Quản lý phát triển năng lực sư phạm cho giáo viên ở các trường trung cấp trên địa bàn thành phố hà nội trong bối cảnh hiện nay

Luận án sử dụng tiếp cận năng lực để phân tích, nhận diệncác năng lực dạy học, năng lực giáo dục cơ bản của giáo viên ở cáctrường trung cấp làm cơ sở cho công tác quản lý phát triển NLSP

riêng tôi Các số liệu trích dẫn trong luận án là trung thực và có xuất xứ rõ ràng, các kết quả của luận án chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình khoa học nào.

Tác giả luận án

Nguyễn Hồng Hải

LỜI CAM ĐOAN

1.1 Các công trình nghiên cứu có liên quan đến bồi dưỡng,

phát triển năng lực sư phạm cho giáo viên 131.2 Các công trình nghiên cứu có liên quan đến quản lý phát

triển năng lực sư phạm cho giáo viên 241.3 Khái quát kết quả tổng quan các công trình nghiên cứu đã

công bố có liên quan và những vấn đề đặt ra luận án cần

Chương 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN NĂNG

LỰC SƯ PHẠM CHO GIÁO VIÊN Ở CÁC TRƯỜNG

2.1 Những vấn đề lý luận về năng lực sư phạm, phát triển

năng lực sư phạm cho giáo viên ở các trường trung cấp

2.2 Những vấn đề lý luận về quản lý phát triển năng lực sư phạm

cho giáo viên ở các trường trung cấp trong bối cảnh hiện nay 572.3 Các yếu tố tác động đến quản lý phát triển năng lực sư phạm

cho giáo viên ở các trường trung cấp trong bối cảnh hiện nay 66

Chương 3 CƠ SỞ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN

NĂNG LỰC SƯ PHẠM CHO GIÁO VIÊN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG CẤP TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH

3.1 Khái quát chung về các trường trung cấp trên địa bàn

3.3 Thực trạng phát triển năng lực sư phạm của giáo viên ở

các trường trung cấp trên địa bàn thành phố Hà Nội 793.4 Thực trạng quản lý phát triển năng lực sư phạm cho

giáo viên ở các trường trung cấp trên địa bàn thành phố

86

trên địa bàn thành phố Hà Nội 1013.6 Đánh giá chung về thực trạng quản lý phát triển năng lực sư

phạm cho giáo viên ở các trường trung cấp trên địa bàn

Chương 4 YÊU CẦU VÀ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN

NĂNG LỰC SƯ PHẠM CHO GIÁO VIÊN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG CẤP TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH

4.2 Biện pháp quản lý phát triển năng lực sư phạm cho giáo

viên ở các trường trung cấp trên địa bàn thành phố Hà

Chương 5 KHẢO NGHIỆM, THỬ NGHIỆM CÁC BIỆN PHÁP

QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC SƯ PHẠM

5.1 Khảo nghiệm mức cấp thiết và mức khả thi của các biện pháp 1475.2 Thử nghiệm biện pháp quản lý phát triển năng lực sư

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG

Bộ Giáo dục và Đào tạo Bộ GD&ĐT

Lao động - Thương binh và Xã hội LĐ - TB&XH

Bảng 3.5 Đánh giá về xây dựng kế hoạch phát triển năng lực sư

Bảng 3.6 Đánh giá về tổ chức lực lượng thực hiện kế hoạch 89Bảng 3.7 Đánh giá về thực hiện mục tiêu phát triển NLSP cho giáo viên 91Bảng 3.8 Đánh giá về quản lý nội dung phát triển NLSP cho giáo viên 93Bảng 3.9 Đánh giá về tổ chức thực hiện các phương thức phát triển

Bảng 3.10 Đánh giá về chỉ đạo tự phát triển NLSP của giáo viên 95Bảng 3.11 Đánh giá về tổ chức xây dựng môi trường, điều kiện phát

Bảng 3.12 Đánh giá việc giám sát, kiểm tra, đánh giá kết quả phát

Bảng 3.13 Đánh giá các yếu tố tác động đến quản lý phát triển NLSP

Bảng 5.1 Kết quả khảo nghiệm mức cấp thiết của các biện pháp 148Bảng 5.2 Kết quả khảo nghiệm về mức khả thi của các biện pháp 150Bảng 5.3 Kết quả và thứ bậc về mức cấp thiết và mức khả thi của các

Bảng 5.4 Các tiêu chí đánh giá mức nhận thức của giáo viên về NLSP 157Bảng 5.5 Các tiêu chí về phát triển năng lực sư phạm của giáo viên 159Bảng 5.6 Khảo sát NLSP của giáo viên ở TTC Bách nghệ Hà Nội và

TTC Công nghệ Hà Nội qua khảo sát trước khi thử nghiệm 161Bảng 5.7 Thống kê kết quả nhận thức về NLSP của giáo viên 163Bảng 5.8 Phân tích tần suất về kết quả nhận thức của giáo viên về

Bảng 5.9 Thống kê kết quả phát triển NLSP của giáo viên TTC Bách

nghệ Hà Nội và TTC Công nghệ Hà Nội sau thử nghiệm 165Bảng 5.10 Phân phối tần suất về phát triển NLSP của giáo viên TTC Bách 165

Biểu đồ 5.3 Tương quan giữa mức cấp thiết và khả thi 153

Biểu đồ 5.5 So sánh về mức phát triển NLSP của giáo viên của TTC

Bách nghệ Hà Nội và TTC Công nghệ Hà Nội qua tác động

DANH MỤC SƠ ĐỒ

g

Sơ đồ 3.1 Cơ cấu tổ chức của các trường trung cấp 72

MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài luận án

Giáo viên và những người làm công tác giáo dục là nhân tố có ý nghĩaquyết định đối với sự thành công hay thất bại của việc nâng cao dân trí, đàotạo nhân lực, phát triển nhân tài cho đất nước Sứ mệnh của nhà giáo có vaitrò đặc biệt, lao động của họ trực tiếp và gián tiếp thúc đẩy sự phát triển củađất nước một cách bền vững Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định:

“Người thầy giáo tốt - thầy giáo xứng đáng là thầy giáo - là người vẻ vangnhất Dù là tên tuổi không đăng trên báo, không được thưởng huân chương,song những người thầy giáo tốt là những anh hùng vô danh Đây là một điềurất vẻ vang Nếu không có thầy giáo dạy dỗ cho con em nhân dân, thì làm sao

mà xây dựng chủ nghĩa xã hội được” [96, tr.331] NLSP là dạng năng lực đặcthù của con người trong lĩnh vực giáo dục Đó là một trong hai nhân tố quyếtđịnh giá trị nhân cách nhà giáo, quyết định chất lượng, hiệu quả lao động sưphạm sáng tạo, là yếu tố quan trọng cấu thành chất lượng tay nghề của nhàgiáo Chính vì vậy, phát triển NLSP cho giáo viên có vai trò rất quan trọng, làđộng lực để nâng cao chất lượng GD, ĐT và ảnh hưởng trực tiếp đến sự thànhcông của sự nghiệp giáo dục ở mỗi quốc gia

Nhận thức đúng đắn xu thế phát triển của giáo dục, Đảng, Nhà nước tiếptục khẳng định: đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục Việt Nam theohướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá, dân chủ hoá; trong đó đổi mới cơchế QLGD, phát triển đội ngũ giáo viên và CBQL là khâu then chốt Đặc biệt,trước yêu cầu đổi mới nền giáo dục, một trong những vấn đề đặt ra với côngtác quản lý ở các nhà trường trong hệ thống giáo dục quốc dân nói chung, cácTTC nói riêng là phải phát triển đội ngũ nhà giáo có đủ phẩm chất, năng lực,đáp ứng yêu cầu đổi mới toàn diện GD, ĐT của nước ta trong bối cảnh hộinhập quốc tế hiện nay Người giáo viên cần phải có trình độ, chuyên mônnghiệp vụ, NLSP cao, có khả năng tổng hợp, khái quát hoá, tư duy sư phạm

phát triển cùng với phẩm chất đạo đức và giá trị tương ứng với yêu cầu củanghề dạy học Giáo viên không chỉ dạy “cách học” mà còn dạy “phương pháp

tư duy sáng tạo” cho học sinh Nếu giáo viên không có NLSP sẽ ảnh hưởngkhông nhỏ đến chất lượng dạy học và uy tín nghề nghiệp của mình

Qua khảo sát thực tế các TTC trên địa bàn thành phố Hà Nội cho thấy,việc quản lý hoạt động bồi dưỡng NLSP cho giáo viên ở các TTC hiện nay đãđạt được kết quả nhất định, góp phần nâng cao NLSP, rèn luyện bản lĩnh chínhtrị, trau dồi phẩm chất đạo đức cho đội ngũ giáo viên trong bối cảnh hiện nay.Tuy nhiên, thực tiễn quản lý hoạt động bồi dưỡng NLSP cho giáo viên ở cácTTC trên địa bàn thành phố Hà Nội vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế, bất cập, docông tác quản lý GD, ĐT của các TTC chưa chặt chẽ, trình độ, năng lực củamột bộ phận giáo viên, CBQL còn thấp so với yêu cầu, nhiệm vụ Đây là mộttrong những nguyên nhân dẫn đến đội ngũ nhà giáo và CBQL giáo dục bất cập

về chất lượng, số lượng và cơ cấu; một bộ phận chưa theo kịp yêu cầu đổi mới

và phát triển giáo dục Cụ thể, một bộ phận giáo viên (nhất là giáo viên dạynghề) chưa được đào tạo cơ bản về sư phạm dẫn đến NLSP chưa toàn diện, kỹnăng sư phạm chưa thành thạo, thiếu sáng tạo trong thực tiễn giảng dạy, trình

độ chuyên môn chưa cao, khả năng vận dụng tổng hợp các PPDH, giáo dục họcsinh, năng lực hướng dẫn học sinh tìm tòi, khám phá tri thức còn hạn chế Mặtkhác, trong công tác quản lý ở các TTC trong phát triển đội ngũ giáo viên, chưathực sự chú ý đến quản lý hoạt động phát triển NLSP cho giáo viên, quá trình

tổ chức thực hiện chưa tuân theo một quy trình khoa học Còn tồn tại mâuthuẫn giữa yêu cầu phát triển quy mô đào tạo trình độ trung cấp với năng lựcchưa tương xứng của đội ngũ giáo viên; xây dựng cơ cấu trình độ chuyên môn,chuyên ngành (nhất là các chuyên ngành mới) với khả năng NVSP của giáoviên chưa cân đối; chưa có kế hoạch chiến lược bồi dưỡng, phát triển NLSPcho giáo viên, việc chỉ đạo hoạt động tự hoàn thiện, tự tổ chức hoạt động bồidưỡng phát triển NLSP của giáo viên còn ở mức thấp

Về phương diện lý luận, vấn đề chuyên môn nghiệp vụ, NLSP của giáoviên ở các nhà trường, đã có các tác giả trong và ngoài nước nghiên cứu ở mứckhác nhau, nhưng chưa có công trình nào nghiên cứu một cách cơ bản, hệthống, chuyên sâu về quản lý phát triển NLSP cho giáo viên ở các TTC trên địabàn thành phố Hà Nội Từ lý luận và thực tiễn cho thấy, quản lý phát triểnNLSP cho giáo viên ở các TTC trên địa bàn thành phố Hà Nội trong bối cảnhhiện nay là vấn đề tất yếu khách quan, mang tính cấp thiết đang đặt ra hiện nay.

