Hoàn thiện công tác dự toán nguồn thu học phí tại trường cao đẳng lý tự trọng TP hồ chí minh

Bằng việc vận dụng phương pháp nghiên cứu định tính, đề tài nghiên cứu cũng đã chỉ rõ được những ưu điểm và những hạn chế trong việc thực hiện công tác dự toán nguồn thu học phí hằng năm

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM

-

LÊ HỬU NHÂN

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC DỰ TOÁN DỰ NGUỒN THU HỌC PHÍ TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG LÝ TỰ TRỌNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH

-

LÊ HỬU NHÂN

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC DỰ TOÁN DỰ NGUỒN THU HỌC PHÍ TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG LÝ TỰ TRỌNG

TP.HỒ CHÍ MINH

Chuyên ngành : Kế Toán - Hướng ứng dụng

Mã số : 8340301

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS TRẦN VĂN THẢO

TP Hồ Chí Minh năm 2019

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn: “Hoàn thiện công tác dự toán nguồn thu học phí tại Trường Cao đẳng Lý Tự Trọng TP.Hồ Chí Minh” là công trình nghiên cứu của riêng tôi

Các kết quả nghiên cứu trong luận văn là hoàn toàn trung thực và không sao chép của người khác

Luận văn này chưa được công bố ở bất cứ nơi nào Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm về nội dung nghiên cứu của toàn bộ luận văn này

TÁC GIẢ

Lê Hửu Nhân

MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA

LỜI CAM ĐOAN

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC BẢNG

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ

TÓM TẮT

ABSTRACT

NHẬN XÉT CỦA ĐƠN VỊ

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn vấn đề giải quyết 1

2 Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu 3

3 Phương pháp nghiên cứu 3

4 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu 4

5 Kết cấu của đề tài nghiên cứu 4

6 Ý nghĩa thực tiễn 5

CHƯƠNG 1: PHÁT HIỆN VẤN ĐỀ CẦN NGHIÊN CỨU 6

1.1 Giới thiệu khái quát về Trường Cao đẳng Lý Tự Trọng TP Hồ Chí Minh 6

1.1.1 Giới thiệu khái quát lịch sử hình thành và phát triển 6

1.1.2 Cơ cấu tổ chức của đơn vị 7

1.1.3 Tổ chức công tác kế toán 9

1.1.4 Giới thiệu chung về tình hình hoạt động 11

1.2 Thực trạng của công tác dự toán nguồn thu học phí tại Trường Cao đẳng Lý Tự Trọng TP.Hồ Chí Minh 12

CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT 20

2.1 Tổng quan các nghiên cứu 20_Toc33124071 2.2 Nhận xét tổng quan 23

2.3 Cơ sở lý thuyết 25

2.3.1 Khái niệm về dự toán 25

2.3.2 Phân loại dự toán 25

2.3.3 Chức năng của dự toán 27

2.3.4 Mô hình lập dự toán 28

2.3.5 Các phương pháp lập dự toán 31

CHƯƠNG 3: KIỂM CHỨNG VẤN ĐỀ CẦN GIẢI QUYẾT VÀ DỰ ĐOÁN NGUYÊN NHÂN TÁC ĐỘNG 34

3.1 Kiểm chứng vấn đề cần giải quyết 34

3.1.1 Tóm lược phương pháp nghiên cứu 34

3.1.2 Kiểm chứng vấn đề cần giải quyết 34

3.2 Dự đoán nguyên nhân tác động 39

CHƯƠNG 4: KIỂM CHỨNG NGUYÊN NHÂN 44

4.1 Tóm lược phương pháp kiểm định nguyên nhân 44

4.2 Kế hoạch thực hiện phỏng vấn 44

4.3 Kết quả nghiên cứu và phân tích kết quả nghiên cứu 45

4.3.1 Nguyên nhân 1: Về phương pháp dự toán 45

4.3.2 Nguyên nhân 2: Về mô hình dự toán 47

4.3.3 Nguyên nhân 3: Về quy trình thực hiện dự toán 49

4.3.4 Nguyên nhân 4: Một số nguyên nhân khác tác động đến hiệu quả công tác dự toán nguồn thu học phí của đơn vị 51

CHƯƠNG 5: ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP THỰC TẾ 55

5.1 Đề xuất một số giải pháp thực tế 555.1.1 Giải pháp hoàn thiện phương pháp dự toán nguồn thu học phí tại Trường Cao đẳng Lý Tự Trọng TP.Hồ Chí Minh 555.1.2 Giải pháp hoàn thiện mô hình dự toán nguồn thu học phí tại Trường Cao đẳng

Lý Tự Trọng TP.Hồ Chí Minh 585.1.3 Giải pháp hoàn thiện quy trình dự toán nguồn thu học phí tại Trường Cao đẳng Lý Tự Trọng TP.Hồ Chí Minh 615.1.4 Giải pháp hoàn thiện một số công tác liên quan tác động đến hiệu quả dự toán nguồn thu học phí tại Trường Cao đẳng Lý Tự Trọng TP.Hồ Chí Minh 66

PHẦN KẾT LUẬN 70 TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮTTIẾNG VIỆT Ý NGHĨA

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 4.1 Tổng hợp số lượng đánh giá nguyên nhân tác động khác

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ

Hình 1.1 Giai đoạn thay đổi tên đơn vị gắn với nhu cầu phát triển đổi

mới

Hình 1.3 Sơ đồ tổ chức công tác kế toán tại đơn vị

Hình 1.4 Sơ đồ minh họa mô hình dự toán theo quy trình từ dưới lên tại

đơn vị Hình 1.5 Quy trình thực hiện công tác dự toán nguồn thu học phí tại đơn

vị Hình 2.1 Sơ đồ minh họa mô hình dự toán thông tin từ dưới lên

TÓM TẮT

Đề tài nghiên cứu : “Hoàn thiện công tác dự toán nguồn thu học phí tại Trường Cao đẳng Lý Tự Trọng TP.Hồ Chí Minh” hướng đến sự hoàn thiện công tác dự toán nguồn thu học phí hằng năm tại đơn vị để khắc phục những hạn chế khi thực hiện công tác dự toán tổng thể Bằng việc vận dụng phương pháp nghiên cứu định tính, đề tài nghiên cứu cũng đã chỉ rõ được những ưu điểm và những hạn chế trong việc thực hiện công tác dự toán nguồn thu học phí hằng năm tại Trường Cao đẳng Lý Tự Trọng TP.Hồ Chí Minh, cũng như nhận định rõ những nguyên nhân chủ yếu tác động trực tiếp, gián tiếp đến hiệu quả công tác dự toán nguồn thu học phí hằng năm Từ đó tác giả đề xuất một số giải pháp khả thi và phù hợp với nhu cầu, tình hình thực tế của tổ chức như: Hoàn thiện phương pháp lập dự toán nguồn thu học phí, hoàn thiện mô hình dự toán nguồn thu học phí, hoàn thiện quy trình thực hiện công tác dự toán nguồn thu học phí và những giải pháp cho các nguyên nhân khác tác động đến hiệu quả dự toán và thực hiện chỉ tiêu dự toán nguồn thu học phí hằng năm tại đơn vị

Với những đóng góp của đề tài nghiên cứu, tác giả mong muốn những giải pháp

đề xuất sẽ giải quyết được những vấn đề tồn đọng trong công tác dự toán nguồn thu học phí – Nguồn thu tài chính quan trọng của Nhà trường đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả công tác kế toán hướng đến mục tiêu phát triển chung của tổ chức

Research title: “The completion of an effective fee forecasting system in Ly Tu Trong College.” aiming to improve the process of forecasting, especially annual fee forecasting, where drawbacks should be eliminated during the time overall forecasting process is implemented By applying qualitative methodology, this research has illustrated comprehensively both current advantages and disadvantages in the annual process of overall fee forecasting system in Ly Tu Trong College Furthermore, this research also identified internal and external elements affecting the effectiveness of annual process for overall fee forecasting system Up to that points, I proposed effective solutions that could make further improvements such as radical methods, improved system, updated procedure as well as further steps for enhancing the effectiveness and level of fee forecasting process in Ly Tu Trong College The results of this research would be applied successfully to solve current problems during the work of fee forecasting and major income managements in this college Furthermore, this outstanding performance also stands more chances in fulfilling the purpose of not only the improved fee forecasting and management system, but also the general developments in terms of accountancy in Ly Tu Trong College

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn vấn đề giải quyết

Trong các đơn vị sự nghiệp có thu, dự toán có thể được sử dụng để cụ thể hóa các mục tiêu dài hạn và ngắn hạn thành các hoạt động cụ thể Sau đó, dự toán lại được sử dụng như một công cụ để kiểm soát và đánh giá hiệu quả của đơn vị Nhờ dự toán, nhà quản trị có thể định hướng các hoạt động của đơn vị theo đúng mục tiêu đã đặt ra Khi các hoạt động được thực hiện xong, thông qua so sánh thực tế với dự toán, nhà quản trị có thể đánh giá được hiệu quả hoạt động của từng bộ phận cũng như toàn đơn vị

