Quản trị hoạt động của tổ khoa học tự nhiên tại trường trung học cơ sở nguyễn đăng đạo, thành phố bắc ninh, tỉnh bắc ninh theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới

Thống kê kết quả khảo nghiệm về mức độ cấp thiết của các biện pháp đề xuất quản trị hoạt động tổ khoa học tự nhiên trường THCS Nguyễn Đăng Đạo, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh theo địn

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

ĐOÀN VĂN TIỆN

QUẢN TRỊ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ KHOA HỌC TỰ NHIÊN

TẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ NGUYỄN ĐĂNG ĐẠO,

THÀNH PHỐ BẮC NINH, TỈNH BẮC NINH THEO ĐỊNH HƯỚNG CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI – 2020

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

ĐOÀN VĂN TIỆN

QUẢN TRỊ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ KHOA HỌC TỰ NHIÊN

TẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ NGUYỄN ĐĂNG ĐẠO,

THÀNH PHỐ BẮC NINH, TỈNH BẮC NINH THEO ĐỊNH HƯỚNG CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN TRỊ TRƯỜNG HỌC

Mã số: Thí điểm

Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Kiều Oanh

HÀ NỘI – 2020

i

LỜI CẢM ƠN

Với tình cảm chân thành, tôi xin trân trọng cảm ơn tập thể các thầy giáo,

cô giáo trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội đã nhiệt tình giảng dạy, trang bị cho chúng tôi hệ thống tri thức quý báu về khoa học quản trị giáo dục, về phương pháp nghiên cứu khoa học, giúp đỡ tôi hoàn thành chương trình học tập và có được những kiến thức, kỹ năng cần thiết để nghiên cứu, thực hiện luận văn này

Đặc biệt tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS Nguyễn Kiều Oanh – người đã tận tâm, dày công hướng dẫn tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài

Tôi cũng xin chân thành cảm ơn gia đình, đồng nghiệp, bạn bè đã luôn bên cạnh, cổ vũ, khích lệ, động viên, giúp đỡ để tôi hoàn thành luận văn này Mặc dù bản thân đã có nhiều cố gắng trong quá trình nghiên cứu, thực hiện đề tài song do thời gian và năng lực có hạn nên chắc chắn luận văn không thể tránh khỏi những thiếu sót nhất định Kính mong nhận được sự chỉ dẫn, góp ý của quý thầy (cô), các nhà khoa học trong Hội đồng khoa học cùng các bạn đồng nghiệp để luận văn được hoàn thiện hơn

ii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

6 GD&ĐT Giáo dục và Đào tạo

iii

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ii

DANH MỤC BẢNG BIỂU vii

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ viii

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ TỔ CHUYÊN MÔN VÀ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN TRONG TRƯỜNG HỌC 6

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 6

1.2 Một số khái niệm cơ bản 9

1.2.1 Khái niệm tổ chuyên môn 9

1.2.2 Quản trị 10

1.2.3 Quản trị hoạt động tổ chuyên môn 12

1.2.4 Định hướng 13

1.3 Chương trình giáo dục phổ thông mới 13

1.3.1 Quan điểm xây dựng chương trình giáo dục phổ thông 13

1.3.2 Mục tiêu chương trình giáo dục phổ thông 15

1.3.3 Yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực 16

1.4 Tổ chuyên môn trong trường học cơ sở 16

1.4.1 Vị trí, vai trò của tổ chuyên môn trong trường THCS 16

1.4.2 Mục tiêu hoạt động của tổ chuyên môn trường THCS 17

1.4.3 Nhiệm vụ của tổ chuyên môn trường THCS 17

1.4.4 Hoạt động của tổ chuyên môn trường THCS 18

1.5 Nội dung quản trị hoạt động tổ chuyên môn trong trường THCS theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới 21

1.5.1 Quản trị hoạt động lãnh đạo tổ chuyên môn 21

1.5.2 Quản trị hoạt động dạy học của tổ chuyên môn 23

1.5.3 Quản trị hoạt động kiểm tra, đánh giá tổ chuyên môn 25

iv

1.5.4 Quản trị hoạt động đào tạo, bồi dưỡng tổ chuyên môn 26

1.5.5 Quản trị môi trường làm việc cho tổ chuyên môn 28

1.6 Những yếu tố ảnh hưởng đến quản trị hoạt động tổ chuyên môn của trường THCS theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới 28

1.6.1 Những yếu tố khách quan 28

1.6.2 Những yếu tố chủ quan 30

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 33

CHƯƠNG 2: 34THỰC TRẠNG VỀ QUẢN TRỊ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ KHOA HỌC TỰ NHIÊN TẠI TRƯỜNG THCS NGUYỄN ĐĂNG ĐẠO,THÀNH PHỐ BẮC NINH, TỈNH BẮC NINH THEO ĐỊNH HƯỚNG CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI 34

2.1 Khái quát về các trường THCS trọng điểm tại tỉnh Bắc Ninh 34

2.1.1 Khái quát về đặc điểm kinh tế, văn hóa, xã hội ở thành phố Bắc Ninh 34

2.1.2 Khái quát về Giáo dục & Đào tạo ở thành phố Bắc Ninh 35

2.1.3 Mục tiêu xây dựng trường THCS trọng điểm 37

2.1.4 Nhiệm vụ của các trường THCS trọng điểm 37

2.1.5 Trường THCS trọng điểm Nguyễn Đăng Đạo, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh 39

2.1.6 Giới thiệu về tổ khoa học tự nhiên trong nhà trường 41

2.2 Giới thiệu khảo sát 46

2.2.1 Mục đích khảo sát 46

2.2.2 Đối tượngkhảo sát 46

2.2.3 Nội dung khảo sát 46

2.2.4 Cỡ mẫu khảo sát 47

2.2.5 Phương pháp khảo sát 47

2.3 Thực trạng về hoạt động của tổ khoa học tự nhiên tại trường THCS Nguyễn Đăng Đạo, Thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới 47

v

2.4 Thực trạng quản trị hoạt động của tổ khoa học tự nhiên tại

trường THCS Nguyễn Đăng Đạo, Thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc

Ninh theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới 54

2.4.1 Quản trị hoạt động lãnh đạo tổ khoa học tự nhiên 54

2.4.2 Quản trị hoạt động dạy và học của tổ khoa học tự nhiên 56

2.4.3 Quản trị hoạt động kiểm tra, đánh giá của tổ khoa học tự nhiên 58

2.4.4 Quản trị hoạt động đào tạo, bồi dưỡng của tổ khoa học tự nhiên 59

2.4.5 Quản trị môi trường làm việc cho tổ khoa học tự nhiên 61

2.5 Thực trạng mức độ ảnh hưởng của một số yếu tố đến quản trị hoạt động của tổ khoa học tự nhiên tại trường THCS Nguyễn Đăng Đạo, Thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới 62

2.6 Đánh giá chung về thực trạng quản trị hoạt động của tổ khoa học tự nhiên tại trường THCS Nguyễn Đăng Đạo, Thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới 65

2.6.1 Điểm mạnh 65

2.6.2 Điểm yếu 66

2.6.3 Cơ hội 67

2.6.4 Thách thức 68

TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 70

CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN TRỊ HOẠT ĐỘNG TỔ KHOA HỌC TỰ NHIÊN TẠI TRƯỜNG THCS NGUYỄN ĐĂNG ĐẠO, THÀNH PHỐ BẮC NINH, TỈNH BẮC NINH THEO ĐỊNH HƯỚNG CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI 72

3.1 Nguyên tắc đề xuất các giải pháp 72

3.1.1 Đảm bảo tính hệ thống 72

3.1.2 Đảm bảo tính thực tiễn 72

3.1.3 Đảm bảo tính khả thi 72

3.1.4 Đảm bảo tính kế thừa 73

vi

3.2 Các biện pháp quản trị hoạt động tổ khoa học tự nhiên tại

trường THCS Nguyễn Đăng Đạo, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc

Ninh theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới 73

3.2.1 Biện pháp 1 Tổ chức nâng cao nhận thức của CBQL và giáo viên về chương trình giáo dục phổ thông mới 73

3.2.2 Biện pháp 2 Tăng cường phát triển những phẩm chất và năng lực của đội ngũ trong tổ khoa học tự nhiên theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới 75

3.2.3 Biện pháp 3 Tổ chức thực hiện đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá đội ngũ trong tổ khoa học tự nhiên theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới 80

3.2.4 Biện pháp 4 Tăng cường hoạt động bồi dưỡng đội ngũ trong tổ khoa học tự nhiên theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới 82

3.2.5 Biện pháp 5 Xây dựng môi trường cho đội ngũ trong tổ khoa học tự nhiên phấn đấu theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới 85

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 89

3.4 Khảo nghiệm tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp 90

3.4.1 Mục đích khảo nghiệm 90

3.4.2 Đối tượng khảo nghiệm 91

3.4.3 Cách đánh giá 91

3.4.4 Kết quả đánh giá 91

TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 98

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 99

TÀI LIỆU THAM KHẢO 104 PHỤ LỤC

vii

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 2.1 Thống kê trình độ đào tạo của đội ngũ GV tổ KHTN 42

