Ng÷ v¨n 7 k× 1 Lª ThÞ Duy Thanh – THCS Thanh L¬ng- V¨n ChÊn- Yªn B¸i Ngµy so¹n : /10/2010 Ngµy d¹y : /10/2010 Tn 9 TiÕt 33 TiÕng viƯt : – Ch÷a lçi vỊ quan hƯ tõ A.Mơc tiªu cÇn ®¹t: * Häc sinh n¾m ®ỵc : 1.KiÕn thøc: -BiÕt c¸c lo¹i lçi thêng gỈp vỊ quan hƯ tõ vµ c¸ch sưa lçi. 2.KÜ n¨ng: -Sư dơng quan hƯ tõ phï hỵp víi ng÷ c¶nh. -Ph¸t hiƯn vµ sưa mét sè lçi th«ng thêng vỊ quan hƯ tõ. 3. Th¸i ®é: - Cã ý thøc sư dơng c¸c QHT phï hỵp. B.Chn bÞ : - ThÇy : Tham kh¶o thªm mét sè bµi v¨n mÉu ®Ỉc trng vỊ QHT - Trß : So¹n bµi , th¶o ln mét sè vÊn ®Ị. C.C¸c ho¹t ®éng d¹y vµ häc: 1. ỉ n ®Þnh tỉ chøc : - SÜ sè : - V¾ng : 2. KiĨm tra bµi cò : ? §äc thc lßng bµi th¬ "Qua §Ìo Ngang" cho biÕt néi dung vµ nghƯ tht bµi th¬. 3. Bµi míi. Ho¹t ®éng 1: Giới thiệu Ở tiết trước , các em đã được tìm hiểu về quan hệ từ , các loại quan hệ từ . Để củng cố những kỹ năng đã học , hôm nay chúng ta sẽ vào tiết luyện tập ch÷a c¸c lçi vỊ quan hƯ tõ Ho¹t ®éng cđa thÇy Ho¹t ®éng cđa trß Néi dung Ho¹t ®éng 2 H×nh thµnh kiÕn thøc míi I. C¸c lçi th êng gỈp vỊ quan hƯ tõ ? Hai c©u sau thiÕu quan hƯ tõ ë ®©u ? Ch÷a l¹i cho ®óng ? ? ViÕt thiÕu qht lµm ¶nh h- ëng ntn tíi c©u v¨n ? ?§ã lµ lçi g×? * HS: §äc 2 c©u phÇn 1/SGK - §õng nªn nh×n h×nh thøc mµ ®¸nh gi¸ kỴ kh¸c. - Víi x· héi xa, cßn ngµy nay th× . - HS tr¶ lêi ->Lµm cho c¸c bphËn cđa c©u thiÕu tÝnh lkÕt . 1. ThiÕu quan hƯ tõ. Ngữ văn 7 kì 1 Lê Thị Duy Thanh THCS Thanh Lơng- Văn Chấn- Yên Bái ? Các quan hệ từ "và, để" trong 2 VD sau có đạt đúng quan hệ ý nghĩa giữa các bộ phận trong câu không ? Nên thay " và, để" bằng quan hệ từ gì ? * HS: Đọc ví dụ phần 2/SGK - HS trả lời 2. Dùng quan hệ từ không thích hợp về nghĩa. ? ở câu 1,2 bộ phân câu diễn đạt 2 sự việc có quan hệ với nhau nh thế nào ? ? Quan hệ từ nào biểu thị ý nghĩa quan hệ tơng phản? * HS: Phân tích - Hàm ý tơng phản - "Nhng" thay cho "và" ? Ngời viết muốn thông báo điều gì ? ? Tìm quan hệ từ nào cho phù hợp ? * Chốt lại, lu ý cho HS * HS: Đọc câu 2 - Giải thích lý do tại sao chim sâu có ích cho nông dân - Quan hệ từ biểu thị ý nghĩa giải thích: "vì" -> Không dđạt đúng qhệ ý/n giữa các bphận trong câu . ? Nhận xét về cấu trúc ngữ pháp câu đó ? Vì sao thiếu Chủ ngữ ? ? Chữa lại cho câu văn đợc hoàn chỉnh ? * HS: Đọc VD 1,2/3/106 - Thiếu Chủ ngữ - Dùng thừa