Ngày nay, khi nền kinh tế càng phát triển thì đòi hỏi các nhà quản trị trong các tổ chức phải có các biện pháp đổi mới trong công tác quản lý Bên cạnh quản lý tốt vấn đề

về nhân sự thì là quản lý tài chính hiệu quả sẽ đảm bảo cho đơn vị hoạt động tốt và phát triển bền vững hơn Các đơn vị sự nghiệp giáo dục cũng không nằm ngoài quy luật đó, đặc biệt là khi Nghị định 16/2015/NĐ-CP quy định cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công do Chính phủ ban hành thay thế cho Nghị định 43/2006/NĐ-CP nhằm điều chỉnh cơ chế hoạt động, cơ chế tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập theo hướng tăng cường trao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm, khuyến khích các đơn vị có điều kiện vươn lên tự chủ ở mức cao, đòi hỏi các đơn vị sự nghiệp giáo dục phải xây dựng hoàn thiện hệ thống kiểm soát hiệu quả thu, chi cho đơn vị Tuy nhiên, trong giai đoạn hiện nay công tác dự toán ngân sách thu – chi của Trường Cao đẳng Lý Tự Trong TP.Hồ Chí Minh, đặc biệt là

dự toán nguồn thu học phí hằng năm còn tồn tại nhiều hạn chế ảnh hưởng đến việc triển khai các kế hoạch, chiến lược phát triển cả về quy mô đào tạo, cở sở vật chất kỹ thuật và

xa hơn là tự chủ nguồn tài chính lâu dài, cụ thể là số liệu dự toán cao hơn với thực tế dẫn đến sự thiếu hụt nguồn tài chính để thực hiện mục tiêu phát triển của năm kế hoạch Bên cạnh đó, trong quá trình triển khai công tác còn nhiều bất cập ở các phòng ban liên quan

có nhiệm hỗ trợ đối soát số liệu, thông tin báo cáo thực tế làm dự báo cho năm kế hoạch với tiến độ còn chậm trễ, mô hình dự toán chưa khai thác tối đa thế mạnh về con người trong việc tham mưu Ban quản trị Nhà trường xem xét các chỉ tiêu dự toán nguồn thu học

phí phù hợp nhất cho năm kế hoạch trong khi đội ngũ nhân sự của đơn vị, đặc biệt là lãnh đạo các phòng ban là những người có thâm niên trong công tác giáo dục và quản lý tài chính Ngoài ra những biểu hiện của phương pháp dự toán truyền thống dần dần không còn phù hợp với nhu cầu phát triển và kiểm soát tài chính của Trường Cao đẳng Lý Tự Trọng TP Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay, phương pháp dự toán đó giới hạn các thông tin tham khảo cho các nhà quản trị khi phần lớn tập trung vào số liệu thực hiện của năm liền trước để làm cơ sở cho năm báo cáo

Trải qua hơn 33 năm hoạt động trong lĩnh vực giáo dục Trường Cao đẳng Lý Tự Trọng TP Hồ Chí Minh là một trong những trường công lập chất lượng cao, có uy tín về chất lượng đào tạo nguồn nhân lực phục vụ nhu cầu phát triển kinh tế xã hội của thành phố và cả nước Trong xu hướng chuyển sang cơ chế tự chủ về tài chính, tác giả mong muốn thực hiện đề tài nhằm hoàn thiện một số vấn đề còn tồn tại trong công tác lập dự toán nguồn thu học phí hằng năm tại đơn vị vì học phí là một những nguồn thu chính đóng vai trò quan trọng đối với bộ mặt tài chính của Nhà trường Ngoài ra, dự toán nguồn thu học phí một cách hiệu quả sẽ giúp công tác dự toán vẽ ra một tấm bản đồ cho tương lai mà nhờ đó các nhà lãnh đạo sẽ đưa ra kế hoạch thực hiện phù hợp để đạt được mục tiêu đã đề ra đảm bảo tổ chức luôn luôn vững mạnh Bên cạnh đó, tác giả nhận được đề nghị thực hiện đề tài nghiên cứu để hoàn thiện công tác dự toán nguồn thu học phí tại Trường Cao đẳng Lý Tự Trọng TP.Hồ Chí Minh từ phía BGH Nhà trường và Trưởng phòng KH-TC, với mong muốn sẽ có những giải pháp thực tế và áp dụng đạt hiểu quả tại đơn vị

Nhận thức được vai trò của công tác lập dự toán khai thác hiệu quả nguồn tài chính

cụ thể là nguồn thu học phí để phục vụ cho hoạt động tổ chức hằng năm, mục tiêu khắc phục những hạn chế còn tồn tại trong công tác dự toán nguồn thu học phí, tác giả đã lựa chọn đề tài: “HOÀN THIỆN CÔNG TÁC DỰ TOÁN NGUỒN THU HỌC PHÍ TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG LÝ TỰ TRỌNG TP HỒ CHÍ MINH” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn của mình với mong muốn góp phần cho sự hiệu quả công tác tài chính kế toán và mục tiêu xây dựng, phát triển lâu dài của Nhà trường

2 Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu

Mục tiêu tổng quát: Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là hoàn thiện công tác dự

toán nguồn thu học phí tại Trường Cao đẳng Lý Tự Trọng TP Hồ Chí Minh

Mục tiêu cụ thể:

- Phân tích thực trạng về công tác dự toán nguồn thu học phí tại Trường Cao

đẳng Lý Tự Trọng TP Hồ Chí Minh, từ đó tìm ra và đánh giá những tồn tại trong công tác

- Xác định những nguyên nhân tác động dẫn đến những tồn tại trong công tác dự

toán nguồn thu học phí hằng năm tại đơn vị

- Từ đó, đề ra những giải pháp hoàn thiện công tác dự toán nguồn thu học phí tại

Trường Cao đẳng Lý Tự Trọng TP Hồ Chí Minh

Câu hỏi nghiên cứu:

- Thực trạng về quy trình, mô hình và phương pháp thực hiện dự toán nguồn thu

học phí tại Trường Cao đẳng Lý Tự Trọng TP.Hồ Chí Minh hiện nay như thế nào? Đánh giá các thực trạng và chỉ ra những tồn tại trong công tác thực hiện dự toán nguồn thu học phí

- Nguyên nhân tác động đến những tồn tại yếu kém của công tác dự toán nguồn

thu học phí tại Trường Cao đẳng Lý Tự Trọng TP.Hồ Chí Minh là gì?

- Những giải pháp nào giúp cho việc hoàn thiện công tác dự toán nguồn thu học

phí để nâng cao hiệu quả công tác dự toán hằng năm tại Trường Cao đẳng Lý Tự Trọng TP.Hồ Chí Minh?

3 Phương pháp nghiên cứu

Trong đề tài này, tác giả sử dụng chủ yếu phương pháp nghiên cứu định tính bao gồm:

Phương pháp thu thập dữ liệu: Tác giả sử dụng phương pháp điều tra và nghiên

cứu tài liệu, cụ thể:

Đối với nghiên cứu tài liệu bao gồm:

- Dữ liệu thứ cấp: Các văn bản có liên quan đến hoạt động của nhà trường như các

quy định, quy chế tại Nhà trường, các công khai tài chính của Nhà trường, các nghiên cứu

và giáo trình có liên quan đến đề tài nghiên cứu

- Dữ liệu sơ cấp: Bảng câu hỏi phục vụ thảo luận nhóm và phỏng vấn trực tiếp các lãnh đạo điều hành có liên quan để đánh giá thực trạng và nguyên nhân thực trạng của công tác dự toán nguồn thu học phí tại Trường Cao đẳng Lý Tự Trọng TP.Hồ Chí Minh

Đối với nghiên cứu điều tra:

Tác giả sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính bằng cách quan sát thực tế, thảo

luận nhóm, phỏng vấn chuyên sâu các chuyên gia để tìm hiểu về thực trạng của vấn đề, chỉ ra những ưu nhược điểm trong cách thức thực hiện công tác và những nguyên nhân

tác động

Phương pháp phân tích và xử lý dữ liệu

Từ những dữ liệu được thu thập được, tác giả tiến hành tổng hợp và phân loại theo từng mục đích nghiên cứu, đồng thời phân tích dưới dạng thống kê so sánh để chỉ ra những thực trạng đang tồn tại, nguyên nhân tác động từ đó tác giả đề xuất những phương hướng, giải pháp để hoàn thiện công tác dự toán nguồn thu học phí nâng cao hiệu quả công tác dự toán chung cho toàn trường

4 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu

 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là công tác dự toán nguồn thu học phí tại Trường Cao đẳng Lý Tự Trọng TP.Hồ Chí Minh

 Phạm vi nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện tại đơn vị Trường Cao đẳng Lý Tự Trọng TP.Hồ Chí Minh Nguồn dữ liệu được thu thập được trong giai đoạn từ năm 2016-2018