Bảng 2.2 Thống kê năng lực tiếng Anh của đội ngũ GV trong tổ KHTN 42

Bảng 2.3 Thống kê độ tuổi và giới tính của đội ngũ GV tổ KHTN 43

Bảng 2.4 Thống kê số lượng giáo viên theo môn học của tổ KHTN 45

Bảng 2.5 Tổng hợp chất lượng các môn học của tổ KHTN 49

Bảng 2.6 Kết quả thi HSG cấp tỉnh của tổ KHTN 50

Bảng 2.7 Kết quả hội giảng, thi GV cấp trường trong tổ KHTN 51

Bảng 2.8 Kết quả dạy chuyên đề bồi dưỡng HSG trong tổ KHTN 51

Bảng 2.9 Kết quả hội thi GV cấp thành phố trong tổ KHTN 52

Bảng 2.10 Kết quả hội thi GV cấp tỉnh trong tổ KHTN 52

Bảng 2.11 Kết quả đánh giá, xếp loại chuẩn nghề nghiệp giáo viên tổ KHTN 52

Bảng 2.12 Kết quả đánh giá, xếp loại viên chức tổ KHTN 52

Bảng 2.13 Kết quả danh hiệu thi đua giáo viên tổ KHTN 53

Bảng 2.14 Nhận thức của đội ngũ CBQL, giáo viên về hoạt động của tổ khoa học tự nhiên theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới 54

Bảng 2.15 Thực trạng về phát triển tổ, nhóm chuyên môn trong tổ khoa học tự nhiên 56

Bảng 2.16 Thực trạng về hoạt động kiểm tra, đánh giá của tổ khoa học tự nhiên 58

Bảng 2.17 Thực trạng về đào tạo và bồi dưỡng trong tổ khoa học tự nhiên 59

Bảng 2.18 Thực trạng về môi trường làm việc của tổ khoa học tự nhiên 61

Bảng 2.19 Thực trạng về mức độ ảnh hưởng của một số yếu tố đến quản trị hoạt động của tổ khoa học tự nhiên 62

Bảng 3.1 Thống kê kết quả khảo nghiệm về mức độ cấp thiết của các biện pháp đề xuất quản trị hoạt động tổ khoa học tự nhiên trường THCS Nguyễn Đăng Đạo, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới 92

Bảng 3.2 Kết quả khảo nghiệm về mức độ khả thi của các biện pháp 94

Bảng 3.3 Tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 96

viii

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1 Nhận thức của CBQL, GV về hoạt động của tổ KHTN

theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới 55 Biểu đồ 2.2 Thực trạng về phát triển tổ, nhóm chuyên môn trong

tổ KHTN 57 Biểu đồ 2.3 Thực trạng về hoạt động kiểm tra, đánh giá của tổ KHTN 59 Biểu đồ 2.4 Thực trạng về đào tạo và bồi dưỡng trong tổ KHTN 61 Biểu đồ 2.5 Thực trạng về mức độ ảnh hưởng của một số yếu tố đến

quản trị hoạt động tổ KHTN 64

Sơ đồ 3.1 Mối quan hệ giữa các biện pháp 90 Biểu đồ 3.1 Mức độ cấp thiết của các biện pháp đề xuất 93 Biểu đồ 3.2 Mức độ khả thi của các biện pháp quản trị hoạt động tổ

KHTN trường THCS Nguyễn Đăng Đạo theo chương trình giáo dục phổ thông mới 95 Biểu đồ 3.3 Mức độ cấp thiết và khả thi của các biện pháp quản trị

hoạt động tổ khoa học tự nhiên trường THCS Nguyễn Đăng Đạo, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới 96

sự thay đổi về khí hậu, khai thác tài nguyên cạn kiệt làm ảnh hưởng không nhỏ đến tình hình của thế giới Giáo dục giúp các quốc gia có nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng được sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia đó Như vậy đổi mới giáo dục đang vấn đề cấp thiết hiện nay của các nước trên thế giới nói chung và của Việt Nam nói riêng

Trong bối cảnh đó, Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam (khoá XI) đã thông qua Nghị quyết số 29/NQ-TW ngày 4 tháng 11 năm 2013 về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế; Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 88/2014/QH13 ngày 28 tháng 11 năm 2014 về đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông, góp phần đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo Ngày 27 tháng 3 năm 2015, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 404/QĐ-TTg phê duyệt Đề án đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông Mục tiêu đổi mới được Nghị quyết 88/2014/QH13 của Quốc hội quy định: “Đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông nhằm tạo chuyển biến căn bản, toàn diện về chất lượng và hiệu quả giáo dục phổ thông; kết hợp dạy chữ, dạy người và định hướng nghề nghiệp; góp phần chuyển nền giáo dục nặng về truyền thụ kiến thức sang nền giáo dục phát triển toàn diện cả về phẩm chất và năng lực, hài hoà đức, trí, thể, mĩ và phát huy tốt nhất tiềm năng của mỗi học sinh.”

2

Thực hiện chủ trương của ngành, trong những năm qua Phòng giáo dục đào tạo thành phố Bắc Ninh luôn quan tâm phát triển các hoạt động của tổ, nhóm chuyên môn nhằm nâng cao chất lượng dạy và học

Trường THCS Nguyễn Đăng Đạo, thành phố Bắc Ninh là một trong 08 trường THCS trọng điểm của tỉnh Bắc Ninh Hiện nay, hoạt động của các tổ chuyên môn tại trường THCS Nguyễn Đăng Đạo nói chung và hoạt động tổ khoa học tự nhiên nói riêng đã bước đầu bộc lộ những tồn tại, hạn chế về công tác lập kế hoạch, chỉ đạo việc thực hiện các hoạt động chuyên môn, công tác bồi dưỡng và nâng cao chất lượng hoạt động chuyên môn để có thể tiếp cận với yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới

Xuất phát từ lý do trên, tác giả chọn đề tài nghiên cứu: “Quản trị hoạt động của tổ khoa học tự nhiên tại trường trung học cơ sở Nguyễn Đăng Đạo, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới” với mong muốn tìm ra được những giải pháp tốt

nhất, khả thi nhất để nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường, đáp ứng được yêu cầu tiếp cận và triển khai chương trình giáo dục phổ thông mới

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và khảo sát thực trạng hoạt động của tổ khoa học tự nhiên trường THCS Nguyễn Đăng Đạo, Thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh theo định hướng chương giáo dục phổ thông mới, đề tài đề xuất một số biện pháp để quản trị hoạt động tổ khoa học tự nhiên tại trường THCS Nguyễn Đăng Đạo, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động tổ khoa học tự nhiên ở trường THCS theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới

3

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản trị hoạt động tổ khoa học tự nhiên tại trường THCS Nguyễn Đăng Đạo, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới

4 Câu hỏi nghiên cứu

Hoạt động tổ chuyên môn trong bối cảnh đổi mới chương trình giáo dục phổ thông mới đang định ra cho các nhà quản lý những vấn đề gì?

Có thể nghiên cứu chương trình giáo dục phổ thông mới, xác định những yêu cầu của chương trình đối với tổ chuyên môn, làm cơ sở đề xuất những biện pháp quản trị hoạt động tổ khoa học tự nhiên ở trường THCS Nguyễn Đăng Đạo, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh nhằm đáp ứng những vấn đề

đó không?

5 Giả thuyết khoa học

Hoạt động của tổ chuyên môn trong trường THCS Nguyễn Đăng Đạo, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh nói chung, hoạt động của tổ khoa học tự nhiên tại trường THCS Nguyễn Đăng Đạo nói riêng trong nhiều năm qua đã được các cấp QLGD chỉ đạo sát sao có hiệu quả và góp phần giúp nhà trường nâng cao chất lượng giáo dục Tuy nhiên, đểhoạt động của tổ khoa học tự nhiên tạitrường THCS Nguyễn Đăng Đạo đáp ứng theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới cần còn nhiều bất cập, chất lượng và hiệu quả hoạt động chưa cao Nếu nghiên cứu chương trình giáo dục phổ thông mới, xác định các yêu cầu đối với tổ chuyên môn có thể đề xuất được những biện pháp quản trị hoạt động của tổ khoa học tự nhiên tại trường THCS Nguyễn Đăng sẽ nâng cao chất lượng của nhà trường và của phòng GD&ĐT thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh

6 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để thực hiện được mục đích nghiên cứu trên, luận văn tập trung triển khai các nhiệm vụ sau:

6.3 Đề xuất biện pháp quản trị hoạt động tổ khoa học tự nhiên tại trường THCS Nguyễn Đăng Đạo, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới

7 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

7.1 Đối tượng khảo sát

Cán bộ quản lý (CBQL), GV trường THCS Nguyễn Đăng Đạo, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh Chuyên viên phụ trách khối THCS phòng Giáo dục và Đào tạo thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh dự kiến 52 người

7.2 Thời gian và địa bàn khảo sát

Đề tài sử dụng số liệu của trường THCS Nguyễn Đăng Đạo, thành phố Bắc Ninh từ năm học 2016-2017 đến năm học 2018-2019

8 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện có hiệu quả các nhiệm vụ nghiên cứu đề ra, tác giả sử dụng một số phương pháp nghiên cứu:

8.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lýluận

Tổng hợp, phân tích, hệ thống hóa, sơ đồ hóa những vấn đề lý luận liên quan đến đề tài thông qua nghiên cứu các chỉ thị, nghị quyết, các văn kiện của Đảng và Nhà nước, của ngành Giáo dục và Đào tạo, tham khảo, phân tích các tài liệu khoa học, trên sách, trên báo, trên mạng Internet có liên quan đến vấn đề

8.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Phương pháp khảo sát, điều tra bằng phiếu hỏi: Tiến hành xây dựng và khảo sát bằng phiếu hỏi đối với CBQL, tổ viên trong tổ khoa học tự nhiên, trường THCS Nguyễn Đăng Đạo, Thành phố Bắc Ninh

5

Phương pháp quan sát, phỏng vấn: Tiến hành phỏng vấn đối với CBQL, tổ trưởng chuyên môn, giáo viên, chuyên viên Phòng GD&ĐT thành phố Bắc Ninh

8.3 Các phương pháp bổ trợ

Thống kê số liệu từ các nguồn của nhà trường, của ngành; sử dụng một

số công thức toán học để phân tích định lượng các số liệu đã thu được từ các phương pháp khác nhau; Sử dụng các bảng số liệu, biểu đồ, sơ đồ

9 Những đóng góp của đề tài

Đề tài đưa ra các biện pháp quản trị hoạt động tổ khoa học tự nhiên tại trường THCS Nguyễn Đăng Đạo, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới sẽ tác động tích cực trong các hoạt động dạy và học, hoạt động tự bồi dưỡng của giáo viênnhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay

10 Dự kiến cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục luận văn dự kiến được trình bày trong 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản trị tổ chuyên môn và hoạt động tổ chuyên

môn trong trường học

Chương 2: Thực trạng về quản trị hoạt động của tổ khoa học tự nhiên tại

trường THCS Nguyễn Đăng Đạo, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới

Chương 3: Biện pháp quản trị hoạt động tổ khoa học tự nhiên tại trường THCS

Nguyễn Đăng Đạo, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới

6

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ TỔ CHUYÊN MÔN VÀ HOẠT

ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN TRONG TRƯỜNG HỌC

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam (khoá XI) đã thông qua Nghị quyết số 29/NQ-TW ngày 4 tháng 11 năm

2013 về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế; Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 88/2014/QH13 ngày 28 tháng 11 năm 2014 về đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông, góp phần đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục

và đào tạo Ngày 27 tháng 3 năm 2015, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 404/QĐ-TTg phê duyệt Đề án đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông Mục tiêu đổi mới được Nghị quyết 88/2014/QH13 của Quốc hội quy định: “Đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông nhằm tạo chuyển biến căn bản, toàn diện về chất lượng và hiệu quả giáo dục phổ thông; kết hợp dạy chữ, dạy người và định hướng nghề nghiệp; góp phần chuyển nền giáo dục nặng về truyền thụ kiến thức sang nền giáo dục phát triển toàn diện cả về phẩm chất và năng lực, hài hoà đức, trí, thể, mĩ và phát huy tốt nhất tiềm năng của mỗi học sinh.” [5]

Để thực hiện công cuộc đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục góp phân thắng lợi chiến lược phát triển kinh tế và xã hội của đất nước thì mỗi nhà trường các cấp học, ngành học phải thực hiện đổi mới cách quản lý và tổ chức các hoạt động giáo dục đáp ứng được yêu cầu đổi mới Giáo dục và Đào tạo theo đường lối của Đảng

Tại Singapore, việc phát triển chuyên môn của GV trong các nhóm chuyên môn được quan tâm thông qua các hình thức khác nhau như thành lập:

7

Các cộng đồng học tập chuyên môn: Dưới sự điều hành của lãnh đạo

nhà trường và sự hỗ trợ của các học viện, các cộng đồng học tập chuyên môn cung cấp cho giáo viên nguồn lực để tham gia vào các hoạt động phát triển chuyên môn khác nhau như nghiên cứu hoạt động, nghiên cứu bài học và một phạm vi lớn về các vòng tròn học tập tập trung vào các chủ đề khác nhau Các nhóm đồng nghiệp học và cộng tác cùng nhau được gọi là “nhóm học tập”

Các câu lạc bộ, Nhóm phát triển chuyên môn: Ở cấp trường, giáo viên

có cơ hội chia sẻ, cộng tác và cùng phát triển những cách thức giảng dạy tốt hơn Ví dụ, giáo viên được tham gia vào các Câu lạc bộ/nhóm phát triển chuyên môn để phát triển các mảng khác nhau như: lên kế hoạch bài học, chỉnh sửa tài liệu giảng dạy, các chiến lược giảng dạy và thực hiện đánh giá

Các phương thức học tập nâng cao trình độ giáo viên thông qua hội thảo, cố vấn, thực hiện trên nghiên cứu, học tập thông qua mạng [25]

Trong trường THPT, THCS tổ chuyên môn là một bộ phân cấu thành của tổ chức, quản lý trong nhà trường Tổ chuyên môn trực tiếp quản trị các hoạt động sinh hoạt chuyên môn kiểm tra, đánh giá và bồi dưỡng nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên Hoạt động chuyên môn của tổ chuyên môn có vai trò quyết định chất lượng dạy và học trong nhà trường giúp nhà trườnghoàn thành mục tiêu giáo dục đề ra Vai trò quản trị của tổ chuyên môn góp phần không nhỏ vào việc nâng cao chất lượng giáo dục và đáp ứng được những yêu cầu đổi mới chương trình giáo dục phổ thông mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo Do đó, để có thể tiếp cận và triển khai chương trình giáo dục phổ thông mới thì trong mỗi nhà trường cần nâng cao chất lượng sinh hoạt chuyên môn của tổ chuyên môn

Với việc tiếp cận trên cơ sở khoa học và thực tiễn đổi mới QTGD Trong nhiều năm gần đây, nhiều nhà nghiên cứu khoa học QTGD trong nước

đã có các công trình nghiên cứu về QTGD nói chung và QT hoạt động tổ chuyên môn nói riêng Có thể kể đến công trình nghiên cứu đã được công bố

8

của các tác giả: Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Trần Kiểm, Nguyễn Ngọc Quang Trong các công trình các tác giả không chỉ đề cập đến vấn đề quản trị giáo dục, quản trị trong nhà trường mà còn đề cập đến quản trị hoạt động của tổ chuyên môn (TCM) Đây chính là cơ sở lý luận và thực tiễn quan trọng để CBQL, giáo viên trong nhà trường nghiên cứu vận dụng sáng tạo, linh hoạt vào thực tiễn cơ sở giáo dục mình nhằm tiếp cận với chương trình giáo dục phổ thông mới nhằm nâng cao chất lượng GD

Thời gian gần đây, một số tác giả nghiên cứu về đổi mới hoạt động

quản trị tổ chuyên môn như: Đề tài: “Tổ chuyên môn trường phổ thông – tổ chức hoạt động tự học cho đội ngũ giáo viên” của tác giả Th.s Nguyễn Quang Huân (Tạp chí giáo dục số 286 – kỳ 2, tháng 5 năm 2012) [26]; Đề tài: “Vai trò của tổ chuyên môn ở trường trung học phổ thông trong việc đổi mới đồng

bộ phương pháp dạy học và kiểm tra,đánh giá” của tác giả Trần Thị Hải Yến (Tạp chí giáo dục số 318 – kỳ 2, tháng 9 năm 2013) [28]; Đề tài: “Thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn tại trường THCS Đền Lừ (Quận Hoàng Mai,

Hà Nội) của tác giả Lê Hải Vân (Tạp chí giáo dục số 396 – kỳ 2, tháng 12

năm 2016) [27]

Trong các trường Đại học Giáo dục – Đại học Quốc gia Hà Nội; Đại học Sư phạm Hà Nội để hoàn thành chương trình đào tạo cao học chuyên ngành QLGD, học viên các khóa học đã rất quan tâm nghiên cứu đến quản trị hoạt động của tổ chuyên môn, có thể kể đến một số luận văn trong thời gian

gần đây: Luận văn của Hoàng Mạnh Hùng: “Quản lý hoạt động TCM ở trường THPT Đồng Bành, tỉnh Lạng Sơn, năm 2013”; Luận văn của Nguyễn Thị Phượng: “Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường trung học phổ thông Bắc Thăng Long, huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội, năm 2015”; Luận văn của tác giả Lê Thị Nguyệt Nga: “Quản lý hoạt động TCM ở trường THPT công nghiệp Việt Trì tỉnh Phú Thọ trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay, tỉnh Phú Thọ, năm 2017”

9

Trong thời gian qua, cũng giống các trường THCS khác trong thành phố Bắc Ninh trường THCS Nguyễn Đăng Đạo luôn đi đầu trong công tác nâng cao chất lượng chuyên môn thông qua các hoạt động đổi mới sinh hoạt các tổ, nhóm chuyên môn trong nhà trường nhằm đạt được mục tiêu giáo dục đặc thù của nhà trường là một trong 8 trường trọng điểm của tỉnh Bắc Ninh Một trong những giải pháp được quan tâm là: Quản trị chất lượng, quản trị hiệu quả hoạt động của tổ chuyên môn nói chung, quản trị hoạt động tổ khoa học tự nhiên nói riêng Hàng năm tuy nhà trường đã tổng kết, đánh giá về vấn

