt động của cá nhân hoặc xã hội, nhằm đi đến thống nhất về mặt nhận thức, ý chí và hành vi kỷ luật

ở SV

Mục đích đặt ra cho những cuộc đối thoại là phải hướng SV vào việc phân tích, đánh giá các sự kiện, hiện tượng, các quan niệm, thái độ, hành vi trong đời sống xã hội

và hoạt động quân sự, nhằm làm cho SV có được nhận thức, thái độ, tình cảm đúng đắn

về các sự kiện, hiện tượng dựa trên những chuẩn mực đạo đức xã hội chủ nghĩa, pháp luật Nhà nước, điều lệnh, điều lệ của quân đội Trên cơ sở đó, người học tự ý thức về nghĩa vụ quân nhân và trách nhiệm chính trị của mình trước quân đội và Tổ quốc

Nội dung của các cuộc đối thoại cần được thực hiện là những vấn đề về pháp luật, Nhà nước, điều lệnh, điều lệ của quân đội, quy chế, quy định của nhà trường, của đơn vị Cách thức là, các ý kiến được trao đổi thẳng thắn, chân thành, học viên có thể phân tích, bình luận, đánh giá, nhận xét về một con người, một tập thể, một sự việc nào đó; cả về mặt động cơ, mục đích, thái độ, hành vi và đối chiếu chúng với những chuẩn mực có tính pháp lý đã được thừa nhận, như hiến pháp, pháp luật, điều lệnh, quy chế, chỉ thị

Đối thoại được thực hiện thông qua hai hình thức tổ chức giáo dục cơ bản, đó

là đối thoại giữa cán bộ (GV) với tập thể SV; đối thoại giữa cán bộ (GV) với cá nhân

SV Thông qua trò chuyện, hỏi đáp, bình luận, trao đổi ý kiến một cách cởi mở để đi đến thống nhất cao về nhận thức, ý chí và hành động

Trang 32

- Phương pháp tranh luận: là cách thức hình thành ở SV những phán đoán,

đánh giá dựa trên sự cọ sát giữa các ý kiến, quan niệm khác nhau Thông qua đó nhằm nâng cao nhận thức, củng cố niềm tin vững chắc vào tính tất yếu của kỷ luật quân sự cho SV

Phương pháp tranh luận tạo điều kiện thuận lợi cho sự tự do tư tưởng ở mỗi thành viên Tranh luận tạo ra cơ hội tốt để học viên phân tích, lý giải; làm sáng tỏ các khái niệm, phạm trù, nội dung thuộc pháp luật Nhà nước, điều lệnh quân đội đồng thời biết lập luận một cách có lôgíc để khẳng định cái đúng, phê phán cái sai Thông qua tranh luận, đòi hỏi các thành viên phải thật sự dũng cảm từ bỏ những nhận thức, quan niệm, thái độ sai trái; mặt khác phải biết tiếp thu những nội dung, quan niệm đúng đắn, khoa học

- Phương pháp nêu gương tốt: là cách thức sử dụng gương người tốt, việc tốt

tác động đến SV, khiến họ đồng tình, khâm phục và noi theo

Quá trình giáo dục kỷ luật cho SV phải thường xuyên dựa vào những mẫu mực

cụ thể về ý thức tự giác và hành vi chấp hành nghiêm pháp luật Nhà nước, điều lệnh, điều lệ quân đội Phương pháp nêu gương tốt có vai trò to lớn đối với việc bồi dưỡng, nâng cao nhận thức, tình cảm và ý chí cho các SV

Phương pháp nêu gương được dựa trên cơ chế tâm lý - sự bắt chước Khác với lứa tuổi nhỏ, SV đã ở độ tuổi thanh niên, họ đã có sự trưởng thành nhất định về mặt nhân cách, do đó sự bắt chước có ý thức và tự ý thức cao Sự bắt chước được dựa trên những tri thức, kinh nghiệm, vốn sống của bản thân SV, được thúc đẩy bởi động cơ phấn đấu vươn lên trong học tập, rèn luyện của mỗi SV Thông qua các tấm gương, người SV sẽ có điều kiện thuận lợi để lựa chọn cho mình những mẫu mực để noi theo