Xuất phát từ những cơ sở trên, tác giả lựa chọn vấn đề: “Quản lý phát triển năng lực sư phạm cho giáo viên ở các trường trung cấp trên địa bàn thành phố Hà Nội trong bối cảnh hiện nay” để làm luận án tiến sĩ chuyên

ngành quản lý giáo dục là có ý nghĩa lý luận và thực tiễn

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở luận giải những vấn đề lý luận, đánh giá thực tiễn, luận án

đề xuất biện pháp quản lý phát triển NLSP cho giáo viên ở các TTC trên địabàn thành phố Hà Nội trong bối cảnh hiện nay, góp phần chuẩn hoá, nâng caophẩm chất, NLSP cho đội ngũ giáo viên ở các TTC trên địa bàn thành phố HàNội hiện nay, góp phần thiết thực nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lựccho thành phố Hà Nội và các vùng lân cận

Nhiệm vụ nghiên cứu

Nghiên cứu làm rõ cơ sở lý luận về năng lực sư phạm, quản lý phát triểnNLSP cho giáo viên ở các TTC trong bối cảnh hiện nay;

Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý phát triển NLSP cho giáo viên ởcác TTC trên địa bàn thành phố Hà Nội;

Đề xuất những biện pháp quản lý phát triển NLSP cho giáo viên ở cácTTC trên địa bàn thành phố Hà Nội trong bối cảnh hiện nay;

Kiểm chứng kết quả nghiên cứu của đề tài luận án thông qua khảo sátmức cấp thiết, mức khả thi của các biện pháp và thử nghiệm

3 Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Khách thể nghiên cứu

Quản lý phát triển đội ngũ giáo viên ở các TTC trong bối cảnh hiện nay

Đối tượng nghiên cứu

Quản lý phát triển NLSP cho giáo viên ở các TTC trên địa bàn thànhphố Hà Nội trong bối cảnh hiện nay

Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi nội dung: Đề tài đi sâu nghiên cứu những vấn đề lý luận,thực trạng về NLSP, quản lý phát triển NLSP cho giáo viên ở các TTC trong

hệ thống đào tạo nghề, trên địa bàn thành phố Hà Nội, từ đó đề xuất biện pháp

và tiến hành khảo nghiệm và thử nghiệm tính khả thi của biện pháp đó

- Phạm vi khảo sát: tiến hành khảo sát CBQL nhà trường, cán bộ củaPhòng Đào tạo; cán bộ các Khoa, Bộ môn; đội ngũ giáo viên ở 10 TTC trên địabàn thành phố Hà Nội

- Phạm vi thời gian: Các số liệu điều tra, khảo sát của đề tài được giới hạn

từ năm học 2014 - 2015 đến năm học 2018 - 2019

Phạm vi thử nghiệm: đề tài chọn biện pháp 3 “Đa dạng hoá phươngthức phát triển NLSP cho GV ở các TTC” để thử nghiệm

4 Giả thuyết khoa học

Phát triển phẩm chất, năng lực sư phạm cho đội ngũ giáo viên có đạtđược hiệu quả hay không, dựa trên cơ sở quản lý, tổ chức khoa học hoạt độnggiáo dục của giáo viên

Nếu quá trình phát triển NLSP cho giáo viên, các nhà QLGD ở các

TTC trên địa bàn thành phố Hà Nội, chú trọng nâng cao nhận thức, tổ chứcxây dựng kế hoạch cho hoạt động phát triển giáo viên, tập trung chỉ đạo lựachọn nội dung, đổi mới phương pháp, sử dụng đa dạng hình thức phát triển;

phát huy vai trò tự phát triển của chính bản thân mỗi giáo viên thì hoạt động

quản lý phát triển NLSP cho giáo viên ở các TTC sẽ đạt được mục tiêu nângcao chất lượng đội ngũ giáo viên, góp phần nâng cao chất lượng GD, ĐT củacác TTC trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện nay.

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Phương pháp luận

Đề tài được triển khai nghiên cứu dựa trên quan điểm của chủ nghĩaMác - Lênin; tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sản ViệtNam về GD, ĐT

Quá trình nghiên cứu, dựa trên phương pháp luận nghiên cứu khoa họcQLGD, với quan điểm lịch sử - lôgic, quan điểm hệ thống - cấu trúc, quanđiểm thực tiễn và nguyên tắc tiếp cận các lý luận QLGD như: tiếp cận chứcnăng quản lý; tiếp cận NLSP của giáo viên; tiếp cận hoạt động; tiếp cận pháttriển làm cơ sở cho việc tiếp cận đối tượng nghiên cứu, giải quyết các nhiệm

vụ nghiên cứu của đề tài Cụ thể:

Tiếp cận hoạt động: Tiếp cận hoạt động là sự vận dụng lý thuyết hoạt

động vào việc nghiên cứu đối tượng đang được xem xét Với quan điểm này,thực chất của quản lý phát triển NLSP cho giáo viên ở các trường trung cấptrong bối cảnh hiện nay là khả năng triển khai quản lý hoạt động dạy và họcvới các hành động cụ thể theo một trật tự lô-gíc của tiến trình vận động quátrình quản lý phát triển NLSP cho giáo viên

Tiếp cận chức năng quản lý: Tiếp cận chức năng để xem xét chức năng

quản lý của các chủ thể quản lý ở các trường trung cấp nhằm xác định đúngnhững việc mà chủ thể phải làm trong quản lý phát triển NLSP cho giáo viên,xác định các biện pháp cần thiết và phù hợp có thể áp dụng trong quản lý pháttriển NLSP cho GV ở các trường trung cấp phù hợp thẩm quyền, chức năngcủa các chủ thể quản lý ở trường trung cấp hiện nay

