Kênh gỉíi: - Häüi cạc ngnh Sinh hc Viãût Nam - Tảp chê” Thäng tin nhỉỵng váún âãưì Sinh hc ngy nay Ngỉåìi viãút : Thảc sé Nguùn Tỉì Âëa chè: Såí Giạo dủc Âo tảo Qung Trë TEL : (053)853015 QUI LÛT VÃƯ MÄÚI QUAN HÃÛ GIỈỴA CẠC NHỌM KIÃØU GEN, KIÃØU HÇNH CA ÂÅÌI CON F 1 KHI BÄÚ V MẺ MÄÙI BÃN ÂÃƯU MANG 2 CÀÛP GEN DË HÅÜP I.QUI LÛT: Nãúu bäú v mẻ mäùi bãn âãưu mang hai càûp gen dë håüp tỉí (Aa v Bb ), báút lûn cå såí tãú bo hc nhỉ thãú no, táưn säú hoạn vë gen bao nhiãu ta ln nháûn âỉåüc åí âåìi con F 1 cọ tè lãû kiãøu gen, kiãøu hçnh tha mn cạc hãû thỉïc toạn hc sau : a.Kiãøu gen F 1 ab AB = 2 AB AB = 2 ab ab (1) aB Ab = 2 Ab Ab = 2 aB aB (2) Ab AB = aB AB = ab Ab = ab aB (3) b.Kiãøu hçnh F 1 A-bb = aaB- (1) A- B- + A-bb (hồûc aaB-) = 4 3 (2) aabb + A-bb (hồûc aaB-) = 4 1 (3) II.CHỈÏNG MINH: Gi f 1 , f 2 l táưn säú hoạn vë gen ca bäú v mẻ. Âiãưu kiãûn 0 ≤ f 1 ≤ 2 1 0 ≤ f 2 ≤ 2 1 f 1 ,f 2 = 0:liãn kãút hon ton f 1 ,f 2 = 2 1 : hoạn vë 50% a/ Trỉåìng håüp 1: Bäú v mẻ âãưu mang gen dë håüp tỉí cng P : ab AB ( f 1 ) X ab AB (f 2 ) G p : AB = ab = 2 1 1 f − AB = ab = 2 1 2 f − Ab = aB = 2 1 f Ab = aB = 2 2 f F 1 : Láûp khung Pennet Gt Gt 2 1 1 f − AB 2 1 f Ab 2 1 f aB 2 1 1 f − ab Lai hai càûp gen dë håüp tỉí - ThS. Nguùn Tỉì. - 1 - 2 1 2 f AB 4 )1)(1( 21 ff AB AB 4 )1)(( 21 ff Ab AB 4 )1)(( 21 ff aB AB 4 )1)(1( 21 ff ab AB 2 2 f Ab 4 )1)(( 12 ff Ab AB 4 . 21 ff Ab Ab 4 . 21 ff aB Ab 4 )1)(( 12 ff ab Ab 2 2 f aB 4 )1)(( 12 ff aB AB 4 . 21 ff aB Ab 4 . 21 ff aB aB 4 )1)(( 12 ff ab aB 2 1 2 f ab 4 )1)(1( 21 ff ab AB 4 )1)(( 21 ff ab Ab 4 )1)(( 21 ff ab aB 4 )1)(1( 21 ff ab ab (Coù thóứ khọng lỏỷp khung, duỡng pheùp nhỏn õaỷi sọỳ ) Kióứu gen F 1 : Tacoù: AB AB = ab ab = 4 )1)(1( 21 ff = 4 ).1( 2121 ffff + (1) ab AB = 4 )1)(1( 21 ff + 4 )1)(1( 21 ff = 2 )1)(1( 21 ff = 2 ).1( 2121 ffff + (2) Ab Ab = aB aB = 4 . 21 ff (3) aB Ab = 4 . 21 ff + 4 . 21 ff = 2 . 21 ff (4) Ab AB = aB AB = ab Ab = ab aB = 4 )1)(( 21 ff + 4 )1)(( 12 ff = 4 2.122.11 ffffff + = 4 .2 2121 ffff + (5) Tổ (1),(2) ta suy ra ab AB = 2 AB AB = 2 ab ab Tổ (3),(4) ta suy ra aB Ab =2 Ab Ab = 2 aB aB Tổ (5) ta suy ra Ab AB = aB AB = ab Ab = ab aB Kióứu hỗnh F 1 : aabb = 4 ).1( 2121 ffff + (9) A-bb = aaB- = Ab Ab + ab Ab = aB aB + ab aB = 4 . 