Tin học ứng dụng trong ngành kế toán Chương 5

Tin học ứng dụng trong ngành kế toán

Giới thiệu chung

Mô hình QHTT có rất nhiều ứng dụng trong

QLKT và QTKD

Chẳng hạn:

 Lập phương án phân bổ vốn đầu tư,

 Lập quy hoạch sử dụng đất tối ưu cho một vùng

 Lập kế hoạch sản xuất tối ưu

 Xác định phương án dự trữ tối ưu của doanh nghiệp



Mô hình bài toán QHTT

Là cực đại hóa (max) hoặc cực tiểu hóa (min) một chỉ tiêu nào đó

Chọn các nguyên liệu khác cấu thành nên một đơn vị sản phẩm với chi phí thấp nhất.

Xác định một số hệ thống phân phối SP, cực tiểu chi

Mô hình QHTT dạng tổng quát:

Hàm mục tiêu:

) Min (

A X

a

n

1 j

j j

A X

a

n

1 j

j j

Max X

C F(x)

n

j

j j

Nội dung chủ yếu:

Quy trình xây dựng mô hình và giải bài toán QHTT bằng chương trình SOLVER trên Excel

Vận dụng giải một số dạng toán kinh tế chủ yếu

1 Xây dựng mô hình và Giải bài toán QHTT bằng chương trình SOLVER trên Excel

Ví dụ bài toán:

Một Cty sản xuất 2 loại sp A,B Biết số

lượng sản phẩm A sx ra ít nhất bằng

50% số lượng sp B Hai loại sp dùng

chung NVL Biết khả năng cung ứng NVL một ngày tối đa là 100 đơn vị Để sản

xuất 1 sp A cần 2 đơn vị, để sản xuất 1 đơn vị sp B cần 3 đơn vị Lợi nhuận A: 20USD/1sp, B 40USD/1sp Hỏi sản xuất bao nhiêu sp A,B để lợi nhuận đạt đc

lớn nhất.

9

1.1 Các bước xây dựng bài toán QHTT

Bước 1: Xác định các ẩn số (biến số) cơ

bản.

Bước 2: Xác định hàm mục tiêu.

Bước 3: Xây dựng các ràng buộc (RB).

Bước 4: Giải bài toán bằng chương trình TOOLS/solver

Ràng buộc về chất lượng và yêu cầu hỗn hợp

Ràng buộc về công nghệ sản xuất, cân đối NVL

…

Phương pháp giải bài toán quy hoạch tuyến tính là thiết lập được mô hình bài toán gồm:

Hàm mục tiêu

Các ràng buộc

1.2 Giải bài toán QHTT

Thuật toán:

 Đơn hình

 Đơn hình đối ngẫu

Trong Ms Excel sử dụng chương trình SOLVER để giải

Bước 1 Xây dựng mô hình quyết định trên bảng tính

CT ràng buộc thứ 2:

= $B$7*$B$2 + $C$7*$C$2 + $D$7*$D$2

Hoặc:

=SUMPRODUCT($B$7:$D$7;$B$2:$D$2)

Bước 2 Tìm phương án tối ưu hoá

Chọn: Tools/Solver…

Cài đặt SOLVE

1 Vào thực đơn Tool / Add-Ins

2 Chọn Solver Add-in

3 OK

Equal To: Giá trị tối ưu của hàm mục tiêu:

Max: Cực đại, Min: Cực tiểu, Value of: Giá trị mong muốn

By Changing Cells: Địa chỉ các ô chứa thành phần

của phương án nghiệm, (VD trên: $B$2: $D$2).

Nhập các ràng buộc:

Subject to Constraints: Các RB của bài toán

Phần này dùng để nhập địa chỉ của các RB, bao gồm các RB chung và các RB về dấu

Để nhập các RB vào hộp thoại, cần tiến hành các bước sau:

- Bấm nút Add để nhập RB thứ nhất, trên màn hình sẽ xuất hiện hộp thoại nhập RB (Add Constraint) như sau:

23

Khi nhập xong RB cuối cùng, bấm nút OK để trở

về hộp thoại chính Solver Parameters

Kiểm tra, hiệu chỉnh các RB đã nhập:

Sau khi trở về màn hình chính, cần kiểm tra lại các RB vừa nhập:

Khi cần thay đổi lại 1 RB nào đó: Bấm chọn dòng RB

đó  Bấm nút Change  Sửa lại những thay đổi cần thiết.

