BM03-TMSK SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM TẠO HỨNG THÚ CHO HỌC SINH TRONG GIỜ HỌC MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 9 QUA MỘT SỐ BIỆN PHÁP I.. Đặc biệt, những kiến thức của môn giáo dục công dân giúp họ
Trang 1ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN LONG THÀNH
TRƯỜNG THCS CẨM ĐƯỜNG
Mã số: ……….
- -SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 9 QUA
MỘT SỐ BIỆN PHÁP
Người thực hiện: BÙI THỊ NHÀN
Lĩnh vực nghiên cứu:
- Quản lý giáo dục
- Phương pháp giáo dục
- Phương pháp dạy học bộ môn: GIÁO DỤC CÔNG DÂN
- Lĩnh vực khác:
Có đính kèm: Các sản phẩm không thể hiện trong bản in sáng kiến
Mô hình Đĩa CD (DVD) Phim ảnh Hiện vật khác
(các phim, ảnh, sản phẩm phần mềm)
Năm học: 2017 - 2018
Trang 2BM02-LLKHSK
SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC
1 Họ và tên: Bùi Thị Nhàn
2 Ngày sinh: 22/ 02/ 1990
3 Nam, nữ: Nữ
4 Địa chỉ: Khu 12- Xã Long Đức – Huyện Long Thành – Tỉnh Đồng Nai
5 Điện thoại: 0973 749 206 (CQ)/ (NR); ĐTDĐ:
7 Chức vụ: Giáo viên
8 Nhiệm vụ được giao: Giảng dạy môn GDCD 6, 9; Môn Công Nghệ 7/1, 7/2, 7/3, 7/4
9 Đơn vị công tác: Trường THCS Cẩm Đường
I TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO
- Học vị (hoặc trình độ chuyên môn, nghiệp vụ) cao nhất: Đại Học
- Năm nhận bằng: 2012
- Chuyên ngành đào tạo: Sư phạm GDCT
II KINH NGHIỆM KHOA HỌC
- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: Giảng dạy môn GDCD
Số năm có kinh nghiệm: 4
- Các sáng kiến đã có trong 5 năm gần đây:
Trang 3BM03-TMSK
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
TẠO HỨNG THÚ CHO HỌC SINH TRONG GIỜ HỌC MÔN GIÁO
DỤC CÔNG DÂN LỚP 9 QUA MỘT SỐ BIỆN PHÁP
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Môn Giáo dục công dân (GDCD) được đưa vào chương trình dạy học đã từ rất lâu( ở cấp Tiểu học gọi là môn Đạo đức) Có thể khẳng định môn học này có vai trò hết sức quan trọng trong việc hình thành và phát triển nhân cách của học sinh Môn GDCD là nền tảng để người công dân làm người, thực hiện bổn phận đối với bản thân, gia đình, nhà trường, môi trường tự nhiên
Giáo dục Đạo đức và giáo dục kĩ năng sống là những nhiệm vụ cơ bản của nhà trường THCS Trong đó môn Giáo dục công dân là môn học quan trọng nhất giúp cho giáo dục THCS thực hiện tốt các nhiệm vụ trên Môn Giáo dục công dân được đưa vào chương trình dạy học từ rất lâu Có thể khẳng định rằng, môn học này có vai trò hết sức quan trọng trong việc hình thành và phát triển nhân cách của học sinh
Tầm quan trong đặc biệt của môn học này ở cấp Trung học cơ sở đó chính là ở chỗ nó góp phần hình thành thế giới quan lành mạnh cho học sinh, giúp học sinh hiểu biết, phân biệt lẽ phải, trái; biết tôn trọng bản thân, tôn trọng người khác; biết sống trung thực, khiêm tốn, dũng cảm, biết yêu thương và vị tha
Đặc biệt, những kiến thức của môn giáo dục công dân giúp học sinh hình thành những
kĩ năng sống cơ bản để vững bước vào đời; ý thức tổ chức kỉ luật, có thái độ đúng đắn trong việc nhận thức và chấp hành pháp luật
