luận vănnâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên trường đại học công nghệ thông tin và truyền thông

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH BÙI THỊ NGỌC CHÂU NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ THÔNG TIN VÀ TRUYỀN THÔNG THUỘC ĐẠ

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH

BÙI THỊ NGỌC CHÂU

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC

CÔNG NGHỆ THÔNG TIN VÀ TRUYỀN THÔNG

THUỘC ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

THÁI NGUYÊN - 2017

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH

BÙI THỊ NGỌC CHÂU

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC

CÔNG NGHỆ THÔNG TIN VÀ TRUYỀN THÔNG

THUỘC ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

Chuyên ngành: Quản lý kinh tế

Mã số: 60.34.04.10

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

Người hướng dẫn khoa học: GS TS Mai Ngọc Cường

THÁI NGUYÊN - 2017

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan rằng số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn là hoàn toàn trung thực và chưa hề được sử dụng để bảo vệ một học vị nào Mọi

sự giúp đỡ cho việc hoàn thành luận văn đã được ghi trong lời cảm ơn Các thông tin và tài liệu trình bày trong luận văn đã được ghi rõ nguồn gốc

Thái Nguyên, tháng 3 năm 2017

Tác giả luận văn

Bùi Thị Ngọc Châu

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình học tập và thực hiện đề tài “Nâng cao chất lượng đội ngũ

giảng viên Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông thuộc Đại học Thái Nguyên”, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, giúp đỡ, động viên tận tình

của nhiều cá nhân và tập thể Tôi xin được bày tỏ sự cảm ơn sâu sắc nhất tới tất cả các cá nhân và tập thể đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong học tập và nghiên cứu

Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu Nhà trường, Phòng Đào tạo, các Khoa, các Phòng của Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh - Đại học Thái Nguyên, đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi về mọi mặt trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn này

Tôi xin trân trọng cảm ơn sự giúp đỡ tận tình của Giáo viên hướng dẫn

GS TS Mai Ngọc Cường

Tôi xin cảm ơn sự giúp đỡ, đóng góp nhiều ý kiến quý báu của các nhà khoa học, các Thầy, Cô giáo trong Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh

- Đại học Thái Nguyên

Trong quá trình thực hiện đề tài, tôi còn nhận được sự giúp đỡ và cộng tác của các đồng chí đồng nghiệp cùng cơ quan nơi tôi công tác Tôi xin chân thành cảm ơn các cán bộ giảng viên Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông thuộc Đại học Thái Nguyên Tôi xin cảm ơn sự động viên, giúp đỡ của bạn bè, gia đình và đồng nghiệp đã giúp tôi thực hiện luận văn này

Tôi xin bày tỏ sự cảm ơn sâu sắc đối với sự giúp đỡ quý báu đó!

Thái Nguyên, tháng 3 năm 2017

Tác giả luận văn

Bùi Thị Ngọc Châu

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC VIẾT TĂT viii

DANH MỤC CÁC BẢNG ix

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ x

MỞ ĐẦU 1

1 Sự cần thiết của đề tài 1

2 Tổng quan nghiên cứu 2

3 Mục tiêu nghiên cứu 3

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4

5 Những đóng góp mới của Luận văn 4

6 Kết cấu của luận văn 5

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN CỦA CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC 6

1.1 Chất lượng đội ngũ giảng viên và tầm quan trọng của việc nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên các trường đại học 6

1.1.1 Chất lượng giảng viên các trường đại học 6

1.1.2 Tầm quan trọng của việc nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên của các trường đại học 10

1.2 Các yếu tố cấu thành và nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng đội ngũ giảng viên 11

1.2.1 Các yếu tố cấu thành chất lượng giảng viên đại học 11

1.2.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng đội ngũ giảng viên 18

1.3 Kinh nghiệm nâng cao chất lượng giảng viên của một số trường đại học và bài học cho Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền

thông thuộc Đại học Thái Nguyên 20

1.3.1 Kinh nghiệm của một số nước về nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên đại học 20

1.3.2 Bài học cho Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông thuộc Đại học Thái Nguyên 22

Chương 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 23

2.1 Các câu hỏi đặt ra để đề tài giải quyết 23

2.2 Phương pháp nghiên cứu 23

2.2.1 Khung phân tích của luận văn 23

2.2.2 Phương pháp chọn điểm nghiên cứu 24

2.2.3 Phương pháp thu thập thông tin 24

2.2.4 Phương pháp tổng hợp thông tin 26

2.2.5 Phương pháp phân tích thông tin 26

2.3 Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu 27

2.3.1 Chỉ tiêu nghiên cứu về chất lượng giảng viên trường đại học bao gồm các nội dung sau 27

2.3.2 Về chỉ tiêu đánh giá nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng: 28

Chương 3 THỰC TRẠNG NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ THÔNG TIN VÀ TRUYỀN THÔNG THUỘC ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN 30

3.1 Khái quát về Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông thuộc Đại học Thái Nguyên 30

3.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển của Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông thuộc Đại học Thái Nguyên 30

3.1.2 Chức năng, nhiệm vụ của Trường Đại học Công nghệ Thông tin

và Truyền thông thuộc Đại học Thái Nguyên 32 3.1.3 Cơ sở vật chất và sản phẩm đào tạo của Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông thuộc Đại học Thái Nguyên 37 3.1.4 Số lượng và độ tuổi của ĐNGV trường ĐHCNTT&TT thuộc ĐHTN 39 3.2 Thực trạng đội ngũ giảng viên Trường Đại học Công nghệ Thông tin

và Truyền thông thuộc Đại học Thái Nguyên 45 3.2.1 Thực trạng năng lực chuyên môn và kỹ năng nghề nghiệp của đội ngũ giảng viên Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông thuộc Đại học Thái Nguyên 45 3.2.2 Phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp của đội ngũ giảng viên Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông thuộc Đại học Thái Nguyên 66 3.2.3 Về sức khỏe của đội ngũ giảng viên Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông thuộc Đại học Thái Nguyên 75 3.3 Đánh giá chung về thực trạng nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông thuộc Đại học Thái Nguyên 76 3.3.1 Những thành tựu và hạn chế về nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông thuộc Đại học Thái Nguyên 76 3.3.2 Nguyên nhân hạn chế 77

Chương 4 PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT

LƯỢNG ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN 92

4.1 Phương hướng nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông thuộc Đại học Thái

Nguyên 92

4.1.1 Cơ hội thách thức đối với việc nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông thuộc Đại học Thái Nguyên 92

4.1.2 Mục tiêu phát triển của Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông thuộc Đại học Thái Nguyên 93

4.1.3 Phương hướng nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông thuộc Đại học Thái Nguyên 94

4.2 Giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông thuộc Đại học Thái Nguyên 95

4.2.1 Nhóm giải pháp về đổi mới công tác tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng sử dụng đãi ngộ của Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông thuộc Đại học Thái Nguyên 95

4.2.2 Nhóm giải pháp về chế độ đãi ngộ của Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông thuộc Đại học Thái Nguyên 99

4.2.3 Nhóm giải pháp về tăng cường quản lý xây dựng cơ sở vật chất, tạo môi trường để giảng viên nâng cao chất lượng 99

4.2.4 Nhóm giải pháp tăng cường sự phấn đấu vươn lên của giảng viên 102 4.3 Kiến nghị với nhà nước và Đại học Thái Nguyên 102

4.3.1 Nhóm kiến nghị với nhà nước về hoàn thiện cơ chế chính sách đối với giảng viên đại học khối kỹ thuật 102

4.3.2 Nhóm kiến nghị với Đại học Thái Nguyên 103

KẾT LUẬN 104

TÀI LIỆU THAM KHẢO 106

PHỤ LỤC 108

DANH MỤC VIẾT TĂT

NCKH : Nghiên cứu khoa học

PGS, GS : Phó giáo sư, giáo sư

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 3.1 Nhân sự của trường qua các năm học 39

Bảng 3.2 Cơ cấu giảng viên theo giới tính của trường 41

Bảng 3.3 Cơ cấu độ tuổi của đội ngũ giảng viên của trường 42

Bảng 3.4 Cơ cấu học hàm học vị của nhà trường 45

Bảng 3.5 Năng lực chuyên môn nghiệp vụ của đội ngũ giảng viên 46

Bảng 3.6 Trình độ ngoại ngữ của giảng viên của trường 51

Bảng 3.7 Trình độ tin học của giảng viên của trường 51

Bảng 3.8 Đánh giá của sinh viên về việc thực hiện nhiệm vụ giảng dạycủa đội ngũ giảng viên 55