21 ff + 4 .2 2121 ffff + = 4 . 2121 ffff + (10) Lai hai cỷp gen dở hồỹp tổớ - ThS. Nguyóựn Tổỡ. - 2 - A-B- = AB AB + ab AB + aB Ab + Ab AB + aB AB = 4 ).1( 2121 ffff + + 4 ).1(2 2121 ffff + + 4 .2 21 ff + 4 .2 2121 ffff + + 4 .2 2121 ffff + = 4 ).3( 2121 ffff + (11) Tổỡ (9) vaỡ (10) ta coù: aabb + A-bb (hoỷc a aB-) = 4 ).1( 2121 ffff + + 4 . 2121 ffff + = 4 1 Tổỡ (10) vaỡ (11) ta coù: A-B- + A-bb (hoỷc a aB-) = 4 ).3( 2121 ffff + + 4 . 2121 ffff + = 4 3 b/ Trổồỡng hồỹp 2 : Bọỳ vaỡ meỷ õóửu mang gen dở hồỹp cheùo P : aB Ab (HV tỏửn sọỳ f 1 ) X aB Ab (HV tỏửn sọỳ f 2 ) G p : AB = ab = 2 1 f : AB = ab = 2 1 f Ab = aB = 2 1 1 f Ab = aB = 2 1 1 f F 1 : Lỏỷp khung Pennet Gt Gt 2 1 f AB 2 1 1 f Ab 2 1 1 f aB 2 1 f ab 2 2 f AB 4 . 21 ff AB AB 4 )1)(( 12 ff Ab AB 4 )1)(( 12 ff aB AB 4 . 21 ff ab AB 2 1 2 f Ab 4 )1)(( 21 ff Ab AB 4 )1)(1( 21 ff Ab Ab 4 )1)(1( 21 ff aB Ab 4 )1)(( 21 ff ab Ab 2 1 2 f aB 4 )1)(( 21 ff aB AB 4 )1)(1( 21 ff aB Ab 4 )1)(1( 21 ff aB aB 4 )1)(( 21 ff ab aB 2 2 f ab 4 . 21 ff ab AB 4 )1)(( 12 ff ab Ab 4 )1)(( 12 ff ab aB 4 . 21 ff ab ab Kióứu gen F1: AB AB = ab ab = 4 . 21 ff = (1) ab AB = 4 . 21 ff + 4 . 21 ff = 2 . 21 ff (2) Ab Ab = aB aB = 4 )1)(1( 21 ff + 4 ).1( 2121 ffff + (3) Lai hai cỷp gen dở hồỹp tổớ - ThS. Nguyóựn Tổỡ. - 3 - aB Ab = 4 )1)(1( 21 ff + 4 )1)(1( 21 ff = 2 )1)(1( 21 ff = 2 ).1( 2121 ffff + (4) Ab AB = aB AB = ab Ab = ab aB = 4 )1)(( 12 ff + 4 )1)(( 21 ff = 4 .2 2121 ffff + (5) Tổ (1),(2) ta suy ra ab AB = 2 AB AB = 2 ab ab Tổ (3),(4) ta suy ra aB Ab =2 Ab Ab = 2 aB aB Tổ (5) ta suy ra Ab AB = aB AB = ab Ab = ab aB b/ Kióứu hỗnh: aabb = 4 . 21 ff (9) A-bb = aaB- = Ab Ab + ab Ab = aB aB + ab aB = 4 ).1( 2121 ffff + + 4 .2 2121 ffff + = 4 .1 21 ff (10) A-B-= AB AB + ab AB + aB Ab + Ab AB + aB AB = 4 . 21 ff + 2 . 21 ff + 2 ).1( 2121 ffff + + 4 .2 2121 ffff + + 4 .2 2121 ffff + = 4 .2 21 ff + (11) Tổỡ (9) vaỡ (10) ta coù: aabb + A-bb (hoỷc aaB-) = 4 ).1( 2121 ffff + + 4 . 2121 ffff + = 4 1 Tổỡ (10) vaỡ (11) ta coù: A-B- +A-bb (hoỷc aaB-) = 4 ).3( 2121 ffff + + 4 . 