Hơn nữa, Giáo dục công dân còn đóng vai trò chính trong việc tích hợp rất nhiều vấn đề như :Giáo dục giới tính, sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình, bảo
vệ môi trường, giáo dục pháp luật, giáo dục về an toàn giao thông…
Mặc dù có tầm quan trong như vậy, nhưng vì nhiều lí do khác nhau, chất lượng dạy và học môn học này còn có nhiều bất cập Nhiều giáo viên chưa nhận thức được đầy đủ vị trí, tầm quan trọng của bộ môn này trong đào tạo nhân cách, rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh nên chưa có nhiều suy nghĩ để tạo ra những phương pháp giảng dạy hiệu quả Ngoài ra, phần lớn giáo viên đảm nhiện dạy môn Giáo dục công dân ở Trung học cơ sở thường được đào tạo và dạy cùng môn học khác như môn Văn với Giáo dục công dân, Môn Sử với Giáo dục công dân hoặc chủ nhiệm kiêm dạy thêm môn Giáo dục công dân…
Hơn nữa học sinh lớp 9 là những học sinh cuối cấp nên thường chú tâm cho việc học các môn như Văn, Toán, Ngoại ngữ, …Chính vì vậy việc giảng dạy bộ môn này gặp rất nhiều khó khăn
Nhưng thực tế hiện nay, nhiều học sinh chưa thực sự hứng thú với môn học này và cho rằng môn học nay là môn phụ nên ít quan tâm, đầu tư thích đáng cho việc học Vậy nguyên nhân từ đâu? Và cần làm gì để học sinh hứng thú với môn học này?
Đó chính là lí do tôi chọn đề tài: “Tạo hứng thú cho học sinh trong giờ học môn Giáo dục công dân lớp 9 qua một số biện pháp”
Trang 4II CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN ĐỂ GIẢI QUYẾT ĐỀ TÀI
1 Cơ sở lí luận
Môn GDCD trong chương trình giáo dục phổ thông đóng vai trò to lớn trong việc giáo dục đạo đức, giáo dục học sinh về ý thức và hành vi, góp phần trang bị cho học sinh kĩ năng sống, rèn luyện ý thức sống của người công dân, góp phần hình thành và phát triển ở các em những phẩm chất và năng lực cần thiết của công dân trong một xã hội công bằng, dân chủ, văn minh
Dạy môn GDCD trước đây thường thiên về giới thiệu cho học sinh các khái niệm, các giá trị và chuẩn mực, sau đó buộc các em phải chấp nhận Cách làm đó cho thấy hiệu quả rất hạn chế Các em biết các chuẩn mực nhưng không hành động theo các chuẩn mực, vì những hiểu biết chưa chuyển thành niềm tin hay giá trị của chính các em để có thể là kim chỉ nam hướng dẫn hành động
Như chúng ta đã biết mục tiêu của Giáo dục chính là đào tạo thế hệ trẻ, đáp ứng nhu cầu của đất nước theo từng giai đoạn phát triển Trước hết phải kể đến đó chính là xã hội, gia đình và bản thân ngành giáo dục còn chú trọng các môn khoa học nhằm nâng cao trí tuệ mà chưa chú ý nâng cao cho học sinh, nghĩa là chỉ chú ý đến rèn tài và nhân cách chưa rèn đạo đức
Thời gian dành cho bộ môn này còn ít (1 tiết/tuần) Sách giáo khoa hiện nay nội dung phong phú, hợp với lứa tuổi học sinh theo từng cấp học nhưng nếu giáo viên thiếu sự đầu tư thì giờ học sẽ nhàm chán, học sinh không thích học bộ môn này
Phần lớn giáo viên vẫn lên lớp bằng phương pháp xưa cũ: thầy đọc, trò chép, tạo cảm giác mệt mỏi, thụ động đối với học sinh trong việc tiếp nhận kiến thức Một