Tiếp cận năng lực: Tiếp cận năng lực là xác định năng lực chung,

năng lực chuyên biệt cần có, xác định các tiêu chuẩn năng lực chuyên

biệt của giáo viên ở các trường trung cấp Trên cơ sở đó tổ chức hoạtđộng đào tạo, bồi dưỡng để phát triển năng lực cho giáo viên phù hợp vớiyêu cầu thực tế dạy học và giáo dục ở các trường trung cấp trong bốicảnh hiện nay Luận án sử dụng tiếp cận năng lực để phân tích, nhận diệncác năng lực dạy học, năng lực giáo dục cơ bản của giáo viên ở cáctrường trung cấp làm cơ sở cho công tác quản lý phát triển NLSP chogiáo viên ở các trường trung cấp trong bối cảnh hiện nay

Tiếp cận phát triển nguồn nhân lực: Các khâu lập kế hoạch, tuyển chọn và

sử dụng, đào tạo và bồi dưỡng, thực hiện chế độ chính sách, kiểm tra đánh giáliên quan đến phát triển nguồn nhân lực giáo viên về số lượng, chất lượng Cùngvới đó, sự phát triển của khoa học giáo dục, khoa học sư phạm, khoa học quản lý

và của khoa học công nghệ nói chung đòi hỏi các nghiên cứu trong lĩnh vựcQLGD nói chung và quản lý hoạt động phát triển NLSP cho giáo viên ở cáctrường trung cấp nói riêng cũng phải tiếp cận theo quan điểm phát triển

Phương pháp nghiên cứu

Đề tài được tác giả sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu củakhoa học giáo dục, QLGD, kết hợp lý thuyết và thực tiễn;

Các phương pháp nghiên cứu lý thuyết bao gồm: Phân tích, tổng hợp các

tài liệu lý luận thuộc phạm vi nghiên cứu của đề tài; các tác phẩm kinh điển củachủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; Văn kiện của Đảng Cộng sảnViệt Nam, của Nhà nước về GD, ĐT; các công trình khoa học có liên quan đếnviệc nghiên cứu của đề tài để xây dựng cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu

Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn gồm:

Phương pháp tổng kết kinh nghiệm QLGD: tổng hợp nghiên cứu cácvăn bản pháp lý; các báo cáo tổng kết GD, ĐT của các trường trung cấp

Phương pháp quan sát: quan sát hoạt động dạy học của giáo viên ở một

số trường trung cấp trên địa bàn Thành phố Hà Nội; quan sát công tác quản

lý, tổ chức, chỉ đạo của CBQL đối với các lớp phát triển phương pháp dạyhọc, các lớp tập huấn giáo viên của Sở Lao động - Thương binh và Xã hội HàNội, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội.

Phương pháp tọa đàm: tiến hành toạ đàm, trao đổi với CBQL ở cácPhòng, Khoa, Bộ môn, CBQL nhà trường, Sở Lao động - Thương binh và Xãhội Thành phố Hà Nội để thu thập thêm những thông tin cần thiết liên quanđến vấn đề nghiên cứu

Phương pháp chuyên gia: tác giả xin ý kiến góp ý, định hướng của cácnhà khoa học, các chuyên gia nghiên cứu trên các lĩnh vực có liên quan vềhướng triển khai đề tài, những phương pháp nghiên cứu lý luận, khảo sát thực

tế và tiến hành khảo sát kết quả nghiên cứu của đề tài

Phương pháp điều tra: điều tra bằng phiếu hỏi với 320 CBQL, giáo viên

ở 10 trường trung cấp trên địa bàn Thành phố Hà Nội

Phương pháp phỏng vấn cá nhân: trò chuyện cùng một số giáo viên, ghi

chép các nội dung cơ bản có liên quan thực trạng quản lý hoạt động phát triểnNLSP cho giáo viên nhằm thu thập, bổ sung, kiểm tra và làm rõ hơn nhữngthông tin đã thu được từ khảo sát thực tiễn

Phương pháp khảo nghiệm, thử nghiệm: dùng để kiểm chứng tính hiệu quả

của các biện pháp quản lý phát triển NLSP cho đội ngũ giáo viên ở các TTC

Phương pháp sử dụng toán thống kê: để xử lý các số liệu thu thập được

từ điều tra, khảo sát và tính toán kết quả khảo nghiệm, thử nghiệm

6 Những đóng góp mới của luận án

Phát triển và hoàn thiện them về lý luận về phát triển NLSP cho giáoviên ở các TTC; quản lý phát triển NLSP cho giáo viên ở các TTC trong bốicảnh hiện nay;

Phát hiện và đánh giá đúng thực trạng phát triển NLSP, quản lý phát triểnNLSP và xây dựng các tiêu chí đánh giá hiệu quả quản lý phát triển NLSP chogiáo viên ở các TTC trong bối cảnh hiện nay

Đề xuất và khẳng định được tính khả thi của các biện pháp quản lý pháttriển NLSP cho giáo viên ở các trường trung cấp trong bối cảnh hiện nay.