Bảng 3.9 Xây dựng ngân hàng đề thi năm học 2015 - 2016 57

Bảng 3.10 Trình độ lý luận của các giảng viên Trường Đại họcCông nghệ Thông tin và Truyền thông thuộc Đại học Thái Nguyên 67

Bảng 3.11 Tình hình thực hiện đường lối chính sách của Đảng,pháp luật của nhà nước của nhà trường 68

Bảng 3.12 Thực trạng về phẩm chất chính trị của giảng viên 69

Bảng 3.13 Thực trạng về đạo đức nghề nghiệp, lối sống, tác phongcủa giảng viên nhà trường 72

Bảng 3.14 Thống kê sức khỏe của giảng viên nhà trường 75

Bảng 3.15 Đánh giá chính sách của nhà nướcđối với việc nâng cao chất lượng giảng viên 78

Bảng 3.16 Công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ giảng viêncủa nhà trường 82 Bảng 3.17 Đánh giá về chính sách lương, thưởng và các chế độ phúc lợi của trường 84

Bảng 3.18 Đánh giá về môi trường làm việc của trường 88

Bảng 3.19 Đầu tư cơ sở vật chất của trường 90

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ

Sơ đồ 2.1 Khung phân tích của luận văn 23

Biểu đồ 3.1 Nhân sự của trường qua các năm học 40 Biểu đồ 3.2 Cơ cấu giảng viên theo giới tính của trường 42

MỞ ĐẦU

1 Sự cần thiết của đề tài

Sau 30 năm phát triển, đất nước ta đã đạt được những thành tựu quan trọng về chính trị, xã hội và cơ cấu kinh tế có sự chuyển dịch theo hướng

công nghiệp hóa hiện đại hóa nhằm mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, xã hội

công bằng, dân chủ, văn minh” Để đạt được mục tiêu đó Đảng và Nhà nước

đã chỉ rõ: Phát triển nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo, chất lượng nguồn nhân lực, khoa học, công nghệ và kinh tế tri thức Vì vậy, giáo dục, đào tạo đã được coi là quốc sách, hàng đầu, một trong những động lực quan trọng, góp phần thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hiện đại hóa đất nước, một điều kiện cần thiết để phát huy nguồn lực, yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, góp phần phát triển đất nước một cách bền vững Một trong những vấn đề đặt ra đối với Việt Nam là chất lượng nguồn nhân lực không được cải tiến, khó cạnh tranh với các nước trên thế giới Mặc dù, phát triển nguồn nhân lực từ lâu đã

là trọng tâm trong chính sách phát triển của Đảng và Nhà Nước

Thái Nguyên là tỉnh đứng thứ 3 về đào tạo giáo dục sau thủ đô Hà Nội

và thành phố Hồ Chí Minh Thái Nguyên là cái nôi đào tạo nguồn nhân lực với nhiều trường đại học, cao đẳng, trung cấp đủ các ngành nghề đáp ứng nhu cầu nhân lực trong và ngoài tỉnh Đặc biệt, quy mô đào tạo của các trường đại học trên địa bàn tỉnh đang ngày càng mở rộng nhằm đáp ứng được nhu cầu của xã hội trong khi số lượng và chất lượng các cơ sở đào tạo phần lớn chưa đáp ứng được yêu cầu của người học Bên cạnh đó, lực lượng giảng viên còn hạn chế cả về số lượng và chất lượng đồng thời chất lượng đầu vào của sinh viên còn thấp nên vấn đề đặt ra là làm thế nào để tạo ra được nguồn nhân lực chất lượng đáp ứng được nhu cầu của xã hội là yêu cầu của các trường đại học trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên hiện nay

Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông thuộc Đại học Thái Nguyên thành lập năm 2011, tiền thân là khoa công nghệ thông tin thuộc Đại học Thái Nguyên Trong những năm qua, Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông thuộc Đại học Thái Nguyên đã không ngừng nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên về nhiều mặt Tuy nhiên, cho đến nay đội ngũ giảng viên của trường còn nhiều bất cập, vừa thừa vừa thiếu, không đồng

bộ về cơ cấu chưa hợp lý về trình độ chuyên môn Công tác quy hoạch và phát triển đội ngũ giảng viên còn hạn chế về tầm chiến lược, chưa thật sự đáp ứng được yêu cầu đổi mới của trường trong bối cảnh hiện nay Trong bối cảnh

xã hội có nhiều thay đổi, đội ngũ giảng viên là nguồn lực quan trọng quyết định khả năng tồn tại và khả năng cạnh tranh của mỗi trường học trong nền kinh tế thị trường, việc nâng cao trình độ chuyên môn đó là vấn đề sống còn đối với mỗi trường bởi khoa học kỹ thuật dù có hiện đại đến đâu nhưng nếu không có con người có trình độ, có đủ khả năng khai thác các nguồn lực đó thì khó có khả năng có thể đạt được sự phát triển như mong muốn Chính vì

vậy, đề tài này em tập trung nghiên cứu về vấn đề “Nâng cao chất lượng đội

ngũ giảng viên Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông thuộc Đại học Thái Nguyên”

2 Tổng quan nghiên cứu

Đến nay đã có một số công trình nghiên cứu có liên quan đến chất lượng cán bộ giảng viên Có thể nêu lên một số công trình sau đây

Công trình Nâng cao chất lượng giảng viên tại Trường Bồi dưỡng cán bộ

ngân hàng Luận văn thạc sỹ, do Phạm Vũ Linh thực hiện tại Trường Đại học

Kinh tế quốc dân năm 2014

Công trình “Giải pháp nâng cao chất lượng bồi dưỡng và huấn luyện

đội ngũ cán bộ ngân hàng nhà nước đến năm 2020” là đề tài nghiên cứu cấp

ngành NHNN Việt Nam do Ngô Chung và cộng sự thực hiện năm 2012

Công trình Nâng cao chất lượng đào tạo nghề bằng biện pháp tăng

cường sự liên kết giữa dạy nghề với Doanh nghiệp, Luận văn thạc sỹ, do Vũ

Thị Phương Oanh thực hiện tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội năm 2008

Công trình Hoàn thiện công tác đào tạo và phát triển đội ngũ giảng

viên tại Trường Đại học Xã hội Nhân văn - Đại học Quốc Gia, là luận văn

thạc sỹ, do Trương Thu Hà thực hiện tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân,

Hà Nội năm 2006

Công trình Những giải pháp chủ yếu nâng cao chất lượng đào tạo nghề

Việt Nam đến năm 2010, Luận văn thạc sỹ, Lê Nho Luyện thực hiện tại

Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội năm 2004

Công trình Hoàn thiện hệ thống quản lý chất lượng nhằm nâng cao

chất lượng đào tạo Đại học tại Việt Nam, là luận văn thạc sỹ do Hoàng Mạnh

Dũng thực hiện tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội năm 2002

Công trình “Cơ sở khoa học của ĐT,BD cán bộ, công chức hành chính

theo nhu cầu của công việc” là đề tài Bộ Nội vụ do Nguyễn Ngọc Vân thực hiện

Nhìn chung các công trình nghiên cứu đã đề cập đến các khía cạnh khác nhau về chất lượng nhân lực, chất lượng giảng viên, những yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng đội ngũ giảng viên Tuy nhiên chưa có một công trình nào nghiên cứu đến chất lượng giảng viên các trường khối kỹ thuật với những nét đặc thù của nó

3 Mục tiêu nghiên cứu

3.1 Mục tiêu chung: trên cơ sở thực trạng chất lượng đội ngũ giảng viên

Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông thuộc Đại học Thái Nguyên hiện nay, đề xuất phương hướng, quan điểm và giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên đến năm 2020

Đề xuất phương hướng, quan điểm và giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên của Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông thuộc Đại học Thái Nguyên đến năm 2020

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Luận văn tập trung nghiên cứu chất lượng đội ngũ giảng viên khối các trường kỹ thuật trên các khía cạnh về năng lực chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp, phẩm chất chính trị và đạo đức nghề nghiệp dưới tác động của các chính sánh của nhà nước, công tác đào tạo, bồi dưỡng kiến thức, chế độ chính sách, tổ chức quản lý của nhà trường và sự phấn đấu rèn luyện của bản thân giảng viên