số giáo viên lên lớp với tâm lí cho rằng môn của mình là môn phụ nên ít có sự quan tâm, đầu tư trong việc soạn giáo án, chuẩn bị bài lên lớp
Giáo viên giảng dạy bộ môn này thường kiêm nghiệm hai phân môn như Ngữ Văn - Giáo dục công dân; Lịch Sử - Giáo dục công dân… Chính vì vậy mà thời gian dành cho bộ môn này chưa đủ dẫn đến bài giảng khô khan, đơn điệu, qua loa
Tuy nhiên nhiều giáo viên đã biết kết hợp nhiều phương pháp dạy học để tăng thêm sự hấp dẫn hứng thú cho học sinh chẳng hạn như lấy tấm gương tiêu biểu ngoài cuộc sống và trong nhà trường, học sinh đã tham gia kể chuyện, đóng vai, hoạt động nhóm… đã tạo được ấn tượng, sự hứng thú cho học sinh trong giờ học
2 Cơ sở thực tiễn
Như chúng ta đã biết, mục đích của đổi mới PPDH ở trường phổ thông là thay đổi lối dạy học truyền thụ một chiều sang dạy học theo “ PPDH tích cực” nhằm giúp học sinh phát huy tính tích cực tự giác, chủ động, sáng tạo, rèn luyện thói quen và khả năng tự học, tinh thần hợp tác tạo niềm tin, niềm vui và hứng thú trong học tập
Thế nhưng hiện nay, môn GDCD bị học sinh thậm chí là nhà trường xem là “môn phụ” không phải chuyện lạ
Học sinh trường Trung học Cơ Sở Cẩm Đường chúng tôi đa số các em đều ngoan và đã chú trọng việc học tập của mình Tuy nhiên còn một số học sinh chưa chủ động, tự giác học tập vẫn còn phải nhắc nhở trong vấn đề tiếp nhận tri thức Học sinh nhiều em coi nhẹ việc học môn GDCD đặc biệt là các em học sinh lớp 9, thường chú tâm vào những môn học như Văn , Toán, Ngoại ngữ …
Kết quả chất lượng môn GDCD cuối năm học 2016- 2017 của các em học sinh
khối 9 như sau:
Trang 5số Số
lượng Tỷ lệ lượngSố Tỷ lệ lượngSố Tỷ lệ lượngSố Tỷ lệ lượngSố Tỷ lệ
Tỉ lệ học sinh đạt điểm trung bình rất cao ( 46,7 %) trong khi đó tỉ lệ loại giỏi lại rất hạn chế (13,3 %)
Nguyên nhân từ đâu? Có nhiều nguyên nhân: ngoài hiện tượng học lệch, chán học môn GDCD thì kiến thức ở sách giáo khoa chưa phong phú Nhưng đáng quan tâm hơn đó chính là giáo viên dạy môn GDCD ở THCS thường là giáo viên kiêm nhiệm từ các môn khác, nên phương pháp của học chủ yếu là thuyết trình, đàm thoại, qua loa, ít có sự đầu tư trong việc tạo hứng thú trong giờ học cho các em Chính vì vậy, tạo hứng thú cho học sinh lớp 9 học môn GDCD là điều vô cùng quan trọng
III TỔ CHỨC THỰC HIỆN GIẢI PHÁP
Công tác giáo dục tư tưởng đạo đức cho học sinh qua môn học Giáo dục công dân muốn thực hiện được tốt, theo tôi cách dạy của giáo viên là quan trọng nhất Thầy
là người gợi mở, học sinh tự do phát triển Giáo viên dẫn dắt vấn đề, đưa kiến thức và tình huống bên ngoài cuộc sống để cho giờ học thêm sinh động Giờ học, học sinh phải được "phát ngôn" theo sự hiểu biết của mình gắn với bài học, giúp học sinh say
mê với môn học Giáo viên như một người bạn, người tâm giao, có vướng mắc là các
em hỏi ngay mà không ngại
