PHÒNG GD&ĐT TAM DƯƠNG TRƯỜNG TIỂU HỌC VÂN HỘI HỒ SƠ ĐỀ NGHỊ CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN CẤP HUYỆN NĂM HỌC 2018-2019 Tên sáng kiến: Phương pháp dạy kĩ năng nói cho học sinh lớp 4 Tác giả sáng kiế
Trang 1
PHÒNG GD&ĐT TAM DƯƠNG
TRƯỜNG TIỂU HỌC VÂN HỘI
HỒ SƠ ĐỀ NGHỊ CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
CẤP HUYỆN NĂM HỌC 2018-2019
Tên sáng kiến: Phương pháp dạy kĩ năng nói cho học sinh lớp 4
Tác giả sáng kiến: Nguyễn Thị Thu Chức vụ: Giáo viên Tiếng Anh
Đơn vị: Trường Tiểu học Vân Hội, huyện Tam Dương, tỉnh
Vĩnh Phúc
HỒ SƠ GỒM CÓ:
1 Đơn đề nghị công nhận Sáng kiến cấp huyện ;
2 Báo cáo kết quả nghiên cứu, ứng dụng sáng kiến
3 Giấy chứng nhận Sáng kiến cấp trường;
Tam Dương, năm 2019
Trang 2CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
-ĐƠN ĐỀ NGHỊ CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN CẤP HUYỆN
Kính gửi: Hội đồng Sáng kiến huyện Tam Dương Tên tôi là: Nguyễn Thị Thu
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị: Trường Tiểu học Vân Hội- Tam Dương- Vĩnh Phúc
Điện thoại: 0385169277
Tôi làm đơn này trân trọng đề nghị Hội đồng Sáng kiến tỉnh Vĩnh Phúc xem xét và công nhận sáng kiến cấp tỉnh cho tôi đối với sáng kiến/các sáng kiến
đã được Hội đồng Sáng kiến cơ sở công nhận sau đây:
1 Tên sáng kiến: Phương pháp dạy kĩ năng nói cho học sinh lớp 4
(Có Báo cáo Báo cáo kết quả nghiên cứu, ứng dụng sáng kiến
và Giấy chứng nhận Sáng kiến cấp trường kèm theo)
Tôi xin cam đoan mọi thông tin nêu trong đơn là trung thực, đúng sự thật, không xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ của người khác và hoàn toàn chịu trách nhiệm về thông tin đã nêu trong đơn
Xác nhận của Thủ trưởng đơn vị
(hoặc Chính quyền địa phương)
(Ký tên, đóng dấu)
Phùng Đắc Vinh
Vân Hội, ngày 4 tháng 3 năm 2019
Người nộp đơn
(Ký tên, ghi rõ họ tên)
Nguyễn Thị Thu
Trang 3BÁO CÁO KẾT QUẢ
NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN
PHÒNG GD&ĐT TAM DƯƠNG
TRƯỜNG TIẾU HỌC VÂN HỘI
BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN
Tên sáng kiến: Phương pháp dạy kĩ năng nói cho học sinh lớp 4
Tác giả sáng kiến: Nguyễn Thi Thu
Tam Dương, năm 2019
Trang 4BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN
1 Lời giới thiệu
Như chúng ta đã biết ngoại ngữ rất quan trọng đối với chúng ta trong thời đại công nghiệp hóa-hiện đại hóa đặc biệt là trong thời kỳ hội nhập Nó được ví như chiếc chìa khóa giúp chúng ta mở mang tầm nhìn và có thể đi khắp mọi nơi trên thế giới, vươn tới mọi lĩnh vực trong cuộc sống mà ngôn ngữ chung cho toàn thế giới là tiếng Anh Đât nước ta ngày càng phát triển đỏi hỏi chúng ta phải nhanh chóng bắt kịp với những thay đổi những xu hướng chung của thời đại công nghệ thông tin Hiện nay, giáo dục tiểu học đang thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện cho học sinh nhằm phát triển nhân cách của con người đáp ứng với những yêu cầu của thời đại
Trong các môn học của chương trình tiểu học nó mang một nội dung cụ thể nhằm hình thành nhân cách, phát triển trí tuệ của học sinh một cách toàn diện Đối với bộ môn Tiếng Anh góp phần không nhỏ phát triển trí tuệ và năng lực tư duy, sự hiểu biết xã hội của học sinh Bởi vậy việc đưa chương trình Tiếng Anh vào dạy trong chương trình tiểu học đã được thực hiện trong nhiều năm qua để tạo nền tảng cho học sinh nắm bắt với xu thế của thời đại trong thời gian đến và tạo đà phát triển cho các em sau này Hầu hết trẻ em trên cả nước từ thành thị đến nông thôn, phần lớn đều được làm quen với bộ môn Tiếng Anh từ rất sớm thông qua việc giảng dạy trong các trường phổ thông Bốn kỹ năng nghe, nói, đọc, viết được diễn ra một cách đồng thời trong quá trình dạy và học ngoại ngữ Đối với học sinh lớp 4 các em mới bước đầu làm quen với chương trình tiếng Anh nên các em còn hạn chế trong cách giao tiếp dù các em vẫn hiểu bài nắm được cấu trúc câu nhưng muốn diễn đạt ý còn ngại ngùng, lúng túng khi nói Để đáp ứng được yêu cầu học sinh phải sử dụng được ngữ liệu đã học vào hoạt động giao tiếp một cách hiệu quả Qua nhiều năm giảng dạy tiếng Anh và trích lũy kinh nghiệm của bản thân và đồng nghiệp tôi đã vận dụng một số phương pháp rèn kỹ năng nói cho học sinh lớp 4 nhằm tạo cho các em hứng thú và tự tin trong giao tiếp
2 Tên sáng kiến
Phương pháp dạy kỹ năng nói cho học sinh lớp 4.
3 Tác giả sáng kiến
- Họ và tên: Nguyễn Thị Thu
Địa chỉ tác giả sáng kiến: Trường Tiểu học Vân Hội – Tam Dương -Vĩnh Phúc
- Số điện thoại: 0385169277
Trang 54 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến
Nhà giáo : Nguyễn Thị Thu- Trường Tiểu học Vân hội, xã Vân Hội, huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc
5 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến
- Sáng kiến được áp dụng trực tiếp vào các tiết giới thiệu từ vựng, các kỹ
năng nghe, nói, đọc, viết, các trò chơi, bài hát bằng Tiếng Anh
- Đối tượng nghiên cứu: Học sinh Trường Tiểu học Vân hội huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc trong năm học 2018- 2019
6 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử
Ngày 15 tháng 9 năm 2017
7 Mô tả bản chất của sáng kiến
7.1 Nội dung của sáng kiến:
Ngày nay việc học ngoại ngữ rất phong phú và đang dạng song bất kỳ đối tượng và hình thức nào thì việc học tiếng Anh theo 4 kỹ năng : nghe, nói, đọc, viết Trong mỗi đơn vị bài học cụ thể thì 4 kỹ năng nghe, nói, đọc, viết đều được rèn luyện phát triển nhằm mục đích giúp học sinh nói tiếng Anh tốt
Và học sinh có đủ tự tin nói Tiếng Anh trong đời sống hằng ngày không? Câu hỏi này chắc chắn giáo viên nào cũng luôn đặt trong đầu và tìm tòi nghiên cứu câu trả lời cho phù hợp và mục đích cuối cùng của người học cũng như người dạy là tiến tới khả năng giao tiếp tốt
7.1.1 Tạo môi trường giao tiếp, không khí thoải mái cho các em.
Việc tạo môi trường giao tiếp, không khí thoải mái cho các em là hết sức cần thiết, là yếu tố rất quan trọng giúp cho hoạt động giao tiếp được tiến hành thuận lợi và đạt kết quả cao Học sinh tiểu học còn nhỏ, khả năng giao tiếp còn hạn chế, các em thường e ngại rụt rè Mặt khác với vốn tiếng Anh còn ít, các kĩ năng ngôn ngữ còn hạn chế nên các em càng không tự tin khi nói, các em sợ nói sai, sợ bị các bạn chê cười đẫn đến việc các em lười nói, không chủ động nói Vì thế giáo viên cần tạo môi trường ngoại ngữ cho các em bằng cách khuyến khích các em dung những lời chào hỏi, những câu đối thoại đơn giản, câu lệnh không chỉ trong tiết hoc tiếng Anh mà còn ở những thời điểm khác, ở những nơi khác Việc làm này giúp các em tự tạo thói quen nói và môi trường nói thật tự nhiên
Và khi vào các tiết học tiếng Anh các em mới cảm thấy bình thường, thoải mái
và tự tin hơn Ngoài ra trong khi luyện nói giáo viên cần tạo không khí thật thoải mái, vui vẻ, không nặng nề, luôn động viên, khuyến khích các em Giáo viên cũng nên kiên trì, không quá kì vọng vào việc các em có thể nói tốt như mong muốn Các em cần có quá trình rèn luyện, tích lũy kiến thức, củng cố và phát triển kĩ năng, dần dần các em mới có thể nói tốt và hoàn thành tốt nhiệm vụ của bài học, và đạt được kì vọng của giáo viên cũng như bản thân các em
Trang 67.1.2 Tổ chức, sắp xếp, phân loại các hoạt động nói trong lớp.