* Nhóm phương pháp rèn luyện thói quen hành vi kỷ luật của SV

Quá trình giáo dục thói quen hành vi kỷ luật là quá trình tổ chức cuộc sống, hoạt động cho SV Thói quen hành vi kỷ luật của SV chỉ có thể được hình thành, phát triển và củng cố vững chắc trong hoạt động Thông qua hoạt động rèn luyện, thực hiện các chế độ, nền nếp, tác phong quân sự ở Trung tâm GDQP&AN; nhà trường Người học từng bước có được nhận thức một cách sâu sắc, khoa học về những yêu cầu của kỷ luật Trên cơ sở nhận thức được tính tất yếu của kỷ luật mà người học có

Trang 33

được thái độ, tình cảm đúng; có ý chí khắc phục khó khăn thử thách để rèn luyện các hành vi, nếp sống phù hợp Do đó, việc tổ chức một cách khoa học các hoạt động của

SV học tập tại Trung tâm GDQP&AN chính là việc thực hiện các cách thức, biện pháp tác động giáo dục mang lại kết quả cao trong rèn luyện thói quen hành vi kỷ luật cho sinh viên

Nhóm phương pháp rèn luyện thói quen hành vi kỷ luật cho SV bao gồm các phương pháp cụ thể sau:

- Phương pháp luyện tập: là cách thức tổ chức cuộc sống, hoạt động đa dạng,

tạo điều kiện cho SV luyện tập các hành vi kỷ luật thành thói quen vững chắc, và trở thành nhu cầu bên trong không thể thiếu được của người học

Trong quá trình giáo dục thói quen hành vi kỷ luật cho SV, phương pháp luyện tập có ý nghĩa to lớn Cơ chế của thói quen hành vi là việc tạo nên những động hình

và sự hình thành các phản xạ có điều kiện Quá trình luyện tập đồng thời cũng là quá trình hình thành các thuộc tính tâm lý bền vững và trở thành nhu cầu bên trong của nhân cách SV

Việc luyện tập thói quen hành vi kỷ luật của SV luôn luôn gắn liền với rèn luyện động cơ, ý chí, rèn luyện bản lĩnh, ý thức kỷ luật của người lao động trong tương tương lai Luyện tập không phải là việc làm nhất thời mà là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự bền bỉ, kiên trì vượt qua mọi khó khăn thử thách

- Phương pháp đòi hỏi sư phạm: là cách thức mà nhà giáo dục yêu cầu người

học phải làm theo những chỉ dẫn, những quy định cụ thể được đặt ra trong đời sống hoạt động, nhằm hình thành và củng cố các thói quen hành vi kỷ luật cho SV

Đòi hỏi thực hiện theo chuẩn mực, với tư cách là một phương pháp có chức năng tổ chức hoạt động của SV Phương pháp đòi hỏi thực hiện theo chuẩn mực nhằm thực hiện các chức năng sau:

+ Những đòi hỏi được đặt ra đối với SV trong việc thực hiện hiến pháp, pháp

luật Nhà nước, điều lệnh, điều lệ của quân đội, quy chế, quy định trong Trung tâm GDQP&AN và nhà trường

+ Những đòi hỏi có chức năng kích thích hay kiềm chế, ngăn chặn hành động

của SV Có thể đó là những chỉ dẫn SV khi bắt đầu thực hiện nhiệm vụ và khi kết

Trang 34

thúc nhiệm vụ, hoặc uốn nắn, ngăn chặn những việc làm trái chuẩn mực, những hành

vi gây tác hại, cản trở đến người khác, đến tập thể

Với phương pháp đòi hỏi thực hiện theo chuẩn mực, nếu nhà giáo dục biết vận dụng phù hợp đối với đặc điểm SV, đặc điểm rèn luyện kỷ luật ở nhà trường, trên cơ

sở luôn luôn bám sát mục tiêu đào tạo thì sẽ có hiệu quả thiết thực trong việc hình thành và củng cố thói quen hành vi kỷ luật cho SV