Với sách giáo khoa, giáo viên dựa vào khung sườn từ đó có cách gợi mở với mỗi bài học để học sinh chủ động Từ kiến thức nền đó, giáo viên "biến hóa" để học sinh hiểu bài, biết thế nào là tốt - xấu, việc làm nào nên làm- việc làm nào cần tránh… Tuy nhiên, cũng có cái khó là đồ dùng dạy học còn hạn chế, tranh ảnh minh họa ít, phần lớn giáo viên phải tự chuẩn bị, tự làm việc, sưu tầm tư liệu có thể mất khá nhiều thời gian
Thực tế, nếu dập khuôn theo sách giáo khoa thì môn Giáo dục công dân là khô cứng, giáo điều, học sinh rất khó hiểu Chương trình lớp 9 khó, nhiều bài liên quan đến chính trị, tư tưởng như kiến thức đưa vào thì giáo viên phải dạy và học sinh đều phải học, tuy nhiên để minh họa rõ cho bài học thì khá khó khăn
Từ thực tế giảng dạy, tôi nhận thấy để tạo hứng thú cho học sinh trong giờ học Giáo dục công dân cần chú ý các biện pháp sau:
1 Giải pháp 1: Biện pháp đưa thực tiễn, tư liệu cuộc sống vào bài giảng, làm cho bài giảng phong phú, sinh động, học sinh dễ hiểu và có ấn tượng sâu về bài học.
Những tư liệu này phải phong phú, cập nhật những vấn đề mang tính thời sự
mà học sinh quan tâm Muốn vậy, đòi hỏi người giáo viên phải thường xuyên theo dõi những vấn đề của xã hội đặc biệt khi đọc các thông tin trên báo, mạng internet, truyền hình… giáo viên phải lưu lại những vấn đề có thể phục vụ cho bài giảng
- Ví dụ 1: Khi dạy bài “ Kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc
Việt Nam” thì tôi cho học sinh quan sát các hình ảnh về những truyền thống của dân tộc như:
Trang 6+ Truyền thống yêu nước, bất khuất chống giặc ngoại xâm.
Nguồn: Internet
+ Truyền thống về nghệ thuật như tuồng, chèo, cải lương …
Trang 7
+ Truyền thống về lao động sản xuất như gốm sứ, dệt vải …
Nguồn: Internet
→ Sau khi học sinh quan sát các hình ảnh trên tôi yêu cầu học sinh nêu nhận xét của bản thân về các hình ảnh vừa xem
- Ví dụ 2: Khi dạy bài “ Vi phạm pháp luật và trách nhiệm của công dân” tôi cung
cấp cho học sinh một số thông tin về những đối tượng buôn bán ma túy, giết người và bản án mà các đối tượng đó phải trả giá:
+ Ngày 20/4/ 2017 TAND tỉnh Đồng Nai đã đưa ra xét xử sơ thẩm và tuyên phạt bị cáo Biện Xuân Thành (30 tuổi, ngụ huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh) 19 năm tù giam; Nguyễn Hoàng Long (35 tuổi, ngụ phường Hố Nai, TP.Biên Hòa) 18 năm tù giam cùng về tội “ Mua bán trái phép chất ma túy”
+ Sáng 15/1/ 2017 TAND tỉnh Đồng Nai đã mở phiên tòa lưu động xét xử các bị cáo tham gia vụ án giết người chặt xác phi tang xảy ra tại phường An Bình, TP.Biên Hòa (Đồng Nai) vào cuối năm 2012 từng gây xôn xao dư luận Sau khi xem xét các tình tiết của vụ án, Hội đồng xét xử (HĐXX) xác định hành vi của các bị cáo Ngô Văn Tâm (21 tuổi, quê Trà Vinh), Trần Tự Điển (25 tuổi, quê Bạc Liêu) là rất man rợ và nguy hiểm cho xã hội Theo đó, HĐXX đã tuyên phạt mức án tử hình đối với cả hai bị cáo trên về tội giết người Riêng về tội cướp tài sản, HĐXX tuyên phạt bị cáo Điển 8 năm tù, bị cáo Tâm 7 năm tù Tổng hợp hình phạt cho các bị cáo trên là mức án tử hình
Theo: www.baomoi.com
→ Sau khi nghe về các thông tin trên em có nhận xét gì?