2121 ffff + = 4 3 c/ Trổồỡng hồỹp 3 : Mọỹt bón dở hồỹp tổớ cheùo, mọỹt bón dở hồp tổớ cuỡng P : aB Ab ( f 2 ) x ab AB (ỳ f 1 ) G p : AB = ab = 2 2 f AB = ab = 2 1 1 f Ab = aB = 2 1 2 f Ab = aB = 2 1 f F1: Lỏỷp khung Pennet Gt Gt 2 1 1 f AB 2 1 f Ab 2 1 f aB 2 1 1 f ab 2 2 f AB 4 ))(1( 21 ff AB AB 4 . 21 ff Ab AB 4 . 21 ff aB AB 4 ))(1( 21 ff ab AB Lai hai cỷp gen dở hồỹp tổớ - ThS. Nguyóựn Tổỡ. - 4 - 2 1 2 f Ab 4 )1)(1( 21 ff Ab AB 4 )1)(( 21 ff Ab Ab 4 )1)(( 21 ff aB Ab 4 )1)(1( 21 ff ab Ab 2 1 2 f aB 4 )1)(1( 21 ff aB AB 4 )1)(( 21 ff aB Ab 4 )1)(( 21 ff aB aB 4 )1)(1( 21 ff ab aB 2 2 f ab 4 ))(1( 21 ff ab AB 4 . 21 ff ab Ab 4 . 21 ff ab aB 4 ))(1( 21 ff ab ab Kióứu gen: AB AB = ab ab = 4 ))(1( 21 ff (1) Ab Ab = aB aB = 4 )1)(( 21 ff 2) ab AB = 4 ))(1( 21 ff + 4 ))(1( 21 ff = 2 ))(1( 21 ff (3) aB Ab = 4 )1)(( 21 ff + 4 )1)(( 21 ff = 2 )1)(( 21 ff (4) Ab AB = aB AB = ab Ab = ab aB = 4 )1)(1( 21 ff + 4 . 21 ff = 4 .21 2121 ffff + (5) Tổỡ (1),(2) ta suy ra ab AB = 2 AB AB = 2 ab ab (6) Tổỡ (3),(4) ta suy ra aB Ab =2 Ab Ab = 2 aB aB (7) Tổỡ (5) ta suy ra Ab AB = aB AB = ab Ab = ab aB (8) b/ Kióứu hỗnh: aabb = 4 ))(1( 21 ff = 4 . 212 fff (9) A-bb = aaB- = Ab Ab + ab Ab = aB aB + ab aB = 4 )1)(( 21 ff + 4 .21 2121 ffff + = 4 .21. 2121211 fffffff ++ = 4 .1 212 fff + (10) A-B- = AB AB + ab AB + aB Ab + Ab AB + aB AB Lai hai cỷp gen dở hồỹp tổớ - ThS. Nguyóựn Tổỡ. - 5 - = 4 ))(1( 21 ff + 2 ))(1( 21 ff + 2 )1)(( 21 ff + 4 .21 2121 ffff + + 4 .21 2121 ffff + = 4 .2 212 fff + (11) Tổỡ (9) vaỡ (10) ta coù: aabb + A-bb (hoỷc a aB-) = 4 . 212 fff + 4 .1 212 fff + = 4 1 Tổỡ (10) vaỡ (11) ta coù: A-B- +A-bb (hoỷc a aB-) = 4 .2 212 fff + + 4 .1 212 fff + = 4 3 III. ặẽNG DUNG 1.Thọỳng kó tyớ lóỷ kióứu gen, kióứu hỗnh õồỡỡi F 1 khi P mang hai cỷp gen dở hồỹp kióứu gen lión kóỳt, hoaùn vở (khọng cỏửn lỏỷp sồ õọửỡ lai) Vở du1ỷ: Cho bióỳt gen A: xaùm, a:õen ; B: daỡi, b: ngừn Tỗm tố lóỷ kióứu gen, kióứu hỗnh cuớa õồỡỡi F 1 vồùi sồ õọử lai sau . P : ab AB (f = 0,2) X ab AB (f = 0,3) Caùch giaới: a.Tỗm kióứu gen -Bổồùc 1: Tỗm tỏửn sọỳ giao tổớ P : ab AB (f = 0,2) X ab AB (f = 0,3) Gp: AB = ab = 0,4 AB = ab = 0,35 Ab = aB = 0,1 Ab = aB = 0,15 -Bổồùc 2: Tỗm kióứu