* Về phạm vi không gian: Đề tài nghiên cứu đi sâu nghiên cứu đội ngũ giảng viên của Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông thuộc Đại học Thái Nguyên

* Về phạm vi thời gian: Đề tài nghiên cứu từ năm 2013 - 2016 và kiến nghị cho các năm tiếp theo

5 Những đóng góp mới của Luận văn

Về mặt lý luận, luận văn góp phần làm rõ một số vấn đề lý luận và

thực tiễn chất lượng đội ngũ giảng viên tại các trường Đại học khối kỹ thuật trên cơ sở làm rõ khái niệm, đặc điểm chất lượng giảng viên các trường đại học khối kỹ thuật, nội dung và các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng giảng viên và các tiêu chí đánh giá

Về thực tiễn, từ hiện trạng chất lượng đội ngũ giảng viên Trường Đại

học Công nghệ Thông tin và Truyền thông thuộc Đại học Thái Nguyên hiện nay, luận văn đề xuất phương hướng và những giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên của Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông thuộc Đại học Thái Nguyên

6 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục và tài liệu tham khảo, luận văn

có kết cấu gồm 4 chương sau:

Chương 1: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên của các trường đại học khối kỹ thuật

Chương 2: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3: Thực trạng nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông thuộc Đại học Thái Nguyên

Chương 4: Phương hướng và giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông thuộc Đại học Thái Nguyên

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

VỀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN

CỦA CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC

1.1 Chất lượng đội ngũ giảng viên và tầm quan trọng của việc nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên các trường đại học

1.1.1 Chất lượng giảng viên các trường đại học

1.1.1.1 Khái niệm chất lượng

Chất lượng luôn là vấn đề quan trọng nhất của tất cả các trường đại học

và việc phấn đấu nâng cao chất lượng bao giờ cũng được xem là nhiệm vụ quan trọng nhất của bất kỳ cơ sở đào tạo đại học nào Mặc dù có tầm quan trọng như vậy nhưng chất lượng vẫn là một khái niệm khó định nghĩa,, khó xác định, khó đo lường Chất lượng có một loạt định nghĩa trái ngược nhau và rất nhiều cuộc tranh luận xung quanh vấn đề này Về bản chất, khái niệm chất lượng là một khái niệm mang tính chất tương đối có nhiều quan điểm khác nhau Theo quan điểm chất lượng của Harvey và Green, (1993) cho rằng

Nhóm thứ nhất chất lượng là sự vượt trội: Khái niệm chất lượng là sự vượt trội coi chất lượng là một thứ đặc biệt Trong đó có ba biến thể đó là khái niệm truyền thống coi chất lượng là sự nổi trội, thứ hai là khái niệm coi chất lượng là xuất sắc và thứ ba là khái niệm coi chất lượng là sự đạt được một số tiêu chuẩn đặt trước [11, tr45]

Cách tiếp cận thức hai nhìn nhận chất lượng là sự hoàn hảo nhất quán Nó tập trung vào quá trình và đặt ra những đặc tính cụ thể nhằm đạt được một cách hoàn hảo Điều này được gói gọn trong hai châm ngôn có liên quan tương hỗ lẫn nhau đó là khiếm khuyết bằng không và làm mọi việc đúng ngay từ đầu [11, tr45]

Nhóm thứ ba chất lượng là sự phù hợp với mục tiêu với cách tiếp cận này cho rằng chất lượng chỉ có ý nghĩa trong mối liên hệ với mục tiêu Do vậy

nó được đánh giá về mức độ phù hợp với mục tiêu đến đâu Khái niệm này rất

xa lạ với ý tượng chất lượng là cái gì đó đặc biệt, nội trội, dành cho những sinh viên ưu tú hay khó đạt được Nó là một định nghĩa mang tính chức năng hơn là mang tính loại trừ Một sản phẩm được coi là đạt chất lượng nếu nó thực hiện mục tiêu mà nó đề ra Thay vì mang tính loại trừ, quan niệm này mang tính bao hàm trong đó mỗi sản phẩm hay dịch vụ có khả năng đạt được mục tiêu đều được coi là chất lượng [11, tr45]

Nhóm thứ tư: Chất lượng là sự đáng giá với đồng tiền Quan điểm này cân bằng chất lượng với giá trị, cụ thể là giá trị đồng tiền, “sản phẩm chất lượng với giá kinh tế” “chất lượng với mức giá bạn có thể trả” tất cả đều hàm

ý một đặc tính “tiêu chuẩn cao” với giá hạ Nó là một đối chọi với khẩu hiệu

“trả bao nhiêu nhận được bấy nhiêu” Ý tưởng chất lượng tương đương với cấp độ đặc tính và nó liên quan trực tiếp tới chi phí đưa chúng ta quay trở về khái niệm đã bị bỏ qua “chất lượng là sự vượt trội” Mặc dù chất lượng thường được quy ra giá trị đồng tiền, nó vẫn được đánh giá thông qua một số tiêu chí như tiêu chuẩn, cấp độ đặc thù hoặc tính đáng tin cậy Cốt lõi của khái niệm này là khái niệm trách nhiệm Các dịch vụ công cộng được mong đợi là có trách nhiệm đối với những người đầu tư và với khách hàng [11, tr45]

Nhóm thứ năm: Chất lượng là giá trị chuyển đổi theo quan điểm này chất lượng là giá trị chuyển đổi bắt nguồn từ khái niệm “thay đổi chất”, một thay đổi cơ bản về “hình thức” Băng tan ra thành nước và cuối cùng bốc hơi nếu trải qua một sự tăng nhiệt độ Trong khi sự tăng nhiệt độ có thể đo đếm được, sự chuyển đổi đòi hỏi một thay đổi về chất Khái niệm này cũng đặt ra vấn đề về tính phù hợp của khái niệm mang tính định hướng sản phẩm như là phù hợp với mục tiêu [11, tr46]

Tóm lại, chất lượng là một khái niệm triết học có nhiều cách định nghĩa khác nhau và ở mỗi cách nó phản ánh quan niệm cá nhân và xã hội khác nhau, không có một định nghĩa nào hoàn toàn đúng về chất lượng Rất khó có thể nói đến chất lượng là một khái niệm đơn nhất mà nó nên được định nghĩa theo một loạt các khái niệm chất lượng

1.1.1.2 Khái niệm chất lượng đội ngũ giảng viên

Đội ngũ giảng viên là một tập hợp những người làm nghề dạy học, giáo dục, được tổ chức thành một lực lượng, cùng chung một nhiệm vụ là thực hiện các mục tiêu giáo dục đã đề ra cho tập hợp đó Họ làm việc có kế hoạch

và gắn bó với nhau thông qua lợi ích về vật chất và tinh thần trong khuôn khổ quy định của pháp luật, thể chế xã hội Nói cách khác theo nghĩa hẹp, đội ngũ giảng viên là những thầy cô giáo những người làm nhiệm vụ giảng dạy và quản lý giáo dục trong các trường đại học, cao đẳng, bồi dưỡng cán bộ

Đội ngũ giảng viên là những thầy cô giáo những người làm nhiệm vụ giảng dạy và quản lý giáo dục trong các trường đại học [9, tr10]

Đội ngũ nhà giáo là những chuyên gia trong ngành giáo dục, họ nắm vững tri thức và hiểu biết dạy học và giáo dục như thế nào và có khả năng cống hiến toàn bộ tài năng và sức lực của họ cho giáo dục [9, tr 10]

Giảng viên đại học trước hết là một nhà giáo, vì thế chất lượng của đội ngũ giảng viên được đánh giá trước hết qua các tiêu chuẩn cơ bản của nhà giáo, bao gồm: Phẩm chất (đức) và năng lực (tài) là hai bộ phần tạo nên cấu trúc nhân cách của mỗi người thầy giáo Phẩm chất nhà giáo là thế giới quan của họ (hay nói cách khác là phẩm chất chính trị của nhà giáo), nền tảng định hướng thái độ, hành vi ứng xử của giáo viên Bên cạnh đó, phẩm chất đạo đức, nhân văn của người thầy giáo thể hiện qua lòng thương yêu con trẻ, thương yêu học trò Năng lực nhà giáo chính là năng lực sư phạm bao gồm: Năng lực chuyên môn, năng lực dạy học, năng lực tổ chức, năng lực thể hiện, năng lực giao tiếp, năng lực kiểm tra, đánh giá, năng lực giáo dục Ngoài các tiêu chí

