Quản lý nhà nước đối với quỹ ốm đau, thai sản tại bảo hiểm xã hội thành phố kon tum, tỉnh kon tum

Tính cấp thiết của đề tài Hoạt động quản lý quỹ ốm đau, thai sản là một nhiệm vụ quantrọng của Ngành, góp phần thực thi chính sách an sinh của Đảng vànhà nước đối với người lao động.. Cá

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS ĐÀO HỮU HÒA

Phản biện 1: TS Nguyễn Hồng Cử

Phản biện 2: PGS.TS Nguyễn Thị Như Liêm

Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệpthạc sĩ quản lý kinh tế họp tại Trường Đại học Kinh tế, Đại học ĐàNẵng vào ngày 01 tháng 3 năm 2020

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm Thông tin-Học liệu, Đại học Đà Nẵng

- Thư viện trường Đại học Kinh tế, ĐHĐN

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Hoạt động quản lý quỹ ốm đau, thai sản là một nhiệm vụ quantrọng của Ngành, góp phần thực thi chính sách an sinh của Đảng vànhà nước đối với người lao động Và không mang tính chất kinhdoanh mà mang tính chất hỗ trợ bảo hiểm Nhận thức được điều đó,thời gian qua tại BHXH thành phố Kon Tum đã rất quan tâm đếncông tác quản lý các chế độ trên địa bàn Trong năm 2018 đã chi trảcho các đối tượng dài hạn và ngắn hạn, đảm bảo chi đúng, chi đủ, chikịp thời và chi tận tay cho đối tượng hưởng thụ Đã chi trả cho trên2.603 lượt người hưởng chế độ ốm đau với số tiền trên 1,048 tỷđồng; chế độ thai sản 1.291 lượt người với số tiền trên 14,205 tỷđồng

Với các nguyên tắc công bằng, có đóng mới có hưởng, chia sẻnhưng phải đảm bảo bền vững tài chính Trong khi đó một bộ phậndoanh nghiệp nhân cơ hội này luồn lách, làm trái quy định pháp luật,gây thiệt hại quyền lợi của người lao động bằng cách đóng BHXHcho người lao động với mức lương tối thiểu Điều này giúp doanhnghiệp tiết kiệm chi phí nhưng khiến người lao động chỉ được trảmức trợ cấp thấp khi nghỉ việc hưởng chế độ trợ cấp ốm đau, thaisản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp Các đơn vị, doanh nghiệpchưa hiểu về chính sách BHXH và quy trình giải quyết chế độ chínhsách của hệ thống BHXH còn quá lỏng lẻo tạo nhiều khe hở chongười lao động và người sử dụng lao động có cơ hội chiếm dụng,vấn đề này chưa được quán triệt đầy đủ nên có nguy cơ quỹ ốm đau,thai sản mất cân đối trong dài hạn Trong khi đó chính sách về Bảohiểm ốm đau nặng về giải quyết hậu quả khi người lao động gặp rủi

ro mà chưa chú ý thỏa đáng đến phòng ngừa và giảm thiểu tình trạng

rủi ro của người lao động trên địa bàn Bởi vậy, việc quản lý nhànước đối với quỹ ốm đau, thai sản là công việc cấp bách để đảm bảoquyền lợi của người tham gia, đảm bảo quỹ được an toàn không thấtthoát, cân đối quỹ, góp phần thực hiện tốt chính sách an sinh xã hộicủa Đảng và nhà nước Đó là lí do tác giả chọn nghiên cứu đề tài:

“Quản lý nhà nước đối với quỹ ốm đau, thai sản tại Bảo hiểm xã hội Thành phố Kon Tum, tỉnh Kon Tum” Làm đề tài luận văn tốt nghiệp

xã hội thành phố Kon Tum

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Công tác quản lý Quỹ bảo hiểm ÔĐTStrong Bảo hiểm xã hội

- Phạm vi nghiên cứu:

 Phạm vi nội dung: Những chính sách và thưc tiễn áp dụngtrong hoạt động của quỹ ÔĐTS tại Bảo hiểm xã hội Thành phố KonTum, tỉnh Kon Tum

 Phạm vi không gian: Bảo hiểm xã hội Thành phố Kon Tum, tỉnh Kon Tum

 Phạm vi thời gian: Thực trạng quản lý quỹ ÔĐTS tại Bảohiểm xã hội Thành phố Kon Tum, tỉnh Kon Tum giai đoạn 2016 -2018; đề xuất các giải pháp tăng cường công tác quản lý quỹ ÔĐTS tại Bảo hiểm xã hội Thành phố Kon Tum, tỉnh Kon Tum đến 2025

4 Câu hỏi nghiên cứu

- Qua các năm, chính sách quản lý quỹ ÔĐTS tại Thành phố Kon Tum có những ưu điểm và hạn chế như thế nào?

- Nguyên nhân nào vẫn còn tình trạng lạm dụng quỹ ÔĐTS tạicác đơn vị sử dụng lao động, tỷ lệ tham gia BHXH chưa đúng vớitiềm năng?

- Cần có những giải pháp nào để hoàn thiện công tác quản lý quỹ ốm đau, thai sản BHXH trên địa bàn Thành phố Kon Tum?

5 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình thực hiện Luận văn này tác giả đã sử dụng các phương pháp sau:

5.1 Phương pháp thu thập dữ liệu

- Thu thập dữ liệu thứ cấp: là những thông tin có sẵn được cơquan, đơn vị tổng hợp lưu trữ từ các năm trước và đã được công bố(Hồ sơ Quản lý quỹ ốm đau, thai sản; Báo cáo Chi theo biểu mẫuquy định; Báo cáo tổng kết của Thành phố Kon Tum và thông quacác sách, tạp chí, báo chí, thu thập từ các văn bản quy phạm phápluật, niên giám thống kê Thành phố Kon Tum…

- Thu thập dữ liệu sơ cấp: Nguồn thông tin sơ cấp được thu thậpqua điều tra, khảo sát, phỏng vấn đối tượng tham gia bảo hiểm ốmđau, thai sản tại Thành phố Kon Tum với quy mô mẫu dự tính là N1

= 390 Ngoài ra tác giả còn tiến hành phỏng vấn cá chuyên gia là

lãnh đạo BHXH Tỉnh, lãnh đạo các doanh nghiệp với số lượngchuyên gia dự định là N2 = 20.

5.2 Phương pháp phân tích dữ liệu:

Luận văn này chủ yếu sử dụng Phương pháp thống kê mô tả đểphân tích dữ liệu, cụ thể: Phân tích dãy số thời gian, So sánh các chỉtiêu, dữ liệu số người tham gia, số tiền chi quỹ ÔĐTS ở các thờiđiểm, thời kỳ khác nhau Thông qua việc xử lý số liệu bằng phươngpháp thống kê toán học trên excel, thấy được sự thay đổi và mức độđạt được của các hiện tượng, chỉ tiêu cần phân tích trong công tácquản lý quỹ ÔĐTS tại BHXH Thành phố Kon Tum Từ đó rút ranhững vấn đề còn vướng mắc trong công tác quản lý quỹ ÔĐTS tạiBHXH thành phố Kon Tum, đề xuất giải pháp hoàn thiện

Đối với dữ liệu sơ cấp, tác giả sử dụng công cụ DescriptivesStatistics của phần mềm SPSS để xử lý dưới dạng: giá trị lớn nhất(Max), giá trị nhỏ nhất (Min), giá trị trung bình (Mean), giá trị xuấthiện nhiều nhất (Mode), sai số bình quân so với giá trị trung bìnhmẫu (Std.)…

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiến của đề tài

Về mặt khoa học: Luận văn không đóng góp lớn về mặt khoahọc nó chỉ giúp hệ thống hóa các tài liệu liên quan, giúp xây dựngkhung pháp lý nhằm ngiên cứu về quản lý quỹ ÔĐTS tại Thành phốKon Tum