5 Kết cấu của đề tài nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu gồm có 4 chương:

Chương 1: Phát hiện vấn đề cần giải quyết

Chương 2: Tổng quan các nghiên cứu và cơ sở lý thuyết

Chương 3: Kiểm chứng các vấn đề cần giải quyết và dự đoán nguyên nhân tác động Chương 4: Kiểm chứng nguyên nhân

Chương 5: Đề xuất một số giải pháp thực tế

6 Ý nghĩa thực tiễn

Dựa trên những nền tảng về cơ sở lý thuyết và thực tiễn , kết hợp tham khảo các nghiên cứu có nội dung liên quan về công tác dự toán tại đơn vị sự nghiệp và vận dụng

các phương pháp nghiên cứu phù hợp, tác giả lựa chọn đề tài: “Hoàn thiện công tác dự

toán nguồn thu học phí tại Trường Cao đẳng Lý Tự Trọng TP.Hồ Chí Minh” với mong

muốn có thể nhận diện và giải quyết được những vấn đề còn tồn tại trong công tác dự toán nguồn thu học phí, nhằm đưa ra những giải pháp hướng đến nâng cao hiệu quả công tác dự toán nguồn thu học phí nói riêng và công tác dự toán tổng thể nói chung tại Trường Cao đẳng Lý Tự Trọng TP.Hồ Chí Minh góp phần hướng tới hoàn thành các chiến lược

và nhu cầu phát triển lâu dài của đơn vị

CHƯƠNG 1: PHÁT HIỆN VẤN ĐỀ CẦN NGHIÊN CỨU 1.1 Giới thiệu khái quát về Trường Cao đẳng Lý Tự Trọng TP Hồ Chí Minh

1.1.1 Giới thiệu khái quát lịch sử hình thành và phát triển

Tên chính thức: Trường Cao đẳng Lý Tự Trọng Thành phố Hồ Chí Minh

Tên tiếng Anh: LY TU TRONG COLLEGE OF HO CHI MINH CITY

Địa chỉ: 390 Hoàng Văn Thụ, Phường 4, Quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh Điện thoại: (028) 3811.0521 Fax: (028) 3811.8676

Website: www.lttc.edu.vn

Trường Cao đẳng Lý Tự Trọng TP Hồ Chí Minh thành lập từ năm 1986, là một trong những trường công lập chất lượng cao, có uy tín về chất lượng đào tạo nguồn nhân lực phục vụ nhu cầu phát triển kinh tế xã hội của Thành phố và cả nước Bên cạnh đó, Nhà trường cũng có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo, trải qua nhiều thời kỳ đổi mới và hoàn thiện không ngừng hướng tới mục tiêu và sứ mạng đào tạo nguồn nhân lực có tay nghề giỏi phục vụ cho nhu cầu của xã hội

Hình 1.1 : Giai đoạn thay đổi tên đơn vị gắn với nhu cầu phát triển đổi mới

(Nguồn: Website Trường Cao đẳng Lý Tự Trọng TP.Hồ Chí Minh)

Năm học 2017 – 2018, Trường vinh dự được nhận Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Lao động- Thương binh và Xã hội vì đã đạt nhiều thành tích xuất sắc trong công tác đào

tạo tuyển sinh, giải quyết việc làm cho SV; nhận Bằng khen của Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chi Minh và đạt nhiều thành tích khác Hiện nay, trường đang duy trì và cải tiến

hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn ISO 9001:2015, với mục tiêu giữ vững niềm tin và sự an tâm của người học, trường đang phát triển các ngành nghề đào tạo theo tiêu chuẩn quốc gia, chuẩn ASEAN và quốc tế

Tính đến thời điểm hiện tại Trường Cao đẳng Lý Tự Trọng TP Hồ Chí Minh có 9

hệ bậc đào tạo góp phần đáp ứng nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực cho xã hội:

Cao đẳng tiên tiến

Cao đẳng chuyên nghiệp

Cao đẳng nghề chính quy (12+3)

Cao đẳng nghề chính quy (9+4)

Trung cấp chuyên nghiệp (9+3)

Liên thông Cao đẳng chuyên nghiệp

Liên thông Cao đẳng nghề

Trung cấp chuyên nghiệp (12 + 2 năm 3 tháng)

Trung cấp chuyên nghiệp (12 + 2)

1.1.2 Cơ cấu tổ chức của đơn vị

Dưới sự chỉ đạo của Ban chấp hành Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh, cơ cấu tổ chức của Trường Cao đẳng Lý Tự Trọng TP Hồ Chí Minh được phân bố theo phòng khoa chức năng như sau:

Hình 1.2 Sơ đồ tổ chức

(Nguồn: Website Trường Cao đẳng Lý Tự Trọng TP.Hồ Chí Minh)

1.1.3 Tổ chức công tác kế toán

Hình 1.3: Sơ đồ tổ chức công tác kế toán tại đơn vị

(Nguồn:Tài liệu nội bộ của Trường Cao đẳng Lý Tự Trọng TP.Hồ Chí Minh)

 Về chức năng:

- Tham mưu và giúp Hiệu trưởng đưa ra các quyết định đúng đắn trong việc quản

lý, tổng hợp, tổ chức thực hiện các công tác tài chính kế toán của Trường;

- Thực hiện công tác quản lý thu – chi tài chính theo đúng quy định của pháp luật

hiện hành;

- Kiểm soát và quản lý cơ sở vật chất bằng nghiệp vụ tài chính kế toán, đồng thời

xây dựng kế hoạch tài chính ngắn hạn và dài hạn phù hợp với thực tế của đơn vị trong từng giai đoạn phát triển;

- Hướng dẫn, kiểm tra, rà soát hoạt động tài chính tại các đơn vị nhằm khắc phục

các hạn chế, rủi ro;

- Tiến hành tổng hợp báo cáo tình hình hoạt động tài chính của trường trình Sở

GD-ĐT, STC và Hiệu trưởng hằng năm

KẾ TOÁN TRƯỞNG

KẾ TOÁN TỔNG HỢP

KẾ TOÁN NGÂN HÀNG

KẾ TOÁN

THUẾ

KẾ TOÁN THANH TOÁN

KẾ TOÁN NGÂN SÁCH

THỦ QUỸ

 Nhiệm vụ:

- Lập dự toán thu chi tài chính hàng năm (Xây dựng kế hoạch thu – chi ngân sách,

xây dựng kế hoạch thu – chi đầu tư xây dựng cơ bản, xây dựng kế hoạch thu – chi sự nghiệp)

- Thanh quyết toán các nguồn kinh phí: chi thường xuyên, chi không thường

xuyên, chi kinh phí sự nghiệp, chi vốn đầu tư xây dựng cơ bản

 Kiểm tra, giám sát các hoạt động tài chính tại các đơn vị trực thuộc Trường:

- Định kỳ hàng quý, phòng KH-TC cử cán bộ phụ trách theo dõi tài chính tại các

đơn vị có hoạt động thu chi để hướng dẫn, kiểm tra việc mở sổ sách, báo cáo quyết toán đúng chế độ Nhà nước và quy định của nhà trường;

- Tập trung mọi nguồn thu chi tại các đơn vị về phòng KH-TC quản lý;

- Kiểm tra đôn đốc việc thực hiện nghĩa vụ tài chính với nhà trường

 Tổng hợp báo cáo hoạt động tài chính của nhà trường:

- Định kỳ hàng quý, năm tổng hợp số liệu lập báo cáo quyết toán thu chi tài chính theo quy định của STC gửi Hiệu trưởng xem xét phê duyệt, sau đó trình lên Sở GD-ĐT, STC;

- Cùng với các đơn vị lập biểu mẫu, báo cáo cho từng hoạt động cụ thể theo yêu cầu của các cấp có thẩm quyền;

- Tiến hành lập báo cáo kết quả hoạt động tài chính trình lên Hiệu trưởng vào thời điểm cuối năm tài chính, trên cơ sở đó Phòng KH-TC sẽ phân tích, tham mưu cho Hiệu trưởng về tình hình quản lý, phân bổ các nguồn kinh phí, có kế hoạch xây dựng dự toán thu chi cho năm sau;

- Thực hiện tốt công tác quản lý tài sản, điện, nước, điện thoại và các hoạt động liên quan đến tài chính;

- Thực hiện công tác kiểm kê, thanh lý tài sản định kỳ và đột xuất nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý và sử dung hiệu quả tài sản tại đơn vị hằng năm;

- Tham mưu cho Hiệu trưởng việc ký kết các loại hợp đồng với các đơn vị hợp tác, đồng thời theo dõi việc thực hiện các hợp đồng của Nhà trường cho đến khi kết thúc nghiệm thu hợp đồng, cũng như hướng dẫn xử lý các tình huống phát sinh theo quy định của pháp luật

