Vấn đề nhà ở là một trong những vấn đề quan trong đối với con người, là nơi mà con người cư trú với nhiều thời gian nhất; Nhà ở cũng là một yếu tố cấu thành kết cấu hạ tầng đô thị. Để đất nước phát triển một cách bền vững trong thời gian sắp tới, trước mắt đến năm 2020 nước ta phấn đấu cơ bản trở thành là nước công nghiệp theo hướng hiện đại thì điều kiện cần là vấn đề nhà ở phải được giải quyết một cách toàn diện, ổn định; Trong đó, nhà ở xã hội đóng một vai trò không nhỏ, quyết định sự phát triển thành công của đất nước.
Trang 1NHÀ XÃ H I TRONG QUÁ TRÌNH Ở Ộ
PHÁT TRI N ĐÔ TH Ể Ị
Tác gi : KTS. Phan Trả ường S nơ
Trưởng Phòng Phát tri n đô th S Xây d ngể ị ở ự
1. Công tác phát tri n nhà xã h i trong th i gian qua:ể ở ộ ờ
T khi Lu t Nhà đừ ậ ở ược Qu c h i thông qua vào cu i năm 2005 và có hi u l c thiố ộ ố ệ ự hành t ngày 1/7/2006. Chính ph đã tri n khai thông qua NĐ 90/2006/NĐCP; Hi nừ ủ ể ệ nay NĐ 90/2006/NĐCP đã được thay th b ng NĐ 71/2010/NĐCP; Trong đó, v đ iế ằ ề ố
tượng nhà xã h i đở ộ ược m r ng phù h p v i th c ti n h n so v i NĐ 90/2006/NĐở ộ ợ ớ ự ễ ơ ớ
CP, không ch là nhà l u trú công nhân, nhà cho cán b , công viên ch c, s quan,ỉ ư ở ộ ứ ỹ quân nhân mà k c nhà cho ngể ả ở ười thu nh p th p và ký túc xá cho h c sinh và sinhậ ấ ọ viên.
Đ n nay, Chính ph đã ban hành nhi u quy đ nh, c ch liên quan đ phát tri n quế ủ ề ị ơ ế ể ể ỹ nhà nói chung và nhà xã h i nói riêng, nh Ngh quy t 18/CP, các Quy t đ nh sở ở ộ ư ị ế ế ị ố 65/QĐTTg liên quan đ n vi c phát tri n Ký túc xá cho Sinh viên, Quy t đ nh sế ệ ể ế ị ố 66/QĐTTg v nhà l u trú cho công nhân, Quy t đ nh s 67/QĐTTg v nhà choề ở ư ế ị ố ề ở
người thu nh p th p đô th , Tuy nhiên, vi c phát tri n qu nhà xã h i trong th cậ ấ ở ị ệ ể ỹ ở ộ ự
t g p r t nhi u khó khăn. C th , ngoài chế ặ ấ ề ụ ể ương trình đ u t xây d ng ký túc xá choầ ư ự sinh viên s d ng v n trái phi u c a Chính ph , tử ụ ố ế ủ ủ ương đ i có hi u qu Còn l i cácố ệ ả ạ
chương trình nhà xã h i cho cán b , công viên ch c, s quan, quân nhân, nhà choở ộ ộ ứ ỹ ở
người thu nh p th p; nhà l u trú công nhân, k t qu đ t đậ ấ ư ế ả ạ ược là không nhi u, ch aề ư
tương x ng và đáp ng đứ ứ ược nhu c u v nhà c a s đông các đ i tầ ề ở ủ ố ố ượng này
Giá thành nhà xã h i hi n nay (cho thuê, thuê mua ho c mua tr góp) dù đã đở ộ ệ ặ ả ượ c
mi n ti n SDĐ và các đi u ki n mi n gi m khác v n còn cao h n kh năng c a cácễ ề ề ệ ễ ả ẫ ơ ả ủ
h gia đình thu nh p th p. H n n a v i t p quán, suy nghĩ c a ngộ ậ ấ ơ ữ ớ ậ ủ ười dân nước ta v nẫ còn n ng v s h u nhà t nhân, ch a quen và ít thích ng v i ki u nhà cho thuêặ ề ở ữ ở ư ư ứ ớ ể ở