Các bài tập rèn luyện nói thường được sắp xếp theo nhiều mức độ: từ những bài tập được kiểm soát chặt chẽ đến những bài tập ít được kiểm soát hơn
và đến giai đoạn nói tự do
Các hoạt động nói trong lớp nên được tổ chức và sắp xếp như sau:
- Rèn luyện cấu trúc ngữ pháp
- Hành động lời nói
- Tham gia
- Quan sát
a) Rèn luyện cấu trúc ngữ pháp.
Mặc dù các kĩ thuật rèn luyện nói qua các cấu trúc ngữ pháp như: “lặp lại”, “thay thế” hay bị phê phán là máy móc, thiếu tính giao tiếp nhưng theo tôi chúng ta không thể phủ nhận những giá trị thực tế do các kĩ thuật này đem lại trong việc giúp học sinh nói chính xác và trôi chảy các cấu trúc ngữ pháp được rèn luyện khi dạy bài nói
Để giúp học sinh rèn luyện có hiệu quả, giáo viên không nên xem các kĩ thuật rèn luyện lặp lại hay thay thế là phần chính của bài tập nói Tôi cho rằng việc cho học sinh thực tập lặp lại hay thay thế chỉ được xem như hoạt động ban đầu nhằm cung cấp ngữ liệu đầu vào giúp học sinh có dữ kiện ngô ngữ chuẩn xác để
có thể tiếp đó tiến hành các hoạt động mang tính giao tiếp Việc rèn luyện nói phải được đặt vào tình huống có ý nghĩa thực sự và rất thú vị, có thể đáp ứng một số yêu cầu của phương pháp giao tiếp
Bài tập “Structured interview” là một ví dụ của sự điều chỉnh vừa nêu Trong bài tập này, học sinh phỏng vấn lẫn nhau, sử dụng các cấu trúc ngữ pháp đã học, nhưng các em trả lời với những thông tin có thật mà đồng thời vẫn lặp lại và thay thế các dữ kiện để củng cố cấu trúc ngữ pháp đã học
Ví dụ: Với chủ đề bài học là “Food and drink”, ngữ liệu cần rèn luyện là
mẫu: “Do you want + N ?”, học sinh ngoài việc thực hành theo tranh trong sách giáo khoa còn có thể phỏng vấn nhau về đồ ăn hay đồ uống mình muốn
A: Do you want cake, B?
B: Yes, I do What about you, C?
C: No, I don’t I want milk Do you want chicken, D?
D: Yes, I do
Một vài trò chơi về ngôn ngữ cũng có thể góp phần tạo nên các bài tập có kiểm soát Trong khi hướng dẫn các em chơi các trò chơi ngôn ngữ giáo viên cũng nên nói để làm mẫu cho học sinh lặp lại hoặc viết mẫu câu lên bảng Tôi lấy một vài ví dụ về trò chơi ngôn ngữ
Ví dụ 1: trò chơi ghép tranh với lời nói
Để rèn được mẫu câu tả người (Unit 14, Tiếng Anh 4), giáo viên chuẩn bị tranh và học sinh viết những câu miêu tả người, sau đó lên bảng ghép với tranh phù hợp Một học sinh nói và một học sinh khác ghép Trò chơi này có thể kết hợp các kĩ năng nghe, nói, đọc, viết
Ở trình độ cao hơn, nội dung các bức tranh có thể cosnhieeuf điểm giống nhau hơn để học sinh phải suy luận nhiều hơn khi ghép tranh và lời
Ví dụ 2: Guessing game
Trang 7Khi rèn các mẫu câu về các hoạt động đang diễn ra (Unit 14, Tiếng Anh 4), học sinh sẽ đặt câu hỏi Yes/ No để đoán người trong tranh đang làm gì
A: Is he fishing?
B: No
A: Is he running?