1.1.4 Giới thiệu chung về tình hình hoạt động

Tổng số cán bộ, giảng viên, nhân viên nhà trường hơn 300 người, trong đó, 100% giảng viên đạt và vượt chuẩn về chuyên môn, về nghiệp vụ sư phạm.Với diện tích rộng hơn 5 hécta, môi trường học tập rộng rãi thoáng mát, yên tĩnh, kỹ cương, nề nếp và thân thiện Quy mô đào tạo của trường hơn 13.000 SV và tuyển sinh hàng năm trên 5.000 SV Miễn 100 % học phí cho SV vào học trung cấp sau THCS, có nhiều mức học bổng khuyến khích học tập do doanh nghiệp tài trợ và Nhà trường luôn dành nhiều sự động viên, hỗ trợ cho các SV khó khăn vươn lên trong học tập

Nhà trường luôn quan tâm đặc biệt và tăng cường mở rộng các mối quan hệ với doanh nghiệp nhằm đáp ứng 100% nhu cầu việc làm cho SV Đến nay, trường có mối quan hệ gắn bó với hơn 900 doanh nghiệp trong và ngoài nước SV sau khi tốt nghiệp được các doanh nghiệp ưu tiên tuyển dụng và thuận lợi học liên thông bậc Đại học tại các trường trong nước và quốc tế Tỷ lệ SV ra trường có việc làm đúng chuyên ngành đào tạo

sau 6 tháng chiếm hơn 90% sinh viên tốt nghiệp hàng năm (Nguồn: Website Trường Cao

đẳng Lý Tự Trọng TP.Hồ Chí Minh)

Nhìn chung, hằng năm Nhà trường luôn luôn hướng đến mục tiêu mở rộng quy mô

đào tạo, tăng số lượng SV đào tạo cho mỗi năm (Xem hình 1.1) cụ thể là trong 3 năm gần

đây từ 2016-2018 số lượng SV đào tạo cho các năm tăng đáng kể phục vụ cho nhu cầu tuyển dụng lao động có tay nghề cao cho hơn 300 doanh nghiệp liên kết với Nhà trường

Bảng 1.1 Tổng hợp quy mô đào tạo

(Nguồn: Tác giả tổng hợp từ Phụ lục 1.2 Công khai giáo dục đào tạo của Trường

Cao đẳng Lý Tự Trọng Thành phố Hồ Chí Minh, giai đoạn 2016- 2018)

Tuy gặp nhiều khó khăn trong công tác tuyển sinh do có những chính sách mới ban hành của Bộ GD-ĐT và sự cạnh tranh của các trường trong khu vực nhưng nhìn chung tổng quy mô đào tạo của trường vẫn ổn định và trong xu thế phát triển bền vững Theo xu thế phát triển này, các điều kiện về cơ sở vật chất, nhân lực đã, đang và sẽ tiếp tục được

mở rộng, phát triển lên Vì vậy, mô hình quản lý cũng sẽ mở rộng hơn và được chú trọng nhiều hơn để thực hiện tốt công tác quản lý

1.2 Thực trạng của công tác dự toán nguồn thu học phí tại Trường Cao đẳng Lý

Tự Trọng TP.Hồ Chí Minh

 Về phương pháp và mô hình thực hiện công tác dự toán nguồn thu học phí

Nguồn thu học phí là một nguồn tài chính rất quan trọng và đóng vai trò là nguồn thu chính tại đơn vị Trường Cao đẳng Lý Tự Trọng TP.Hồ Chí Minh Nguồn thu học phí được xây dựng dựa trên số lượng SV và mức thu học phí được quy định theo lộ trình học phí đã được phê duyệt của Sở GD-ĐT qua từng năm học Từ đó làm tiền đề và cơ sở cho

CB – NV thực hiện công tác dự toán nguồn thu học phí hằng năm

Phương pháp lập dự toán nguồn thu học phí tại Trường Cao đẳng Lý Tự Trọng TP.Hồ Chí Minh hiện nay đang thực hiện theo phương pháp truyền thống với mô hình dự

toán thông tin từ dưới lên (Xem hình 1.4) Theo phương pháp và mô hình đó, căn cứ vào

số liệu báo cáo dự toán và thực tế về số lượng SV tuyển sinh được trong năm học trước

đó và số lượng SV đang học tại trường để làm dự toán cho số thu học phí của năm kế

hoạch, các đơn vị cấp thấp lập dự toán gửi lên BGH, Hội đồng nhà trường xem xét phê duyệt, từ đó BGH và Hội đồng nhà trường tiến hành họp và thẩm định tỷ lệ tăng quy mô đào tạo so với năm trước cùng với những thay đổi về định mức, nhu cầu sử dụng kinh phí tại đơn vị cùng làm cơ sở cho các bộ phận xây dựng dự toán Các dự toán bao gồm dự toán nguồn thu học phí được lập với sự hợp tác của các nhà quản lý, tuy nhiên chủ yếu tập trung vào các đối tượng như: Ban giám hiệu, các trưởng phòng: KH-TC, TS-ĐT, CTCT-HSSV

Ưu điểm: Với việc áp dụng phương pháp dự toán truyền thống trong công tác dự

toán nguồn thu học phí giúp cho đơn vị có thể thực hiện nhanh chóng, dễ dàng phân bổ và điều chỉnh chỉ tiêu dự kiến tuyển sinh, chi phí thực hiện thấp vì thời gian thực hiện ngắn, những tác động làm thay đổi đến tình hình thu học phí trong năm được nhìn thấy một cách nhanh chóng Bên cạnh đó, việc thực hiện mô hình dự toán được lập từ dưới lên, các

đề xuất dự toán từ cấp dưới trình lên cấp quản lý xem xét sẽ gần với thực tế, có độ tin cậy cao hơn

Hạn chế: Bằng phương pháp quan sát tác giả đã theo dõi tình hình thực hiện công

tác dự toán nguồn thu học phí hằng năm tại đơn vị bằng phương pháp dự toán truyền thống cho thấy việc áp dụng phương pháp này chỉ dựa trên kết quả đạt được của năm học trước làm cơ sở dự toán nên đã bỏ qua hoạt động đánh giá hiệu quả, các vấn đề tồn đọng trong công tác dự toán thu học phí của năm trước, chưa có những dự trù phát sinh trong tương lai làm giảm số lượng SV theo học như: Số lượng SV dự kiến tuyển không đạt như

dự toán, số lượng SV bỏ học, bảo lưu kết quả học tập,… làm ảnh hưởng đến số liệu dự toán thu học phí trong năm Với việc thực hiện phương pháp này, thực sự vẫn chưa mang lại hiệu quả tối đa cho công tác dự toán nguồn thu học phí tại đơn vị Ngoài ra, do mô hình thực hiện từ dưới lên, nên các đơn vị cấp dưới có thể sẽ đặt ra những mục tiêu thấp

vì họ sợ không hoàn thành được mục tiêu như theo đúng tinh thần của dự toán, nên con số

dự toán số thu học phí chủ yếu là số SV tuyển mới và số SV đang đào tạo được dự toán trong định mức mà họ có thể đạt được và nếu hoàn thành sẽ được đánh giá cao Từ đó,

cho thấy Nhà trường sẽ không thể khai thác hết tiềm lực về kinh nghiệm, nhân sự và công suất hoạt động của các bộ phận liên quan để phát triển nguồn thu học phí hằng năm

Hình 1.4: Sơ đồ minh họa mô hình dự toán theo quy trình từ dưới lên tại đơn vị

(Nguồn: Tác giả tự tổng hợp)

 Về quy trình thực hiện công tác dự toán nguồn thu học phí

Quy trình dự toán nguồn thu học phí tại Trường Cao đẳng Lý Tự TP.Hồ Chí Minh chủ yếu tập trung vào 3 phòng chức năng: phòng KH-TC, phòng TS-ĐT, phòng CTCT-HSSV kết hợp với BGH nhà trường thực hiện Theo đánh giá của chuyên gia kiểm định ISO 9001:2015 năm 2018 khi tiến hành kiểm định hoạt động của Phòng KH-TC cho rằng:

“Quy trình thực hiện dự toán số thu học phí hằng năm của Trường Cao đẳng Lý Tự Trọng TP.Hồ Chí Minh nhìn chung đáp ứng được tiến độ thực hiện, thực hiện theo hướng xuất phát từ cấp quản lý cơ sở thực hiện và gửi trình lên cấp quản lý cấp cao, tuy nhiên chưa khai thác tối đa tư liệu tham khảo từ những đề xuất của các đơn vị khoa đào tạo để làm cơ

sở dự toán số thu học phí dựa trên số lượng SV đào tạo, mặc dù trên quy trình minh họa thì các khoa đào tạo vẫn xuất hiện tham gia quy trình…”

Mô tả quy trình thực hiện công tác dự toán số thu học phí thực tế tại đơn vị hằng

năm (Xem hình 1.5): Hoạt động dự toán của đơn vị bao gồm 2 đợt: dự toán 6 tháng đầu

năm và dự toán 6 tháng cuối năm Riêng mảng dự toán số thu học phí được thực hiện như một phần hành riêng với sự phối hợp giữa phòng KH-TC và một số phòng chức năng liên quan: TS-ĐT, CTCT-HSSV và BGH Đầu tiên, các khoa sẽ phối hợp đối soát số lượng