Trang 82 Giải pháp 2: Biện pháp nêu gương.
Mỗi khái niệm đạo đức, pháp luật mỗi chủ đề cần đưa gương tốt về người thật, việc thật Đồng thời cả gương xấu nếu có để học sinh tránh Những tấm gương nêu ra phải được học sinh biết, đặc biệt là những tấm gương ở lớp, ở trường, ở gia đình, ở địa phương mình
- Ví dụ 1: Khi dạy bài “ Sống có đạo đức và tuân theo pháp luật” tôi cho học
sinh tìm hiểu về một số tấm gương người tốt việc tốt về sống có đạo đức và tuân theo pháp luật:
+ Tối 23/7/ 2017 mặc dù trời đổ mưa to nhưng nhóm hiệp sĩ Minh Tiến vẫn truy đuổi và bắt gọn hai tên cướp giật chiếc bông tai của cô gái trên đường Trần Mai Ninh (phường 12, Tân Bình)
Nguồn: mạng internet
+ Chủ tịch Hồ Chí Minh là lãnh tụ thiên tài, người thầy vĩ đại của cách mạng Việt Nam, một danh nhân văn hoá thế giới Bằng nếp sinh hoạt đời thường và lối làm việc giản dị, khoa học, Bác Hồ là tấm gương sáng phản chiếu những điều tốt đẹp, là mẫu mực của sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa lý luận với thực tế, giữa giáo dục đạo đức với thực hành đạo đức Một trong những vấn đề đạo đức mà Chủ tịch Hồ Chí Minh muốn nêu gương để toàn dân noi theo là chấp hành pháp luật
Chuyện kể rằng, một lần trên đường đi, gặp đèn đỏ ở ngã tư, xe chở Bác phải dừng lại Một đồng chí bảo vệ định đến bục cảnh sát giao thông yêu cầu bật đèn xanh mở đường cho xe Bác Thấy vậy, Bác ngăn lại và nói: “Các chú không được làm như thế Phải gương mẫu tôn trọng luật lệ giao thông, không nên bắt người khác nhường quyền
ưu tiên cho mình”
Qua câu chuyện, chúng ta thấy rằng, Chủ tịch Hồ Chí Minh là người luôn tôn trọng pháp luật, nhất mực tuân theo pháp luật cho dù mình đang đứng ở cương vị nào
Theo: báo Dân trí
→ Sau khi học sinh quan sát các hình ảnh, nghe các câu chuyện trên tôi yêu cầu học sinh nêu nhận xét của bản thân về các hình ảnh, các câu chuyện trên
- Ví dụ 2: Khi dạy bài: Ngoại khóa các vấn đề ở địa phương “Chủ đề: Lí tưởng
sống của thanh niên”
+ Vụ chìm ca nô trên biển Cần Giờ (TP.HCM) xem như tấn bi kịch xét dưới
nhiều góc độ Sau những thông tin về thiệt hại nhân mạng là các mổ xẻ về nguyên nhân, trách nhiệm, những ẩn khuất khi xảy ra vụ việc đau thương
Và điều an ủi ở chỗ trong chính niềm đau đó đã bộc lộ vẻ đẹp con người, dấy lên niềm tin, sự cảm phục trước những hành động cao cả, hy sinh quên mình Tấm gương ngời sáng ấy chính là chàng trai trẻ Trần Hữu Hiệp