Về mặt thực tiễn: Luận văn đã phân tích được thực trạng quản

lý quỹ ÔĐTS tại Thành phố Kon Tum Từ đó đề ra những giải phápkhả thi và hiệu quả cho hoạt động quản lý quỹ ÔĐTS Học viên kỳvọng Luận văn sẽ là cơ sở thực tiễn để hoàn thiện những giải pháp đểquản lý công tác quản lý quỹ ÔĐTS tại Thành phố Kon Tum, gópphần đẩy nhanh tốc độ phát triển đối tượng tham gia BHXH trên địa

bàn Thành phố Kon Tum; ổn định phát triển bền vững quỹ ÔĐTS;khắc phục những hạn chế, bất cập trong tổ chức quản lý công tácQuản lý quỹ ÔĐTS; cũng như đảm bảo an ninh chính trị-xã hội, đảmbảo an sinh xã hội trên địa bàn

7 Sơ lược tài liệu nghiên cứu chính sử dụng trong nghiên cứu

8 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

9 Bố cục của đề tài

Ngoài phần mở đầu và kết luận, danh mục tài liệu tham khảo vàphụ lục kết cấu, luận văn được kết cấu thành 03 chương, bao gồm:Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý nhà nước đối với quỹ ốm đau, thai sản

Chương 2: Thực trạng công tác quản lý nhà nước đối với quỹ

ốm đau, thai sản tại Bảo hiểm xã hội thành phố Kon Tum

Chương 3: Giải pháp tăng cường quản lý Nhà nước đối với quỹ

ốm đau, thai sản tại BHXH Thành phố Kon Tum

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI

QUỸ ỐM ĐAU, THAI SẢN

1.1 QUỸ BẢO HIỂM ỐM ĐAU, THAI SẢN VÀ QUẢN LÝ QUỸ BẢO HIỂM ỐM ĐAU, THAI SẢN

1.1.1 Chế độ bảo hiểm ốm đau, thai

sản a Khái niệm, đặc điểm, vai trò

b Đối tượng hưởng chế độ bảo hiểm ốm đau, thai

sản c Điều kiện hưởng chế độ ốm đau, thai sản

1.1.2 Quỹ bảo hiểm ốm đau, thai sản

1.1.3 Quản lý quỹ ốm đau, thai sản

1.1.4 Tầm quan trọng của quản lý quỹ ốm đau, thai sản 1.2 NỘI DUNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI QUỸ ỐM ĐAU, THAI SẢN

1.2.1 Lập kế hoạch thu – chi quỹ BH ốm đau thai sản

a Lập kế hoạch thu quỹ BH ốm đau thai sản Lập kế

hoạch thu

Kế hoạch thu được lập chi tiết theo nhóm đối tượng tham gia;

số thu tương ứng của từng nhóm đối tượng theo quy định của phápluật

Kế hoạch phải kèm thuyết minh đầy đủ và rõ ràng, có đề xuấtgiải pháp để thực hiện tốt dự toán thu năm sau

b Lập dự toán chi quỹ BH ốm đau thai

sản Lập dự toán chi

Tại BHXH huện, thành phố: Hàng năm hướng dẫn, tổ chức xétduyệt và thông báo dự toán kinh phí chi trả các chế độ; lập dự toánchi cho đối tượng hưởng trên địa bàn Dự toán chi được lập trên cơ

sở tổng hợp dự toán chi của các nhóm đối tượng và số chi trả trựctiếp tại huyện, thành phố Trong năm thực hiện, nếu có phát sinh chivượt kế hoạch được duyệt phải báo cáo, giải trình để BHXH tỉnhxem xét, cấp bổ sung kinh phí, đảm bảo chi trả kịp thời cho đốitượng hưởng Sau khi lập dự toán chi của huyện, tổ chức thảo luận

về dự toán chi năm kế hoạch với các đơn vị để rà soát các chỉ tiêu dựtoán chi đảm bảo phù hợp với chính sách, chế độ theo quy định.Tổng hợp dự toán chi năm kế hoạch của đơn vị trình Giám đốc xemxét, quyết định; gửi BHXH tỉnh