quan hệ từ. Những quan hệ từ đó đã biến chủ ngữ của câu thành 1 thành phần khác. - Bỏ quan hệ từ 3. Thừa quan hệ từ -> Làm thay đổi chức năng của các tp câu . ? Xét về chức năng ngữ pháp quan hệ từ dùng trong câu có tác dụng gì ? ? Tìm chỗ sai ở những câu trong phần in đậm ? * HS: Đọc VD 1,2/4/SGK - Liên kết các bộ phận của câu - Câu không rõ nghĩa, không liên kết với nghúa câu trớc và sau nó. quan hệ từ không có tác dụng liên kết . không những giỏi về môn toán mà còn giỏi cả môn văn nữa . ; Nó thích tâm sự 4. Dùng quan hệ từ không có tác dụng liên kết . - Dùng quan hệ từ không có tác dụng liên kết sẽ ko lkết đc các bphận kèm theo Ng÷ v¨n 7 k× 1 Lª ThÞ Duy Thanh – THCS Thanh L¬ng- V¨n ChÊn- Yªn B¸i víi mĐ h¬n víi chÞ” nã . Gäi HS ®äc ghi nhí - HS ®äc ghi nhí * Ghi nhí Sgk/107 H§3: HDHS thùc hµnh; - Gäi hs ®äc yªu cÇu BT1 Vµ thùc hiƯn theo y/c. ? Thay qht sao cho thÝch hỵp ? - HS thùc hiƯn theo y/c. - Nó chăm ch- Thay qht : + Víi-> nh + Tuy -> ú nghe kể chuyện từ đầu đến cuối Con xin báo một tin vui để (cho) cha mẹ mừng II.Lun tËp Bµi tËp 1: * Gäi HS ®äc y/c btËp 2 - HDHS lµm bµi - HS lµm bµi Thay: nh,dï,vỊ BT 2: Dï + B»ng-> VỊ GV yªu cÇu hs ®äc y/c bµi tËp Chia nhãm –mçi nhãm lµm mét c©u ?C¸c QHT in ®Ëm trong c¸c c©u ®ỵc dïng ®óng hay sai? c/ Cho –nh e/Cđa- (s) g/ GÝa (s) Bµi tËp 4: H§4 4/ Cđng cè : ?Nh¾c l¹i c¸c lçi thêng gỈp khi sư dơng QHT? ?Nhí l¹i bµi v¨n míi viÕt cđa m×nh vµ cho biÕt m×nh thêng m¾c lçi nµo trong nh÷ng lçi trªn 5/DỈn dß : - Lµm tiÕp bµi tËp 3,4 sgk. - Xem l¹i c¸c bµi viÕt vỊ viƯc sư dơng qht ®óng cha. **************************************************** Ngµy so¹n : Ngµy d¹y : TiÕt 34 Híng dÉn ®äc thªm Ngữ văn 7 kì 1 Lê Thị Duy Thanh THCS Thanh Lơng- Văn Chấn- Yên Bái Xa ngắm thác Núi L (Lí Bạch ) A.Mục tiêu cần đạt: * Học xong bài này, hs có đợc : 1. Kiến thức: -- Hình dung tình bạn đậm đà, hồn nhiên của Nguyễn Khuyến . -Sơ giản về t/g -Sự sáng tạo trong việc vận dụng thể thơ ĐL, cách nói hàm ẩn sâu sắc thâm thúy của NK trong bài. 2. Kĩ năng: - Nhận biết đợc thể loại của vb, -Đọc-hiểu vb thơ Nôm ĐL TNBC .Rèn kĩ năng đọc, cảm nhận và phân tích thơ thất ngôn bát cú 3. Thái độ: - Vận dụng đợc những kiến thứcđã học về văn miêu tả và văn biểu cảm để phân tích đợc vẻ đẹp của thác Núi L , qua đó hiểu đợc vẻ đẹp