SV đang học của mỗi khoa với phòng CTCT-HSSV để thống nhất con số thực tế SV đang theo học, sau đó các khoa sẽ làm việc với phòng TS-ĐT để dự kiến số lượng SV sẽ tốt nghiệp cuối khóa của mỗi khoa, đồng thời theo phương pháp dự toán gia tăng các trưởng đơn vị sẽ đề xuất tỷ lệ gia tăng phù hợp với quy mô đào tạo Số liệu được tổng hợp từ hai

phòng TS-ĐT và CTCT-HSSV (Tham khảo phụ lục 1.1) được chuyển đến phòng KH-TC

làm cơ sở kết hợp với lộ trình học phí để dự toán số thu học phí, hoàn thiện thủ tục gửi lên BGH và Hội đồng nhà trường để xem xét, điều chỉnh theo chiến lược phát triển quy mô đào tạo của đơn vị

Tuy nhiên, khi tiến hành thực tế vẫn còn tồn tại một số thực trạng là tiến độ thực hiện đối soát số liệu về số lượng SV đào tạo và đóng góp ý kiến cho việc dự kiến tuyển sinh được thực hiện chậm trễ ở các khoa đào tạo, cho nên để kịp tiến độ phòng TS-ĐT, CTCT-HSSV chủ động liên kết xuất dữ liệu trên phần mềm quản lý SV (phần mềm EPMT) để chọn nhóm lọc với tình trạng “Đang học” trên phần mềm làm báo cáo số SV thực tế theo học tại trường, điều này không đảm bảo yếu tố tin cậy cao vì trong số lượng

SV “Đang học” được xuất dữ liệu từ phần mềm vẫn còn chứa một số lượng SV bảo lưu,

bỏ học,… vẫn chưa kịp cập nhật và đối soát với số lượng SV mà các khoa theo dõi

Ngoài ra, một phần chịu ảnh hưởng theo phương pháp dự toán truyền thống dựa trên số liệu từ năm trước làm cơ sở để dự toán nên khi tiến hành thực hiện lại phát sinh thêm khó khăn là thiếu nguồn thông tin khác nhau làm cơ sở dự báo, dự toán cho số thu học phí tại đơn vị như: Báo cáo đánh giá về thay đổi chính sách giáo dục, báo cáo đánh giá hiệu quả, các vấn đề tồn đọng trong công tác tuyển sinh từ năm học trước, báo cáo về điều kiện cơ sở vật chất và nhân lực để phục vụ chiến lược mở rộng quy mô đào tạo, dự kiến số lượng SV bảo lưu, bỏ học hằng năm (những số liệu dẫn đến thất thu học phí)

Hình 1.5 Quy trình thực hiện công tác dự toán nguồn thu học phí tại đơn vị

(Nguồn: Website Trường Cao đẳng Lý Tự Trọng TP.Hồ Chí Minh)

Bước Trách nhiệm Trình tự công việc

 So sánh kết quả thực hiện và số liệu dự toán trong 3 năm học gần nhất (năm học

Năm 2016 Năm 2017 Năm 2018

(Nguồn: Tác giả tự tổng hợp từ Công khai minh chứng tài chính 2016-2018, Số liệu dự toán phục vụ đánh giá ISO 9001:2015 năm 2018 tại Trường Cao đẳng Lý Tự Trọng TP Hồ Chí Minh, giai đoạn 2016 – 2018)

Trong năm học 2016-2017, chênh lệch giữa dự toán và thực tế thu được là 4.623 triệu đồng, được đánh giá là năm có mức tuyển sinh đạt hiệu quả nhất kể từ năm 2015 Tuy nhiên, so với kì vọng đạt được 38.500 triệu đồng để có thể đáp ứng nhu cầu sử dụng kinh phí trong năm vẫn còn một khoảng cách xa, nhưng nhìn chung đây là năm khá thành công của Trường Cao đẳng Lý Tự Trọng TP.Hồ Chí Minh so với các năm trước 2016, nhưng vấn đề không đạt được chỉ tiêu như mong đợi vẫn biểu hiện những yếu kém trong khâu tuyển sinh, thương hiệu và chất lượng đào tạo của trường mà quan trọng hơn hết là công tác dự toán chưa chặt chẽ, bám sát thực tế

Nhưng khi đến năm học 2017-2018, đứng trước dự thảo quy định không cho phép các trường đại học đào tạo hệ Cao đẳng, đồng thời Trường Cao đẳng Lý Tự Trọng TP.Hồ

Chí Minh được Tổng Cục GDNN tiếp nhận quản lý, với sự quản lý trực tiếp là Sở LĐTB&XH TP.Hồ Chí Minh không khống chế số lượng SV tuyển hằng năm ở các ngành đào tạo nên phía nhà trường tự cân chỉnh con số đào tạo sao cho phù hợp với các điều kiện về diện tích đào tạo và số lượng giảng viên, mà ước tính số lượng SV đào tạo hằng năm vẫn theo đúng tinh thần thông tư 57/2011/TT-BGDĐT ngày 02/12/2011, từ đó Nhà trường mạnh dạn đề xuất mở rộng quy mô đào tạo theo kế hoạch đã trao đổi và được sự đồng ý của Tổng Cục GDNN nên con số dự toán số thu học phí tăng lên đến 61.500 triệu đồng, nhưng thực tế chỉ đạt đến mức 52.600 triệu đồng, tương tự năm học 2018-2019 Điều này đã gây ra những khó khăn không nhỏ đối với việc Nhà trường phải điều chỉnh những khoản chi trong năm để cân đối với số thu thực tế, bên cạnh đó những mục tiêu về việc cải tiến trang thiết bị hoặc cải tạo phòng học phục vụ chiến lược phát triển của Nhà trường cũng gặp nhiều khó khăn vì thiếu hụt kinh phí

Nhận xét: Nhìn chung qua các năm học từ năm 2016-2018, phía Nhà trường luôn

luôn muốn mở rộng quy mô đào tạo dựa trên những thế mạnh về cơ sở vật chất, diện tích, con người mà Trường Cao đẳng Lý Tự Trọng TP.Hồ Chí Minh đang sở hữu Tuy nhiên, vẫn còn những mặt hạn chế là số dự toán nguồn thu chưa sát với thực tế khi triển khai, phương pháp thực hiện công tác dự toán vẫn còn mang tính truyền thống, quy trình thực hiện còn nhiều vấn đề bất cập giữa các phòng ban, khoa, ngoài ra còn những yếu tố khác tác động đến công tác dự toán nguồn thu học phí như: chính sách giáo dục thay đổi, công tác tuyển sinh chưa có nhiều đổi mới, thương hiệu của Trường đào tạo chưa có tính cạnh tranh cao,… Tất cả những hạn chế tác giả liệt kê dù trực tiếp hay gián tiếp cũng đã tác động đến hiệu quả công tác dự toán nguồn thu học phí hằng năm tại đơn vị, ảnh hưởng đến công tác kế toán chưa đạt được hiệu quả nhất định ở phần hành dự toán và tham mưu cho lãnh đạo những hướng đi phù hợp

Công tác dự toán số thu học phí còn ảnh hưởng đến việc xây dựng cơ sở dự toán sử dụng kinh phí trong năm của đơn vị, gây cản trở cho việc triển khai các chiến lược mở rộng quy mô và phát triển lâu dài của Nhà trường; thiết nghĩ đây là một nguồn tài chính quan trọng, bảo chứng cho tình hình hoạt động cả năm của đơn vị nên cần có những hành

động thực tế khắc phục những hạn chế trên góp phần hoàn thiện tính hiệu quả trong hoạt động chung của toàn trường

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Với những đặc điểm khác biệt ở loại hình hoạt động là giáo dục đào tạo, đồng thời

sở hữu những thế mạnh về con người, diện tích, cơ sở vật chất,… Trường Cao đẳng Lý

Tự Trọng TP.Hồ Chí Minh sở hữu những thuận lợi nhất định trong định hướng chiến lược xây dựng một Trường Cao đẳng chất lượng cao trong khu vực, xa hơn nữa là trở thành Trường Đại học với quy mô và chất lượng đào tạo được công nhận trong ngành giáo dục, hướng đến tự chủ tài chình toàn phần và phát triển không ngừng Bên cạnh những mặt thuận lợi vốn có và qua đánh giá về số liệu, quy trình công tác lập dự toán nguồn thu học phí và phương pháp cách thức dự toán, tác giả đã nhận diện được những vấn đề còn đang tồn tại trong công tác dự toán nguồn thu học phí tại đơn vị là: phương pháp dự toán chưa mang lại hiệu quả tối đa cho công tác dự toán nguồn thu học phí, quy trình thực hiện dự toán nguồn thu học phí vận hành chưa phát huy hết hiệu quả như mong đợi, kết quả dự toán số thu học phí hằng năm chưa sát với thực tế gây khó khăn trong việc thắt chặt chi tiêu, sử dụng kinh phí tại đơn vị hằng năm Mặc dù phía Nhà trường đã quan tâm và cũng