đề này nhưng chỉ ra các biện pháp cụ thể để có thể nâng cao chất lượng hoạt động tổ, nhóm chuyên môn Do đó ở luận văn này, tác giả với tự cách là Thư

ký hội đồng nhà trường, cán bộ phụ trách CNTT và khảo thí kiểm định, tổ viên tổ KHTN trực tiếp tham gia hoạt động và công tác quản trị tổ chuyên môn sẽ đi sâu nghiên cứu cơ sở lý luận và khảo sát thực tiễn quản trị hoạt động tổ KHTN và đề xuất các biện pháp quản trị tổ KHTN ở trường THCS Nguyễn Đăng Đạo theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Khái niệm tổ chuyên môn

1.2.1.1 Tổ chuyên môn

Tổ chuyên môn là một loại hình tổ chức trong nhà trường, do hiệu trưởng quyết định trong cơ cấu tổ chức của nhà trường Theo điều 16, Điều lệ trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học được ban hành kèm theo Thông tư số 12/2011/TT-BGDĐT ngày 28 tháng 3 năm 2011 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc ban hành Điều lệ trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học đã quy định: “Mỗi tổ chuyên môn có tổ trưởng, từ

1 đến 2 tổ phó chịu sự quản lý chỉ đạo của Hiệu trưởng, do Hiệu trưởng bổ nhiệm và giao nhiệm vụ vào đầu năm học” [7, tr.10]

Khoa học tự nhiên(tiếng Anh:Natural science) là một nhánh của khoa

học nói chung liên quan đến các mô tả, dự đoán và kiến thức về các hiện tượng tự nhiên là gì? Dựa vào quá trình quan sát và thử nghiệm để chứng thực rồi đưa ra tính hợp lệ của các tiến bộ khoa học

Tổ khoa học tự nhiên (KHTN) là một tổ chuyên môn trong tổ chức của nhà trường bao gồm các thành viên của các môn học thuộc nhóm khoa học tự nhiên

Thông thường trong các trường THCS tổ Khoa học tự nhiên bao gồm các thành viên của các môn: Toán, Vật lý, Hóa học, Sinh học, Tin học, Âm

nhạc, Thể dục

1.2.2 Quản trị

Quản trị là thuật ngữ có nhiều cách định nghĩa khác nhau tuỳ từng tác giả nghiên cứu Chẳng hạn, James H.Donnelly, James L.Gibson trong giáo trình “Quản trị học căn bản” đã cho rằng “Quản trị là một quá trình do một hoặc nhiều người thực hiện, nhằm phối hợp những hoạt động của những người khác để đạt đựơc những kết quả mà một người hành động riêng rẽ không thể nào đạt được

Theo Harold Kootz và Cyril O’Donnell: “Quản trị là thiết lập và duy trì một môi trường mà các cá nhân làm việc với nhau trong từng nhóm có thể hoạt động hữu hiệu và có kết quả.”

Theo Robert Albanese: “Quản trị là một quá trình kĩ thuật và xã hội nhằm sử dụng các nguồn, tác động tới hoạt động của con người và tạo điều kiện thay đổi để đạt được mục tiêu của tổ chức.”

11

Theo Stonner và Rabbins: “Quản trị là một tiến trình bao gồm các việc hoạch định, tổ chức quản trị con người và kiểm tra các hoạt động trong một đơn vị một cách có hệ thống nhằm hoàn thành mục tiêu của đơn vị đó ”

Có người lại cho quản trị là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo, kiểm tra các nguồn lực và hoạt động của tổ chức nhằm đạt được mục đích của tổ chức với kết quả và hiệu quả cao trong điều kiện môi trường luôn biến động

Nói một cách tổng quát, quản trị là hoạt động cần thiết phải thực hiện khi con người kết hợp với nhau trong các tổ chức nhằm đạt được những mục tiêu chung

*Một số năng lực quản trị

Năng lực là sự tổng hoà của kiến thức, kĩ năng, hành vi và thái độ của

mỗi con người góp phần tạo nên tính hiệu quả trong công việc

Năng lực quản trị là tập hợp các kiến thức, kĩ năng, hành vi và thái độ

mà một quản trị viên cần có để tạo ra hiệu quả trong các hoạt động quản trị khác nhau ở các tổ chức khác nhau

6 năng lực quản trị chủ yếu:Năng lực truyền thông; Năng lực hoạch định

và điều hành;Năng lực làm việc nhóm; Năng lực hành động chiến lược; Năng lực nhận thức toàn cầu; Năng lực tự quản Sơ đố mối quan hệ các năng lực

Năng lực truyền thông

Năng lực hoạch định

và điều hành hiệu quả

quản trị Năng lực hành động

12

1.2.3 Quản trị hoạt động tổ chuyên môn

Quản trị hoạt động tổ chuyên môn là quản trị con người trong tổ chuyên môn nhà trường và thông qua quản trị con người để sử dụng có hiệu quả các nguồn lực và cơ hội của tổ chuyên môn trong nhà trường

Quản trị hoạt động tổ chuyên môn còn là một nghệ thuật vì kết quả của

nó phụ thuộc khá lớn vào thiên bẩm, tài năng, kiến thức tích luỹ, mối quan hệ, thời cơ, thách thức của bản thân nhà quản trị

Trong trường THCS hiệu trưởng quản trị hoạt động của tổ chuyên môn Theo điều 19, Thông tư số 12/2011/TT-BGDĐT ngày 28 tháng 3 năm 2011 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc ban hành Điều lệ trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học

Điều 19 Nhiệm vụ và quyền hạn của Hiệu trưởng

a) Xây dựng, tổ chức bộ máy nhà trường;

b) Thực hiện các Nghị quyết, Quyết nghị của Hội đồng trường được quy định tại khoản 2 Điều 20 của Điều lệ này;

c) Xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện nhiệm vụ năm học;

d) Quản lý giáo viên, nhân viên; quản lý chuyên môn; phân công công tác, kiểm tra, đánh giá xếp loại giáo viên, nhân viên; thực hiện công tác khen thưởng, kỉ luật đối với giáo viên, nhân viên theo quy định của Nhà nước; quản

lý hồ sơ tuyển dụng giáo viên, nhân viên;

đ) Quản lý học sinh và các hoạt động của học sinh do nhà trường tổ chức; xét duyệt kết quả đánh giá, xếp loại học sinh, ký xác nhận học bạ, ký xác nhận hoàn thành chương trình tiểu học vào học bạ học sinh tiểu học (nếu có) của trường phổ thông có nhiều cấp học và quyết định khen thưởng, kỷ luật học sinh theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo;

e) Quản lý tài chính, tài sản của nhà trường;

13

g) Thực hiện các chế độ chính sách của Nhà nước đối với giáo viên, nhân viên, học sinh; tổ chức thực hiện Quy chế dân chủ trong hoạt động của nhà trường; thực hiện công tác xã hội hoá giáo dục của nhà trường

h) Được đào tạo nâng cao trình độ, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ

và hưởng các chế độ, chính sách theo quy định của pháp luật;

i) Chịu trách nhiệm trước cấp trên về toàn bộ các nhiệm vụ được quy định trong khoản 1 Điều này

1.2.4 Định hướng

Định hướng là một khái niệm giáo dục, liên quan trực tiếp mỗi chúng

ta, nó được thiết lập cho tập thể, cá nhân ở các cấp học, để có thể chuẩn bị hành trang tốt nhất cho các chủ nhân tương lai của đất nước khi bước vào đời

Giáo dục định hướng là một học thuyết khoa học giáo dục định hướng chia thành 2 loại chính: Định hướng năng suất và định hướng làm chủ học tập

1.3 Chương trình giáo dục phổ thông mới

Chương trình giáo dục phổ thông mới là chương trình giáo dục được ban hành kèm theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26 tháng 12 năm

2018 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo

Chương trình giáo dục phổ thông là văn bản thể hiện mục tiêu giáo dục phổ thông, quy định các yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực của học sinh, nội dung giáo dục, phương pháp giáo dục và phương pháp đánh giá kết quả giáo dục, làm căn cứ quản lí chất lượng giáo dục phổ thông; đồng thời là cam kết của Nhà nước nhằm đảm bảo chất lượng của cả hệ thống và của từng

cơ sở giáo dục phổ thông [9, tr.5]

1.3.1 Quan điểm xây dựng chương trình giáo dục phổ thông

1 Chương trình giáo dục phổ thông là văn bản thể hiện mục tiêu giáo dục phổ thông, quy định các yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực của học sinh, nội dung giáo dục, phương pháp giáo dục và phương pháp đánh giá

14

kết quả giáo dục, làm căn cứ quản lí chất lượng giáo dục phổ thông; đồng thời

là cam kết của Nhà nước nhằm đảm bảo chất lượng của cả hệ thống và của từng cơ sở giáo dục phổ thông

2 Chương trình giáo dục phổ thông được xây dựng trên quan điểm của Đảng, Nhà nước về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo; kế thừa và phát triển những ưu điểm của chương trình giáo dục phổ thông đã có của Việt Nam, đồng thời tiếp thu những thành tựu về nghiên cứu khoa học giáo dục và kinh nghiệm xây dựng theo mô hình chương trình phát triển năng lực của những nền giáo dục tiên tiến trên thế giới; gắn với nhu cầu phát triển của đất nước, những tiến bộ của thời đại về khoa học - công nghệ và xã hội; phù hợp với đặc điểm con người, văn hóa Việt Nam, các giá trị truyền thống của dân tộc và những giá trị chung của nhân loại cũng như các sáng kiến và định hướng chung của UNESCO về giáo dục, tạo cơ hội bình đẳng về quyền được bảo vệ, chăm sóc, học tập và phát triển, quyền được lắng nghe, tôn trọng và được tham gia của học sinh; đặt nền tảng cho một xã hội nhân văn, phát triển bền vững và phồn vinh