B: No
A: Is he coloring?
B: Yes He is running
Một vài trò chơi ngôn ngữ khác có thể dung để luyện nói như: Beanbag circle, Find your partner, Walk and talk ……
b) Hành động lời nói.
Trong các hoạt động thể hiện hành động lời nói, học sinh có chuẩn bị trước và chuyển thông tin đến người khác Giáo viên và học sinh cả lớp sẽ có hình thức phản hồi bằng cách hỏi – đáp hoặc đánh giá Theo tôi việc đánh giá của các bạn cùng lớp có tác dụng tốt vì:
+ Học sinh cùng lớp có thái đọ tham gia và đóng góp tích cực qua việc đặt câu hỏi, nhận xét và đánh giá hoạt động nói đã thực hiện chứ không chỉ thụ động ngồi nghe
+ Việc đánh giá giúp học sinh tự tin hơn về khả năng đánh giá ngôn ngữ
do người khác sử dụng
+ Bản thân việc đánh giá là một cơ hội giúp cho việc giao tiếp bằng lời nói trong lớp trở nên chân thực hơn, cập nhật hơn và có tầm quan trọng đáng kể đối với người đưa ra nhận xét
Một trong những kĩ thuật giúp học sinh đánh giá việc nói trước lớp của bạn là giáo viên có thể chỉ định trước học sinh chịu trách nhiệm về việc đánh giá Học sinh sẽ nêu nhận xét để thể hiện khả năng nghe, nói của họ, thậm chí cả
sự tập trung của họ Những học sinh khác sẽ được đưa ra ý kiến của mính sau đó
c) Tham gia.
Các hoạt động này thể hiện sự tham gia của học sinh trong những khung cảnh hoàn toàn tự nhiên Học sinh được nói, hỏi, trả lời trong tình huống giao tiếp có ý nghĩa Giáo viên có thể sử dụng một số kĩ thuật đánh giá đã nêu ở trên
để vừa đánh giá được kết quả công việc của học sinh vừa tạo cơ hội cho HS rèn nói
d) Quan sát.
Trong các hoạt động này, học sinh quan sát hay ghi lại các câu nói hoặc
cử chỉ trong khi giữa hai hay nhiều người nói Loại bài tập này rất có ích trong việc xây dựng cho học sinh sự quan tâm thưởng thức ngôn ngữ Ngoài ra do không tham gia trực tiếp vào hoạt động hội thoại, học sinh sẽ có cơ hội tập trung vào bài nói mà không lo sợ là mình sẽ nói sai
Trang 87.1.3 Tổ chức, tiến hành tốt các giai đoạn thực hành nói.
Trong thực hành giảng dạy có thể chia việc dạy nói trong lớp thành các giai đoạn như sau:
- Thiết lập tình huống có ý nghĩa
- Giới thiệu ngữ liệu
- Thực hành
- Củng cố và nâng cao
Giáo viên giới thiệu đề tài và tổ chức cho học sinh tham gia hoạt động, gợi ý bằng tranh ảnh hoặc hình vẽ, có thể giới thiệu bằng tiếng Việt vì vốn kiến thức của các em HS tiểu học chưa nhiều tuy nhiên cũng cần tận dụng những câu nói đơn giản như các câu mệnh lệnh hoặc những câu hỏi theo bài học kết hợp với động tác, điệu bộ Nhìn chung, lúc đầu học sinh còn ngơ ngác nhưng dần dần qua các tiết các em cũng đều hiểu và làm theo đúng mệnh lệnh của giáo viên Sau khi các em đã học được mẫu câu mới thì chúng ta nên sử dụng thường xuyên trong lớp học để các em có điều kiện phản xạ tốt như những câu hỏi về bản thân What’s your name ? , How are you ? ; những câu hỏi về đồ vật, sử dụng các đồ vật thật có trong lớp học (bàn, ghế, thước, vở ) như các mẫu câu : What’s this ? , What are these ?