đề xuất những biện pháp khác nhau để khắc phục những hạn chế trên, tuy nhiên đến nay thực trạng trên vẫn còn đang tồn tại, chưa được giải quyết triệt để Chính vì lý do đó, nhằm để góp phần nâng cao hiệu quả công tác kế toán tại đơn vị thì nhiệm vụ phải hoàn thiện công tác lập dự toán nguồn thu học phí là hết sức cần thiết Tác giả đã tập trung nghiên cứu một cách nghiêm túc để làm rõ về những thực trạng đang tồn tại và đề xuất những giải pháp thực tế nhằm hoàn thiện công tác dự toán nguồn thu học phí nói riêng và

dự toán tổng thể nói chung tại đơn vị sẽ được trình bày rõ trong nội dung ở các chương sau

CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT 2.1 Tổng quan các nghiên cứu

Để phục vụ cho việc nghiên cứu đề tài, tác giả đã tìm hiểu và tham khảo một số đề tài luận văn Thạc sĩ, bài báo khoa học nghiên cứu về dự toán ngân sách, trong đó bao gồm

cả dự toán nguồn thu tại các đơn vị sự nghiệp công lập tại Việt Nam, cụ thể:

Luận văn của Trần Hằng Diệu (2014) về “Hoàn thiện hệ thống dự toán ngân sách tại Trường Cao đẳng Tài chính - Hải quan” Nghiên cứu nhằm mục tiêu phân tích và đánh giá lại thực trạng công tác lập dự toán ngân sách tại Trường Cao đẳng Tài chính - Hải quan, đưa ra những biện pháp để hoàn thiện dự toán ngân sách tại Trường Cao đẳng Tài chính - Hải quan Phương pháp áp dụng là phương pháp nghiên cứu định tính cụ thể là thu thập thông tin, phân tích, tổng hợp, tiếp cận để hệ thống hóa những vấn đề lý luận về

dự toán ngân sách, thảo luận với BGH và các phòng ban liên quan Tác giả nhận định công tác dự toán ngân sách tại Trường Cao đẳng Tài chính - Hải quan chưa hoàn chỉnh, việc lập dự toán còn đơn giản và chưa nhận thấy được tầm quan trọng, lợi ích thực sự của việc lập dự toán Việc lập dự toán ngân sách tại trường ngoài các ưu điểm hiện có thì cũng tồn tại nhiều hạn chế cần phải hoàn thiện về môi trường dự toán, quy trình lập dự toán, mô hình dự toán và một số báo cáo dự toán như dự toán thu học phí, dự toán sử dụng kinh phí Tác giả đã đề xuất một số giải pháp về việc tổ chức lại bộ máy kế toán, phân bổ nguồn lực thực hiện công tác dự toán ngân sách, trang thiết bị hỗ trợ cho việc lập

dự toán ngân sách

Luận văn của Vũ Thị Phương Thảo (2017) về “Hoàn thiện quy trình và phương pháp lập dự toán thu, chi hoạt động tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Ninh Bình” Nghiên cứu này tập trung các giải pháp nhằm xây dựng một hệ thống dự toán phục vụ kiểm soát và đánh giá hiệu quả hoạt động của các bộ phận trong bệnh viện đa khoa Ninh Bình, đề tài

đã góp phần hoàn thiện công tác lập dự toán, phân bổ nguồn lực, đáp ứng được nhu cầu tự chủ tài chính của đơn vị Phương pháp sử dụng của đề tài nghiên cứu này bao gồm: phương pháp nghiên định tính kết hợp thống kê mô tả để tiếp cận vấn đề nghiên cứu một

cách hiệu quả dựa trên các dữ liệu sưu tầm từ Internet, các số liệu từ đơn vị cung cấp, các văn bản pháp lý,…Tuy nhiên đề tài nghiên cứu này chỉ tạm dừng đến việc kiểm soát nguồn thu tài chính sao cho hiệu quả chưa bàn bạc đến vấn đề thiết lập hoặc hoàn thiện hệ công tác dự toán nguồn thu của đơn vị Bệnh viện đa khoa tỉnh Ninh Bình

Luận văn của Bùi Thị Ngọc Trâm (2017) về “Hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại Trường Lê Duẩn” Nghiên cứu đã chỉ ra những hạn chế trong công tác kế toán tại Trường Lê Duẩn như: thông tin được cung cấp cho cấp lãnh đạo để đưa ra quyết định vẫn chưa đảm bảo tính hiệu quả, dự toán thu học phí và sử dụng kinh phí chưa hiệu quả để hướng tới mục tiêu Trường công lập tự chủ một phần chi thường xuyên Phương pháp sử dụng là phương pháp nghiên cứu định tính kết hợp khảo sát, phỏng vấn trực tiếp để thu thập những thông tin cần thiết nhằm phân tích đánh giá công tác tổ chức kế toán tại Trường Lê Duẩn còn nhiều hạn chế phải khắc phục Đề tài đã đưa ra một số giải pháp khắc phục việc số liệu thông tin chưa đảm bảo hiệu quả khi cung cấp bộ phận quản lý là

sử dụng phần mềm IMAS, thường xuyên cập nhật các phiên bản mới nhất từ đó khác phục việc sai sót khi thao tác kế toán Các số liệu kế toán khi xuất báo cáo chính xác hơn, ngoài ra thường xuyên tập huấn nhân sự kế toán để cập nhật những quy định kế toán mới nhất Tuy nhiên, đề tài chưa đề cập đến việc dự toán nguồn thu học phí sao cho hiệu quả

và gần thực tế, những giải pháp cho hoạt động dự toán nguồn thu học phí phục vụ công tác dự toán hằng năm tại đơn vị vẫn chưa được đề cập rõ ràng

Luận văn của Nguyễn Thị Hương Giang (2018) về “Tác động của sự tham gia vào

dự toán ngân sách đến kết quả công việc: Vai trò của của kiến thức quản trị chi phí và sự cam kết với mục tiêu dự toán” Trong nội dung của đề tài này đã xây dựng và kiểm định

mô hình nghiên cứu nhằm giải thích những tác động của phong cách lãnh đạo, sự không

rõ ràng trong công việc đến sự tham gia vào dự toán ngân sách và từ sự tham gia vào dự toán đến kết quả cuối cùng của công việc, bên cạnh đó nhân tố con người cũng là một trong những yếu tố quan trọng mà luận văn đề cập nhằm nâng cao hiệu quả công tác kế toán của tổ chức Kết quả nghiên cứu của luận văn đã tập trung vào việc giúp các nhà

quản trị, lãnh đạo thông qua cơ chế của sự cam kết với mục tiêu dự toán mà từ đó tác động tích cực đến kết quả dự toán ngân sách đạt được hiệu quả mong đợi

Bài báo khoa học của Ths.NCS Nguyễn Phương Thúy (2018) đăng trên Website của Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM về “Hoàn thiện hệ thống dự toán ngân sách tại Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM”, bài báo đã đề cập đến những vấn

đề còn tồn đọng trong công tác lập dự toán cụ thể là việc chưa phổ biến quy trình một cách cụ thể đến các phòng ban liên quan, các biểu mẫu ban hành hỗ trợ lập dự toán chưa công bố rộng rãi gây khó khăn cho các phòng ban khi tham gia dự toán ngân sách hằng năm tại đơn vị Ngoài ra, hằng năm thời điểm lập dự toán trùng với lịch tuyển sinh nên dễ rơi vào tình trạng bị đồng về thời gian thực hiện Từ đó, đề xuất việc cải tiến phương pháp lập dự toán, quy trình thực hiện dưới dạng kết hợp để nâng cao hiệu quả công tác dự toán, các biểu mẫu có sự trình bày và công bố rộng rãi đến các đơn vị phòng ban nhằm hỗ trợ cho công tác dự toán diễn ra hiệu quả

Bài báo khoa học của TS.Phạm Thị Nhật Tuệ, TS Ngô Thị Thu Hương (Học viện

ngân hàng) đăng ngày 12/08/2018 trên Tạp chí Kế toán và Kiểm toán về “Lập dự toán

ngân sách trong các trường Đại học công lập tự chủ tài chính ở Việt Nam hiện nay” Nội dung bài báo có đề cập một số vấn đề rất cần thiết cho việc xây dựng cơ sở lý luận của luận văn: Dự toán được thực hiện bởi sự kết hợp giữa phòng kế toán và các bô phận liên quan ( Bộ phận quản trị trang thiết bị, các đơn vị khoa, bộ môn, phòng đào tạo, phòng tổ chức hành chính) Thời gian thực hiện cần có sự phân bố rõ ràng hoặc có sự linh hoạt hơn, thay vì trước đây là 6 tháng đầu năm, cả năm thì đơn vị các Trường Đại học công lập

tự chủ tài chính có thể lập dự toán theo tháng, quý để dễ dàng kiểm soát hơn Ngoài ra bài báo đã đề ra môt số giải pháp liên quan đến công tác dự toán nguồn thu của các Trường Đại học công lập tự chủ tài chính, việc xây dựng một mức ước tính về nguồn thu dự kiến dựa trên việc phân tích những ưu điểm, nhược điểm hoặc những khó khăn, thuận lợi tác động đến hoạt động thu của đơn vị từ đó có thể căn cứ những yếu tố thực tiễn mà xây dựng một hệ thống dự toán chặt chẽ

