ban thu hoach

tuy nhiên thực tế người có chỉ số IQ và EQ cao nhưng vẫn không phát huy được tiềm năng của mình để đạt đến thành công , gần đây người ta đề cập đến một chỉ số mới đó là chỉ số AQ là khả

Thaùng 8/ 2010.

TAĐM LYÙ HÓC THEƠ DÚC THEƠ THAO THCS.

I NOÔI DUNG:

Trong quaù trình thi ñaâu ,taôp luyeôn cụa vaôn ñoông vieđn laø ngöôøi tröïc tieâp tham

gia taôp luyeôn ,thi ñaâu luađn luađn phại ñoâi maịt vôùi nhöõng khoù khaín ,nhöõng caíng thaúng trong suaât quaù trình taôp luyeôn ,thi ñaâu veă cạ theơ xaùc vaø tinh thaăn ñoù laø moôt vaân ñeă luađn luađn xaơy ra vôùi taât cạ caùc vaôn ñoông vieđn ôû tái caùc tröôøng THCS cho ñeân caùc vaôn ñoông vieđn coù ñaúng caâp cao

Ñeơ chieân thaĩng ñeơ ñát thaønh tích cao trong caùc cuoôc tranh ñaâu vaôn ñoông vieđn phại khođng ngöøng coâ gaĩng ñeơ vöôït qua nhöõng khoù khaín ngaøy caøng taíng trong quaù trình thi ñaâu ,taôp luyeôn

Yù chí laø moôt vaân ñeă raât quan tróng laø phaơm chaât tađm lyù quan tróng vaø quyù giaù cụa con ngöôøi laøm cho con ngöôøi trôû neđn mánh meõ vöôït qua nhöõng khoù

khaín ,trôû ngái maø töôûng tröøng nhö khođng theơ vöôït qua ñöôïc yù chí laø söï keâ hôïp naíng ñoông trí tueô,naíng ñoông tình cạm vì theâ yù chí laø cô cheâ tađm ly ñieău chưnh haønh

vi tích cöïc cụa con ngöôøi yù chí coù theơ phaùt huy söùc mánh khi con ngöôøi nhaôn thaây caăn phại haønh ñoông vaø muaân haønh ñoông Xeùt theo cô sôû lođgic tính chaât cụa nhöõng múc ñích vaø nhöõng gì thuùc ñaơy haønh ñoông cụa con ngöôøi ñöôïc quyeât ñònh bôûi choê caù nhađn hình thaønh vaø bieân ñoơi nhu caău cụa bạn thađn

Do ñoù ta coù theơ hieơu raỉng yù chí laø maịt naíng ñoông cụa yù thöùc ,laø söï keât hôïp giöõa nhaôn thöùc vaø cạm xuùc theơ hieôn naíng löïc thöïc hieôn nhöõng haønh ñoông coù múc ñích vôùi söï noê löïc khaĩc phúc khoù khaín cụa bạn thađn Laø khạ naíng cụa con ngöôøi hoøan thaønh nhöõng múc ñích ñaõ ñöôïc ñaịt ra laø khạ naíng ñieău hoøa ñieău khieơn moôt caùch coù yù thöùc haønh vi ,nhôø coù yù trí maø con ngöôøi toơ chöùc ñöôïc haønh ñoông bieân ñoơi söï khoù khaín daên ñeân thaønh cođng

Vì vaôy huaân luyeôn vieđn khi huaân luyeôn vaôn ñoông vieđn phại khođng ngöøng quan saùt tìm hieơu vaôn ñoông vieđn ñeơ töø ñoù ñeă ra moôt quy trình reøn luyeôn yù chí hôïp lyù ñeơ quaù trình taôp luyeôn vaø thi ñaẫu thaønh cođng

II

Cơ sở lý luận:

• Đặc đểm của ý chí.