Trang 2mi n sao đ m b o n đ nh ch , làm cho phía “Cung” và “C u” càng khó ti m c nễ ả ả ổ ị ỗ ở ầ ệ ậ nhau. Chính ph đã có ch trủ ủ ương phát tri n qu nhà xã h i cho thuê đ i v i các dể ỹ ở ộ ố ớ ự
án s d ng ngu n v n ngân sách; còn l i vi c xã h i hóa đ u t xây d ng nhà xãử ụ ồ ố ạ ệ ộ ầ ư ự ở
h i cho thuê, th m chí nhà thu nh p th p đ bán thì r t ít ch đ u t tham gia vì th iộ ậ ở ậ ấ ể ấ ủ ầ ư ờ gian hoàn v n r t lâu (t 30 – 50 năm), l i nhu n th p; Do đó c n t o nhi u c chố ấ ừ ợ ậ ấ ầ ạ ề ơ ế
u đãi h n n a đ khuy n khích phát tri n nhà xã h i cho thuê, và t ng b c thay
đ i suy nghĩ c a m t b ph n r t l n ngổ ủ ộ ộ ậ ấ ớ ười dân về “n i ” n đ nh c a m t xã h iơ ở ổ ị ủ ộ ộ
hi n đ i – công nghi p.ệ ạ ệ
T th c t cho th y trong th i gian qua, vi c phát tri n nhà xã h i t i các t nh thành,ừ ự ế ấ ờ ệ ể ở ộ ạ ỉ các đ a phị ương g p r t nhi u khó khăn do nhi u nguyên nhân khách quan và ch quan,ặ ấ ề ề ủ trong đó có m t s nguyên nhân chính nh sau:ộ ố ư
Chính quy n ch a t p trung đề ư ậ ược ngu n v n đ phát tri n nhà xã h i: Ch a th cồ ố ể ể ở ộ ư ự
hi n đệ ược vi c đi u ti t 30% 50% t ngu n ngân sách thu ti n s d ng đ t c a cácệ ề ế ừ ồ ề ử ụ ấ ủ
d án phát tri n nhà thự ể ở ương m i đ phát tri n nhà xã h i m c dù Lu t Nhà đãạ ể ể ở ộ ặ ậ ở quy đ nh; Thi u ngu n v n u đãi đ cho vay ho c h tr lãi vay cho c ch đ u tị ế ồ ố ư ể ặ ỗ ợ ả ủ ầ ư
và c các đ i tả ố ượng được gi i quy t nhà xã h i;ả ế ở ộ
Các c ch , chính sách u đãi c a Chính ph tuy đã tri n khai nh ng ch a th c thiơ ế ư ủ ủ ể ư ư ự
được trong th c t nên ch a thu hút các nhà đ u t tham gia: Ch đ u t khó ti p c nự ế ư ầ ư ủ ầ ư ế ậ ngu n v n vay nói chung và v n vay u đãi nói riêng (vồ ố ố ư ướng Lu t Đ t đai, vì đ i v iậ ấ ố ớ
nh ng d án nhà xã h i, nhà thu nh p th p, khi đữ ự ở ộ ậ ấ ược mi n ti n s d ng đ t thìễ ề ử ụ ấ không th ch p đế ấ ược đ vay v n).ể ố
2. Ý nghĩa c a công tác phát tri n nhà xã h i:ủ ể ở ộ
V n đ nhà là m t trong nh ng v n đ quan trong đ i v i con ngấ ề ở ộ ữ ấ ề ố ớ ười, là n i mà conơ
ngườ ưi c trú v i nhi u th i gian nh t; Nhà cũng là m t y u t c u thành k t c u hớ ề ờ ấ ở ộ ế ố ấ ế ấ ạ
t ng đô th Đ đ t nầ ị ể ấ ước phát tri n m t cách b n v ng trong th i gian s p t i, trể ộ ề ữ ờ ắ ớ ướ c
m t đ n năm 2020 nắ ế ước ta ph n đ u c b n tr thành là nấ ấ ơ ả ở ước công nghi p theoệ
hướng hi n đ i thì đi u ki n c n là v n đ nhà ph i đệ ạ ề ệ ầ ấ ề ở ả ược gi i quy t m t cách toànả ế ộ
Trang 3di n, n đ nh; Trong đó, nhà xã h i đóng m t vai trò không nh , quy t đ nh s phátệ ổ ị ở ộ ộ ỏ ế ị ự tri n thành công c a đ t nể ủ ấ ước