1.2.2.Tuyên truyền, phổ biến các chế độ, chính sách và quy định về ché độ ốm đau, thai sản

Tuyên truyền, phổ biến chế độ, chính sách, pháp luật về BHXH

là hoạt động làm cho người lao động và nhân dân trên cả nước hiểu

rõ chính sách BHXH là một trong hai chính sách xã hội quan trọng,

là trụ cột chính của hệ thống ASXH, góp phần thực hiện tiến bộ vàcông bằng xã hội, bảo đảm ổn định chính trị - xã hội và phát triểnkinh tế - xã hội Do đó, công tác tuyên truyền có tầm quan trọng vàphải tổ chức thực hiện thường xuyên

1.2.3 Tổ chức chực hiện thu, chi quỹ ốm đau thai sản

a Thực hiện thu quỹ ốm đau thai sản

Quỹ ốm đau thai sản là quỹ tài chính độc lập với Ngân sáchNhà nước, được quản lý thống nhất theo chế độ tài chính của Nhànước Do đó, cần phải quản lý chặt chẽ những nguồn thu của BHXH,bên cạnh đó cũng phải tăng cường quản lý đối với số tiền BHXH thuđược để hình thành Quỹ

Hoạt động thu là hoạt động thường xuyên và đa dạng củaNgành nhằm tạo ra nguồn tài chính tập trung từ việc đóng góp củacác bên tham gia Đòi hỏi độ chính xác cao, thực hiện thường xuyên,

liên tục, kéo dài trong nhiều năm và có sự biến động về mức đóng và

số lượng người tham gia, yêu cầu độ chính xác trong ghi chép kếtquả đóng BHXH của từng cơ quan đơn vị cũng như của từng ngườilao động Công tác thu hiện tại ảnh hưởng trực tiếp đến công tác chi

và quá trình thực hiện chính sách trong tương lai Do đó, thực hiệnhoạt động thu đóng một vai trò quyết định, then chốt trong quá trìnhđảm bảo ổn định cho cuộc sống của người lao động cũng như cácđơn vị doanh nghiệp được hoạt động bình thường Qua đó, đảm bảo

sự công bằng trong việc thực hiện và triển khai chính sách nói chung

và giữa những người tham gia nói riêng

Phân cấp quản lý thu là một nhiệm vụ quan trọng để thu đúng,thu đủ, thu kịp thời Hiện nay, phân cấp quản lý thu được phân cấp rõràng: BHXH Việt Nam có nhiệm vụ tổng hợp số liệu thu trong toànquốc và nghiên cứu, xây dựng, tham mưu giúp lãnh đạo đưa ra cácvăn bản chỉ đạo, xử lý những vướng mắc trong công tác thu và trựctiếp chỉ đạo các tỉnh, thành phố thực hiện nhiệm vụ thu BHXH;BHXH tỉnh, huyện trực tiếp thu BHXH của các đối tượng

Nội dung công tác quản lý thu gồm:

Quản lý đối tượng

Để đảm bảo nguồn thu cho quỹ phải nắm rõ các đơn vị thamgia, những biến động về tình hình sử dụng lao động của các đơn vịtrên địa bàn quản lý nhằm có những biện pháp gia tăng số đối tượngtham gia, tăng nguồn thu

Quản lý tiền thu

- Hình thức đóng tiền

+ Chuyển khoản: Chuyển tiền đóng vào tài khoản chuyên thu của cơ quan BHXH mở tại ngân hàng hoặc Kho bạc Nhà nước.+ Tiền mặt: Đơn vị nộp trực tiếp tại ngân hàng hoặc Kho bạc

Nhà nước.