đánh giá chất lượng thông qua những tiêu chuẩn chung của nhà giáo, xuất phát từ đặc thù về hoạt động giáo dục đại học, chất lượng của đội ngũ giảng viên đại học còn được xem xét thông qua khía cạnh cơ bản là chất lượng đào tạo nguồn nhân lực, năng lực và hiệu quả hoạt động khoa học, chất lượng các dịch vụ xã hội Có thể nói, chất lượng của đội ngũ giảng viên đại học chịu sự tác động của nhiều nhân tố khác nhau, từ chủ quan như năng lực, trình độ chuyên môn, phương pháp giảng dạy, kỹ năng sư phạm, phẩm chất đạo đức, ý chí phấn đấu vươn lên của từng cá nhân cho đến các điều kiện, yếu tố khách quan như điều kiện, môi trường làm việc, công tác tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng, quản lý, sử dụng cũng như các chế độ, chính sách ưu đãi và cơ chế kiểm tra, đánh giá công nhận

Là sự vượt trội, đi lên theo chiều hướng tích cực về các thuộc tính bản chất của đội ngũ giảng viên thể hiện qua việc nâng cao về trình độ chuyên môn, về phương pháp giảng dạy, các kỹ năng sư phạm

Chất lượng giảng viên là toàn bộ thuộc tính những đặc điểm để thực hiện nhiệm vụ của giảng viên

Để thực hiện các hoạt động đào tạo tốt, giảng viên cần có trình độ chuyên môn tốt và có năng lực giảng dạy đáp ứng được yêu cầu của người học Để thực hiện hoạt động nghiên cứu khoa học có chất lượng đòi hỏi giảng viên phải có năng lực nghiên cứu khoa học đáp ứng được yêu cầu

Như vậy, chất lượng của một giảng viên đại học đòi hỏi phải đáp ứng các tiêu chí như: Có phẩm chất đạo đức, có trình độ chuyên môn, có năng lực giảng dạy, có năng lực nghiên cứu khoa học

1.1.1.3 Đặc điểm chất lượng giảng viên các trường đại học

Vai trò của các trường đại học khối kỹ thuật trong sự phát triển kinh tế

xã hội là vô cùng to lớn Đặc biệt, vai trò của các trường trong khối khoa học công nghệ thông tin Nhà trường, thông qua năng lực đào tạo đội ngũ cán bộ khối kỹ thuất, là việc chuẩn bị cho tiềm năng và tiền đề phát triển, hội nhập

kinh tế trong cả nước và trên thế giới Đội ngũ cán bộ giảng viên trong khối ngành kỹ thuật đóng vai trò then chốt cho sự hội nhập và phát triển kinh tế, xã hội của đất nước hiện nay Đồng thời đội ngũ giảng viên trong các trường khối kỹ thuật là nhân tố quyết định để giáo dục đào tạo nguồn lực con người trong thời đại mới, thời đại kinh tế tri thức

Xét về phẩm chất đạo đức, chính trị, đội ngũ cán bộ giảng viên các trường đại học khối kỹ thuật đại đa số là con em công, nông, binh có tinh thần yêu nước,

có truyền thống tốt đẹp của quê hương và gia đình, tuyệt đối tin tưởng vào đường lối cách mạng của Đảng và dân tộc, mong muốn học hỏi để vươn lên ngày càng cao, nắm bắt tri thức khoa học hiện đại phụng sự cho tổ quốc

Mặt khác, về năng lực đội ngũ giảng viên khối kỹ thuật có đặc điểm là thích nghi nhanh với cái mới, có khả năng và tinh thần tiếp thu tri thức và khoa học công nghệ hiện đại, có nhiều khả năng sáng tạo, để từ đó có nhiều đóng góp cho đất nước Chính đội ngũ cán bộ giảng viên khối kỹ thuật đã có những đóng góp hết sức có hiệu quả cho sự phát triển kinh tế xã hội trong công cuộc xây dựng và đổi mới đất nước

1.1.2 Tầm quan trọng của việc nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên của các trường đại học

Muốn phát triển giáo dục nói chung và giáo dục đại học nói riêng không thể không chú ý tới việc nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên Đây

là một yếu tố số một mà trong đó chuyên môn là vấn đề quan trọng nhất Nếu giảng viên yếu về trình độ chuyên môn, yếu về năng lực sư phạm thì không thể nâng cao chất lượng giáo dục “để đảm bảo chất lượng của giáo dục và đào tạo phải giải quyết tốt vấn đề thầy giáo”

Trong công cuộc đổi mới về sự nghiệp giáo dục đang đứng trước thách thức mới thì vai trò của người giảng viên rất quan trọng Họ không ngừng phải trao đổi tích lũy kiến thức, kinh nghiệm giảng dạy, cùng với việc mở mang kiến thức mới để tồn tại và đáp ứng với đòi hỏi to lớn của xã hội Do đó, việc nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên là việc làm hết sức cần thiết và đóng vai trò quan trọng

Đội ngũ giảng viên đóng vai trò quyết định trong việc đảm bảo nâng cao chất lượng đào tạo Giảng viên là người truyền thụ kiến thức, thiết kế và

tổ chức các hoạt động của người học, hướng nghiệp và khơi nguồn cảm hứng, hứng thú trong quá trình học tập của sinh viên Giảng viên còn có vai trò hết sức quan trọng trong việc phát triển kích thích khả năng sáng tạo của sinh viên, giúp sinh viên hình thành những kỹ năng, kỹ xảo nghề nghiệp ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường Vai trò của người thầy là rất quan trọng, điều đó thể hiện ở chỗ: Dạy nghề và dạy người, trang bị kiến thức, hướng dẫn

kỹ năng, đạo đức, thái độ nghề nghiệp và phẩm chất giúp cho người học có thể tự tin khi ra trường nhằm đáp ứng được nhu cầu đòi hỏi của thị trường lao động Đó cũng là cơ sở để khẳng định vị thế và chất lượng đào tạo của nhà trường trong điều kiện hiện nay nếu như muốn tồn tại và phát triển Để làm được điều này thì đội ngũ giảng viên tối thiểu phải đạt chuẩn theo quy định là tất cả giảng viên tham gia giảng dạy phải tốt nghiệp đại học trở lên và phải có chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm Có thể nói chất lượng của đội ngũ giảng viên

có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng đào tạo Do vậy, để nâng cao chất lượng đào tạo trước hết phải lưu ý đến việc nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên Đội ngũ giảng viên không những phải đủ về mặt số lượng mà còn phải

có chất lượng

1.2 Các yếu tố cấu thành và nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng đội ngũ giảng viên

1.2.1 Các yếu tố cấu thành chất lượng giảng viên đại học

1.2.1.1 Năng lực chuyên môn và kỹ năng nghề nghiệp của giảng viên

Năng lực chuyên môn và kỹ năng nghề nghiệp của giảng viên là khái niệm phản ánh tổng hợp về trình độ học vấn, kiến thức chuyên môn, khả năng

sử dụng các công cụ phương tiện phục vụ nhiệm vụ chuyên môn của giảng viên đại học

Năng lực chuyên môn và kỹ năng nghề nghiệp của giảng viên được thể hiện trên các khía cạnh sau:

Thứ nhất, về trình độ học vấn: Trình độ của đội ngũ giảng viên là yếu

tố phản ánh khả năng trí tuệ của đội ngũ này, là điều kiện cần thiết để cho họ thực hiện hoạt động giảng dạy và nghiên cứu khoa học Trình độ của đội ngũ giảng viên trước hết được thể hiện ở trình độ được đào tạo về chuyên môn, nghiệp vụ

Trình độ của đội ngũ giảng viên còn được thể hiện ở khả năng tiếp cận

và cập nhật của đội ngũ này với những thành tựu mới của thế giới, những tri thức khoa học hiện đại, những đổi mới trong giáo dục và đào tạo để vận dụng trực tiếp vào hoạt động giảng dạy và nghiên cứu khoa học của mình