-Tập cho học sinh không nên hiểu ngầm Tiếng Việt rồi mới dịch sang
7.1.4 Giới thiệu ngữ liệu.
Trong quá trình giao tiếp bằng tiếng Anh muốn người khác hiểu nội dung mình nói gì học sinh cần phải phát âm từ và câu một cách rõ ràng Vì vậy khi giới thiệu ngữ liệu, mẫu câu giáo viên cần phải đọc chuẩn về cả ngữ âm, ngữ điệu có trọng âm để các em bắt chước vì đây là yếu tố cơ bản trong việc dạy nghe-nói Tất nhiên không thể chuẩn như người bản xứ nói Tiếng Anh nhưng để
có một kết quả phát âm chuẩn xác nhất thi chúng ta nên chịu khó nghe băng đĩa của người bản địa Giáo viên nên kiên trì luyện phát âm cho học sinh để tạo cho các em có thói quen phát âm đúng và phải phát âm đúng Bởi lẽ, các em mới bước đầu học Tiếng Anh nhưng phát âm không đúng sẽ thành thói quen ảnh hưởng không tốt trong quá trình học và giao tiếp sau này
- Cần chú ý luyện tập cho hs phát âm có các âm cuối như : bag /bæg/,
book /buk/
- Tập cho học sinh có thói quen đọc nối
Ví dụ : stand-up /’stænd^p/ , look-at /lukæt/
Trang 9It’s a pencil /itsəpensl/
It is a desk /itizədesk/
- Đối với hình thức số nhiều cần luyện tập cho học sinh cách phát âm trong việc nhấn mạnh đuôi số nhiều :
+ Phát âm /s/ đứng sau phụ âm vô thanh /t/, /p/, /k/, /s/, /f/, /θ/
Ví dụ : cassettes, books,
+ Phát âm là /z/ khi đứng sau nguyên âm hoặc phụ âm hữu thanh /b/, /d/, /g/, /v/, /ð/, /m/, /n/, /Ŋ/, /l/, /r/
Ví dụ : crayons, tables, markers
+ Phát âm là /iz/ khi đứng sau những phụ âm rít cụ thể các phụ âm như : /z/, /s/, /ʤ/, / tʃ /, / ʃ /, /ʓ/
Ví dụ : pencil cases, oranges, nurses
7.1.5 Rèn cho học sinh sử dụng ngữ điệu :
Ngữ điệu (Intonation) được hiểu đơn giản là sự lên và xuống của giọng nói Người nghe có thể hiểu nhầm hoặc hiểu sai hoàn toàn ý của người nói nếu như người nói sử dụng sai ngữ điệu, bởi ngữ điệu được so sánh như là hồn của câu
*Ngữ điệu xuống được thể hiện bằng cách hạ âm điệu giọng nói xuống
thấp ở trong các trường hợp sau:
- Dùng trong câu chào hỏi:
Good morning! ↓
- Dùng trong câu đề nghị:
Come here! ↓
- Dùng trong câu hỏi bắt đầu bằng từ để hỏi (who, whose, whom, which,
what, when, where, why, và how)
What are these? ↓
Trang 10- Dùng trong yêu cầu hoặc mệnh lệnh: Open your book ↓
Ngữ điệu lên được thể hiện bằng cách tăng âm điệu giọng nói lên cao ở trong các trường hợp sau:
- Dùng trong các câu hỏi nghi vấn “có…không”
Is this a book ?↑
- Dùng trong câu xác định nhưng hàm ý câu hỏi:
You are Mai? ↑
7.1.6 Các loại hình thức luyện tập được sử dụng cho việc phát triển kỹ năng nói:
a) Yes/No question : Câu hỏi đoán thông tin
+ Giáo viên đưa ra tiêu đề để học sinh luyện tập
+ Giáo viên cung cấp một số từ gợi ý, kiến thức nền, giáo viên làm mẫu rồi cho học sinh nói tự do
Hình thức này áp dụng khi dạy các tiết dạy “Free talk”
Luyện cách hỏi đoán về đồ vật
b) Ask and answer : đặt câu hỏi và trả lời
+ Học sinh có thể tự thực hành theo cặp
+ Nếu thực hành theo nhóm thì nhóm trưởng đặt một số câu hỏi, các thành viên khác của nhóm có nhiệm vụ trả lời
+ Giáo viên có thể tổ chức như một cuộc thi : Các câu trả lời được tính điểm dựa trên độ chính xác về ngôn ngữ, cũng như các thông tin
Bài tập này được áp dụng khi dạy các tiết “Point and say”
Luyện cách và trả lời về đồ vật, hỏi về nghề nghiệp ………
7.1.7 Các bước luyện nói cho học sinh
Tùy theo mỗi bài học mà chúng ta áp dụng phương pháp dạy học khác nhau Về cơ bản trong quá trình luyện nói phải tuân thủ theo các qui trình sau :
a) Chuẩn bị nói (Pre-Speaking)