Chi n lế ược phát tri n nhà qu c gia đ n năm 2020 và t m nhìn đ n năm 2030 đãể ở ố ế ầ ế
được Th tủ ướng chính ph phê duy t, kh ng đ nh quan đi m, m c tiêu chính tr c aủ ệ ẳ ị ể ụ ị ủ
Đ ng, Nhà nả ước là phát tri n nhà cho ngể ở ười nghèo, th c hi n m c tiêu vì con ngự ệ ụ ườ i Phát tri n nhà không ch theo c ch th trể ở ỉ ơ ế ị ường mà Nhà nước có trách nhi m canệ thi p ho c h tr đ ngệ ặ ỗ ợ ể ười dân có nhà , đ c bi t là nh ng đ i tở ặ ệ ữ ố ượng thu nh p th p,ậ ấ không có đi u ki n mua nhà theo c ch th trề ệ ơ ế ị ường
Do đó, trong H i ngh l n th 5 Ban Ch p hành Trung ộ ị ầ ứ ấ ương Đ ng khóa XI,ả l n đ uầ ầ tiên v n đ nhà xã h i đấ ề ở ộ ược đ a vào d th o s a đ i Hi n pháp là h t s c có ýư ự ả ử ổ ế ế ứ nghĩa và c n thi t. Hi n pháp là Lu t ch đ o trong h th ng Pháp lu t c a nầ ế ế ậ ủ ạ ệ ố ậ ủ ước ta bao g m h th ng các quy đ nh pháp lu t đi u ch nh nh ng quan h xã h i c b n vàồ ệ ố ị ậ ề ỉ ữ ệ ộ ơ ả quan tr ng nh t, g n li n v i vi c xác đ nh ch đ chính tr , kinh t , văn hóa, giáoọ ấ ắ ề ớ ệ ị ế ộ ị ế
d c, khoa h c và công ngh , đ a v pháp lý c a công dân, t ch c và ho t đ ng c a bụ ọ ệ ị ị ủ ổ ứ ạ ộ ủ ộ máy nhà nước,… Còn các quy đ nh đi u ch nh c th có các Lu t c a các ngành, lĩnhị ề ỉ ụ ể ậ ủ
v c khác nhau; Liên quan đ n nhà có Lu t Nhà ự ế ở ậ ở
Vì v y, đ i v i v n đ nhà xã h i đã đậ ố ớ ấ ề ở ộ ược quy đ nh trong Lu t Nhà và s b sungị ậ ở ẽ ổ
c th trong các Ngh đ nh c a Chính ph Tuy nhiên do ý nghĩa và tính ch t quanụ ể ị ị ủ ủ ấ
tr ng c a v n đ Nhà xã h i nh đã đ c p, thi t nghĩ nên đ a vào d th o Hi nọ ủ ấ ề ở ộ ư ề ậ ế ư ự ả ế pháp s a đ i l n này, c th b sung đi u 62 c a Hi n phápử ổ ầ ụ ể ổ ở ề ủ ế nước CHXHCN Vi tệ Nam năm 1992 đượ ửc s a đ i năm 2001 nh sau:ổ ư
“Nhà nước có trách nhi m t o đi u ki n cho nhân dân t t o l p v nhà ; phát tri nệ ạ ề ệ ự ạ ậ ề ở ể
qu nhà xã h i đ n đ nh v nhà cho các đ i tỹ ở ộ ể ổ ị ề ở ố ượng có nhu c u nh ng khó khănầ ư trong vi c t t o l p ch ”.ệ ự ạ ậ ỗ ở
3. M t s ki n ngh đ nh hộ ố ế ị ị ướng th c hi n trong th i gian t i:ự ệ ờ ớ
Trên c s ch trơ ở ủ ương, chính sách c a Đ ng, Nhà nủ ả ước và tình th c t , phát tri n phátự ế ể tri n nhà c a thành ph trong th i gian qua; Đ đáp ng các yêu c u b c bách vể ở ủ ố ờ ể ứ ầ ứ ề
Trang 4nhà xã h i, tái đ nh c và hoàn thành các ch tiêu phát tri n nhà c a thành ph giaiở ộ ị ư ỉ ể ở ủ ố
đo n 2010 đ n 2015, mà Đ i h i Đ ng b thành ph l n th IX đã thông qua, đ ngạ ế ạ ộ ả ộ ố ầ ứ ồ
th i làm ti n đ thúc đ y thành ph phát tri n m t cách toàn di n, lâu dài, chú tr ngờ ề ề ẩ ố ể ộ ệ ọ phát tri n c s h t ng, đ c bi t là nhà xã h i đ m b o cho s phát tri n c a m tể ơ ở ạ ầ ặ ệ ở ộ ả ả ự ể ủ ộ thành ph l n g n 10 tri u dân vào năm 2020, hi n đ i, văn minh và có b n s c;ố ớ ầ ệ ệ ạ ả ắ M tộ