Công tác nghiên cứu khoa học trong trường không chỉ tạo điều kiện để nâng cao trình độ chuyên môn, năng lực giảng dạy, chất lượng bài giảng và rèn luyện năng lực xử lý tình huống cho người giảng viên trước những vấn đề bức xúc của thực tiễn mà còn làm tăng tiềm lực khoa học và công nghệ quốc gia Nghiên cứu khoa học trong các trường đại học chủ yếu là nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu triển khai Vì vậy, người giảng viên phải có trình độ cao và năng lực tốt mới có thể giải quyết được các vấn đề đặt ra Việc đánh giá chất lượng và năng lực nghiên cứu khoa học của giảng viên không chỉ căn cứ vào

số lượng các công trình khoa học mà chủ yếu căn cứ vào giá trị và hiệu quả của các công trình đó

Yêu cầu cụ thể về năng lực chuyên môn của giảng viên đại học cần có:

- Có trình độ đào tạo theo tiêu chuẩn từng chức danh giảng dạy

- Có kiến thức cơ bản, hệ thống chuyên sâu về bộ môn mình giảng dạy, thường xuyên cập nhật kiến thức

- Có năng lực nghiên cứu khoa học: Là một trong những nhiệm vụ của giảng viên và còn là biện pháp nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ Năng lực này được đánh giá ở khả năng nhận biết, nhận xét, phân tích công việc của người khác và rút ra kinh nghiệm của bản thân, phát hiện vấn đề nảy sinh trong tri thức khoa học và giáo dục sinh viên, phát triển thành đề tài

- Có sự kết hợp tốt giữa hoạt động nghiên cứu khoa học và hoạt động giáo dục, ở các trường đại học sự sáng tạo sư phạm đi liền với sự sáng tạo khoa học

Thứ hai, trình độ tin học, ngoại ngữ Trong xu thế phát triển của xã hội

hiện đại, ngoại ngữ và tin học cũng là những công cụ rất quan trọng giúp người giảng viên tiếp cận với tri thức khoa học tiên tiến của thế giới, tăng cường hợp tác và giao lưu quốc tế để nâng cao trình độ, năng lực giảng dạy và nghiên cứu khoa học Công nghệ thông tin và truyền thông là một thành tựu lớn của cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật hiện nay Nó thâm nhập và chi phối hầu hết các lĩnh vực nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ trong sản xuất và đặc biệt ứng dụng trong giáo dục, đào tạo Trong giáo dục - đào tạo công nghệ thông tin được sử dụng vào tất cả các môn học, hiệu quả rõ rệt là chất lượng giáo dục tăng lên cả về mặt lý thuyết và thực hành

Đối với công tác giảng dạy, tiêu chí của bài học không giống như các bài thuyết trình, những bản báo cáo Đối tượng dạy học lại hoàn toàn khác, cho nên việc chuẩn bị một bài giảng có ứng dụng công nghệ thông tin cần đảm bảo không chỉ tính khoa học mà còn có tính sư phạm Vì vậy, người giảng viên muốn sử dụng công nghệ thông tin để giảng dạy có hiệu quả thì không những phải có kiến thức tối thiểu về các phần mềm mà còn cần phải có kiến thức sư phạm, kiến thức về lý luận dạy học và về các phương pháp dạy học tích cực

Một trong những yêu cầu đối với giảng viên khi được tuyển dụng hay khi là giảng viên chính, giảng viên cao cấp thì đều cần sử dụng thành thạo tin học Sử dụng tốt tin học sẽ giúp cho giảng viên tìm kiếm được thông tin nhanh, sử dụng các hàm tính toán trong Word và Excel, sử dụng các phương pháp trình chiếu dựa vào Power Point để làm phong phú thêm trong công tác chuyên môn và công tác giảng dạy Sử dụng tin học không chỉ dừng lại ở việc tính toán các phép tính thông thường mà là việc sử dụng tốt các phần mềm ứng dụng như các phần mềm về quản lý, các phần mềm về giáo dục, tin học hóa công tác quản lý, phần mềm dạy học các môn khoa học, xã hội, phần mềm Camtasia Studio 6

Đặc biệt là ứng dụng công nghệ thông tin đổi mới phương phương dạy học trong tất cả các môn học Với mục đích đó, nhà trường đã tập trung vào các vấn đề như quan tâm đào tạo giảng viên, có chế độ động viên, khen thưởng kịp thời đối với những giảng viên ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy; đầu tư trang thiết bị như máy vi tính, máy chiếu projector, camera… xây dựng các phòng chức năng, lắp đặt đường truyền hệ thống cáp quang nối mạng Internet, xây dựng website của nhà trường nhằm trao đổi thông tin của nhà trường Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy bằng các bài giảng điện tử đã phát huy tính tích cực, chủ động của sinh viên trong quá trình lĩnh hội tri thức Thông qua các bài giảng điện tử, giảng viên truyền thụ kiến thức một cách chính xác, khoa học và sinh động, giúp các sinh viên dễ hiểu, dễ nhớ kiến thức, tích cực phát huy vấn đề, củng cố kiến thức từ

đó giúp sinh viên có kiến thức vững vàng và sâu sắc hơn Giảng viên nhà trường luôn lưu ý khi giảng dạy bằng các bài giảng điện tử là: Kết hợp việc trình chiếu trên màn hình với phấn trắng, bảng đen và không quá lạm dụng công nghệ thông tin để tạo ra những hiệu ứng không cần thiết Giảng viên đã biết khai thác các phần mềm dạy học đã được giảng viên học tập, trao đổi và khai thác có hiệu quả

Giảng viên giảng dạy trong các trường đại học, cao đẳng cần phải có những yêu cầu nhất định về trình độ ngoại ngữ

+ Đối với giảng viên, viên chức chuyên môn đảm nhiệm việc giảng dạy

và đào tạo ở bậc đại học thuộc một chuyên ngành đào tạo của trường đại học thì yêu cầu sử dụng được một ngoại ngữ trong chuyên môn ở trình độ B1;

+ Đối với giảng viên chính là viên chức chuyên môn đảm nhiệm vai trò chủ chốt trong giảng dạy và đào tạo ở bậc đại học và sau đại học thuộc một chuyên ngành đào tạo của trường đại học thì sử dụng được một ngoại ngữ trong chuyên môn ở trình độ C;

+ Đối với giảng viên cao cấp là viên chức có chuyên môn cao nhất đảm nhiệm vai trò chủ trì, tổ chức chỉ đạo, thực hiện giảng dạy và đào tạo ở bậc đại học và sau đại học, chuyên trách giảng dạy, giữ vai trò chủ đạo trong công tác chuyên môn và đảm nhiệm các công việc đòi hỏi có chuyên môn và nghiệp vụ cao, chủ trì các hoạt động khoa học, là tiêu biểu cho phương hướng phát triển mới của bộ môn yêu cầu sử dụng được hai ngoại ngữ để phục vụ giảng dạy, nghiên cứu khoa học và giao tiếp quốc tế (ngoại ngữ thứ nhất tương đương với trình độ C, ngoại ngữ thứ 2 tương đương với trình độ B)

Việc sử dụng ngoại ngữ tốt là một trong những yếu tố giúp cho các giảng viên tiếp cận những công trình khoa học, những kiến thức của nhân loại… Từ đó vận dụng vào trong công tác giảng dạy, nghiên cứu khoa học, thấy được những điểm khác biệt trong chương trình giảng dạy, phương pháp truyền thụ nội dung cho sinh viên

Trong nền kinh tế tri thức, ngoại ngữ không chỉ là công cụ hữu hiệu trong tay của người lao động trong việc khai thác thông tin mà còn là phương tiện hữu ích trong việc nâng cao chất lượng giảng dạy Ngoại ngữ chính là phương tiện, là cầu nối với nền tri thức thế giới Trong sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa của đất nước hiện nay và trong thời đại bùng nổ thông tin trong bối cảnh toàn cầu Làm thế nào để có thể đi tắt, đón đầu, để con người Việt Nam có thể vươn lên tầm cao trí tuệ thế giới đó là việc phải đầu tư phát triển giáo dục, phải biết ngoại ngữ Ngoại ngữ có vai trò, vị trí quan trọng trong sự nghiệp giáo dục đào tạo và trong sự phát triển của đất nước Giỏi ngoại ngữ nhằm nuôi dưỡng hiểu biết ngang tầm thời đại, mỗi giảng viên cần phải thông thạo ít nhất là một ngoại ngữ