- Phương pháp tạo tình huống giáo dục: là cách thức mà nhà giáo dục đặt SV

vào những hoàn cảnh, tình huống nhất định, buộc SV phải bộc lộ những khả năng và thói quen hành vi vốn có; thông qua đó mà tiếp tục phát huy hay điều chỉnh, uốn nắn cho phù hợp với yêu cầu chuẩn mực đã quy định

Trong hoạt động lao động của các SV thường nảy sinh các hoàn cảnh, các tình huống rất phong phú, đa dạng Thông qua cách thức, biện pháp tạo tình huống giáo dục, những hành vi kỷ luật của SV sẽ được thử thách, rèn luyện và kiểm nghiệm về

độ bền vững Trong những hoàn cảnh, điều kiện, tình huống nhất định, người học thường sẽ ứng xử bằng những thói quen hành vi của mình Những hành vi đó có phù hợp hay không phù hợp, nhà giáo dục phải phát hiện kịp thời những tình huống và cách ứng xử của người học để giúp họ giải quyết những mâu thuẫn, những xung đột nảy sinh trong các tình huống đó một cách hợp lý Thông qua việc lựa chọn các giải pháp, cách giải quyết các tình huống, dần dần SV tích lũy thêm kinh nghiệm, hình thành và củng cố những thói quen hành vi kỷ luật đúng đắn, phù hợp với đòi hỏi của nhà giáo dục, phù hợp với yêu cầu xã hội

Ngoài việc phát hiện ra các hoàn cảnh tình huống xảy ra một cách tự nhiên để giáo dục SV, nhà giáo dục còn phải biết tạo ra những tình huống có khả năng làm xuất hiện ở SV những cảm xúc - tình cảm, thái độ, động cơ và hành vi cần thiết

Các tình huống giáo dục kỷ luật có thể được tạo ra trong các hoạt động đa dạng của SV như: huấn luyện, thực hiện nền nếp chế độ hàng ngày, sẵn sàng chiến đấu, lao động, công tác, văn nghệ - thể thao

* Nhóm phương pháp kích thích và điều chỉnh nhận thức, thái độ, hành vi

Nhóm các phương pháp kích thích và điều chỉnh nhận thức, thái độ, hành vi kỷ luật là nhóm phương pháp hỗ trợ, củng cố và phát triển kết quả của hai nhóm phương

Trang 35

pháp trên Nhóm phương pháp này có chức năng trội là kích thích, uốn nắn và củng

cố nhận thức, thái độ và thói quen hành vi kỷ luật của SV theo định hướng đúng đắn, phù hợp với điều lệnh quân đội, pháp luật Nhà nước

- Phương pháp thi đua: là hệ thống các cách thức, biện pháp kích thích SV

tích cực rèn luyện, phấn đấu vươn lên, đồng thời lôi cuốn những thành viên khác của tập thể giành thành tích cao nhất trong các hoạt động ở Trung tâm GDQP&AN, thi đua với tư cách là một phương pháp giáo dục có ý nghĩa tác dụng rất lớn trong việc rèn luyện kỷ luật cho SV và tập thể SV

Phương pháp thi đua được sử dụng trong các hoạt động: huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, chấp hành các chế độ quy định Thi đua tạo ra phong trào tập thể sôi nổi,

nó kích thích tinh thần tích cực, ý chí khắc phục khó khăn của từng thành viên trong tập thể Thông qua thi đua, từng SV có sự nỗ lực trong rèn luyện, giúp đỡ lẫn nhau, thúc đẩy lẫn nhau để giành thành tích cao nhất Các phong trào thi đua thường hướng vào các nội dung như: rèn luyện tốt, kỷ luật nghiêm, mẫu mực, mọi người hành động theo điều lệnh Như vậy, thi đua sẽ phát huy được cao nhất tinh thần, trí tuệ, sức lực của mỗi người, sức mạnh của cả tập thể trong việc thực hiện các chỉ tiêu thực hành kỷ luật; thông qua đó mà củng cố thói quen hành vi kỷ luật cho SV