3 Chương trình giáo dục phổ thông bảo đảm phát triển phẩm chất và năng lực của người học thông qua nội dung giáo dục với những kiến thức, kĩ năng cơ bản, thiết thực, hiện đại; hài hòa đức, trí, thể, mĩ; chú trọng thực hành, vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học để giải quyết vấn đề trong học tập

và đời sống; tích hợp cao ở các lớp học dưới, phân hóa dần ở các lớp học trên; thông qua các phương pháp, hình thức tổ chức giáo dục phát huy tính chủ động và tiềm năng của mỗi học sinh, các phương pháp đánh giá phù hợp với mục tiêu giáo dục và phương pháp giáo dục để đạt mục tiêu đó

4 Chương trình giáo dục phổ thông bảo đảm kết nối chặt chẽ giữa các lớp học, cấp học với nhau và liên thông với chương trình giáo dục mầm non, chương trình giáo dục nghề nghiệp và chương trình giáo dục đại học

b) Chương trình chỉ quy định những nguyên tắc, định hướng chung về yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực của học sinh, nội dung giáo dục, phương pháp giáo dục và việc đánh giá kết quả giáo dục, không quy định quá chi tiết, để tạo điều kiện cho tác giả sách giáo khoa và giáo viên phát huy tính chủ động, sáng tạo trong thực hiện chương trình

c) Chương trình bảo đảm tính ổn định và khả năng phát triển trong quá trình thực hiện cho phù hợp với tiến bộ khoa học – công nghệ và yêu cầu của thực tế [9, tr.5]

1.3.2 Mục tiêu chương trình giáo dục phổ thông

Chương trình giáo dục phổ thông cụ thể hóa mục tiêu giáo dục phổ thông, giúp học sinh làm chủ kiến thức phổ thông, biết vận dụng hiệu quả kiến thức, kĩ năng đã học vào đời sống và tự học suốt đời, có định hướng lựa chọn nghề phù hợp, biết xây dựng và phát triển hài hòa các mối quan hệ xã hội, có cá tính, nhân cách và đời sống tâm hồn phong phú, nhờ đó có được cuộc sống ý nghĩa và đóng góp tích cực vào sự phát triển của đất nước và nhân loại

Chương trình giáo dục trung học cơ sở giúp học sinh phát triển các phẩm chất, năng lực đã được hình thành và phát triển ở cấp tiểu học, tự điều chỉnh bản thân theo các chuẩn mực chung của xã hội, biết vận dụng các phương pháp học tập tích cực để hoàn chỉnh tri thức và kĩ năng nền tảng, có

16

những hiểu biết ban đầu về các ngành nghề và có ý thức hướng nghiệp để tiếp tục học lên trung học phổ thông, học nghề hoặc tham gia vào cuộc sống lao động [9, tr.6]

1.3.3 Yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực

1 Chương trình giáo dục phổ thông hình thành và phát triển cho học sinh những phẩm chất chủ yếu sau: yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm

2 Chương trình giáo dục phổ thông hình thành và phát triển cho học sinh những năng lực cốt lõi sau:

a) Những năng lực chung được hình thành và phát triển thông qua tất

cả các môn học và hoạt động giáo dục: năng lực tự chủ và tự học, năng lực giao tiếp và hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo;

b) Những năng lực đặc thù được hình thành, phát triển chủ yếu thông qua một số môn học và hoạt động giáo dục nhất định: năng lực ngôn ngữ, năng lực tính toán, năng lực khoa học, năng lực công nghệ, năng lực tin học, năng lực thẩm mĩ, năng lực thể chất

Bên cạnh việc hình thành, phát triển các năng lực cốt lõi, chương trình giáo dục phổ thông còn góp phần phát hiện, bồi dưỡng năng khiếu của học sinh

3) Những yêu cầu cần đạt cụ thể về phẩm chất chủ yếu và năng lực cốt lõi được quy định tại Mục IX Chương trình tổng thể và tại các chương trình môn học, hoạt động giáo dục [9, tr.7]

1.4 Tổ chuyên môn trong trường học cơ sở

1.4.1 Vị trí, vai trò của tổ chuyên môn trong trường THCS

Theo Điều lệ trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học ban hành theo Quyết định số 07/2007/QĐ-BGD&ĐT ngày 02/4/2007 của Bộ GD&ĐT, cơ cấu tổ chức của trường THCS, THPT và trường phổ thông có nhiều cấp học gồm có:

17

Tổ chuyên môn là một bộ phận cấu thành trong bộ máy tổ chức, quản

lý của trường THCS, THPT Trong trường, các tổ, nhóm chuyên môn có mối quan hệ hợp tác với nhau, phối hợp các các bộ phận nghiệp vụ khác và các tổ chức Đảng, đoàn thể trong nhà trường nhằm thực hiện chiến lược phát triển của nhà trường, chương trình giáo dục và các hoạt động giáo dục và các hoạt động khác hướng tới mục tiêu giáo dục

Tổ chuyên môn là nơi triển khai các mặt hoạt động của nhà trường, trong đó trọng tâm là hoạt động giáo dục và dạy học; là đầu mối quản

lý mà Hiệu trưởng nhất thiết phải tập trung dựa vào đó để quản lý nhà trường trên nhiều phương diện, nhưng cơ bản nhất là hoạt động giáo dục dạy học; Là nơi tập hợp, đoàn kết, tìm hiểu tâm tư, tình cảm và những khó khăn trong đời

sống của giáo viên, giúp đỡ GV hoàn thành tốt nhiệm vụ

1.4.2 Mục tiêu hoạt động của tổ chuyên môn trường THCS

Giúp Hiệu trưởng điều hành các hoạt động nghiệp vụ chuyên môn liên quan đến dạy và học

Trực tiếp quản lý giáo viên trong tổ theo nhiệm vụ quy định

Tổ chuyên môn là đầu mối để Hiệu trưởng quản lý nhiều mặt, nhưng chủ yếu vẫn là hoạt động chuyên môn, tức là hoạt động dạy học trong trường

1.4.3 Nhiệm vụ của tổ chuyên môn trường THCS

Nhiệm vụ của tổ chuyên môn quy định theo Điều lệ trường THCS, THPT ban hành theo Quyết định số 07/2007/QĐ-BGD&ĐT ngày 02/4/2007 của Bộ Giáo dục và Đào tạo:

“Điều 16 Tổ chuyên môn

1 Hiệu trưởng, các phó Hiệu trưởng, giáo viên, viên chức thư viện, viên chức thiết bị thí nghiệm của trường trung học được tổ chức thành tổ chuyên môn theo môn học hoặc nhóm môn học ở từng cấp học THCS, THPT Mỗi tổ chuyên môn có tổ trưởng, từ 1 đến 2 tổ phó chịu sự quản lý chỉ đạo của Hiệu trưởng, do Hiệu trưởng bổ nhiệm và giao nhiệm vụ vào đầu năm học

18

2 Tổ chuyên môn có những nhiệm vụ sau:

a) Xây dựng kế hoạch hoạt động chung của tổ, hướng dẫn xây dựng và quản lý kế hoạch cá nhân của tổ viên theo kế hoạch giáo dục, phân phối chương trình môn học của Bộ Giáo dục và Đào tạo và kế hoạch năm học của nhà trường;

b) Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn và nghiệp vụ; tham gia đánh giá, xếp loại các thành viên của tổ theo các quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo;

c) Đề xuất khen thưởng, kỷ luật đối với giáo viên

1.4.4 Hoạt động của tổ chuyên môn trường THCS

1.4.4.1 Hoạt động lãnh đạo tổ chuyên môn

Tổ trưởng chuyên môn phải là người có khả năng xây dựng kế hoạch; điều hành tổ chức, hoạt động của tổ theo kế hoạch giáo dục, phân phối chương trình môn học của Bộ Giáo dục và Đào tạo và kế hoạch năm học của nhà trường; tổ chức bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trong tổ; đánh giá, xếp loại và đề xuất khen thưởng, kỉ luật giáo viên thuộc tổ mình quản lý với hiệu trưởng và Hội đồng thi đua nhà trường

Do đó, Hiệu trưởng bổ nhiệm tổ trưởng chuyên môn cần phải lựa chọn người có phẩm chất đạo đức tốt; có năng lực, trình độ, kinh nghiệm chuyên môn; có uy tín đối với đồng nghiệp, học sinh, phụ huynh học sinh có khả năng điều hành mọi hoạt động tổ chuyên môn đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới

1.4.4.2 Hoạt động dạy học của tổ chuyên môn

Trong trường THCS, hoạt động của tổ chuyên môn là trực tiếp tham gia dạy học góp phần quyết định đảm bảo chất lượng giáo dục của nhà trường Trước yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT theo chương trình

giáo dục phổ thông mới, thì hoạt động dạy học theo định hướng phát triển

năng lực học sinh là một yêu cầu tất yếu đối với các trường THCS

19

1.4.4.3 Hoạt động kiểm tra, đánh giá tổ chuyên môn

Hoạt động kiểm tra, đánh giá của tổ chuyên môn trong trường THCS diễn ra thường xuyên theo đúng quy chế hoạt động của nhà trường giúp GV

có thể chỉ ra những điểm mạnh để tiếp tục phát huy và điểm tồn tại cần điều chỉnh trong thời gian tiếp theo của năm học, đối với CBQL có thể đưa ra các chỉ đạo phù hợp để đạt được mục tiêu giáo dục đề ra.Cáchoạt động kiểm tra, đánh giá của tổ chuyên môn trong trường THCS nhằm nâng cao chất lượng

giáo dục hướng tới phát triển năng lực học sinh như sau:

- Hoạt động kiểm tra, đánh giá sinh hoạt tổ chuyên môn

- Hoạt động kiểm tra, đánh giá sinh hoạt chuyên môn theo Cụm trường

- Hoạt động kiểm tra, đánh giá Phân công chuyên môn

- Hoạt động kiểm tra, đánh giá và kiểm định chất lượng giáo dục bao gồm: + Phân công GV ra đề kiểm tra chung các bài theo đúng quy định bao gồm ma trận đề kiểm tra, đáp án và biểu điểm ) trên nguyên tắc đảm bảo tính chính xác, khách quan và có sự phân hóa theo đối tượng học sinh;

+ Tổ chức chấm bài theo hình thức chấm chéo (trước khi chấm tổ trưởng yêu cầu tổ chấm thống nhất đáp án từng phần đảm bảo sự công bằng cho HS; GV bộ môn nhận bài kiểm tra và trả bài kiểm tra cho HS (GV bộ môn cần nhận xét mặt ưu, nhược và sự tiến bộ của HS)

+ Lịch kiểm tra chung mỗi khối lớp/học kỳ được tiến hành theo đúng

kế hoạch giảng dạy của GV bám sát phân phối chương trình của Bộ GD&ĐT

+ Xử lý kết quả kiểm tra Việc lưu trữ các loại đề kiểm tra 15 phút, kiểm tra 1 tiết trở lên (đáp án, biểu điểm) Việc trang bị đề kiểm tra cho học sinh sau khi đã kiểm tra để làm tư liệu học tập

+ Kiểm tra định kỳ sổ điểm cá nhân, sổ điểm chính và quy trình nhập điểm vào sổ điểm điện tử theo chỉ đạo của BGH

+ Thực hiện công tác đánh giá xét HS lên lớp, xét tốt nghiệp THCS và kết quả thi vào THPT công lập, chuyên Bắc Ninh

20

- Hoạt động kiểm tra, đánh giá sử dụng thiết bị-thí nghiệm và đồ dùng dạy học, ứng dụng CNTT trong dạy và học

1.4.4.4 Hoạt động đào tạo, bồi dưỡng tổ chuyên môn

Đối với trường THCS hoạt động đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, giáo viên nói chung, tổ nhóm chuyên môn nói riêng luôn được các nhà quản lý quan tâm, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ, giáo viên có phẩm chất đạo đức tốt, năng lực chuyên môn vững vàng, luôn có tinh thần trách nhiệm cao với nhiệm vụ được giao Muốn đạt được các yêu cầu đó thì tổ chuyên môn cần tham mưu với hiệu trưởng và các cấp quản lý cần tiếp tục nghiên cứu đổi mới toàn diện và đồng bộ từ nhận thức, quy trình, nội dung chương trình, phương pháp đào tạo, bồi dưỡng tổ viên trong tổ mình bằng các hình thức phong phú và đa dạng

Hình thức bồi dưỡng hiện nay chủ yếu là giáo viên tự nghiên cứu, tự học, chưa có nhiều tương tác giữa giảng viên/chuyên gia với người học và chưa có phương pháp, công cụ đánh giá kết quả bồi dưỡng giáo viên Việc bồi dưỡng còn phụ thuộc vào kế hoạch của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Sở Giáo dục

và Đào tạo hoặc Phòng Giáo dục và Đào tạo hoặc nhà trường THCS chưa xuất phát từ nhu cầu của giáo viên

Do đó, việc đổi mới nội dung và hình thức bồi dưỡng để việc bồi dưỡng phát triển và nâng cao năng lực nghề nghiệp cho giáo viên trở thành nhu cầu học tập thường xuyên một cách tự nguyện Trên cơ sở đó, trường THCS nói chung và tổ chuyên môn nói riêng cần chú trọng vào các nội dung bồi dưỡng nhằm nâng cao một số năng lực cho giáo viên THCS như sau:

1 Năng lực tổ chức dạy học theo định hướng phát triển năng lực

2 Năng lực phát triển chương trình môn học

3 Năng lực ứng dụng công nghệ thông tin và sử dụng thiết bị dạy học

4 Năng lực kiểm tra, đánh giá theo tiếp cận năng lực

5 Năng lực dạy học tích hợp

21

6 Năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh

7 Năng lực tổ chức hoạt động giáo dục hướng nghiệp đáp ứng yêu cầu chương trình phổ thông mới

8 Năng lực dạy học thực hành thí nghiệm

9 Năng lực tư vấn và hỗ trợ tâm sinh lý học đường

10 Năng lực phối hợp gia đình, nhà trường và xã hội trong giáo dục học sinh

11 Năng lực tổ chức hoạt động nghiên cứu khoa học cho học sinh

1.5 Nội dung quản trị hoạt động tổ chuyên môn trong trường THCS theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới

1.5.1 Quản trị hoạt động lãnh đạo tổ chuyên môn

Mục tiêu phát triển giáo dục đã nêu rõ: “ Đổi mới mục tiêu, nội dung, phương pháp , chương trình giáo dục ở bậc học THCS và trình độ đào tạo, phát triển đội ngũ nhà giáo nhằm đáp ứng yêu cầu vừa tăng quy mô, vừa tăng chất lượng , hiệu quả và đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới quản lý giáo dục, tạo cơ sở pháp lý và phát huy nội lực phát triển giáo dục THCS”

Trong các bậc học, mục tiêu Chương trình giáo dục trung học cơ sở giúp học sinh phát triển các phẩm chất, năng lực đã được hình thành và phát triển ở cấp tiểu học, tự điều chỉnh bản thân theo các chuẩn mực chung của xã hội, biết vận dụng các phương pháp học tập tích cực để hoàn chỉnh tri thức và

kĩ năng nền tảng, có những hiểu biết ban đầu về các ngành nghề và có ý thức hướng nghiệp để tiếp tục học lên trung học phổ thông, học nghề hoặc tham gia vào cuộc sống lao động Vì vậy, đòi hỏi các nhà quản lý cần phải quan tâm và có biện pháp nâng cao chất lượng quản trị hoạt động của tổ chuyên môn trong nhà trường đặc biệt là hoạt động dạy và học Muốn nâng cao chất lượng dạy và học thì nhà quản lý cần phải quan tâm tới chất lượng hoạt động chuyên môn của đội ngũ giáo viên trong tổ chuyên môn bởi lẽ tổ chuyên môn chính là nơi giúp GV có thể khẳng định mình về những phẩm chất và năng

hỗ trợ các giáo viên không ngừng tự học hỏi, phấn đấu để hoàn thành nhiệm

vụ được giao góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục đào tạo của nhà trường đã

đề ra

Tổ chuyên môn là nơi tốt nhất để người giáo viên rèn luyện phẩm chất, nâng cao tay nghề, là điều kiện tốt để tất cả giáo viên trong trường được trao đổi, học hỏi thêm về chuyên môn, phương pháp giảng dạy các môn học ở bậc học THCS, cũng là môi trường, điều kiện để mỗi cá nhân giáo viên tự khẳng định năng lực giảng dạy của mình trong tập thể Sư phạm Nhà trường Như vậy nâng cao chất lượng quản trị hoạt động của tổ chuyên môn tốt sẽ góp phần tích cực, quyết định đến việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đáp ứng được những yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới hiện nay Hiệu trưởng trong công tác chỉ đạo quản trị các hoạt động ở tổ chuyên môn cần xây dựng các tổ trưởng, tổ phó chuyên môn có phẩm chất, năng lực tốt để điều hành mọi hoạt động tổ chuyên môn qua đó giúp đội ngũ giáo viên trong tổ luôn có tinh thần học hỏi, trách nhiệm với công tác chuyên môn, tích cực năng nổ, nhiệt tình tham gia vào các hoạt động của tổ chuyên môn để thực hiện tốt công tác dạy và học Tuy nhiên, phải quản trị các hoạt động của tổ chuyên môn như thế nào để mang lại hiệu quả cao, làm thế nào để gắn bó các thành viên trong tổ, phát huy được thế mạnh của mỗi cá nhân tạo nên một tổ đoàn kết vững mạnh hoàn thành tốt các kế hoạch nhà trường giao cho Muốn

như vậy, công tác "Quản trị chỉ đạo ở tổ chuyên môn” nhằm nâng cao chất

lượng giáo dục trong nhà trường cần chú trọng quản trị các hoạt động sau:

- Quản trị hoạt động xây dựng quy chế hoạt động của tổ chuyên môn và

kế hoạch giáo dục của tổ

23

Việc xây dựng kế hoạch luôn bám sát chỉ tiêu trên, căn cứ vào tình hình thực tế của địa phương, của trường, của tổ tất cả các giáo viên trong tổ tự xây dựng kế hoạch cá nhân, tham gia xây dựng kế hoạch tổ, quy chế hoạt động của tổ và cùng kí cam kết thực hiện bao gồm:

Chỉ tiêu về chất lượng giáo dục hai mặt của học sinh, chất lượng mũi nhọn

Chỉ tiêu về giáo viên giỏi các cấp, chỉ tiêu thi đua cá nhân trong năm học và các hoạt động khác

Sau khi xây dựng hoàn thành kế hoạch trình Ban giám hiệu phê duyệt

và triển khai thực hiện

Căn cứ vào kế hoạch năm và kế hoạch chỉ đạo của nhà trường hàng tháng, hàng tuần mà xây dựng kế hoạch hoạt động cụ thể

- Quản trị hoạt động xây dựng mối quan hệ chặt chẽ giữa giáo viên trong tổ chuyên môn

Tuy mỗi thành viên trong một tổ đều có những phẩm chất, năng lực khác nhau nhưng họ đều có chung một mục tiêu là giáo dục cho học sinh những phẩm chất và năng lực, thực hiện kế hoạch năm học nhà trường đã đề

ra Muốn các thành viên trong tổ chuyên môn cùng nhau giúp đỡ, chia sẻ những sáng kiến hay trong công tác chuyên môn thì tổ trưởng đóng vai trò là cầu nối triển khai mọi nhiệm vụ mà nhà trường đã triển khai đồng thời tìm ra các giải pháp hay cùng các tổ viên phấn đấu hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ

1.5.2 Quản trị hoạt động dạy học của tổ chuyên môn

Trong trường THCS, hoạt động dạy học là hoạt động cơ bản, đặc trưng nhất, chất lượng hoạt động dạy học quyết định chất lượng giáo dục của nhà

trường Trước yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT hiện nay, quản trị hoạt động dạy và học theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực học

sinh là một yêu cầu tất yếu đối với các trường THCS

Tổ chuyên môn cần tập trung quản trị một số nội dung cần thực hiện tốt hoạt động dạy và học theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh trong trường THCS:

24

Quản trị việc xây dựng và thực hiện kế hoạch dạy học

Việc xây dựng và thực hiện kế hoạch dạy học theo quy định hàng năm

là nhiệm vụ cần thiết cho một năm học Để quản trị hiệu quả hoạt động dạy học của tổ chuyên môn theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực học sinh thì BGH chỉ đạo tổ chuyên môn căn cứ vào đối tượng học sinh để xây dựng kế hoạch phù

Quản trị việc chuẩn bị bài lên lớp của giáo viên

Việc chuẩn bị bài lên lớp của giáo viên là khâu rất quan trọng, góp phần quyết định chất lượng dạy học, gồm các khâu: chuẩn bị từng chương, từng học kỳ; chuẩn bị từng tiết dạy/bài soạn theo kế hoạch đề ra

Bài dạy trên lớp theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực học sinh cần tập trung vào một số vấn đề sau:

Tổ chuyên môn chỉ đạo thống nhất mọi kế hoạch chuẩn bị bài lên lớp

từ khâu phân tích nhu cầu, hứng thú của người học với môn học Hướng dẫn giáo viên soạn bài tỉ mỉ, thống nhất nội dung và hình thức theo từng môn học

Cung cấp sách giáo viên, sách tham khảo, cơ sở vật chất thiết bị phù hợp cho từng bài học

Quản trị giờ lên lớp của giáo viên

Một giờ lên lớp hiệu quả đảm bảo chất lượng giáo dục của từng môn học, từng đối tượng học sinh thì tổ chuyên môn cần chỉ đạo sát sao từ khâu chuẩn bị bài lên lớp, sự phân bố thời gian lên lớp cho phù hợp với nội dung, phương pháp dạy học Qua từng bài học, tiết học giáo viên cần chú trọng khâu hướng dẫn học sinh ôn tập, củng cố cũng như làm bài tập về nhà để có thể đạt kết quả tốt nhất trong học tập

Quản trị hồ sơ tổ chuyên môn và hồ sơ chuyên môn của giáo viên

Hồ sơ chuyên môn cũng là một kênh giúp nhà quản trị đánh giá được việc thực hiện kế hoạch dạy và học của giáo viên cũng như các hoạt động giáo dục khác của nhà trường Vì vậy tổ trưởng chuyên môn cần căn cứ vào

25

những quy định cụ thể về hồ sơ chuyên môn của ngành, của nhà trường để triển khai việc thực hiện các loại hồ sơ chuyên môn đồng bộ Bên cạnh đó, tổ trưởng chuyên môn thường xuyên phân công các thành viên trong tổ kiểm tra, đánh giá các loại hồ sơ bằng nhiều hình thức đảm bảo tính khách quan như: Qua kiểm tra toàn diện hoạt động sư phạm của giáo viên, qua kiểm tra chuyên

đề về hồ sơ sổ sách chuyên môn Sau khi kiểm tra, đánh giá hồ sơ chuyên môn tổ trưởng chuyên môn yêu cầu phát huy các điểm mạnh, khắc phục những hạn chế của hồ sơ giáo viên, qua đó giúp cho công tác kiểm định chất lượng nhà trường đảm bảo chất lượng

1.5.3 Quản trị hoạt động kiểm tra, đánh giá tổ chuyên môn

Đánh giá nói chung là hoạt động của nhận thức của con người đối với thế giới khách quan Như vậy đánh giá giúp chúng ta xác định được thái độ của con người đối với thế giới khách quan đó, để rồi chấp nhận nó hay cải tạo

nó để phục vụ lợi ích của con người

Đánh giá hoạt động của tổ chuyên môn là một trong chức năng của quản lý nói chung và quản lý nhà trường nói riêng Kiểm tra nhằm thiết lập mối quan hệ ngược nhằm thu lại những phản hồi, đánh giá những thành tựu công tác hoạt động của tổ chuyên môn từ đó kịp thời điều chỉnh nội dung, phương pháp quản trị tổ chuyên môn cho phù hợp và đúng hướng

Theo GS TS Nguyễn Đức Chính thì đánh giá bao gồm việc thu thập, phân tích, giải thích và thu thập thông tin về con người nói chung Nói cách khác đó là sự thu thập các “bằng chứng về các hoạt động mà các thành viên trong tổ đã làm với tư cách nhà giáo Trên cơ sở đó đưa ra những nhận xét nhằm giúp giáo viên tiến bộ, qua đó nhiệm vụ giáo dục nhà trường được hoàn thành Trong nhà trường, việc đánh giá hoạt động của tổ chuyên môn là một khâu quan trọng trong công tác quản lý nhằm đạt được mục tiêu giáo dục đề ra

Nội dung kiểm tra, đánh giá tổ chuyên môn diễn ra từ đầu đến cuối chu trình quản lý giáo dục, là quá trình đánh giá và điều chỉnh nhằm đảm bảo cho

26

các hoạt động đạt tới mục tiêu của nhà trường Nội dung kiểm tra, đánh giá của tổ chuyên môn tập trung vào những nhiệm vụ chính sau:

-Về sinh hoạt tổ chuyên môn trong nhà trường

- Về sinh hoạt chuyên môn Cụm trường do cấp trên quản lý

- Về thực hiện quy chế chuyên môn như

- Về kiểm tra đánh giá và kiểm định chất lượng giáo dục

- Về công tác hoạt động ngoại khóa của tổ CM

- Về sử dụng thiết bị-thí nghiệm và đồ dùng dạy học trong các môn học

- Về tham gia đánh giá, xếp loại giáo viên theo Chuẩn nghề nghiệp mới

Tổ chuyên môn thực hiện quy trình đánh giá xếp loại giáo viên theo chuẩn, là đơn vị kiểm chứng tự đánh giá của từng giáo viên với đầy đủ minh chứng sát thực nhất.Trong quá trình giáo viên tự đánh giá tổ trưởng có trách nhiệm giúp đỡ, khuyến khích làm rõ các minh chứng đồng thời có trách nhiệm kiểm tra tự đánh giá của giáo viên, tổ chức cho toàn tổ tham gia nhận xét góp ý kiến, ghi điểm và lập báo cáo đánh giá của tổ gửi lên Hiệu trưởng

1.5.4 Quản trị hoạt động đào tạo, bồi dưỡng tổ chuyên môn

Quản trị hoạt động công tác bồi dưỡng đội ngũ giáo viên trong tổ chuyên môn là bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên, là công việc hàng đầu và không thể thiếu được trong suốt quá trình giảng dạy của họ Giáo viên phải có chuyên môn vững vàng và sâu rộng.Muốn vậy, giáo viên phải thường xuyên cập nhật những kiến thức và những đổi mới xung quanh.Với một số hình thức bồi dưỡng như:

+ Tự bồi dưỡng

Kinh nghiệm thực tế cho thấy việc tự bồi dưỡng sẽ thành công hơn là bồi dưỡng qua các lớp học Để thúc đẩy giáo viên tự bồi dưỡng về chuyên môn nghiệp vụ, cần phải tổ chức thành các phong trào và tiến hành thường xuyên, liên tục mới có hiệu quả cao

27

+ Trao đổi, thảo luận về chuyên môn.