Khi cần xoá 1 RB nào đó: Bấm chọn dòng RB đó  Bấm nút Delete

Khi cần thiết lập lại tất cả các RB, bấm Reset All

Kết thúc nhập dữ liệu:

Bấm Solver để chương trình bắt đầu chạy

và chuẩn bị in các thông báo kết quả giải bài toán.

Đọc các thông báo & lời giải:

Bài toán không có lời giải , hoặc có lỗi khi nhập các thông số của bài toán làm cho máy không giải được, máy sẽ hiện lên thông báo:

Solver không tìm được lời giải thích hợp.

 Cần kiểm tra lại các bước đã thực hiện hoặc kiếm tra lại chính các điều kiện của bài toán.

Bài toán có lời giải, máy sẽ hiện thông báo như trên hộp thoại: Solver đã tìm ra lời giải, tất cả các ràng buộc và điều kiện tối ưu được thoả mãn

Tuỳ theo yêu cầu mà bấm chọn các báo cáo như sau:

 Keep Solver Solution: Giữ lại lời giải của bài toán,

 Restore Original Values: Phục hồi lại giá trị ban đầu,

Reports: Chọn in các loại báo cáo bằng cách bấm chọn các dòng sau đây:

 Ansver : Báo cáo lời giải tổng quát,

 Sensitivity: Phân tích độ nhạy

Bấm OK để máy thực hiện lập báo cáo theo yêu cầu.

Bài toán vận tải

Dạng tổng quát

- Có m kho hàng cùng chứa cùng một loại

hàng, lượng hàng tại mỗi kho là ai

- Có n địa điểm tiêu thu loại hàng nói trên với nhu cầu mỗi điểm là bj

- Cước phí vận chuyển từ kho m đến nơi tiêu thụ n là cij

Mô tả bài toán

Dự trữ tại

kho

(m)

Cửa hàng 1 300 (n1)

Cửa hàng 2

700 (n2)

Cửa hàng 3

200 (n3)

Nhu cầu tiêu thụ (n)

Thiết lập mô hình bài toán

Gọi xij là lượng hàng vận chuyển từ kho

Xij >= 0

 xij  ai

bj xij 



Lập phương án vận chuyển tối ưu

41

2 Vận dụng giải một số dạng toán kinh tế chủ yếu

Bài toán tối ưu hoá kế hoạch sản xuất

Bài toán tối ưu hoá công tác bố trí lao động

Bài toán vận tải

Bài toán tối ưu hoá kế hoạch sản xuất

Ví dụ 02. Công ty A sở hữu một nhà máy sản xuất sơn trang trí nội thất và ngoại thất

Để sản xuất ra các sản phẩm đó, người ta phải sử dụng 2 loại nguyên liệu thô là A và B

Khả năng cung ứng tối đa đối với mỗi loại nguyên liệu là:

6 tấn/ ngày đối với loại nguyên liệu A; 8 tấn/ ngày đối với loại nguyên liệu B.

Mức tiêu hao nguyên liệu để sản xuất ra 1 tấn sơn mỗi loại như sau:

Theo báo cáo khảo sát thị trường thì nhu cầu tiêu thụ

hàng ngày đối với loại sơn trang trí nội thất không thể vượt quá nhu cầu tiêu thụ đối với sản phẩm sơn trang trí ngoại thất 1 tấn/ ngày

Khả năng tiêu thụ tối đa đối với sản phẩm sơn trang trí ngoại thất là 2 tấn/ ngày

  Loại sơn trang trí (tấn NL/ tấn sơn) Khả năng đáp

ứng tối đa/ ngày Nội thất Ngoại thất

Mức giá bán đối với mỗi loại sơn như sau: 3.000 USD/ tấn đối với sơn trang trí nội thất; 2.000 USD/ tấn đối với sơn trang trí ngoai thất.

Hãy xác định cơ cấu sản xuất sản phẩm tối ưu của doanh nghiệp?

Lựa chọn tổ hợp các dự án để đầu tư

Giám đốc công ty A xem xét 8 dự án với số

liệu sau: (ĐVT: Triệu đồng)

Chi phí 80 15 120 65 20 10 60 100

Lợi

Các điều kiện cần phải tuân thủ:

 Không đầu tư cùng lúc vào hai dự án G & H

Dự án D chỉ được đầu tư chỉ khi đã đầu

tư vào dự án A NHưng có thể đầu tư vào dự án A mà không có dự án D.

Yêu cầu:

Nghiên cứu lựa chọn nhóm dự án cần thực hiện đầu tư sao cho tổng lợi nhuận đem lại cao nhất.

Thank you for your attention!