- Phương pháp động viên, khen thưởng: là cách thức, biện pháp kích thích

bằng tinh thần và vật chất, nhằm thúc đẩy ý thức vươn lên trong rèn luyện thói quen hành vi kỷ luật của học viên

Phương pháp động viên, khen thưởng trong giáo dục thói quen hành vi kỷ luật cho SV, thường được thể hiện bằng các hình thức cơ bản sau:

+ Nhà giáo dục thể hiện sự đồng ý, hài lòng bằng lời nói động viên, khích lệ

hay cử chỉ vui vẻ, đồng tình với SV

+ Nhà giáo dục nhận xét, biểu dương cá nhân, tập thể có thành tích trong rèn

luyện, giữ nghiêm kỷ luật

+ Đề nghị tặng thưởng giấy khen, bằng khen đối với cá nhân SV hoặc tập thể

có thành tích cao, là tấm gương trong rèn luyện, thực hiện tốt kỷ cương, pháp luật

+ Cùng với khen ngợi, động viên về tinh thần, thường kèm theo là tặng thưởng

về vật chất Song, không nên quá đề cao khen thưởng về vật chất và cũng không nên tuyệt đối hoá khen thưởng chỉ về mặt khích lệ tinh thần

Trang 36

- Phương pháp trách phạt: là cách thức, biện pháp tác động giáo dục đối với

những SV lơ là, thực hiện chức trách không đầy đủ hoặc có hành vi vi phạm kỷ luật; nhằm mục đích ngăn ngừa những sai phạm của SV và giúp họ sửa chữa khuyết điểm

để rèn luyện tiến bộ

Phương pháp bắt buộc, xử phạt biểu thị thái độ không đồng tình, sự lên án của nhà giáo dục, của tập thể đối với những hành vi sai trái của đối tượng giáo dục Thông qua biện pháp trách phạt để buộc cá nhân hoặc tập thể mắc khuyết điểm có sự điều chỉnh, sửa chữa hành vi hoạt động của mình cho phù hợp với quy định, luật pháp Nhà Nước

Tuy nhiên, khi thực hiện trách phạt, nhà giáo dục cần hết sức thận trọng, không được xúc phạm đến nhân phẩm người học, và càng không được gây ra sự đau đớn về tinh thần và thể xác người mắc khuyết điểm Vì mục đích của phương pháp trách phạt là nhằm giúp cho SV nhận rõ khuyết điểm, sẵn sàng từ bỏ những nhận thức không đúng, thái độ và hành vi sai trái để tiến bộ

Hệ thống các phương pháp giáo dục kỷ luật cho SV ở Trung tâm GDQP&AN

là một chỉnh thể thống nhất Mỗi phương pháp có vị trí, chức năng khác nhau, nhưng

có quan hệ gắn kết, tác động qua lại, hỗ trợ lẫn nhau trong quá trình tác động đến các khâu của quá trình giáo dục, nhằm thực hiện nội dung, mục đích giáo dục đặt ra

1.4.5 Các hình thức giáo dục kỷ luật cho sinh viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh

Để tiến hành giáo dục kỷ luật cho SV Trung tâm GDQP&AN đạt hiệu quả, nhà giáo dục không ngừng nâng cao ý thức tổ chức, thói quen tự giác chấp hành nghiêm kỷ luật, cần chủ động, tích cực thực hiện hình thức tổ chức giáo dục ngay từ đầu khoá học, đồng thời có sự đổi mới, vận dụng linh hoạt trong từng giai đoạn cho phù hợp với nhận thức, kinh nghiệm của SV và yêu cầu đào tạo đặt ra Những hình thức tổ chức giáo dục cụ thể là:

- Thông qua dạy học tích hợp nội dung GD kỷ luật vào nội dung dạy học trên giảng đường và ngoài thao trường tại Trung tâm GDQP&AN

Thông qua các hoạt động giáo dục đào tạo, huấn luyện, luyện tập ở các môn học chính khoá GDQP&AN nâng cao nhận thức về kiến thức GDQP&AN, ý thức chấp hành nghiêm pháp luật của Nhà nước, kỷ luật của Quân đội, mệnh lệnh, chỉ thị của cấp

Trang 37

trên, quy chế học sinh, SV, quy định của đơn vị, xây dựng mối đoàn kết SV với SV ở các trường, các lớp, đảm bảo lễ tiết, tác phong và tính chuyên cần trong học tập

- Thông qua tổ chức hướng dẫn hoạt động tự học, tự luyện tập cho SV Trung

tâm GDQP&AN

Trong quá trình học tại Trung tâm GDQP&AN, SV được hướng dẫn hoạt động

tự học, tự luyện tập như: Lập kế hoạch tự học (tự luyện tập) đầy đủ theo đề cương môn học mà GV giao Tự giác thực hiện kế hoạch tự học, tự luyện tập và tích cực trong luyện tập các động tác kỹ năng thực hành và SV tự kiểm tra, đánh giá kết quả tự học (tự luyện tập) của bản thân thực hiện tốt các quy định về chế độ tự học, tự luyện

tập từ đó hình thành thói quen kỷ luật

- Thông qua tổ chức các chế độ rèn luyện của đơn vị quân đội và quy chế, quy định ở Trung tâm GDQP&AN

Trong suốt quá trình học tại Trung tâm GDQP&AN SV được tổ chức thực hiện đầy đủ, nghiêm túc các chế độ của đơn vị quân đội và quy chế, quy định trong GD&ĐT như tự giác, chủ động chấp hành các chế độ trong ngày, trong tuần; Chấp hành quy định về xưng hô, chào hỏi, lễ tiết, tác phong; Chấp hành quy định ra, vào Trung tâm và báo cáo và tham gia tích cực, tự giác vào các hoạt động phong trào và ngoại khóa Từ đó, rèn luyện cho SV tác phong sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ được giao, thực hiện nền nếp chế độ học tập, sinh hoạt và hình thành thói quen kỷ luật

- Thông qua các hình thức sinh hoạt chính trị, tuyên truyền cổ động văn hoá

văn nghệ tại Trung tâm GDQP&AN

Thông qua sinh hoạt, hoạt động hoạt chính trị, tuyên truyền cổ động văn hoá văn nghệ nâng cao nhận thức về kiến thức QP-AN, ý thức chấp hành nghiêm pháp luật của Nhà nước, kỷ luật của Quân đội, mệnh lệnh, chỉ thị của cấp trên, quy chế học sinh, SV, quy định của đơn vị, đồng thời xây dựng mối đoàn kết SV với SV ở các trường, các lớp trong Trung tâm

Các hình thức tổ chức giáo dục tại Trung tâm GDQP&AN được tổ chức đan xen, lồng ghép vào nhau nhằm phát huy tối ưu các ưu điểm của từng hình thức và giá trị tổng hợp trong giáo dục kỷ luật cho SV ở Trung tâm GDQP&AN

Trang 38

Thông qua sinh hoạt, hoạt động hoạt chính trị, tuyên truyền cổ động văn hoá văn nghệ nâng cao nhận thức về kiến thức QP-AN, ý thức chấp hành nghiêm pháp luật của Nhà nước, kỷ luật của Quân đội, mệnh lệnh, chỉ thị của cấp trên, quy chế học sinh, SV, quy định của đơn vị, đồng thời xây dựng mối đoàn kết SV với SV ở các trường, các lớp trong Trung tâm