Việc bồi dưỡng phẩm chất, năng lực cho giáo viên qua sinh hoạt tổ chuyên môn chiếm vị trí hết sức quan trọng.Năng lực đó là kỹ năng tổ chức hoạt động giảng dạy - giáo dục, kỹ năng nhận thức và giải quyết tình huống trong dạy, học - giáo dục Năng lực công tác của giáo viên chỉ có thể có được trên cơ sở quá trình rèn luyện, học tập và rút kinh nghiệm không ngừng của bản thân và đồng nghiệp Các buổi sinh hoạt tổ chuyên môn thường đi sâu bàn bạc, thống nhất các vấn đề còn vướng mắc trong chương trình của tuần, của tháng.Thống nhất một số hình thức và phương pháp dạy học phù hợp

+ Tổ chức thực hiện các chuyên đề

Trong một năm học việc tổ chuyên môn tổ chức học tập chuyên đề nhằm hỗ trợ giáo viên học tập kinh nghiệm của đồng nghiệp là hết sức quan trọng bằng các hình thức khác nhau như: Dự giờ dạy trên lớp, hội giảng chuyên đề các cấp Vì vậy sinh hoạt các chuyên đề giúp cho giáo viên tự hoàn thiện những phẩm chất và năng lực còn thiếu của chính mình trong công tác giảng dạy

Trên cơ sở kế hoạch của nhà trường tổ chuyên môn triển khai học tập chuyên đề sau đó thao giảng theo định kỳ nhằm tăng cường trao đổi, rút kinh nghiệm trong giảng dạy, đặc biệt là các bài khó dạy

+Tổ chức và tham gia hội thi giáo viên giỏi các cấp

Tổ chức và động viên giáo viên tham gia các hội thi giáo viên giỏi các cấp

là một hình thức bồi dưỡng chuyên môn có hiệu quả cao Vì vậy việc xây dựng đội ngũ giáo viên giỏi cấp trường, giáo viên giỏi cấp cơ sở cũng được quan tâm không kém Ngay từ đầu năm học, nhà trường tiến hành cho giáo viên đăng kí công tác thi đua, đăng kí giáo viên dạy giỏi các cấp, trên cơ sở

đó tổ chuyên môn lập kế hoạch bồi dưỡng cho các giáo viên tham gia thi Mỗi giáo viên tham gia thi giáo viên giỏi, ngoài nỗ lực của bản thân, tổ k tập trung trí tuệ giúp đỡ và tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất

28

1.5.5 Quản trị môi trường làm việc cho tổ chuyên môn

Một môi trường làm việc tốt là một môi trường giúp cho giáo viên có thể phát huy được những phẩm chất, năng lực vốn có của mình cho công tác giáo dục học sinh Muốn như vậy nhà trường, tổ chuyên môn tạo mọi điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị, phòng học bộ môn hiện đại để giáo viên

có thể sử dụng cho các bài học có hiệu quả nhất qua đó giúp học sinh có thể tiếp cận bài học nhanh nhất, hiểu bài và vận dụng vào thực tiễn

1.6 Những yếu tố ảnh hưởng đến quản trị hoạt động tổ chuyên môn của trường THCS theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới

1.6.1 Những yếu tố khách quan

- Xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế:

Bên cạnh những khó khăn, giáo viên còn đối mặt với những thách thức

về sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế đòi hỏi phải có nguồn nhân lực chất lượng cao, trong khi nguồn lực quốc gia và khả năng đầu tư cho giáo dục của Nhà nước và phần đông gia đình còn hạn chế Muốn nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thì vai trò của GD&ĐT là một trong những nhân tố quyết định trong việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực đáp ứng được yêu cầu hội nhập quốc tế

- Nhận thức của các lực lượng xã hội về vai trò của giáo dục:

Nhận thức về vai trò giáo dục chưa thực sự thống nhất, đồng thuận trong các cấp quản lý và các tầng lớp nhân dân Vẫn còn tư duy bao cấp, sức ì trong nhận thức, tác phong quan liêu trong ứng xử với giáo dục của nhiều cấp, nhiều ngành, của nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục; bệnh thành tích, hư danh, chạy theo bằng cấp trong cán bộ và người dân chậm được khắc phục

- Hệ lụy của sự tiến bộ xã hội:

Khoảng cách phát triển về KT- XH, khoa học và công nghệ, GD&ĐT giữa nước ta và các nước tiên tiến trong khu vực, trên thế giới có xu hướng gia tăng, hội nhập quốc tế và sự phát triển của kinh tế thị trường đang làm nảy

29

sinh nhiều nguy cơ tiềm ẩn như sự thâm nhập lối sống không lành mạnh, xói mòn bản sắc văn hóa dân tộc; sự thâm nhập của các loại dịch vụ giáo dục kém chất lượng, lạm dụng dạy thêm, học thêm, chạy trường, chạy điểm

- Một số điểm mới của chương trình giáo dục phổ thông mới:

Bên cạnh sự kế thừa chương trình hiện hành là phát triển học sinh một cách toàn diện về đức, trí, thể, mĩ thì chương trình giáo dục phổ thông mới có một số điểm mới sau:

Thứ nhất,chương trình giáo dục phổ thông mới giúp học sinh phát triển

năng lực thông qua các kiến thức cơ bản, thiết thực, hiện đại bằng các phương pháp dạy học hướng vào người học giúp HS phát triển những phẩm chất, năng lực mà nhà trường và xã hội kỳ vọng

Thứ hai,chương trình giáo dục phổ thông mới có nội dung giáo dục

đồng nhất cho tất cả học sinh và định hướng nghề nghiệp

Thứ ba, chương trình giáo dục phổ thông mới chú ý đến tính kết nối

giữa các lớp học, cấp học, trong từng môn học giữa chương trình môn học, cấp học

Thứ tư,chương trình giáo dục phổ thông mới đảm bảo tính thống nhất

và nội dung cốt lõi, bắt buộc đối với HS toàn quốc, đồng thời giao quyền tự chủ cho địa phương và nhà trường trong việc lựa chọn, bổ sung một số nội dung giáo dục và triển khai kế hoạch giáo dục phù hợp với đối tượng và điều

kiện của địa phương, của cơ sở giáo dục

Những điểm mới trên đòi hỏi người giáo viên phải được trang bị kiến thức, kỹ năng, phương pháp, lẫn kinh nghiệm trong tổ chức hoạt động dạy học; kết quả giáo dục phản ánh sự đầu tư và năng lực của người thầy

- Những hạn chế, bất cập về đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất, kinh phí đào tạo trong ngành giáo dục:

Để thực hiện chương trình giáo dục phổ thông mới cần giải quyết căn

cơ vấn đề tình trạng đội ngũ giáo viên sẽ thừa thiếu cục bộ, một số giáo viên

30

đơn môn chắc chắn sẽ thừa, trong khi giáo viên môn nghệ thuật sẽ thiếu trầm trọng, đặc biệt là giáo viên dạy tích hợp một số môn chưa có; cơ sở vật chất, trang thiết bị, không gian riêng ở nhiều địa phương sẽ không đáp ứng được yêu cầu do có nhiều môn học mới, đòi hỏi rèn luyện kỹ năng, chú trọng giáo dục nhân cách cho học sinh; hơn nữa việc giáo dục trải nghiệm sáng tạo cũng cần kinh phí thực hiện và hơn hết là đảm bảo sự an toàn cho học sinh, tạo niềm tin cho phụ huynh cùng đồng hành với nhà trường trong việc giáo dục con em mình

- Dạy học nội dung giáo dục lịch sử địa phương:

Trong chương trình giáo dục phổ thông mới đề cao nội dung giáo dục lịch sử địa phương; tuy nhiên, việc biên soạn tài liệu, giáo trình, sự liệu vật chất lại phụ thuộc vào năng lực của giáo viên, điều kiện thực tế của từng địa phương Từ đó, dẫn đến tình trạng kiến thức còn nặng và sự lệch nhau giữa nội dung lịch sử dân tộc và lịch sử địa phương Bên cạnh đó, do đặc thù vùng miền nên việc tổ chức các hình thức dạy học sẽ kém phong phú, việc dạy học lịch sử địa phương tại thực địa hay việc ứng dụng công nghệ thông tin ít các trường tổ chức thực hiện Việc tổ chức cho học sinh tham quan, học tập ở các

di tích lịch sử chỉ diễn ra đối với các trường nằm ở trung tâm hoặc là gần các

di tích…Mặt khác, một số học sinh không ham thích học lịch sử địa phương còn diễn ra ở một số trường học, nên dẫn đến tình trạng một số tiết học chưa đảm bảo được nội dung và yêu cầu của chương trình

1.6.2 Những yếu tố chủ quan

* Phẩm chất, năng lực của Hiệu trưởng:

Hiệu trưởng trường THCS là người đứng đầu cơ sở giáo dục, là người có thẩm quyền cao nhất về hành chính và chuyên môn trong nhà trường, quản lý mọi hoạt động của nhà trường và chịu trách nhiệm trước cấp trên về mọi quyết định quản lý Do đó phẩm chất, năng lực, uy tín của Hiệu trưởng là yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến quản lý hoạt động tổ chuyên môn trong trường THCS