của thác Núi L . - Hiểu đợc tâm hồn lãng mạn, tình cảm độc đáo của Lí Bạch B.Chuẩn bị : - Thầy : Tham khảo thêm một số bài văn mẫu viết về văn bản thác Núi L . - Trò : Soạn bài , thảo luận một số vấn đề. C .Các hoạt động dạy và học: 1. ổ n định tổ chức: - Lớp : Sĩ số : - Vắng : 2. Kiểm tra bài cũ : ? Em hiểu thế nào về thể thơ Thất ngôn bát cú Đờng luật? ? Đọc thuộc bài Bạn đến chơi nhà, cho biết ý nghĩa? 3. Bài mới. Ngữ văn 7 kì 1 Lê Thị Duy Thanh THCS Thanh Lơng- Văn Chấn- Yên Bái Hoạt động 1 : Giới thiệu bài mới HĐ của thầy Hđ của trò Nội dung Lớ Bch, t Thỏi Bch, l ngi vn vừ ton ti. Tuy hc rng, ti cao, nhng tớnh tỡnh ho phúng, a cuc sng giang h, cha bao gi i thi v lm mt chc quan no c. T nm 25 tui, ụng i du lch khp vựng trung, h lu Trng Giang, Hong H, thm nhng danh lam thng cnh, quan h vi nhiu ngi, sỏng tỏc nhiu bi th ca tng cnh nỳi sụng hựng v i v núi lờn chớ nguyn ca mỡnh. Nm 713, vua ng Huyn Tụng (hiu ng Minh Hong) nghe ting th hay, ó vi ụng vo cung. Nhng vua ng ch dựng ụng sỏng tỏc nhng bi th ca ngi cnh n chi sa a ca nh vua, do ú ba nm sau, ụng ri b triu ỡnh, tip tc i du lch. Nm 755, viờn tng ngi H coi gi biờn thựy ca nh ng l An Lc Sn ni lon chng li triu ỡnh, chim kinh ụ Trng An. Lớ Bch ó tham gia vo i ngha quõn ca Lớ Lõn (con ca ng Huyn Tụng). Nhng vua ng Tỳc Tụng (mi lờn ngụi thay th ng Huyn Tụng) nghi ng Lớ Lõn õm mu chng li mỡnh, nờn phỏi i quõn tiờu dit i ngha quõn ca Lớ Lõn. Lớ Bch b kt ti mu phn, suýt b git cht. May nh mt viờn tng ca Tỳc Tụng xin cho, ụng c gim xung ti i y biờn cng. Nm sau c õn xỏ, ụng li tip tc cuc i phiờu lóng. Nm 60 tui, ụng cũn n vo quõn i ca triu ỡnh i n ỏp bố ng tn d ca An Lc Sn. Nhng gia ng b bnh tr v, ụng mt nm 762, th 61 tui. Lớ Bch li cho i sau hn mt nghỡn bi th. Qua nhng bi th, ụng ó biu l thit tha yờu t quc, thụng cm i sng kh cc ca nhõn dõn, t cỏo s tn bo v xa hoa ca giai cp thng tr, phn i chin tranh do giai cp thng tr gõy nờn, c bit ụng yờu chung cuc sng t do c lp, khụng chu "khom lng khut phc bn quyn quý". Th ca ca Lớ Bch cho n ngy nay vn c nhõn dõn Trung Quc v th gii truyn tng Ng÷ v¨n 7 k× 1 Lª ThÞ Duy Thanh – THCS Thanh L¬ng- V¨n ChÊn- Yªn B¸i Hoạt động 2 ? Đọc chú thích *? ? Giới thiệu vài nét về Lý Bạch? ? V× sao LÝ B¹ch ®ỵc mƯnh danh lµ Thi tiªn ? ? Th¬ «ng thêng mang ®Ỉc ®iĨm