- Chuyển tiền thu: BHXH huyện, BHXH tỉnh chuyển toàn bộ sốtiền đã thu kịp thời về tài khoản chuyên thu của cấp trên theo quyđịnh Số tiền thực thu là số tiền đã chuyển vào tài khoản chuyên thucủa BHXH các cấp theo chứng từ báo có của ngân hàng, Kho bạcNhà nước

- Hoàn trả tiền thu trong các trường hợp như: Đơn vị giải thể,phá sản, chấm dứt hoạt động theo quy định của pháp luật hoặc dichuyển nơi đăng ký tham gia đã đóng thừa tiền; Đơn vị chuyển tiềnvào tài khoản chuyên thu không thuộc trách nhiệm quản lý thu của

cơ quan BHXH tỉnh, huyện theo phân cấp; Số tiền đơn vị đã chuyểnvào tài khoản chuyên thu không phải là tiền đóng BHXH; Kho bạchoặc ngân hàng hạch toán nhầm vào tài khoản chuyên thu

Quản lý nợ, đôn đốc thu

+ Đối với các trường hợp nợ khó thu tùy vào từng trường hợp

mà tiến hành xác minh nợ có xác nhận của UBND các cấp, các cơquan có thẩm quyền

bản mà đơn vị không nộp tiền, chuyển hồ sơ đơn vị, báo cáo chi tiết các đơn vị nợ đến bộ phận Khai thác và thu nợ tiếp tục xử lý.

+ Bộ phận Khai thác và thu nợ: Tiếp nhận hồ sơ do cán bộ thuchuyển đến, phân tích, đối chiếu với dữ liệu quản lý nợ, lập kế hoạchthu nợ và thực hiện các biện pháp đôn đốc thu nợ đối với từng đơn vị

nợ Thực hiện đánh giá, báo cáo tình hình nợ, thu nợ gửi BHXH cấptrên

b Thực hiện chi quỹ ốm đau, thai sản

Thực hiện chi trả các chế độ ÔĐTS, dư ng sức phục hồi sứckhỏe được quy định tại Mục 4 Quy định quản lý chi trả các chế độbảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp ban hành kèm theo Quyếtđịnh 828/QĐ-BHXH ngày 27/05/2016

Theo đó, chế độ ÔĐTS, dư ng sức phục hồi sức khỏe được cơquan bảo hiểm xã hội chi trả thông qua đơn vị sử dụng lao động hoặcchi trả trực tiếp cho người lao động thông qua tài khoản cá nhân.Phải chi trả chế độ thai sản cho người lao động trong 3 ngày

Tổ chức quản lý chi BHXH gồm những nội dung: quản lý đốitượng hưởng các chế độ BHXH và quản lý việc chi các chế độBHXH cho người hưởng

- Phân cấp đối tượng hưởng

- Phân cấp thực hiện chi trả

Chi chế độ ốm đau, thai sản (bao gồm nghỉ DSPHSK sau ốmđau, thai sản và sau khi điều trị ổn định thương tật, bệnh tật doTNLĐ-BNN) cho người lao động; chi hỗ trợ phòng ngừa, chia sẻ rủi

ro về tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; hỗ trợ chuyển đổi nghềnghiệp cho người bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp khi trở lạilàm việc cho đơn vị sử dụng lao động do huyện quản lý thu theophân cấp

- Quy trình thực hiện chi trả các chế độ BHXH.