Trong lĩnh vực nhân tài học và thành công học ,cách đây không lâu các nhà nghiên cứu cho rằng EQđóng vai trò chủ đạo trong sự thành đạt của con người chứ không phải là IQ Thành công =20% IQ +80% EQ Khi đó nhiều tờ báo Mỹ đã tuyên bố IQ thóai vị ,EQ lên ngôi Đúng là so với IQ thì EQ khái quát hơn , sâu sắc hơn

Bởi lẽ EQ là tổng hòa các năng lực điều tiết và kiểm sóat cảm xúc và thái độ biểu hiện trong mối quan hệ gia đình , bạn bè và cộng sự tuy nhiên thực tế người có chỉ số IQ và EQ cao nhưng vẫn không phát huy được tiềm năng của mình để đạt đến thành công , gần đây người ta đề cập đến một chỉ số mới đó là chỉ số AQ là khả năng phát huy năng lực của bản thân trong những tình huống khó khăn của cuộc đời đó là năng lực tâm lý giúp con người tìm ra lối thóat trong những tình huống khó khăn bế tắc ,vượt qua các chướng ngại

AQ là tổng hòa của chí tuệ và ý chí IQ và EQ là những nhân tố cơ bản để dẵn đến thành công song AQ mới thực sự là nhân tố có tính quyết định

Người có AQ cao có định hướng và mục tiêu rõ ràng tin tưởng vững chắc là

“mưu sự tại nhân ,thành sự tại nhân” có tinh thần lạc quan và tự tin vào khả năng của mình

Người có AQ trung bình có những định hướng và mục tiêu mơ hồ , rễ thỏa hiệp , thường có thái độ ỷ lại và an phận đối với số trời

Còn người có chỉ số AQ thấp thì không có định hướng và mục tiêu cuộc đời , tinh thần yếu đuối lười nhác lẩn tránh khó khăn và không tự tin

Trong cuộc đời đày rẫy những khó khăn những điều không như ý Điều quan trọng là thái độ ,nhận thức và tình cảm của con người trước khó khăn

Chỉ số AQ cao hay thấp biểu hiện ở cách thức phản ứng của con người trước khó khăn nghịch cảnh Khi không đạt vô địch người bi quan cho đó là thất bại ,còn người hài hước thì nghĩ chỉ thiếu chút nữa là mình vô địch

Đối với người AQ thấp , khó khăn và trở ngại là thứ có tính vĩnh cửu , ảnh hưởng đến tất cả mọi việc và khả năng con người không khắc phục được Còn đối với người AQ cao ,khó khăn ,nghịch cảnh chỉ có tính chất tạm thời , chỉ có thể gây ảnh hưởng nhất định và bằng sự nỗ lực của bản thân con người có thể vượt qua để đạt đến mục tiêu

Sự khác nhau quan trọng giữa EQ và AQ là: EQ phụ thuộc tương đối nhiều vào yếu tố bẩm sinh ,di chuyền và rất khó tim ra phương thức huấn luyện hữu hiệu Trong khi đó phụ thuộc nhiều hơn vào điều kiện thông qua bồi dưỡng và rèn luyện mà nâng cao

Yù chí là khả năng của con người hòan thành những mục đích đã được đặt

ra ,là khả năng điều hòa ,điều khiển một cách có ý thức hành vi của bản thân

Yù chí kết hợp được trong mình cả mặt năng động của trí tuệ, lẫn mặt năng động củ tình cảm vì thế ý chí là cơ chế tâm lý điều chỉnh hành vi tích cực nhất ở con người

Yù chí chỉ có thể phát huy sức mạnh khi con người nhận thấy cần phải hành động và muấn hành động xét theo lôgic đó tính chất của những mục đích và những gì thúc đẩy hành động của con người được quyết định bởi chỗ cá nhân hình thành và biến đổi nhu cầu của bản thân

Do đó ta có tể hiểu rằng ý chí là mặt năng động của ý thức , là sự kết hợp giữa nhận thứ và cả xúc , thể hiện năng lực thực hiện những hành động có mục đích với sự nỗ lực khắ phục khó khăn

• Một số những phẩm chất cơ bản của ý chí.

-Tính mục đích:

Là một trong những phẩm chất quan trọng của ý chí thể hiện kỹ năng biết đề

ra và theo đuổi những mục đích từ gần đến xa , từ mục đích bộ phận đến mục đích tổng thể ,nhận biết hành vi của mình phục tùng các mục đích đã được đặt ra , biết

hy sinh những ham muấn nhu cầu nhỏ để đạt được mục đích lớn

-Tính độc lập:

Đó là năng lực quyết định và thực hiện những hành động đã dự định mà không chịu ảnh hưởng của ai Người có tính độc lập ,không cả tin dễ dàng phục tùng người khác Tính độc lập không có nghĩa là bảo thủ cố chấp Tính độc lập không lọai trừ việc lắng nghe và tiếp thu ý kiến của người khác khi nhận thấy họ đúng

-Tính quyết đóan:

Là khả năng đưa ra những quyết định kịp thời và cứng rắn mà không có sự

dao động , chần chừ không cần thiết quyết đóan không có nghĩa là hành động thiếu cân nhắc ,thiếu xét đóan , làm bừa ,làm ẩu cơ sở của tính quyết đóan là trí tuệ và lòng quả cảm ngòai sự hiểu biết (trí tuệ) ,lòng quả cảm ,đôi khi với cả trực giác nữa ,người quyết đóan hiểu rằng mình phải làm thế này mà không làm

thế khác tóm lại người quyết đóan là người luân hành động có suy nghĩ sắc bén ,nhanh nhạy , không do dự chần chừ với ting thần dám làm dám chịu

-Tính bề bỉ :

Là khả năng duy trì nỗ lực ý chí một cách không mệt mỏi để đạt đến mục đích cuối cùng cho dù lâu dài và khó khăn gian khổ đến đâu chăng nữa tính bền

bỉ khác với tính lì lợm , đó là trường hợp người ta không có khả năng từ bỏ quyết định sai lầm

-Tính tự chủ:

Là khả năng làm chủ được bản thân Trong khi duy trì kiểm sóat đầy đủ

hành vi của mình, người tự chủ có khả năng kiềm chế được những thúc đẩy không có lợi , những tác động có tính chất xung động bột phát , những cơn xúc động Gắn liền với khả năng tự chủ , kiềm chế là khả năng tự điều chỉnh hành vi

* Yù chí là một thuộc tính tâm lý cá nhân ,một phẩm chất của nhân cách

không phải tự nhiên ai cũng có và lại càng không phải ý chí của mọi người đều như nhau

Cũng như những thuộc tính tâm lý khác ý chí mang trong mình cả hai yếu tố sinh học lẫn yếu tố xã hội một mặt ý chí hình thành và biến đổi theo điều kiện

sống ,học tập và rèn luyện của cá nhân ,mặt khác ý chí chịu ảnh hưởng của đặc điểm cá nhân của hệ thần kinh những người có hệ thần kinh mạnh (các quá trình hưng phấn và ức chế tốt ) có điều kiện thụân lợi để hình thành và phàt triển các phẩm chất ý chí , cho phép vận động viên chịu đựng ,duy trì sự căng thẳng ở mức độ lớn những người có hệ thần kinh yếu (cường độ các quá trình hưng phấn và ức chế điều yếu) sẽ khó khăn hơn trong việc phát triển các yếu tố ý chí

Bản thân họat động thể thao là một môi trường để rèn luện ý chí , nhiều phẩm chất ý chí được hình thành trong quá trình tập luyện và thi đấu thể thao Tuy nhiên như vậy vẫn chưa đủ để vận động viên có được những phẩm chất ý chí phát triển ở mức cần thiết Vì vậy phát triển ý chí là một trong những nhiệm vụ quan trọng của huấn luyện tâm lý nói riêng và huấn luyện thể thao nói chung

Sự chuẩn bị ý chí có liên quan chặt chẽ với huấn luyện thể lực và các mặt huấn luện khác cũng như các mặt huấn luyện khác , rèn luyện ý chí cũng chia thành rèn luyện ý chí chung và rèn luyện ý chí chuyên môn

Sự rèn luyện ý chí chung được thực hiện thông qua khắc phục những khó khăn có đặc tính chung nhất trong họat động , lao động học tập , học tập ở gia đình và ngòai xã hội

Còn sự rèn luyện ý chí chuyên môn được thực hiện khi vận động viên phải khắc phục những khó khăn , trở ngại trong quá trình tham gia tập luyện và thi đấu một môn thể thao nào đó

Giữa hai mặt này của phẩm chất ý chí có mối quan hệ chặt chẽ với nhau Sự chuẩn bị ý chí chung là cơ sở để phát triển ý chí chuyên môn và ngược lại , ý chí chuyên môn hỗ trợ ý chí chung

III- Quy trình rèn luyện ý chí cho vận động viên

1-Tìm hiểu vận động viên:

- Vận động viên thuộc nhóm chỉ số AQ cao ,trung bình,hay thấp

- Trong quá trình tập luyện có thể tìm hiểu thêm một số phẩm chất cơ bản của ý chí

-Kết hợp hai vấn đề trên từ đó đưa ra quy trình rèn luyện ý chí

2-Giáo dục bồi dưỡng mục đích động cơ hành động.