1.4.6 Kiểm tra, đánh giá kết quả giáo dục kỷ luật cho sinh viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh

Thông qua kiểm tra mới đánh giá được kết quả giáo dục kỷ luật của SV đã được hình thành như thế nào Kiểm tra, đánh giá phục vụ cho mục đích khẳng định việc thực hiện nhiệm vụ giáo dục, rèn luyện, hướng dẫn của nhà giáo dục đối với SV

và thúc đẩy, kích thích, điều chỉnh hành vi kỷ luật của SV Thông qua kiểm tra, đánh giá sẽ cho phép nhà giáo dục đi đến những quyết định như: xác định mục đích giáo dục; bổ sung nội dung, lựa chọn phương pháp, hình thức giáo dục mới cho phù hợp với đối tượng giáo dục và đòi hỏi của thực tiễn… Kiểm tra, đánh giá là khâu không thể thiếu được trong tổ chức giáo dục kỷ luật cho SV

Căn cứ vào mục tiêu đào tạo của Trung tâm GDQP&AN; căn cứ vào mục tiêu giáo dục kỷ luật cho SV ở từng năm học, khóa học ở Trung tâm; Căn cứ vào nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức giáo dục kỷ luật cho SV ở Trung tâm GDQP&AN xác định các tiêu chí đánh giá kết quả giáo dục kỷ luật của SV ở Trung tâm GDQP&AN Cụ thể:

- Đánh giá kết quả nắm kiến thức về Hiến pháp, pháp luật Nhà nước, quy chế, quy định của nhà trường, kỷ luật quân đội;

- Đánh giá sự chuyển hoá về nhận thức vai trò, ý nghĩa của kỷ luật đối với các hoạt động của người SV;

- Đánh giá sự tiến bộ những hành vi, thói quen thực hiện các chế độ trong ngày, trong tuần, nội vụ vệ sinh, giao tiếp…

Kiểm tra, đánh giá cần vận dụng tốt các hình thức cơ bản như: kiểm tra, đánh

giá thường xuyên; kiểm tra, đánh giá định kỳ; kiểm tra, đánh giá tổng kết quá trình giáo dục kỷ luật

- Kiểm tra, đánh giá thường xuyên: Được thực hiện thường xuyên, hàng ngày

qua kiểm tra được quy định cụ thể trong quy chế ở Trung tâm GDQP&AN như kiểm

Trang 39

tra buổi sáng, kiểm tra buổi chiều, kiểm tra buổi tối việc thực hiện nghiêm túc các chế

độ luyện tập, sinh hoạt, học tập ở thao trường, trên lớp và sinh hoạt ký túc xá để khen thưởng đúng thời điểm để khuyến khích, động viên sự phấn đấu tiếp theo của họ, cũng như chấn chỉnh những hành vi lệch chuẩn

- Kiểm tra, đánh giá định kỳ: Là kiểm tra việc rèn luyện thói quen, hành vi kỷ

luật trong thực hiện nghiêm các chế độ quy định của nhà trường, Trung tâm Việc kiểm tra tiến hành ở những hoàn cảnh, tình huống nhất định trong học tập, sinh hoạt được thực hiện vào cuối tuần, cuối tháng ở Trung tâm GDQP&AN Từ đó, định kỳ nhận xét, đánh giá xếp loại, rút kinh nghiệm mức độ tiến bộ của từng người và tập thể nhằm biểu dương, khen thưởng cũng như thông báo sự trưởng thành của từng SV và chấn chỉnh, phê bình, xử lý kịp thời những SV thiếu tích cực rèn luyện, vi phạm kỷ luật quân đội sau một thời gian học tập, rèn luyện

- Kiểm tra, đánh giá tổng kết: Là kiểm tra tiến hành ở cuối khoá để đánh giá

đúng sự biến đổi của SV về nhận thức, thái độ và thói quen hành vi kỷ luật đạt được sau một khoá đào tạo Đánh giá được cho phép nhà giáo dục đối chiếu với mục tiêu xác định ban đầu xem đã phù hợp hay chưa và việc thực hiện tổ chức giáo dục có thành công hay không Bên cạnh đó, bản thân mỗi SV thông qua kiểm tra để tự mình đánh giá xem có nâng cao được nhận thức và thái độ, hành vi có diễn ra đúng với yêu cầu của điều lệnh, điều lệ quân đội đã quy định không Tổng kết, là khâu cuối cùng trong tổ chức giáo dục kỷ luật cho SV nhằm xác định được thực chất những kết quả