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

Về mặt lý luận

Luận án góp phần bổ sung, phát triển lý luận quản lý giáo dục trong cáctrường trung cấp, nhất là vấn đề quản lý nguồn lực giáo viên và quản lý pháttriển đội ngũ giáo viên, trực tiếp nâng cao chất lượng, trình độ năng lực củađội ngũ giáo viên, đáp ứng yêu cầu của công tác xây dựng, phát triển cáctrường trung cấp trong bối cảnh hiện nay

Về mặt thực tiễn

Luận án là một trong những cơ sở giúp chủ thể quản lý các cấp dựa vào

đó để phân tích, đánh giá một cách chính xác và đưa ra các tác động quản lýphù hợp trong phát triển năng lực sư phạm cho đội ngũ giáo viên ở các trườngtrung cấp trong bối cảnh hiện nay

Luận án có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo cho hoạt động nghiên cứu,giảng dạy, học tập ở các trường trung cấp trong hệ thống các nghề hiện nay

8 Kết cấu của luận án

Luận án được kết cấu: phần mở đầu, 5 chương, kết luận, kiến nghị, danh

mục các công trình khoa học của tác giả, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục.

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1.1 Các công trình nghiên cứu có liên quan đến bồi dưỡng, phát triển năng lực sư phạm cho giáo viên

1.1.1 Các công trình nghiên cứu của các tác giả nước ngoài

Trong lịch sử giáo dục, bàn về bồi dưỡng nghiệp vụ, NLSP cho giáoviên được các nhà giáo dục trên thế giới trong lịch sử và hiện tại đề cập đến ởnhững phương diện tiếp cận, nội dung và có những giá trị cần khảo cứu, tiếpthu J.A Kômenxki cho rằng, người thầy phải được bồi dưỡng về năng lực dạyhọc và muốn có phương pháp giảng dạy hấp dẫn, điều hiển nhiên là “khôngthể thiếu năng khiếu dạy học” J.A.Kômenxki đã khẳng định tầm quan trọngđặc biệt của giáo dục, của nhà trường trong việc hình thành, rèn luyện và hoànthiện nhân cách con người, trong tác phẩm “Khoa Sư phạm vĩ đại”,J.A.Kômenxki đã đề cập về năng lực của người thầy, là người đầu tiên đặtnền tảng cho việc hình thành các kỹ năng giảng dạy của thầy giáo [Dẫn theo23] Không những khẳng định vai trò, chức năng của nghề dạy học,J.A.Kômenxki còn yêu cầu giáo viên phải mẫu mực, trong sáng về đạo đức vàtác phong, giỏi về chuyên môn, NVSP đáp ứng yêu cầu của nghề nghiệp caoquý mà xã hội tôn vinh Ông coi đó là những chuẩn mực, lương tâm, tráchnhiệm, uy tín của nhà giáo Tuy nhiên, J.A.Kômenxki chưa chỉ rõ cách thức,biện pháp tổ chức NLSP cho người thầy [Dẫn theo 23]

Nhận thức về vai trò, tính chất chuyên nghiệp trong lao động nghềnghiệp của giáo viên, nhiều đánh giá thiết thực về công việc của giáo viên và

đề cao kỹ năng dạy học như một lĩnh vực chuyên nghiệp cần được đào tạo,bồi dưỡng về NVSP Một số công trình khoa học đã công bố, có thể kể đếnnhững đại biểu tiêu biểu và nội dung quan niệm của họ như sau:

Bàn về nghiệp vụ, NLSP, có thể kể đến các công trình nghiên cứu củacác tác giả nước ngoài như J Dewey, K.B Everard, Geoffrey Morris, IanWilson, N.L.Bondurep, O.A.Apdulinna… Trong đó các tác giả thường bàn vềphát triển đội ngũ giáo viên từ khâu tuyển dụng, sử dụng, đánh giá, sa thải vàphân tích sâu về giá trị nghề nghiệp của người giáo viên Theo các tác giả đó,việc sử dụng và đánh giá nhân viên được nhấn mạnh xem như là vấn đề cốt lõi

để quản lý nhà trường hiệu quả Tuy nhiên, các nghiên cứu chưa đề cập đếnviệc bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ, NLSP cho giáo viên vì họ cho rằng cácgiáo viên khi được tuyển dụng đã có trình độ cao, bởi vậy họ tự bồi dưỡng quacông việc là chính Bồi dưỡng thông qua tự nghiên cứu là một hình thức rấtphổ biến ở các nhà trường Tác giả A.V.Petrovxki với công trình “Tâm lý họclứa tuổi và Tâm lý học sư phạm”, đã chỉ ra: “NLSP là tổ hợp xác định phẩmchất tâm lý của nhân cách, những phẩm chất này là điều kiện để đạt đượcnhững kết quả cao trong hoạt động dạy học và giáo dục” [105, tr.12]

Trong cuốn sách “Peut-On fomer les Enseignants” (Một số vấn đề vềđào tạo giáo viên), của tác giả Michel Dvelay [157] Nội dung cuốn sách tậptrung phân tích làm rõ bản chất của sự học theo quan điểm của nhà trườngmới, khác nhà trường truyền thống; phân tích làm rõ bản chất việc dạy họctheo quan điểm nhà trường mới và nêu quan niệm, nguyên tắc, nội dung vàphương thức đào tạo giáo viên Những vấn đề mà tác giả trình bày đến nayvẫn là cơ sở lý luận cho việc đổi mới công tác đào tạo bồi dưỡng giáo viênnhư một hệ thống và là một quá trình phát triển liên tục từ đào tạo ban đầu,qua giai đoạn tập sự, đến đào tạo tại chức và bồi dưỡng thường xuyên

Về nội dung bồi dưỡng, phát triển NLSP thường được các tác giả đềcập trong các công trình về phát triển đội ngũ giáo viên, chủ yếu là bồi dưỡng,phát triển chuyên môn, bồi dưỡng năng lực của đội ngũ giáo viên thể hiệntrong nghiên cứu của tác giả Susan Sclafani với nghiên cứu “Teachers andtrainers” (giáo viên và giảng dạy) [151]

Đặc biệt với nghiên cứu của Delors, Jacques với đề tài “Learning: Thetreasure within”, đã đề cập đến vấn đề bồi dưỡng và phát triển chuyên môngiáo viên trong bối cảnh mới [150] Các công trình này tập trung vào nhữngvấn đề về bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng cho đội ngũ giáo viên.