s v n đ c n u tiên ki n ngh đ thúc đ y chố ấ ề ầ ư ế ị ể ẩ ương trình phát tri n nhà c a thànhể ở ủ
ph nói chung, đ c bi t đ i v i các chố ặ ệ ố ớ ương trình nhà nhà xã h i, nhà tái đ nh c ,ở ở ộ ở ị ư xây d ng l i chung cự ạ ư h h ngư ỏ k t h p ch nh trang đô th trên đ a bàn thành ph nhế ợ ỉ ị ị ố ư sau:
(i) Thu n ch trậ ủ ương cho phép đi u ch nh quy ho ch, hình thành các khu dân c t pề ỉ ạ ư ậ trung nhà xã h i, thu nh p th p đ m b o đ ng b h t ng k thu t, h t ng xã h iở ộ ậ ấ ả ả ồ ộ ạ ầ ỹ ậ ạ ầ ộ các qu n huy n vùng ven và ngo i thành c a thành ph ; đ c bi t t i các khu v c
g n cu i các tuy n đầ ố ế ường s t, metro s hình thành trong và sau giai đo n 2015 2020ắ ẽ ạ
đ phát tri n các d án nhà xã h i có quy mô l n t 100 ha tr lên;ể ể ự ở ộ ớ ừ ở
(ii) Đi u ti t qu đ t t i m t s khu đô th m i nh Tây B c thành ph , khu đô thề ế ỹ ấ ạ ộ ố ị ớ ư ắ ố ị
C ng Hi p Phả ệ ước, khu đô th Nam Sài Gòn v i quy mô t 50 – 100 ha đị ớ ừ ể t o qu đ tạ ỹ ấ phát tri n nhà xã h i, tái đ nh c c a thành ph Thành ph b v n b i hoàn gi iể ở ộ ị ư ủ ố ố ỏ ố ồ ả phóng m t b ng và đ u t c s h t ng k thu t chính, sau đó xã h i hóa kêu g i nhàặ ằ ầ ư ơ ở ạ ầ ỹ ậ ộ ọ
đ u t ng v n đ đ u t xây d ng công trình và tr c ti p qu n lý, khai thác theo quyầ ư ứ ẫ ể ầ ư ự ự ế ả
đ nh c a Lu t Nhà ;ị ủ ậ ở
(iii) Phân b ngu n ti n s d ng đ t thu đổ ồ ề ử ụ ấ ượ ừc t các d án nhà thự ở ương m i t iạ ạ thành ph v i m c t i thi u là 30% (theo quy đ nh t 30 – 50% c a Lu t Nhà ) đố ớ ứ ố ể ị ừ ủ ậ ở ể
t p trung tri n khai chậ ể ương trình phát tri n nhà thành ph , đ c bi t là nhà xã h i;ể ở ố ặ ệ ở ộ (iv) Đ i v i các d án xây d ng l i các chung c h h ng n ng nguy hi m ph i tháoố ớ ự ự ạ ư ư ỏ ặ ể ả
d ngay, cho phép áp d ng chính sách tái đ nh c b ng căn h t i ch ho c n i khácỡ ụ ị ư ằ ộ ạ ỗ ặ ơ
đ m b o n i m i t t h n n i cũ, không áp d ng phả ả ơ ở ớ ố ơ ơ ở ụ ương th c b i hoàn b ng ti nứ ồ ằ ề
Trang 5đ rút ng n th i gian thể ắ ờ ương lượng v i các h dân, nhanh chóng di d i và gi m áp l cớ ộ ờ ả ự
v n cho ch đ u t , d án kh thi;ố ủ ầ ư ự ả
(v) Các c p chính quy n ph i h p M t tr n T qu c thành ph và các Đoàn th tuyênấ ề ố ợ ặ ậ ổ ố ố ể truy n, v n đ ng ngề ậ ộ ười dân tham gia phát tri n thành ph , c th qua các d án xâyể ố ụ ể ự
d ng m i các chung c cũ h h ng k t h p ch nh trang đô th , hi u rõ và ng h chínhự ớ ư ư ỏ ế ợ ỉ ị ể ủ ộ sách tái đ nh c b ng căn h v i nguyên t c n i m i t t h n n i cũ, không b iị ư ằ ộ ớ ắ ơ ở ớ ố ơ ơ ở ồ
thường nh các d án thư ự ương m i.ạ