Bài báo nghiên cứu về đề tài “Làm thế nào để tạo một hệ thống lập dự toán ngân

sách cao cấp?” được đăng trên trang web giáo dục trginternational.com, ngày 12/12/2018

Bài báo đã chỉ rõ quan điểm về những điểm mạnh, yếu của phương pháp lập dự toán theo phương pháp truyền thống, đồng thời đề xuất những phương pháp khác nhau phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả công tác kế toán tại đơn vị Ngoài ra, bài viết còn đề xuất thêm

phần mềm Infor Dynamic Enterprise Performance Management (d/EPM) để ứng

dụng công nghệ thông tin vào công tác lập dự toán theo từng phương pháp khác nhau giúp cho các nhà quản lý và bộ phận tham gia dự toán tiết kiệm thời gian thực hiện và đảm bảo tính chính xác và tính khả thi cao

2.2 Nhận xét tổng quan

Nhìn chung, các nghiên cứu nói trên đã cho thấy tầm quan trọng của công tác dự toán thu chi trong hoạt động tài chính của các đơn vị sự nghiệp công lập Điểm chung của các tác giả trong đề tài nghiên cứu là việc xác định đúng đối tượng nghiên cứu cho từng

đề tài, các phương pháp nghiên cứu được vận dụng một cách phù hợp Các đề tài đã khái quát hóa cơ sở lý luận về dự toán thu chi các đơn vị sự nghiệp một cách hệ thống, khoa học Ngoài ra, các nghiên cứu còn cho người đọc thấy rõ thực trạng công tác dự toán thu chi của từng đơn vị và từ đó đề ra giải pháp hoàn thiện như hoàn thiện phương pháp lập

dự toán, quy trình lập dự toán, hoàn thiện nội dung lập dự toán cũng như phân tích các

yếu tố tác động đến dự toán nguồn thu (Tham khảo phụ lục 2.1)

 Một số nguyên nhân của vấn đề từ các nghiên cứu trước mà tác giả tham khảo liên quan đến công tác lập dự toán cho nguồn thu hoạt động của tổ chức bao gồm:

Phương pháp lập dự toán mà các đơn vị đang vận dụng chưa phát huy được tính hiệu quả cao, chưa phù hợp với thực tế gắn với nhu cầu về quản lý, phát triển quy mô và những định hướng chiến lược trong tương lai mà các đơn vị đề ra Phương pháp lập dự toán phần lớn các đơn vị theo hướng truyền thống, kế thừa phương pháp từ những thế hệ nhân viên kế toán trước hình thành và theo lối mòn đó mà áp dụng nên không thể tránh được thực trạng là không phù hợp với nhu cầu hiện tại

Mô hình dự toán mà các đơn vị áp dụng không phù hợp với nhu cầu quản lý và điều hành tại đơn vị, mặt khác khi tiến hành thực tế còn tồn đọng những vấn đề về trách nhiệm công tác thực hiện Thiếu những đánh giá sơ bộ và chi tiết về hiệu quả mô hình mang lại để có những phương án thay đổi nhằm nâng cao công tác kế toán tại đơn vị

Một số chỉ tiêu dự toán thu – chi được đề xuất vượt quá mức năng lực đơn vị thực hiện dẫn đến kết quả thực tế không đạt được dự toán mong đợi ở công tác thu tài chính, điều này làm cho kinh phí sử dụng trong năm bắt buộc phải thắt chặt hoặc điều chỉnh giảm chi để cân đối giữa nguồn thu và các khoản chi tương ứng

Ngoài ra, việc ứng dụng công nghệ thông tin tại đơn vị vẫn chưa phát huy hiệu quả, nguyên nhân tồn tại ở con người chưa được tập huấn kĩ lưỡng, phần mềm phục vụ công tác kế toán và dự toán không đáp ứng đủ nhu cầu nghiệp vụ

 Một số giải pháp từ các nghiên cứu trước

Từ những nguyên nhân biểu hiện cho thấy những yếu kém trong công tác dự toán nói riêng và công tác kế toán nói chung còn đang tồn tại ở mỗi đơn vị, các tác giả đã đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công việc như sau:

Kết hợp phương pháp lập dự toán truyền thống với các phương pháp dự toán từ gốc, dự toán linh hoạt,… mục đích kết hợp các nguồn lực và kinh nghiệm dự toán từ các

bộ phận trong tổ chức, mở rộng nguồn thông tin tham khảo để có những quyết định đúng đắn khi xây dựng chỉ tiêu dự toán thu – chi

Tham mưu ban quản lý cấp cao về mô hình thực hiện dự toán hằng năm theo tùy theo quy mô của mỗi đơn vị: Mô hình dự toán ấn định thông tin từ trên xuống, mô hình thông tin từ dưới lên hoặc mô hình thông tin phản hồi nhằm thu được các phân tích đánh giá chuẩn xác nhất từ các bộ phận thuộc cấp cơ sở, trung gian và cấp cao trước khi quyết định xây dựng chi tiêu dự toán và phê duyệt, khai thác được tối đa nguồn lực hoạt động trong kỳ kế hoạch của đơn vị và sử dụng hiệu quả kinh phí dự toán để tránh lãng phí

Thường xuyên cập nhật phần mềm hỗ trợ công tác kế toán IMAS (phần mềm kế toán áp dụng cho các đơn vị sự nghiệp trong khu vực công), tăng cường tập huấn về kĩ năng công nghệ thông tin và các chính sách thay đổi liên quan đến công tác kế toán cho các CB-NV làm trong bộ phần tài chính – kế toán

2.3 Cơ sở lý thuyết

2.3.1 Khái niệm về dự toán

Dự toán là một kế hoạch sử dụng nguồn lực trong một thời kỳ cụ thể bằng thước

đo định lượng Dự toán được thực hiện để so sánh với khoản chi tiêu thực tế để đảm bảo

là đang tuân thủ theo kế hoạch chi tiêu (Garrison, 2008)

Dự toán là hoạt động tính toán một cách chi tiết về việc huy động và sử dụng

nguồn lực tổ chức trong một kỳ hoạt động, nói cách khác dự toán là hoạt động được lượng hóa và chuẩn bị cho một thời gian cụ thể, đồng thời là cách thức để lập kế hoạch về kết quả tài chính thu được trong kỳ hoạt động Dự toán bao gồm các thành phần chủ yếu

là sự tính toán, dự kiến, phối hợp một cách chi tiết, huy động toàn diện các nguồn lực,

tiến độ thực hiện, hệ thống các chỉ tiêu về lượng và giá trị (Trần Đình Phụng và cộng sự,

2009)

2.3.2 Phân loại dự toán

Dự toán nguồn thu học phí tại đơn vị sự nghiệp có thu như trường học là một phần hoạt động trong công tác dự toán tổng thể tại đơn vị, do đó việc dự toán nguồn thu học phí cũng có thể được phân loại như: dự toán theo thời gian, theo phương pháp lập, theo mức độ phân tích Tuy nhiên, ở mức độ nghiên cứu của đề tài tác giả tập trung vào hai loại dự toán là dự toán theo phương pháp lập và dự toán theo mức độ phân tích, để làm cơ

sở lý luận cho việc chỉ ra những hạn chế trong công tác dự toán nguồn thu học phí tại đơn

vị và đề xuất những giải pháp phù hợp thực tiễn

 Phân loại theo phương pháp lập:

Dự toán theo phương pháp lập bao gồm 2 hình thức:

Dự toán linh hoạt: Là dự toán được lập với nhiều mức độ hoạt động khác nhau

Dự toán linh hoạt lập theo mối quan hệ với quá trình hoạt động, giúp xác định ngân sách (thu – chi) dự kiến tương ứng với từng mức độ và phạm vi hoạt động khác nhau Ưu điểm của loại dự toán này là giúp cho các nhà quản lý có thêm nhiều thông tin để ứng phó với những tình huống khác nhau Tuy nhiên, cần phải tính toán nhiều, cân đối nhiều và phức

tạp hơn (Grossman, Livingstone, 2009)

Dự toán cố định: được lập theo một mức độ hoạt động nhất định Cụ thể, là dự

toán chỉ dựa vào một mức độ hoạt động bằng một hệ thống chỉ tiêu số lượng, giá trị nhất định trong một khoảng thời gian làm cơ sở dự toán mà không xem xét đến những biến động, phát sinh có thể xảy ra trong kỳ dự toán Về ưu điểm của loại dự toán này là tương đối đơn giản hơn so với dự toán ngân sách linh hoạt, tính toán và cân đối ít hơn Tuy nhiên, lại cung cấp đủ những thông tin cần thiết cho các nhà quản lý có thể ứng phó những tình huống khác nhau, đặc biệt là khi tổ chức cần sử điều chỉnh về quy mô, mức độ

hoạt động để thích nghi với thực tế (Warren, Reeve, Ducha, 2012)