UNESCO Institute for Statistics, Montreal (2006), trong công trình nghiêncứu “Teachers and educational quality: monitoring global needs for 2015”(Quản lý giáo viên và cải cách giáo dục: Thay đổi mô hình sau năm 2015),UNESCO đã đưa ra kiến giải về một loạt chính sách liên quan đến việc tuyểndụng, đào tạo, sử dụng đãi ngộ, điều kiện làm việc của giáo viên nhằm hướngtới việc thực hiện mục tiêu giáo dục cho mọi người đến năm 2015” [158]

Tác giả Eleonora Villegas - Reimers (2003), trong cuốn sách “Teacher

professional development” (Phát triển chuyên môn của giáo viên) [154] Tác

giả khẳng định: PPDH tốt sẽ có ảnh hưởng tích cực đến việc học sinh học gì

và học như thế nào Theo tác giả, học cách dạy và làm việc để trở thành mộtgiáo viên giỏi là cả một quá trình lâu dài đòi hỏi không chỉ sự phát triểnnhững kỹ năng nghề nghiệp (lý luận và thực tiễn) dưới sự hướng dẫn, giámsát của các chuyên gia mà còn là sự lĩnh hội những kiến thức nghề nghiệp.Theo đó, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, NLSP cho giáo viên là đòi hỏi tấtyếu; là một quá trình lâu dài bắt đầu từ sự chuẩn bị khởi đầu ở cơ sở đào tạonghề sư phạm và tiếp tục cho đến khi người giáo viên đó về hưu

Tác giả Raja Roy Singh, chuyên gia giáo dục của UNESCO khu vựcChâu Á - Thái Bình Dương, khi nói về triển vọng giáo dục cho thế kỷ XXI đãphát biểu rằng: “Thành công của các cuộc cải cách giáo dục phụ thuộc dứt khoátvào ý chí muốn thay đổi cũng như chất lượng giáo viên Không một hệ thốnggiáo dục nào có thể vươn cao quá tầm những giáo viên làm việc cho nó” [115]

Trong công trình nghiên cứu “Vài nét về mô hình người giáo viên”, củatác giả P.Jackson, đã nhấn mạnh hoạt động bồi dưỡng những khả năng màngười giáo viên cần có để có thể đảm bảo cho hoạt động sư phạm đạt được

hiệu quả cao Ông viết: “Người giáo viên là người ra quyết định có hiểu biết,hiểu được học sinh và có khả năng cấu trúc lại được nội dung giảng dạy đểgiúp học sinh có thể tiếp thu được nội dung đó; đồng thời, trong khi dạy, biếtkhi nào phải dạy cái gì” [Dẫn theo 57, tr.11].

Dựa trên lý thuyết kiến tạo (constructivism) một số tác giả (Ann Grosso

de Leon; Anne Reynolds; Robert Glaser; Jegede Margaret Taplin) đưa ra quanđiểm “mô thức mới về giáo dục sư phạm” cho rằng, bồi dưỡng nghiệp vụ, NLSPcho giáo viên, trước hết dựa trên nền tảng kiến thức, kỹ năng, phẩm chất, giá trịvững chắc của họ Còn R.Colin và Malcolm J Nicholl (2008), đã khái quát:năng lực chuyên môn (Professional Competency) là khả năng thực hiện cácnhiệm vụ chuyên môn cũng như khả năng đánh giá kết quả chuyên môn mộtcách độc lập, có phương pháp và chính xác Năng lực phương pháp (MethodicalCompetency) là khả năng đối với những hành động có kế hoạch, định hướngmục đích trong việc giải quyết các nhiệm vụ và vấn đề, bao gồm năng lựcphương pháp chung và phương pháp chuyên môn Năng lực xã hội (SocialCompetency) là khả năng đạt được mục đích trong những tình huống xã hộicũng như trong những nhiệm vụ khác nhau với sự phối hợp cùng các thành viênkhác Năng lực cá thể (Induvidual Competency) là khả năng xác định, đánh giáđược những cơ hội phát triển cũng như những giới hạn của cá nhân [24, tr.19]

Bằng cách tiếp cận mô tả như trên, năng lực thực hiện khi được cụ thểhoá trong lĩnh vực nghề nghiệp sư phạm được biểu hiện khác nhau Song, đềunhấn mạnh khả năng thực hiện, khả năng “làm được” của giáo viên Nhìnchung, năng lực thực hiện thường được hiểu là tổ hợp những kiến thức, kỹnăng, thái độ cần thiết để thực hiện thành công những công việc và nhiệm vụtrong thực tiễn hoạt động nghề nghiệp nhất định

Nhìn chung, các tác giả đều khẳng định NLSP là tổ hợp các phẩm chấttâm lý của nhân cách, là điều kiện đạt được kết quả cao trong hoạt động dạyhọc Kết quả khảo lược các công trình khoa học cũng như sự đóng góp của

các nhà tư tưởng, nhà giáo dục có uy tính của thế giới về NLSP của giáo viên,

là một trong những cơ sở, nền tảng có giá trị về mặt lý luận giúp chúng tôi đisâu nghiên cứu về phát triển NLSP của đội ngũ nhà giáo