đã đạt được, những hạn chế còn tồn tại để có những cách thức tổ chức giáo dục mới phù hợp, nhằm góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả thực hiện quy trình tổ chức giáo dục kỷ luật cho SV trong những năm học, khoá học tiếp theo

Kiểm tra, đánh giá phản hồi kết quả thực hiện tổ chức giáo dục kỷ luật cho

SV là khâu quan trong của quá trình giáo dục, là cách học thực tiễn tốt nhất và đạt hiệu quả cao nhất của nhà giáo dục và đối tượng giáo dục, chính thông qua kết quả thực hiện tổ chức giáo dục kỷ luật cho SV sẽ góp phần giúp các nhà lãnh đạo, nhà giáo dục nâng cao chất lượng xây dựng chương trình, nội dung, cách thức tiến hành giáo dục, từ đó góp phần nâng cao chất lượng giáo dục nói chung, giáo dục

kỷ luật nói riêng

Trang 40

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng tới quá trình giáo dục kỷ luật cho sinh viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh

1.5.1 Những yếu tố chủ quan

- Nhận thức về lối sống của SV hiện nay

Nhận thức về lối sống của SV có tính chất quyết định đến hành vi của mỗi cá nhân và bộc lộ rõ lối sống của họ Người có nhận thức đúng về lối sống sẽ là tiền đề

để có cách ứng xử phù hợp với chuẩn mực đạo đức, pháp luật và có ích cho cộng đồng và xã hội, xây dựng được mối quan hệ giữa con người với con người, con người với môi trường sống Ngược lại người có nhận thức không đúng sẽ có lối sống buông thả, ích kỷ, sẽ có cách cư xủ trái với đạo lý, gây phiền hà cho cồng đồng và xã hội thậm chí sa vào tệ nạn xã hội và phạm pháp

Nhận thức về lối sống đối với mỗi con người là cả một quá trình và phụ thuộc rất nhiều vào sự giáo dục lối sống, sự tự rèn luyện của bản thân cũng như thực tiễn đang diễn ra trong cuộc sống Đối với SV học môn GDQP&AN, nhận thức về lối sống của họ ngày càng hoàn thiện hơn vì từ khi bước chân vào trường đại học họ sẽ trưởng thành rất nhiều nếu được giáo dục đầy đủ và toàn diện Tuy nhiên, nhận thức

về lối sống ảnh hưởng không nhỏ đến việc quản lý SV nội trú

- Sự tự rèn luyện của SV

Sự tự rèn luyện của SV là vô cùng quan trọng, đặc biệt là trong điều kiện sống của SV khi xa gia đình, ít chịu sự quản lý trực tiếp của gia đình, lại thường xuyên đối mặt với những cám dỗ của xã hội

SV có bản lĩnh là những người có sự tự rèn luyện để có được lối sống đẹp, không bị ảnh hưởng xấu của những tác động bên ngoài, không vướng vào tệ nạn xã hội Họ sẽ nhanh chóng thích nghi với hoàn cảnh sống mới, hòa nhập với hoạt động chung trong nhà trường và dần trưởng thành Ngược lại, chỉ cần thiếu sự tu dưỡng, rèn luyện mình trong lối sống thì SV dễ mắc phải những sai sót làm ảnh hưởng tới quá trình học tập, tới sự nghiệp của mình

- Thói quen: SV phần lớn là người các địa phương, có các hoàn cảnh sống

khác hẳn với lối sống và hoạt động của các thành phố lớn Những thói quen của mỗi người thường đã được hình thành nếp sống Những thói quen nào phù hợp với điều

Định dạng
Số trang	127
Dung lượng	2,17 MB