g× ? ? Bài thơ viết về đề tài nào? Gọi học sinh đọc phần phiên âm, dòch nghóa và dòch thơ. ? Nêu thể loại bài thơ? -Học sinh đọc chú thích -T©m hån th¬ tù do, hµo phãng  Thêi trỴ th× M¬ cìi thun ®Õn bªn mỈt trêi, lóc vỊ giµ l¹i LÝ b¹ch say tr¨ng chÕt gi÷a dßng. - H/¶ th¬ t¬i s¸ng, k× vÜ, ng«n ng÷ tù nhiªn ®iªu lun - Vọng lư sơn bộc bố: Viết về đề tài thiên nhiên. 3 học sinh đọc - Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật. I/T×m hiĨu chung 1. Tác giả . - LÝ B¹ch (701-762) ë Tø Xuyªn – 1 trong nh÷ng nhµ th¬ lín nhÊt ®êi §êng - TQ  Thi tiªn 2/Tác phẩm -Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt. Ng÷ v¨n 7 k× 1 Lª ThÞ Duy Thanh – THCS Thanh L¬ng- V¨n ChÊn- Yªn B¸i Hoạt động 3 ? Xác đònh vò trí đứng ngắm thác của tác giả? ? Vò trí đó có lợi thế gì trong việc phát hiện những đặc điểm của thác nước? ? Câu 1 tả gì? Tả như thế nào? Em có nhận xét gì về cảnh được tả? ? Hình ảnh miêu tả ở câu 1 đã tạo nền cho việc miêu tả ở 3 câu sau như thế nào? ? Phân tích cảnh được miêu tả trong câu thơ thứ hai? ? Ở câu 3 tác giả miêu tả thác nước như thế nào? ? Hình dung gì về đặc điểm của dãy núi và đỉnh núi Hương Lô? ? Câu 4 tác giả liên tưởng, tưởng tượng như thế nào? ? Qua đặc điểm cảnh vật được miêu tả, em thấy tác giả đã thể hiện thái độ gì khi miêu tả? Nhận xét về con người tác giả? - Đứng từ xa. - Dễ phát hiện được vẻ đẹp toàn cảnh. - Tả ngọn núi Hương Lô dưới tia nắng mặt trời và làn hơi nước phản quang, ánh sáng mặt trời đã chuyển thành một màu tím → Vẻ đẹp rực rỡ, kỳ ảo. - Miêu tả thác nước vừa hơp k lý, vừa thên lung linh huyền ảo. - Nhìn xa nên thấy thác nước chảy biến thành một dải lụa trắng rủ xuống yên ắng và bất động được treo lên giữa khoảng vách núi và dòng sông → cảnh tónh. - Trực tiếp miêu tả thác nước. Dòng thác đang chuyển động → cảnh động. - Hình dung thế núi cao, sườn núi dốc đứng. - Tưởng dải Ngân Hà ( cảnh thực → ảo). - Trân trọng, ca ngợi vẻ đẹp → người yêu thiên nhiên → II. Đọc-hiểu VB 1. Vò trí ngắm thác Đứng từ xa → dễ phát hiện vẻ đẹp toàn cảnh. 2. Ngọn núi Hương Lô. - Vẻ đẹp rực rỡ, kỳ ảo. - Miêu tả núi HL tạo nền cho việc miêu tả vẻ đẹp của thác nước. 3. Những vẻ đẹp khác nhau của thác nước. - Câu 2: Thác nước chảy biến thành dải lụa trắng treo lên giữa khoảng vách núi và dòng sông. - Câu 3: Hình ảnh thác nước chuyển động → thế núi cao → sườn núi dốc. - Câu 4: Vẻ đẹp huyền ảo của thác nước. 4. Tâm hồn và tính cách nhà thơ. → tính cách mạnh mẽ, hào phóng. Ng÷ v¨n 7 k× 1 Lª ThÞ Duy Thanh – THCS Thanh L¬ng- V¨n ChÊn- Yªn B¸i Hoạt động 4 ?Hãy khái quát lại nội dung ,nghệ thuật bài? Học sinh đọc III/ Tổng kết * Ghi nhớ: SGK Hoạt động 5 4. Củng cố: -Đọc diễn cảm 2 bài phần dòch thơ ?Nhắc lại nội dung chính 2 bài? 5/Dặn dò : - Học thuộc lòng 2 phần dòch thơ của hai bài thơ thuộc các ghi nhớ. - Tìm hiểu thêm về giá trò nội dung và nghệ thuật của hai bài thơ. - Soạn trước bài: Từ đồng nghóa.  Ngµy so¹n : Ngµy d¹y : TiÕt 35 TiÕng viƯt :– Tõ ®ång nghÜa A.Mơc tiªu bµi häc: * Häc xong bµi nµy,HS : 1. KiÕn thøc: - HiĨu ®ỵc thÕ nµo lµ tõ ®ång nghÜa, ph©n biƯt c¸c lo¹i tõ ®ång nghÜa -N¾m ®ỵc c¸c lo¹i tõ ®ång nghÜa. 2. KÜ n¨ng: - NhËn biÕt tõ ®ång nghÜa trong vb. - Cã ý thøc trong viƯc lùa chän ®Ĩ sư dơng tõ ®ång nghÜa. 3. Th¸i ®é: -RÌn ý thøc «n tËp kiÕn thøc ®· häc ë tiĨu häc. B.Chn bÞ : ThÇy : So¹n bµi , B¶ng phơ. - Trß : So¹n bµi , th¶o ln mét sè vÊn ®Ị. C.C¸c ho¹t ®éng d¹y vµ häc: 1. ỉ n ®Þnh tỉ chøc : - SÜ sè : - V¾ng : 2. KiĨm tra bµi cò : ? ThÕ nµo lµ quan hƯ tõ ? Khi sư dơng qht thêng m¾c lçi nµo? ? Cho VD vµ chØ râ nh÷ng biĨu thÞ cđa tõ ®ã ? Hoạt động 1 3. Bµi míi. Giíi thiƯu bµi míi :TiÕng ViƯt cđa chóng ta rÊt giµu vµ ®Đp,vËy nh÷ng biĨu hiƯn vỊ sù giµu ®Đp ®ã nh thÕ nµo ?chóng ta sÏ ®i t×m hiĨu vỊ c¸c lo¹i tõ trong TV H§ cđa thÇy H® cđa trß Néi dung Ngữ văn 7 kì 1 Lê Thị Duy Thanh THCS Thanh Lơng- Văn Chấn- Yên Bái Hoaùt ủoọng 2 I. Thế nào là từ đồng nghĩa. * GV đa ra bphụ có bản dịch thơ "Xa ngắm thác núi L". - HS quan sát, đọc ? Dựa vào kiến thức đã học, hãy giải nghĩa và tìm các từ đồng nghĩa với mỗi từ "Rọi , trông ? ? Ngoài nghĩa 1 từ "trông còn có những nghĩa sau: -Với mỗi nghĩa trên, tìm các từ đồng nghĩa. -Giải nghĩa từ: + Rọi: soi chiếu sáng vào 1 vật nào đó + Trông: a.Nhìn để nhận biết. b. Coi sóc, giữ gìn cho yên ổn. c. Mong. " Rọi": chiếu, soi "Trông": Nhìn, ngó, nhòm, liếc. b. Trông coi, chăm sóc, c. hy vọng, trông ngóng, mong đợi ? Từ "trông" là từ nhiều nghĩa. Từ việc tìm hiểu VD trên em có nhận xét gì ? -hs nhận xét - Một từ nhiều nghĩa có nghĩa có thể thuộc vào nhiều nhóm từ nghĩa khác nhau. ? Em hiểu