Tìm hiểu, khái lược kết quả nghiên cứu trên, có thể nhận thấy tư tưởng,quan điểm chung xuyên suốt của các tác giả trên đây, thông qua các tác phẩmcủa họ đã khẳng định vai trò, sự cần thiết, nội dung yêu cầu về bồi dưỡng nghiệp

vụ, năng lực chuyên môn, phẩm chất nhân cách cho đội ngũ nhà giáo Nhìnchung, các công trình nghiên cứu phục vụ đào tạo nguồn nhân lực và pháttriển NLSP cho đội ngũ giáo viên ở các nước phát triển thể hiện quan điểm làchất lượng nguồn giáo viên mà trước hết là NLSP là yếu tố quyết định đếnchất lượng GD, ĐT bảo đảm cho việc tăng trưởng kinh tế của quốc gia

Kinh nghiệm của các nước cho thấy, một hệ thống GD, ĐT với đội ngũgiáo viên có NLSP sẽ đáp ứng nhu cầu nhân lực có chất lượng của thị trườnglao động, cần phải dựa trên chính sách phát triển đội ngũ giáo viên Đây làkinh nghiệm quý báu để Việt Nam nghiên cứu vận dụng

1.1.2 Các công trình nghiên cứu của các tác giả Việt Nam

Nghiên cứu phát triển NLSP, tác giả Nguyễn Đình Chỉnh (1991), viếtcuốn sách “Thực tập sư phạm”, trong cuốn sách, tác giả chỉ rõ: “NLSP là tổhợp những thuộc tính tâm lý mang tính phức tạp cao của người giáo viên đápứng yêu cầu của hoạt động đào tạo và giúp họ có khả năng thực hiện có kếtquả những hoạt động đào tạo học sinh” [19, tr.12] Tác giả chỉ rõ muốn pháttriển NLSP cho giáo viên cần tập trung vào phát triển tri thức, kỹ năng và cácphẩm chất của nghề sư phạm Người giáo viên có NLSP là giáo viên vừa nắmvững tri thức về chuyên môn NVSP, vừa có kỹ xảo, kỹ năng tương ứng, cóthái độ đúng với công việc và được thể hiện trong hoạt động dạy học

Tác giả Trần Bá Hoành (1993), với đề tài nghiên cứu “Tổng quan vềđội ngũ giáo viên” [58] Quá trình nghiên cứu, tác giả đã tiếp cận vấn đềnghiên cứu từ đặc điểm lao động sư phạm của giáo viên để nghiên cứu về

chất lượng giáo viên, chỉ ra chất lượng giáo viên bao gồm hai yếu tố cấuthành là phẩm chất và năng lực Các thuộc tính cơ bản của phẩm chất giáoviên là lòng yêu nghề, yêu trẻ, đạo đức và tính gương mẫu Hệ thống năng lựccủa giáo viên thể hiện ở sự nắm vững đặc điểm tâm, sinh lý các lứa tuổi họcsinh, năng lực thiết kế và tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học, năng lực đánhgiá học sinh, năng lực giải quyết các tình huống nảy sinh trong giáo dục.Những yếu tố chủ yếu ảnh hưởng tới chất lượng giáo viên là: đào tạo, sử dụng

và bồi dưỡng giáo viên và năng lực tự học, nâng cao trình độ chuyên môn,NVSP

Đi sâu nghiên cứu về bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, NLSP cho giáoviên, tác giả Phan Văn Kha đã triển khai nghiên cứu đề tài: “Thực trạng nghiệp

vụ sư phạm giáo viên trung cấp chuyên nghiệp và những đề xuất xây dựngchuẩn nghiệp vụ sư phạm giáo viên trung cấp chuyên nghiệp” [71] Đề tài đượcnghiên cứu với mục tiêu đánh giá thực trạng trình độ NVSP của giáo viên trungcấp chuyên nghiệp, công tác tổ chức đào tạo, bồi dưỡng NVSP cho giáo viêntrung cấp chuyên nghiệp, thực trạng về đánh giá nghiệp vụ chuyên môn, NLSPcủa giáo viên trung cấp chuyên nghiệp Trên cơ sở đó đề xuất những nội dung

cơ bản đưa vào chuẩn NVSP của giáo viên trung cấp chuyên nghiệp, nhằmphát triển đội ngũ giáo viên ở các TTC chuyên nghiệp có đủ phẩm chất, nănglực đáp ứng yêu cầu đào tạo của các TTC trong sự phát triển của đất nước

Tác giả Đặng Bá Lãm, Nguyễn Ngọc Hùng (2005), với đề tài “Giáoviên dạy nghề nước ta - thực trạng đội ngũ và năng lực dạy học thực hành”[79] Đề tài đã chỉ rõ sự cần thiết và yêu cầu về kế hoạch đào tạo, đào tạo lạigiáo viên trước yêu cầu đổi mới GD, ĐT nhằm phát triển nguồn nhân lực chođất nước Hình thức bồi dưỡng bao gồm bồi dưỡng tại trường, bồi dưỡngngắn hạn… Tổ chức rà soát, đánh giá thực trạng phân loại giáo viên theo

chuẩn đã xác định Qua đó, thấy được mặt mạnh, mặt yếu của giáo viên để có

kế hoạch và tổ chức phát triển NLSP cho giáo viên một cách sát đúng

Tác giả Nguyễn Hữu Châu (chủ nhiệm) (2005), với đề tài khoa học cấp

bộ về “Cơ sở lý luận và thực tiễn về chất lượng giáo dục” Trong công trìnhnghiên cứu, tác giả đã chỉ ra, người thầy cần có kiến thức sâu về chuyên môn;kiến thức chung tốt; có kỹ năng, kỹ thuật dạy học hiệu quả và thái độ tích cựcđối với nghề nghiệp sẽ góp phần nâng cao chất lượng GD, ĐT Do vậy, bồidưỡng NLSP cho giáo viên là nhằm giúp “Giáo viên có trí tưởng tượng và ócsáng tạo để làm cho bài giảng sống động, hấp dẫn đối với học sinh” [14, tr.36]