Thứ ba, về khả năng truyền đạt và phương pháp giảng dạy: Năng lực

giảng dạy của người giảng viên là khả năng đáp ứng yêu cầu học tập, nâng cao trình hộ học vấn của sinh viên, là đáp ứng sự tăng quy mô đào tạo, là khả năng truyền thụ tri thức mới cho sinh viên Điều đó phụ thuộc rất lớn ở trình

độ, khả năng truyền đạt, kỹ năng của người giảng viên, điều kiện và thiết bị dạy học chủ yếu là được thể hiện ở chất lượng sản phẩm do giảng viên tạo ra Khả năng truyền đạt của giảng viên sẽ khuyến khích, hướng dẫn, gợi mở các vấn đề để sinh viên phát huy tư duy độc lập và khả năng sáng tạo của mình trong học tập và tìm kiếm chân lý khoa học Ngày nay đòi hỏi các giảng viên phải có trình độ, năng lực, kinh nghiệm và nghệ thuật sư phạm tạo điều kiện cho sinh viên phát triển nhân cách, định hướng cho họ những con đường để tiếp cận chân lý khoa học, giúp sinh viên phát huy tích cực, chủ động, sáng tạo, bồi dưỡng năng lực học tập và năng lực thích nghi cho sinh viên

Năng lực hiểu biết rộng, để phát triển nhân cách cho SV thì giảng viên phải có tri thức, thái độ, tình cảm, quan điểm, kỹ năng… do vậy năng lực nắm vững, làm chủ những tri thức thuộc lĩnh vực giảng dạy của mình là yếu tố quan trọng quyết định sự thành bại của GV Năng lực hiểu SV trong quá trình giảng dạy, được xem là chỉ số cơ bản của năng lực sư phạm là điều kiện tiên quyết để hoạt động giảng dạy của GV thành công, GV hiểu mọi hoàn cảnh của SV để có biện pháp tác động phù hợp, giúp cho SV có được sự phát triển tốt nhất Năng lực này được thể hiện qua việc dự đoán được mức độ khó khăn

và thuận lợi của SV khi tiếp thu bài mới, nắm vững trình độ của SV (tính cách, thiên hướng, sở trường…) Có khả năng phân tích, tổng hợp xây dựng chân dung tâm lý của SV, quan sát và xác định phản hồi của SV, ghi nhớ các đặc điểm riêng của từng SV

Năng lực dạy học trên lớp, quá trình dạy học bao gồm hoạt động của thầy và hoạt động của SV trong đó thầy là chủ thể của hoạt động dạy học và

SV là chủ thể của hoạt động học tập được thể hiện qua kỹ năng tổ chức cho

SV các hoạt động học tập, diễn đạt nội dung dạy học bằng ngôn ngữ, sử dụng các phương tiện dạy học hiện đại, thực hiện các thí nghiệm, thực nghiệm, bao quát lớp học, phân phối thời gian giảng dạy hợp lý, giải quyết các tình huống phát sinh trong giờ giảng, đưa ra câu hỏi bài tập, kiểm tra trên lớp, vốn từ

phong phú, ngôn ngữ chính xác, diễn đạt sáng sủa, mạch lạc, giản dị, cường

độ nói đủ lớn, tốc độ nói hợp lý, giọng nói biểu cảm Đồng thời năng lực giao tiếp đây là một thành phần cơ bản của hoạt động sư phạm, GV không chỉ giao tiếp với SV trong giờ học mà còn các hoạt động ngoại khóa và các hoạt động khác trong và ngoài trường Năng lực này được đánh giá ở kỹ năng luôn đặt mình vào vị trí của SV và các bậc phụ huynh, biết tìm ra chủ đề giao tiếp và duy trì giao tiếp, biết sử dụng các phương tiện ngôn ngữ và phi ngôn ngữ, biết xác định thời gian và không gian giao tiếp

1.2.1.2 Phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp của giảng viên

Phẩm chất của các giảng viên trước hết được biểu hiện ở phẩm chất chính trị Phẩm chất chính trị là yếu tố quan trọng giúp cho người giảng viên

có bản lĩnh vững vàng trước những biến động của xã hội Bên cạnh việc nỗ lực phấn đấu nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng sư phạm, người giảng viên cần có bản lĩnh chính trị vững vàng

Giáo dục có tính chất toàn diện, bên cạnh việc dạy “chữ” và dạy “nghề” thì điều rất cần thiết là dạy cho học viên cách học để làm người, là xây dựng nhân cách Trong xã hội hiện đại, với sự phát triển như vũ bão của công nghệ thông tin và truyền thông, sinh viên các trường đại học đã và đang trực tiếp đón nhận nhiều luồng tri thức, nhiều luồng văn hóa khác nhau Sự nhạy cảm cũng như đặc tính luôn thích hướng tới những cái mới Vì vậy, một giảng viên

có phẩm chất đạo đức tốt cần thỏa mãn có yếu tố sau:

Phẩm chất chính trị: Chấp hành nghiêm chỉnh chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, thi hành nhiệm vụ theo đúng quy định của pháp luật Gương mẫu thực hiện nghĩa vụ công dân, tích cực học tập về lý luận chính trị và tham gia các hoạt động chính trị, xã hội

Đạo đức nghề nghiệp: Tâm huyết với nghề nghiệp, có ý thức giữ gìn danh dự, lương tâm nhà giáo, có tinh thần đoàn kết, thương yêu, giúp đỡ đồng nghiệp trong cuộc sống và trong công tác; có lòng nhân ái, bao dung, độ

lượng và đối xử công bằng với người học, sẵn sàng giúp đỡ, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp chính đáng của người học, đồng nghiệp và cộng đồng Không lợi dụng chức vụ, quyền hạn để thực hiện hành vi trái pháp luật, quy chế, quy định, không gây khó khăn, phiền hà đối với người học, đồng nghiệp

và cộng đồng Không gian lận, thiếu trung thực trong học tập, nghiên cứu khoa học và thực hiện nhiệm vụ giảng dạy giáo dục Không trù dập, chèn ép

và có thái độ thiên vị phân biệt đối xử, thành kiến người học, không tiếp tay, bao che cho những hành vi tiêu cực trong giảng dạy, học tập, rèn luyện của người học và đồng nghiệp

Lối sống, tác phong: Có lối sống hòa nhập với cộng đồng, phù hợp với bản sắc dân tộc và thích ứng với sự tiến bộ của xã hội, biết ủng hộ, khuyến khích những biểu hiện của lối sống văn minh và phê phán những biểu hiện của lối sống lạc hậu, ích kỷ Tác phong làm việc nhanh nhẹn, khẩn trương, khoa học, có thái độ văn minh, lịch sử trong quan hệ xã hội, trong giao tiếp với đồng nghiệp, với người học, giải quyết công việc khách quan, tận tình, chu đáo

1.2.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng đội ngũ giảng viên

1.2.2.1 Nhóm các nhân tố về cơ chế chính sách của nhà nước

Cơ chế chính sách của Nhà nước ảnh hưởng rất lớn tới sự phát triển của giáo dục đại học cả về quy mô, cơ cấu và chất lượng đào tạo Sự tác động của

cơ chế, chính sách của Nhà nước đến chất lượng đội ngũ giảng viên thể hiện qua các khía cạnh như sau:

Khuyến khích hay kìm hãm mức độ cạnh tranh trong đào tạo, tạo ra môi trường bình đẳng cho các cơ sở đào tạo cùng phát triển nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên hay không?