-Huấn luyện viên cho các VĐV biết và hiểu rõ mục đích và nhiệm vụ tập

luyện tập cho ai tập có mục đích gì

-VD: Tập cho chính bản thân các VĐV,đạt giải có huy chương đươcï cộng điểm tốt nghiệp Màu cờ sắc áo cho trường, huyện ,tỉnh, đất nước

Từ đó HLV mới hướng nhiệm vụ cho VĐV Thái độ của VĐVđối với các khó khăn phải khắc phục có sự nỗ lực ý chí Sự nỗ lực ý chí sẽ cao hơn nếu VĐV có thái độ tốt với khó khăn muấn thể hiện khả năng của bản thân ,hào hứng tập luyện và thi đấu ,có khát vọng thành công

3-Bồi dưỡng cho VĐV lòng tin khi thực hiện các nhiệm vụ vận động.

-Làm cho vận động viên tin vào khả năng của chính bản thân mình và tin là mình sẽ khắc phục được những khó khăn trong quá trình tập luyện và thi đấu

4 -Một số phương pháp tập luyện

* Phương pháp lặp lại và tăng dần:

Điều quan trọng khi áp dụng các biện pháp giáo dục ý chí là sự lặp lại để

người tập thích nghi với khó khăn đó Nhưng khi khó đã trở nên quen thuộc và đã được thích nghi thí nó không còn giá trị giáo dục ý chí nữa Vì vậy mức độ khó khăn cần phải tăng lên Bắt đầu từ những khó khăn không đáng kể sau đó tăng dần cường độ khó khăn Lưu ý rằng chỉ có những khó khăn đáng kể và có thể khắc phục được thì mới có giá trị huấn luyện ý chí.cần phải có những bài tập đòi

hỏi sự căng thẳng về mặt cường độ , nhịp độ và thời gian đối với cơ bắp ,sự chú ý và cảm xúc

- Tăng cường sử dụng những bài tập rèn luyện khả năng chịu đựng khả năng nỗ lực ý chí kéo dài

- Đặt ra những khó khăn cho vận động viên giải quyết phải có kết quả -Giao thêm nhiệm vụ khi vận động viên bắt đầu mệt ,kéo dài thời gian thi đấu

-Sử dụng tập luyện ở những thời tiết không thụân lợi

- Tạo thêm những khó khăn ,phức tạp trong quá trình thực hiện bài tập với những độ khó khác nhau

- Sử dụng các thiết bị hỗ trợ với mục đích làm tăng thêm hoặc giảm nhẹ khó khăn cho vận động viên

- Đa dạng hóa các điều kiện tập luyện ,đặc biệt là gần với điều kiện thi đấu

- Tham gia thi đấu với các quy mô khác nhau.thi đấu có khán giả ,trọng tài

- Trang bi cho vận động viên những thủ pháp tự điều chỉnh tâm lý :tập tự sinh ,thư giãn ,điều hòa hô hấp ,tự ám thị

Đối với những vận động viên có những mặc cảm sự sợ hãi do chấn thương khi thực hiện bài tập nào đó ,có thể áp dụng các “bài tập bảo vệ” Những bài tập bảo vệ là những bài tập chuyên môn được giảm bớt yêu cầu ,sự giúp đỡ tích cực của huấn luyện khi thực hiện bài tập hoặc sử dụng các phương tiện bảo hiểm Những bài tập thuộc lọai này giúp vận động viên thực hiện một cách có hiệu quả bài tập và do đó lấy lại lòng tin vào khả năng của bản thân

-Các triết gia nói “cuộc đời luân gắn liền với đau khổ và thảm họa “ Tất cả mọi khó khăn và trở ngại đều là những cơ hội giúp chúng ta trưởng thành

- Người có chí chiến thủ quyết tâm vượt khó ,tinh thần lạc quan đều là

những thói quen có ý thức ,là những hành vi được hình thành trong quá trình học tập và rèn luyện

* Tạo tình huống :

Buộc vận động viên phải thể hiện những bài tập căng thẳng ý chí nhanh mạnh Chánh những động tác uể ỏai không những không phát triển được ý chí mà còn có tác dụng ngược lại

* Rèn luyện khả năng tập trung chú ý của VĐV.

Vận động viên tập luyện và thi đấu thử ,huấn luyện viên gây các tác nhân

ảnh hưởng làm chi phối hoặc làm gián đọan việc thực hiện động tác