Trang 9Ngay sau khi xảy ra tai nạn, báo chí đã nhắc nhiều đến người thanh niên 26 tuổi quê Thanh Hóa đó Những người thoát nạn trong gang tấc kể lại rằng giữa sóng nước trùng khơi anh Hiệp đã dồn sức cứu sống được mấy người, và đáng khâm phục nhất là anh đã cởi chiếc áo phao đang mặc nhường cho một phụ nữ trong ranh giới sinh tử mong manh Không cần phải săm soi việc anh Hiệp nhường áo phao cho ai, bởi vì cho
ai thì cũng là dành phần sống cho người khác, và nhận cái chết mười mươi về mình
Theo báo Dân trí
+ Nguyễn Văn Thạc, Đặng Thuỳ Trâm Ví dụ: tôi đã đưa cả hình ảnh 2cuốn nhật kí của hai liệt sĩ này
Trang 10Nguồn: Internet
→ Sau khi học sinh quan sát các hình ảnh, các câu chuyện trên tôi yêu cầu học sinh nêu nhận xét của bản thân về các hình ảnh, các câu chuyện trên
3 Giải pháp 3: Biện pháp đóng tiểu phẩm - sắm vai.
- Biện pháp này học sinh phải được chuẩn bị dưới sự hướng của giáo viên
- Học sinh được thể hiện mình và thấy hứng thú hơn trong bài dạy
- Ví dụ 1: Khi dạy bài “ Tự chủ” tôi cho học sinh đóng tiểu phẩm sau để thể
hiện mình là người có tự chủ và không có tự chủ
“An, Minh và Hoa là 3 bạn học cùng chung một lớp, trong một lần đi chơi khi cả
3 đang đạp xe trên đường thì đụng trúng một bạn khác đi ngược chiều
An tức giận liền chửi bới, mắng mỏ bạn đi ngược chiều đó
Còn Minh và Hoa thì liền đỡ bạn ấy dậy hỏi thăm bạn ấy có bị thương hay không.”
- Ví dụ 2: Khi dạy bài “ Vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lí của công
dân” tôi cho học sinh đóng tiểu phẩm
Nam, Dũng và Tuấn cùng học chung một lớp, vào một hôm đi học thể dục buổi chiều thì Nam đi xe máy tới trường mặc dù mới chỉ 14 tuổi Khi ra về thì Dũng chở Nam, gặp Tuấn đang ngồi xe đạp của một bạn khác, thì Dũng liền gọi Tuấn lên ngồi
để chở 3 Vậy là cả 3 bạn cùng ngồi chung một xe và đều không đội nón bảo hiểm Đi được một đoạn thì họ gặp các chú CSGT đang làm việc và họ bị CSGT ra tín hiệu dừng lại Hậu quả các bạn bị phạt hành chính về tội không chấp hành luật giao thông như không đội nón bảo hiểm, chở 3 và lái xe khi chưa đủ tuổi
→ Sau khi đóng xong tiểu phẩm tôi yêu các các học sinh ở dưới lớp nêu nhận xét, suy nghĩ của mình khi xem các tiểu phẩm trên
4 Giải pháp 4: Biện pháp cho học sinh kể chuyện liên quan đến bài học.
- Nhằm để học sinh tìm hiểu kỹ, sâu hơn về bài học Đồng thời tự tin trước đám đông và muốn thể hiện mình
- Ví dụ 1: Khi dạy bài “ Dân chủ và kỉ luật” tôi kể cho học sinh nghe câu
chuyện về tính dân chủ của Bác Hồ
Chuyện kể rằng:
“ Sáng hôm ấy, Chủ tịch Hồ Chí Minh đi bỏ phiếu bầu hội đồng nhân dân cấp huyện, xã…Người bỏ phiếu tại hòm phiếu số 6, đơn vị 1, tiểu khu 1, khu phố Ba Đình, Hà Nội, đặt tại Nhà thuyền Hồ Tây