Khuyến khích hoặc kìm hãm việc huy động các nguồn lực để cải tiến nâng cao chất lượng của đội ngũ giảng viên

Các chính sách về đầu tư, về tài chính đối với các trường đại học nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên

Các chính sách về lao động, việc làm và tiền lương của người lao động

qua đào tạo với chính sách của giảng viên

1.2.2.2 Chính sách đào tạo bồi dưỡng đội ngũ giảng viên của Trường

Để nâng cao chất lượng đội ngũ, công tác đào tạo, bồi dưỡng tuyển dụng đội ngũ giảng viên có ý nghĩa quan trọng Muốn có đội ngũ có chất lượng trường đại học cần có chính sách tuyển dụng đội ngũ Chẳng hạn những sinh viên, học viên giỏi, xuất sắc, những cán bộ khoa học có năng lực có thành tích xuất sắc có ngành nghề đào tạo phù hợp có thể được ưu tiên tuyển thẳng làm giảng viên không qua thi tuyển và được hưởng những chính sách thu hút của nhà trường

Giảng viên được cử đi học các lớp theo quy hoạch nguồn được nhà trường hỗ trợ kinh phí, học phí và được hưởng toàn bộ lương trong quá trình học tập

Chuẩn hóa đội ngũ cán bộ giảng dạy theo các tiêu chuẩn của các trường đại học hàng đầu trong nước và khu vực

Khuyến khích việc nâng cao trình độ ngoại ngữ và công nghệ thông tin cho đội ngũ giảng viên Nâng cao năng lực đội ngũ giảng viên, đảm bảo mọi cán bộ giảng viên đều sử dụng thành thạo các ứng dụng công nghệ thông tin,

có khả năng giao tiếp bằng tiếng anh tốt Tạo điều kiện làm việc và nghiên cứu khoa học thuận lợi cho cán bộ giảng viên Sử dụng tiêu chuẩn bài báo quốc tế để chuẩn hóa và đánh giá đội ngũ giảng viên có trình độ cao;

1.2.2.3 Chế độ chính sách đãi ngộ giảng viên

Theo quy định của nhà nước, giảng viên được hưởng các chế độ ưu đãi như: Thâm niên nghề, chính sách về tiền lương, chế độ nghỉ lễ, tết nghỉ phép,

ốm đau, thai sản, được học tập bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ phù hợp với năng lực sở trường và nhu cầu về đào tạo, bồi dưỡng của giảng viên Nhà trường thực hiện đầy đủ, kịp thời những chính sách này

nhằm động viên khuyến khích giảng viên yên tâm công tác, tin tưởng vào sự phát triển bền vững của nhà trường, giảng viên toàn tâm, toàn lực cống hiến cho sự nghiệp giáo dục và đào tạo của nhà trường

1.2.2.4 Nhóm các nhân tố thuộc về tổ chức quản lý của các trường đại học

Trường đại học là một cơ sở giáo dục có những quyền tự chủ nhất định

về xây dựng chương trình đào tạo, quản lý, bồi dưỡng nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên Chất lượng và hiệu quả đào tạo là một trong những thước

đo quan trọng xác định vị trí và sự đóng góp của một trường đại học

Trường đại học còn là một cơ sở nghiên cứu khoa học và ứng dụng, chuyển giao tiến bộ khoa học - công nghệ Một trường đại học có những đơn

vị, cá nhân nghiên cứu khoa học mạnh có nhiều đóng góp trong phát triển khoa học - công nghệ sẽ vừa góp phần tích cực vào chất lượng và hiệu quả đào tạo, vừa xác lập uy tín của mình trong đời sống kinh tế - xã hội của đất nước Muốn vậy, công tác tổ chức quản lý của trường phải hướng vào quản lý chất lượng Bộ máy quản lý của trường cần phối hợp tốt các hoạt động của trường, phải tạo ra môi trường sư phạm cho giảng viên phấn đấu, rèn luyện vươn lên thực hiện các nhiệm vụ giảng viên

1.2.2.5 Nhân tố thuộc phía giảng viên

Bản thân GV phải là người chịu khó học hỏi, tìm tòi và sáng tạo Tích cực tham gia các chương trình đào tạo chuyên môn ngắn và dài hạn, nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học

1.3 Kinh nghiệm nâng cao chất lượng giảng viên của một số trường đại học và bài học cho Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông thuộc Đại học Thái Nguyên

1.3.1 Kinh nghiệm của một số nước về nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên đại học

Các quốc gia phát triển như Nhật Bản, Trung Quốc… rất chú trọng đến đào tạo và phát triển nguồn nhân lực thể hiện:

Thứ nhất, tăng cường đầu tư cho giáo dục, xúc tiến cải cách hiện đại hóa giáo dục nhằm đào tạo cho toàn xã hội và cho nền kinh tế một lực lượng lao động có trình độ trí tuệ cao, có kỹ năng và tay nghề giỏi, tạo điều kiện để mọi người được học tập và đào tạo thường xuyên, suốt đời Nhiều nước đã chi vào ngân sách hàng năm vượt quá 5% GNP của quốc gia

Ở Nhật Bản, vấn đề đầu tư cho giáo dục và đào tạo được nhà nước đặc biệt ưu tiên Trong toàn bộ chi tiêu ngân sách, tỷ trọng chi cho giáo dục và văn hóa luôn giữ vững ở mức khá cao đạt 12,3% Trong khi đó, tỷ trọng chi cho quốc phòng và các cơ quan chính phủ lại giảm liên tục Qua đó thấy rằng, Nhật Bản rất coi trọng giáo dục vì cho rằng con người là yếu tố quyết định của sự tăng trưởng và phát triển kinh tế và giáo dục Giáo dục là công cụ có hiệu quả để dạy cho công chúng các quy tắc xã hội, làm cho thấm nhuần tinh thần dân tộc, phát triển khả năng tri thức và chuyên môn của họ Chính phủ đã đảm nhiệm giáo dục miễn phí và bắt buộc đối với tất cả mọi người và tham gia vào quá trình giáo dục bậc cao Các trường học được mở trên khắp đất nước Bộ giáo dục và đào tạo Nhật Bản đã theo dõi chặt chẽ điều kiện giáo dục và kết quả học tập của các trường tại các địa phương khác nhau để có các biện pháp hỗ trợ cần thiết Sự kết hợp giữa giáo dục nhà trường với gia đình cũng như phát huy với nhiều hình thức đa dạng

Ở Trung Quốc, để phát triển kinh tế tri thức thì cần phải đề cao vai trò đội ngũ tri thức làm việc trong lĩnh vực kinh tế và trong các trường đại học

Họ đã áp dụng chính sách tuyển chọn nhân tài vào các lĩnh vực kinh tế và công nghệ như sau:

+ Phải có trình độ về toán học cao cấp

+ Có thực tiễn trong lĩnh vực nghiên cứu

+ Có tri thức cơ bản về máy tính

+ Nắm được phương pháp quản lý hiện đại

+ Có trình độ tiếng Anh

+ Có tri thức về khoa học xã hội và nhân văn

1.3.2 Bài học cho Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông thuộc Đại học Thái Nguyên

Những bài học kinh nghiệm chung đối với Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông thuộc Đại học Thái Nguyên hiện nay

Một là, nhà trường cần coi việc nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên

Chương 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Các câu hỏi đặt ra để đề tài giải quyết

Đặc điểm và tầm quan trọng của việc nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên của các trường đại học là gì?

Các yếu tố cấu thành và các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng đội ngũ giảng viên các trường đại học?

Thực trạng chất lượng đội ngũ giảng viên tại Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông thuộc Đại học Thái Nguyên ra sao và đánh giá như thế nào? Các biện pháp và chính sách mà Trường Đại học Công nghệ Thông tin

và Truyền thông thuộc Đại học Thái Nguyên đã thực thi là gì?

Định hướng và những giải pháp nào để nâng cao chất lượng giảng viên trong đến năm 2020?

2.2 Phương pháp nghiên cứu

2.2.1 Khung phân tích của luận văn

Sơ đồ 2.1 Khung phân tích của luận văn

Nhân tố ảnh hưởng

- Cơ chế chính sách của NN

- Chính sách đào tạo, bồi

dưỡng giảng viên

- Năng lực chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp

- Phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp

-

Chỉ tiêu nghiên cứu

- Các chỉ tiêu đánh giá nhân

tố ảnh hưởng

- Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng GV

Giải pháp nâng cao chất lượng giảng viên

2.2.2 Phương pháp chọn điểm nghiên cứu

Đề tài lấy Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông thuộc Đại học Thái Nguyên là địa bàn nghiên cứu

2.2.3 Phương pháp thu thập thông tin

Để thu thập thập thông tin phục vụ cho nghiên cứu đề tài sử dụng nguồn số liệu thứ cấp và nguồn số liệu sơ cấp

2.2.3.1 Nguồn số liệu thứ cấp

- Thu thập thông tin từ tạp chí khoa học, các công trình nghiên cứu luận văn, luận án có liên quan

- Thu thập thông tin trên các trang web, diễn đàn Trường Đại học Công

nghệ Thông tin và Truyền thông thuộc Đại học Thái Nguyên

- Thu thập thông tin từ các số liệu của các báo cáo tổng kết cuối năm của trường, các bản sơ kết cuối kỳ, báo cáo thành tích,…