 Phân loại theo mức độ phân tích

Dự toán từ gốc: là khi tiến hành lập dự toán sẽ xem xét khả năng thu nhập, những

chi phí phát sinh liên quan và khả năng thực hiện lợi nhuận để làm cơ sở cho các báo cáo

dự toán Các báo cáo dự toán mới sẽ không phụ thuộc vào số liệu cũ của những năm trước

đó, không chịu sự hạn chế của các mức thu – chi đã qua, không có khuôn mẫu do đó đòi hỏi các nhà quản lý phải chủ động, sáng tạo và căn cứ vào tình hình thực tế mà tiến hành

dự toán sau cho phù hợp Và đây là phương pháp có nhiều ưu điểm, thứ nhất nó không lệ thuộc vào số liệu của kỳ quá khứ, tránh tình trạng lệ thuộc và che lấp những thiếu sót, khuyết điểm ở kỳ quá khứ Thứ hai, phương pháp này phát huy được hiệu quả yếu tố độc lập, chủ động và sáng tạo của bộ phân tham gia lập dự toán vì không chịu sự chi phối bởi quan điểm của người đi trước Tuy nhiên, phương pháp này cũng có những nhược điểm là tất cả những hoạt động nghiên cứu, phân tích đều bắt đầu bằng con số không, thời gian thực hiện dài, tốn nhiều chi phí, khối lượng công việc nhiều cho công tác lâp dự toán,

đồng thời cũng không thể chắc chắn số liệu từ gốc là chính xác hoàn toàn (Warren, Reeve,

Ducha, 2012)

Dự toán cuốn chiếu: là dự toán nối mạch, có nghĩa là khi thực hiện phương pháp

này các bộ phận lập dự toán sẽ kết hợp tham khảo số liệu của báo cáo dự toán trước và thực hiện điều chỉnh dựa theo những thay đổi của tình hình thực tế tác động đến thu – chi của tổ chức Ưu điểm là thông tin được theo dõi và cập nhật liên tục nhưng nhược điểm là còn lệ thuộc vào báo cáo dự toán cũ, không phát huy được tính sáng tạo và chủ động ở bộ phận lập dự toán

2.3.3 Chức năng của dự toán

Ở những nội dung đầu, tác giả cũng đã đề cập đến vai trò và giá trị của công tác dự toán đối với việc hỗ trợ cho các nhà quản lý thực hiện chức năng quản trị của họ Trong nội dung của đề tài nghiên cứu, tác giả đề cập những chức năng quan trọng của hoạt động

dự toán trong hoạt động tài chính của tổ chức, cụ thể:

Chức năng hoạch định: Dự toán đóng vai trò hoạch định, giúp xác định các mục

tiêu, nhiệm vụ cho từng cá nhân, bộ phận trong cùng một tổ chức Từ đó, các nhà quản lý

có cơ sở vạch ra những mục tiêu hướng đi cụ thể vì lợi ích chung của tổ chức cũng như dễ

dàng ứng phó xử lý, điều chỉnh khi hoạt động của tổ chức bị chệch hướng (Grossman,

Livingstone, 2009)

Chức năng tổ chức – điều hành: Đối với chức năng này của hoạt động dự toán có

thể biểu hiện rõ trong công tác dự toán nguồn thu học phí tại đơn vị Trường học là sự huy động và phân phối các nguồn lực thực hiện cùng hướng đến mục tiêu chung của đơn vị Công tác tổ chức – điều hành thông qua những công việc, nhiệm vụ cụ thể, trách nhiệm

và quyền hạn rõ ràng cho từng thành viên hoặc bộ phận Dự toán là cơ sở cho triển khai

hoạt động (Grossman, Livingstone, 2009)

Chức năng kiểm soát: Dự toán đóng vai trò như một thước đo, là cơ sở cho sự so

sánh, đối chiếu số liệu thực tế đạt được của một tổ chức thông qua các báo cáo quản trị, từ

đó hoạt động dự toán là cơ sở để giám sát hoạt động của tổ chức trong từng thời kỳ nhất

định (Grossman, Livingstone, 2009)

Chức năng ra quyết định: Việc ra một quyết định mang tầm ảnh hưởng quan

trọng đến lợi ích hoạt động của tổ chức phải căn cứ trên những nền tảng thông tin vững chắc Dự toán giúp cho các nhà quản trị có thể đo lường, đánh giá chất lượng hoạt động của các cá nhân hoặc bộ phận thông qua các nhiệm vụ, mục tiêu được xác định cụ thể trong dự toán Thông qua việc so sánh kết quả hoạt động thực tế đạt được với dự toán đã

xác định trước đó, nhà quản lý có thể đưa ra những quyết định thích hợp nhất (Grossman,

Livingstone, 2009)

Với những chức năng mà tác giả liệt kê ở trên, cho thấy dự toán đối với một tổ chức là rất quan trọng, gắn liền với hoạt động của các nhà quản lý, giúp họ có thể điều hành hoạt động của đơn vị một cách có hiệu quả

2.3.4 Mô hình lập dự toán

Dự toán có thể được lập theo ba mô hình như: Mô hình ấn định thông tin từ trên xuống ( hay còn gọi là Mô hình dự toán theo quy trình từ trên xuống), Mô hình thông tin phản hồi và Mô hình thông tin từ dưới lên (Mô hình dự toán theo quy trình từ dưới lên) Tuy nhiên, căn cứ theo phạm vi nghiên cứu của đề tài và ứng dụng thực tế tại Trường Cao đẳng Lý Tự Trọng TP.Hồ Chí Minh cho việc hoàn thiện công tác dự toán nguồn thu học phí, tác giả tập trung chủ yếu nghiên cứu và vận dụng cơ sở lý thuyết của hai mô hình:

Mô hình thông tin phản hồi và Mô hình thông tin từ dưới lên (Mô hình dự toán theo quy trình từ dưới lên) để chỉ ra những nhược điểm hạn chế và đề xuất thực hiện mô hình lập

dự toán mới để phù hợp với quy mô và chiến lược phát triển của Nhà trường trong giai đoạn mới

 Mô hình thông tin phản hồi: Theo mô hình này thì việc lập dự toán được

thực hiện theo quy trình sau:

- Các chỉ tiêu dự toán được ước tính từ ban quản lý cao nhất của đơn vị mang tính

dự thảo, giao xuống cho các đơn vị trung gian Trên cơ sở đó, cấp trung gian sẽ phân bổ

lại cho các đơn vị cơ sở (Ray H Garrison, 2008);

- Các bộ phận quản lý cấp cơ sở sẽ căn cứ trên dự thảo ước tính của ban quản lý cấp cao để xem xét điều kiện của mình có thể đáp ứng thực hiện các chỉ tiêu dự toán hay không, và bảo vệ trước bộ phận quản lý cấp cao hơn (Bộ phận quản lý cấp trung gian)

(Ray H Garrison, 2008);

- Bộ phận quản lý cấp trung gian sẽ tổng hợp lại các chỉ tiêu dự toán từ cấp cơ sở, kết hợp với tầm nhìn tổng quát và toàn diện hơn về hoạt động của cấp cơ sở, xác định các chỉ tiêu dự toán có thể thực hiện được của bộ phận mình và bảo vệ trước bộ phần quản lý

cấp cao hơn (Bộ phận quản lý cấp cao) (Ray H Garrison, 2008);

- Bộ phận quản lý cấp cao, dựa trên việc tổng hợp các chỉ tiêu dự toán từ cấp trung gian, kết hợp với những tầm nhìn tổng quát, đánh giá toàn diện hơn về hoạt dộng của đơn

vị, hướng cho các bộ phận khác nhau đến việc thực hiện mục tiêu chung , xét duyệt thông qua các chi tiêu dự toán của bộ phận trung gian, bộ phận trung gian thông qua cơ sở đó sẽ

xét duyệt lại cho bộ phận cấp cơ sở (Ray H Garrison, 2008);

- Khi dự toán ở các bộ phận được xét duyệt thông qua sẽ trở thành dự toán chính

thức định hướng cho hoạt động của kỳ kế hoạch (Ray H Garrison, 2008);

Đánh giá nhận xét mô hình: Việc thực hiện mô hình này sẽ kết hợp được trí tuệ,

kinh nghiệm của các cấp quản lý khác nhau, vừa kết hợp giữa tầm nhìn tổng quát và toàn diện của quản lý cấp cao và khả năng thực hiện của cấp quản lý trung gian và cấp cơ sở

Từ đó mà dự toán được lập cho hoạt động của kỳ kế hoạch mang tính khả thi cao hơn Tuy nhiên, ở một góc nhìn khác thì việc triển khai cũng mất khá nhiều thời gian cho nên các đơn vị khi áp dụng thực hiện mô hình cần phải có lịch trình thực hiện cụ thể và

nghiêm túc để đảm bảo tiến độ dự toán (Ray H Garrison, 2008)