gen AB AB & ab ab AB AB = ab ab = 0,4 x 0,35 = 0,14 = 14% -Bổồùc 3: Tỗm kióứu gen ab AB ab AB = 14 % x 2 = 28 % Bổồùc 4: Tỗm kióứu gen Ab Ab & aB aB Ab Ab = aB aB = 0,1 x 0,15 = 0,015 = 1,5 % -Bổồùc 5:Tỗm kióứu gen aB Ab aB Ab = 1,5 % x 2 = 3 % Lai hai cỷp gen dở hồỹp tổớ - ThS. Nguyóựn Tổỡ. - 6 - -Bổồùc 6:Tỗm kióứu gen Ab AB , aB AB , ab Ab , ab aB Ab AB = aB AB = ab Ab = ab aB = 4 )(%100 ab ab AB AB aB aB Ab Ab ab ab AB AB +++++ = 4 %)3%28%5,1%5,1%14%14(%100 +++++ = 9,5% b.Tỗm kióứu hỗnh: -Bổồùc1:Tỗm kióứu hỗnh õọửỡng hồỹp lỷn aabb aabb (õen, ngừn) =0,35 x 0,4 = 14% -Bổồùc2:Tỗm kióứu hỗnh A-bb vaỡ aaB- A-bb (xaùm, ngừn) = 25% - aabb = 25%-14%=11% aaB- (õen, daỡi) = 25% - aabb = 25%-14%=11% -Bổồùc3:Tỗm kióứu hỗnh A-B- A-B- (xaùm, daỡi) = 75% - A-bb = 75%-11%= 64% Vờ duỷ 2: Cho bióỳt gen A: xaùm, a:õen ; B: daỡi, b: ngừn Tỗm tố lóỷ kióứu gen, kióứu hỗnh cuớa õồỡỡi F 1 vồùi sồ õọử lai sau . P : aB Ab (f = 0,2) X ab AB (f = 0,3) Caùch giaới: a.Tỗm kióứu gen -Bổồùc 1: Tỗm tỏửn sọỳ giao tổớ P : aB Ab (f = 0,2) X ab AB (f = 0,3) Gp: AB = ab = 0,1 AB = ab = 0,35 Ab = aB = 0,4 Ab = aB = 0,15 -Bổồùc 2: Tỗm kióứu gen AB AB & ab ab AB AB = ab ab = 0,1 x 0,35 = 0,035 = 3,5% -Bổồùc 3: Tỗm kióứu gen ab AB ab AB = 3,5 % x 2 =7 % -Bổồùc 4: Tỗm kióứu gen Ab Ab & aB aB Ab Ab = aB aB = 0,4 x 0,15 = 0,06 = 6 % -Bổồùc 5:Tỗm kióứu gen aB Ab aB Ab = 6 % x 2 = 12 % -Bổồùc 6:Tỗm kióứu gen Ab AB , aB AB , ab Ab , ab aB Lai hai cỷp gen dở hồỹp tổớ - ThS. Nguyóựn Tổỡ. - 7 - Ab AB = aB AB = ab Ab = ab aB = 4 )(%100 ab ab AB AB aB aB Ab Ab ab ab AB AB +++++ = 4 %)12%7%6%6%5,3%5,3(%100 +++++ = 15,5% b.Tỗm kióứu hỗnh: -Bổồùc1:Tỗm kióứu hỗnh õọửỡng hồỹp lỷn aabb aabb (õen, ngừn) = 0,1x 0,35 = 3,5% -Bổồùc2:Tỗm kióứu hỗnh A-bb vaỡ aaB- A-bb (xaùm, ngừn) = 25% - aabb = 25%-3,5%=21,5% aaB- (õen, daỡi) = 25% - aabb =25%-3,5%=21,5% -Bổồùc3:Tỗm kióứu hỗnh A-B- A-B- (xaùm, daỡi) = 75% - A-bb = 75%-21,5%= 53,5% Vờ duỷ 3: P = ab AB (lión kóỳt hoaỡn toaỡn) X aB Ab (hoaùn vở tỏửn sọỳ 40%) Caùch giaới: a.Tỗm kióứu gen (chố coù 7 nhoùm kióứu gen) -Bổồùc 1: Tỗm tỏửn sọỳ giao tổớ P : aB Ab (f = 0) X ab AB (f = 0,4) Gp: AB = ab = 0 AB = ab = 0,3 Ab = aB = 0,5 Ab = aB = 0,1 -Bổồùc 2: Tỗm kióứu gen AB AB & ab ab AB AB = ab ab = 0 x 0,3 = 0% -Bổồùc 3: Tỗm kióứu gen ab AB ab AB = 0 % -Bổồùc 4: Tỗm kióứu gen Ab Ab & aB aB Ab Ab = aB aB = 0,5 x 0,3 = 15 % -Bổồùc 5:Tỗm kióứu gen aB Ab aB Ab = 15 % x 2 = 30 % -Bổồùc 6:Tỗm kióứu gen Ab AB , aB AB , ab Ab , ab aB Ab AB = aB AB = ab Ab = ab aB = 4 )(%100 ab ab AB AB aB aB Ab Ab ab ab AB AB +++++ = 4 %)30%15%15(%100 ++ = 15% b.Tỗm kióứu hỗnh: -Bổồùc1:Tỗm kióứu hỗnh õọửỡng hồỹp lỷn aabb Lai hai cỷp gen dở hồỹp tổớ - ThS. Nguyóựn Tổỡ. - 8 - aabb (âen, ngàõn) = 0,1x 0,35 = 3,5% -Bỉåïc2:Tçm kiãøu hçnh A-bb v aaB- A-bb (xạm, ngàõn) = 25% - aabb = 25%-3,5%=21,5% aaB- (âen, di) = 25% - aabb =25%-3,5%=21,5% -Bỉåïc3:Tçm kiãøu hçnh A-B- A-B- (xạm, di) = 75% - A-bb = 75%-21,5%= 53,5% 2/ Xạc âënh nhanh säú cạ thãø ca mäüt nhọm kiãøu hçnh åí âåìi F2 trong php lai hai càûp tênh trảng, mäùi gen mäùi tênh träüi hon ton. Vê dủ: Lai hai dảng bäú mẻ thưn chng khạc nhau hai càûp tênh trảng tỉång phn, thu âỉåüc âåìi con F1.Cho F1 tảp giao våïi nhau âåìi F2 thu âỉåüc 358 cạ thãø, trong âọ säú cạ thãø cọ kiãøu hçnh âäưìng håüp làûn l 47. Hi säú cạ thãø ca cạc nhọm kiãøu hçnh cn lải? Cho biãút mäùi gen mäùi tênh, träüi hon ton, khäng cọ ạp lỉûc ca âäüt biãún. Gii : Vç P thưn chng khạc nhau 2 càûp gen tỉång phn nãn F1 mang 2 càûp gen dë håüp Aa&Bb. Khi F1 tảp giao våïi nhau âåìi F2 thu âỉåüc cạc nhọm kiãøu hçnh phi tn theo qui lût A-bb = aaB- (1) A- B- + A-bb (hồûc aaB-) = 4 3 (2) aabb + A-bb (hồûc aaB-) = 4 1 (3) Theogi thuút ta cọ: aabb= 358 47 x 100% = 13,13% Suy ra: A-bb = aaB- = 25% - aabb = 25%- 13,13% = 11,87% A-B-= 75%- A-bb = 75% -11,87% = 63,13% Váûy säú cạ thãø ca mäùi nhọm kiãøu hçnh A-bb= aaB- = 358 x11,87% = 42,5 cạcthãø A-B-= 358 x 63,13% = 226 cạ thãø Âäng H thạng 8/2002 Lai hai càûp gen dë håüp tỉí - ThS. Nguùn Tỉì. - 9 - . ặẽNG DUNG 1.Thọỳng kó tyớ lóỷ kióứu gen, kióứu hỗnh õồỡỡi F 1 khi P mang hai cỷp gen dở hồỹp kióứu gen li n kóỳt, hoaùn vở (kh ng cỏửn lỏỷp sồ õọửỡ lai) Vở. träüi hon ton, kh ng cọ ạp lỉûc ca âäüt biãún. Gii : Vç P thưn chng kh c nhau 2 càûp gen tỉång phn nãn F1 mang 2 càûp gen dë håüp Aa&Bb. Khi F1 tảp giao