2.2.3.2 Nguồn số liệu sơ cấp

Số liệu sơ cấp được thu thập từ thu thập ý kiến chuyên gia và điều tra thực tế tại Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông thuộc Đại học Thái Nguyên

* Phương pháp thu thập thông tin:

(1) Phương pháp chuyên gia: Luận văn tham vấn ý kiến của lãnh đạo cấp

trường về những vấn đề liên quan đến đánh giá chất lượng đội ngũ giảng viên của trường hiện nay; những định hướng cơ bản của nhà trường có liên quan đến nâng cao chất lượng giảng viên trong những năm tới

(2) Phương pháp điều tra bằng bảng câu hỏi

- Xây dựng phiếu điều tra:

Phiếu điều tra thiết kế cho hai đối tượng

Thứ nhất là giảng viên: Nội dung phiếu điều tra cho giảng viên nhằm

thu thập các thông tin cá nhân, thu nhập hàng tháng, trình độ chuyên môn, thâm niên công tác…

Đánh giá của bản thân giảng viên về trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp, đạo đức nghề nghiệp và sức khỏe; về môi trường luật pháp, cơ chế chính sách, các điều kiện phương tiện phục vụ nâng cao chất lượng đào tạo của trường,

về ý thức tự phấn đấu vươn lên của bản thân; những nguyện vọng và mong muốn của giảng viên đối với nhà trường và xã hội

Quy mô mẫu: Tổng số giảng viên của Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông là 328 người không bao gồm GV kiêm nhiệm Vì vậy, quy mô mẫu sẽ được tính theo công thức sau

* 5 , 0

* ) 96 , 1 ( ) 05 , 0 (

* 328

) 5 , 0 1 (

* 5 , 0

* ) 96 , 1 (

* 328 )

1 (

*

*

*

) 1 (

*

*

*

2 2

2 2

2 2

p p

Z d N

p p

Z N

Z: độ lệch chuẩn, mức 1.96, tương ứng với mức 95% độ tin cậy

P: Phần tổng thể mục tiêu được đánh giá là có những đặc điểm chung

cụ thể, thường mức 50% (0.5)

d: độ chính xác kỳ vọng, thường để ở mức 0.05

Số mẫu nghiên cứu của đề tài này là 180 mẫu Để đảm bảo số mẫu này lấy số lượng giảng viên của 7 khoa và bộ môn trực thuộc: Khoa Công nghệ thông tin; Khoa Công nghệ điện tử và truyền thông; Khoa Công nghệ tự động hóa; Khoa Hệ thống thông tin kinh tế; Khoa khoa học cơ bản; Khoa Truyền thông đa phương tiện; Bộ môn An toàn hệ thống thông tin

Thứ hai là sinh viên: Nội dung thu thập ý kiến sinh viên để có sự

nhìn nhận từ phía người học về chất lượng giảng dạy của giảng viên trong trường có liên quan đến nội dung bài giảng; Phương pháp giảng dạy; Năng lực ứng dụng các phương tiện kỹ thuật trong giảng dạy của giảng viên Tổng

số sinh viên của Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông là

4.372 người (sinh viên chính quy) Vì vậy, quy mô mẫu sẽ được tính theo công thức sau

* 5 , 0

* ) 96 , 1 ( ) 05 , 0 (

* 4372

) 5 , 0 1 (

* 5 , 0

* ) 96 , 1 (

* 4372 )

1 (

*

*

*

) 1 (

*

*

*

2 2

2 2

2 2

p p

Z d N

p p

Z N

353

Số lượng phiếu là 353 phiếu gồm các sinh viên năm 3 và năm 4 và năm

5 Đây là nhóm các sinh viên đã có thời gian dài tiếp cận với các phương pháp giảng dạy khác nhau của các giảng viên thuộc các khoa

- Thang đo của bảng hỏi

Thang đo Likert 5 mức độ được sử dụng trong nghiên cứu này Thang

đo được tính như sau: 1- Rất thấp, 2- Thấp, 3- Trung bình (Bình thường), 4- Khá và 5- Tốt

Dựa theo công thức xác định giá trị khoảng cách theo công thức:

= 0,8 nên thiết lập bảng đánh giá như sau:

2.2.4 Phương pháp tổng hợp thông tin

Các nguồn thông tin sau khi được thu thập sẽ được tổng hợp trên phần mềm Excel và sử dụng các hàm tính tổng Sum và hàm tính giá trị trung bình Average, hàm xếp hạng Rank…

2.2.5 Phương pháp phân tích thông tin

Sử dụng kết hợp những phương pháp khác nhau để phân tích thông tin thu được như:

* Phương pháp thống kê mô tả: Nghiên cứu việc tổng hợp, số hóa, biểu diễn bằng đồ thị các số liệu thu thập được Đề tài tập trung lấy số liệu từ năm

2012 - 2015 về nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông thuộc Đại học Thái Nguyên với các mẫu đã được lựa chọn

* Phương pháp so sánh: để đáp ứng các mục tiêu nghiên cứu trong luận văn này tôi sử dụng so sánh bằng số tuyệt đối và so sánh bằng số tương đối

2.3 Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu

2.3.1 Chỉ tiêu nghiên cứu về chất lượng giảng viên trường đại học bao gồm các nội dung sau

2.3.1.1 Trình độ của đội ngũ giảng viên được xác định qua các tiêu chí như:

+ Số giảng viên trình độ đại học/tổng số giảng viên

+ Số giảng viên trình độ thạc sỹ/tổng số giảng viên

+ Số giảng viên trình độ tiến sỹ trở lên/tổng số giảng viên

+ Đánh giá chất lượng công tác giảng dạy như công tác chuẩn bị giảng dạy, kiến thức nội dung bài giảng, phong thái và nghệ thuật giảng dạy…

2.3.1.2 Về cơ cấu cán bộ giảng viên được xác định qua các tiêu chí

+ Số giảng viên nam/tổng số giảng viên

+ Số giảng viên nữ/tổng số giảng viên

+ Cơ cấu giảng viên theo độ khoảng tuổi

+ Chỉ tiêu về ngành nghề được đào tạo

+ Chỉ tiêu số lượng giảng viên/số sinh viên

2.3.1.3 Năng lực giảng dạy thông qua các tiêu chí về :

+ Thành tích trong giảng dạy: Như việc xây dựng các ấn phẩm về giáo dục, xây dựng các bài giảng hoặc các báo cáo về lĩnh vực giáo dục, báo cáo tại các hội nghị quốc tế, báo cáo cho các hội nghị hay số giải thưởng về giáo dục được nhận (trong và ngoài nước);

+ Số lượng và chất lượng giảng dạy: Thông qua các sáng kiến đổi mới trong giảng dạy, tham gia các chương trình đào tạo chuyên môn, tham gia hướng dẫn luận văn, luận án cho học viên cao học, nghiên cứu sinh hay tham gia vào các hội đồng chấm khóa luận, luận văn hoặc luận án;

+ Hiệu quả trong giảng dạy: Thiết kế, trình bày bài giảng cho sinh viên, luôn luôn cập nhật các kiến thức mới;

+ Tham gia vào đánh giá và phát triển chương trình đào tạo, tài liệu học tập

2.3.1.4 Năng lực khoa học như

+ Các công trình nghiên cứu khoa học được công bố: Số lượng và chất lượng các ấn phẩm được xuất bản trong các tạp chí khoa học;

+ Số lượng sách và tài liệu tham khảo được sử dụng bao gồm viết giáo trình dùng nội bộ trong trường hoặc các sách và công trình nghiên cứu chuyên khảo; tham gia vào các hoạt động nghiên cứu khoa học, các hội nghị, hội thảo khoa học

2.3.1.5 Về phẩm chất chính trị, đạo đức

+ Tỷ lệ Đảng viên/Giảng viên; tỷ lệ đoàn viên/Giảng viên tuổi thanh niên;

Tỷ lệ xếp loại giảng viên hàng năm;

Tỷ lệ giảng viên qua các lớp bồi dưỡng lý luận chính trị cao, trung cấp/giảng viên;

Tỷ lệ giảng viên được khen thưởng và bị kỷ luật.…

2.3.2 Về chỉ tiêu đánh giá nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng:

2.3.2.1 Chỉ tiêu về mức độ đồng bộ, thống nhất, hiệu lực, hiệu quả bình đẳng

của các chính sách của đảng, nhà nước, của Đại học Thái nguyên với đội ngũ giảng viên