thế nào là từ đồng nghĩa ? - GV gọi hs đọc ghi nhớ. H - đọc ghi nhớ. -Là những từ có nghĩ giống nhau * ghi nhớ.1 SGK/114 II/ Các loại từ đồng nghĩa * Gọi HS đọc các VD mục II ? So sánh nghĩa của từ "Trái" và "quả" trong 2 VD ? - HS đọc - Trái và quả : Nghĩa giống nhau và hoàn toàn (không phân biệt sắc thái ý nghĩa) ? Các từ đó là từ đồng nghĩa htoàn, vậy em hiểu tnào là từ đg nghĩa htoàn ? - HS trả lời 1. Từ đồng nghĩa hoàn toàn (Không pbiệt nhau về sắc thái nghĩa ) ? Nghĩa của 2 từ "bỏ mạng" và "hy sinh" trong VD giống và khác nhau ntn ? ? Có mấy loại từ đồng nghĩa? - Đều có nghĩa là: chết. - Bỏ mạng: chết vô ích, sắc thái giễu cợt, khinh bỉ. - Hy sinh: Chết vì nghĩa vụ cao cả Sắc thái biểu cảm kinh 2. Từ đồng nghĩa không hoàn toàn - Có sắc thái nghĩa khác nhau . Ngữ văn 7 kì 1 Lê Thị Duy Thanh THCS Thanh Lơng- Văn Chấn- Yên Bái - GV gọi HS đọc ghi nhớ trọng. - HS đọc ghi nhớ * Ghi nhớ 2 SGK/114 III/ Sử dụng từ đồng nghĩa ? Thử thay các từ đồng nghĩa "quả"vàtrái"; "bỏ mạng" và "hy sinh"trong VD trên và rút ra nhận xét ? ? ở bài 7, tại sao đoạn trích "Chinh phụ ngâm khúc" lấy tiêu đề là "Sau phút chia ly" mà không phải là "Sau phút chia tay". - Trái và quả: Thay thế đợc - Bỏ mạng và hy sinh: không thay thế đợc vì sắc thái ý nghĩa khác nhau. - Chia ly: mang sắc thái cổ x- a, diễn tả đợc cái cảnh ngộ bi sầu lâu dài không biết ngày nào trở về. - Chia tay: Có tính chất tạm thời, sẽ gặp lại trong thời gian gần. ? Cần lu ý điều gì khi sử dụng từ đồng nghĩa? * Gọi Hs đọc ghi nhớ - Chú ý: Không phải bao giờ các từ đồng nghĩa cũng thay thế đc cho nhau. Khi sử dụng các từ đồng nghĩa cần cân nhắc lu ý. - HS 1,2 đọc ghi nhớ -> Không phải bao giờ các từ đồng nghĩa cũng thay thế đc cho nhau. Khi sử dụng các từ đồng nghĩa cần cân nhắc lu ý. * Ghi nhớ 3 SGK/115 ? Bài học hôm nay, các em cần ghi nhớ những đơn vị kiến thức nào? - 3 đơn vị( HS trả lời khái quát) Hoaùt ủoọng 3 IV. Luyện tập * BT1: Tìm từ HV, đồng nghĩa. - Gan dạ: Can đảm - Chó biển: Hải cẩu - Nhà thơ: Thi nhân,thi sỹ - Đòi hỏi: yêu cầu - Mổ xẻ: Phẫu thuật - Năm học: Niên khoá - Của cải: Tài sản - Loài ngời: Nhân loại - Nớc ngoài: Ngoại quốc - Thay mặt: Đại diện. ? Tìm từ có gốc ấn, Âu đồng nghĩa ? * BT2: - Máy thu thanh: Rađiô - Xe hơi: ô tô - Sinh tố: Vitamin - Dơng cầm: Pianô