+ Quy trình chi trả các chế độ BHXH theo Quyết định BHXH ngày 27/5/2016 của BHXH Việt Nam về việc quy định quản

828/QĐ-lý chi trả các chế độ BHXH, BHTN và Quyết định số BHXH ngày 17/10/2016 của BHXH Việt Nam sửa đổi, bổ sung một

1515/QĐ-số điều của Quyết định 1515/QĐ-số 828/QĐ-BHXH ngày 27/5/2016 củaBHXH Việt Nam

1.2.4 Quyết toán thu, chi quỹ ốm đau, thai sản

Khi quyết toán thu, chi phải đảm bảo các nguyên tắc sau:

- Nguyên tắc đầy đủ: Tất cả các nghiệp vụ thu, chi đều phảihạch toán và quyết toán đầy đủ với cơ quan BHXH ở Trung ương.Đòi hỏi các khoản thu, chi của năm tài khóa đã qua phải được báocáo, giải trình một cách đầy đủ, kể cả tính tuân thủ, tính hiệu lực,hiệu quả các chính sách BHXH

- Nguyên tắc thống nhất: Việc quyết toán thu, chi phải đảm bảothống nhất từ các đơn vị dự toán cấp 3 (BHXH huyện), đơn vị dựtoán cấp 2 (BHXH tỉnh) và đơn vị dự toán cấp 1 (BHXH Việt Nam)

- Nguyên tắc cân đối: Theo nguyên tắc này yêu cầu các khoảnthu chi, phải đảm bảo cân đối Ngay từ khâu lập dự toán thu, chihàng năm phải đảm bảo sự cân đối giữa thu và chi; trong quá trìnhchấp hành dự toán cũng thường xuyên phải chú ý tới việc thiết lập lạiquan hệ cân đối thu, chi bằng các biện pháp hữu hiệu

- Nguyên tắc rõ ràng, trung thực và chính xác: Rõ ràng vềphương pháp tính toán xây dựng dự toán và quyết toán thu, chi Các

số liệu thu, chi phải phản ánh theo đúng thực trạng tại địa phương;theo đúng mức tiền đã thu và có đầy đủ các cơ sở chứng minh chomỗi nghiệp vụ thu, chi thực tế phát sinh đó

- Nguyên tắc thường niên: Theo đó, các khoản thu, chi phải

hạch toán và quyết toán đúng niên độ ngân sách Các báo cáo quyếttoán thu, chi luôn được thực hiện trong thời gian là 1 năm (12 tháng).

- Nguyên tắc công khai minh bạch: Việc thu, chi có tác động vàchi phối mạnh mẽ đến các hoạt động xã hội, đến từng gia đình thôngqua việc nhận các khoản trợ cấp Chính vì vậy khi quyết toán phảiđảm bảo tính minh bạch để có sự tham gia kiểm soát đối với hoạtđộng thu, chi quỹ ÔĐTS

- Nguyên tắc lập quyết toán từ cơ sở: Các đơn vị dự toán cấp 3chịu trách nhiệm lập báo cáo tình hình thu, chi quỹ trong phạm viđơn vị mình gửi đơn vị dự toán cấp 2, sau khi xem xét tính chínhxác, mức độ đầy đủ của số liệu quyết toán các đơn vị cơ sở, đơn vị

dự toán cấp 2 tổng hợp lập quyết toán thu, chi của đơn vị mình vàgửi cấp trên Đơn vị dự toán cấp 1 sau khi thẩm định số liệu sẽ tổnghợp lập quyết toán thu, chi quỹ trình Hội đồng quản lý, sau khi đượcthông qua Hội đồng quản lý sẽ trình Bộ Tài chính xem xét và phêduyệt

- Nguyên tắc hạn định: Chỉ đưa vào quyết toán các khoản thựcthu, thực chi Đối với các khoản chưa dùng hoặc không dùng đếnkhông được quyết toán

Thực hiện tốt công tác quyết toán thu, chi sẽ giúp cho công tác quản lý thu, chi được tốt hơn

a Quyết toán thu

Quyết toán thu theo số tiền thực thu được của đơn vị sử dụng lao động và đối tượng tham gia đã đóng trong năm hiện hành

b Quyết toán chi

- Quyết toán chi Chế độ ốm đau, thai sản, dư ng sức phục hồi sức khỏe: Quyết toán theo số thực chi trả trong tháng

- Kinh phí thu hồi chi sai: Khi có phát sinh thu hồi chi sai các