Ở một lĩnh vực cụ thể - lĩnh vực quân sự, tác giả Đặng Đức Thắng (2005),

(chủ biên) về “Nâng cao chất lượng đào tạo đội ngũ giáo viên khoa học xã hội

nhân văn trong quân đội giai đoạn hiện nay”, đã nhấn mạnh “Sự trưởng thành vềnhân cách của học viên sư phạm cả về kiến thức, kỹ năng, thái độ sau quá trìnhđào tạo, đáp ứng được các yêu cầu và tiêu chuẩn người giáo viên” [122, tr.29-30]

Tác giả Nguyễn Xuân Trường (2007), với công trình “Bồi dưỡng nănglực giảng dạy của đội ngũ giảng viên trẻ khoa học xã hội và nhân văn ở Họcviện Chính trị Quân sự hiện nay” [134], đã chỉ ra thực trạng chất lượng độingũ giáo viên trẻ còn ít kinh nghiệm, có nhiều khó khăn trong các hoạt động

sư phạm Nên đặt ra vấn đề phải bồi dưỡng năng lực giảng dạy để góp phầnnâng cao chất lượng toàn diện

Tác giả Lê Minh Vụ (2009), với đề tài “Quy trình đánh giá NLSP quân

sự của đối tượng tuyển chọn đào tạo giáo viên hiện nay” [144], đã đề cập đếncác vấn đề về NLSP quân sự; quy trình đánh giá NLSP quân sự; các tác giảquan niệm: “NLSP quân sự được hiểu là sự hoà quyện giữa tri thức, kỹ năng

và thái độ của người giáo viên nhà trường quân sự”

Tác giả Phan Văn Tỵ (2010), (chủ nhiệm) đề tài khoa học “Bồi dưỡngNLSP của học viên sư phạm ở Học viện Chính trị hiện nay” [142], đã khẳngđịnh sự cần thiết và làm sáng tỏ một số nội dung về bồi dưỡng nghiệp vụ,

NLSP ngay trong quá trình đào tạo cho học viên đào tạo giáo viên khoa học

xã hội và nhân văn

Trong lĩnh vực GD, ĐT ở các trường cao đẳng, trung cấp, các tác giả đãnghiên cứu việc bồi dưỡng, phát triển năng lực sư phạm theo các hướng cụ thể,như tác giả Trần Hùng Lượng (2003), trong luận án tiến sỹ về “Một số giảipháp bồi dưỡng nghiệp vụ, NLSP kỹ thuật cho giáo viên dạy nghề Việt Namhiện nay” [91] Luận án của tác giả đã khẳng định rõ tính chất quan trọng,quyết định của NLSP kỹ thuật trong quá trình tổ chức đào tạo nghề và nêu cácgiải pháp bồi dưỡng có tính định hướng cho việc bồi dưỡng giáo viên dạy nghềtoàn quốc Qua nghiên cứu lý luận, đánh giá thực trạng tác giả đã đi sâu nghiêncứu một số giải pháp bồi dưỡng nghiệp vụ, NLSP kỹ thuật cho giáo viên dạynghề thông qua việc xác định một số nội dung cần bồi dưỡng, các giải phápthực hiện và kiểm tra, đánh giá để bảo đảm chất lượng quá trình bồi dưỡng đó

Tác giả Trương Đại Đức (2011), với luận án tiến sĩ về “Bồi dưỡngnăng lực dạy học cho giáo viên thực hành các trường dạy nghề khu vựcmiền núi phía Bắc” [38] Tác giả luận án đã xây dựng được bộ công cụđánh giá năng lực dạy học của giáo viên thực hành, gồm 3 nhóm năng lựcvới 30 tiêu chí đánh giá, đó là: nhóm năng lực chuẩn bị dạy thực hành (7tiêu chí); nhóm năng lực thực hiện dạy thực hành (20 tiêu chí); nhómnăng lực đánh giá kết quả học tập (3 tiêu chí) Khảo sát, điều tra thựctrạng năng lực giáo viên thực hành và thực trạng bồi dưỡng giáo viên thựchành các trường dạy nghề khu vực miền núi phía Bắc để tìm ra những tồntại, những điểm yếu ảnh hưởng đến chất lượng đội ngũ giáo viên, ảnhhưởng đến chất lượng đào tạo nghề cần phải khắc phục Từ nghiên cứu lýluận, đánh giá thực trạng, tác giả luận án đã đề xuất các biện pháp bồidưỡng năng lực dạy học cho giáo viên thực hành các trường dạy nghề khuvực miền núi phía Bắc đảm bảo các nguyên tắc về tính mục đích, tính

toàn diện, tính thực tiễn và tính khả thi, gồm các biện pháp như: xác địnhnhu cầu, nội dung bồi dưỡng và lựa chọn, xây dựng chương trình bồidưỡng giáo viên thực hành; tổ chức bồi dưỡng chuẩn hóa giáo viên thựchành; tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực giáo viên thực hành; tự bồidưỡng gắn với nghiên cứu khoa học và đánh giá kết quả bồi dưỡng.

Nghiên cứu về hoạt động bồi dưỡng nghiệp vụ, phát triển NLSP chođội ngũ giáo viên không chỉ được công bố ở dạng sách, đề tài, luận án, còn cónhiều bài báo khoa học tiêu biểu đăng ở các tạp chí như:

Tác giả Hoàng Hòa Bình (2015), với bài viết “Năng lực và cấu trúc củanăng lực” [6] Bài báo đã khẳng định năng lực có 2 đặc trưng cơ bản, thứ nhấtđược bộc lộ qua hoạt động, thứ hai đảm bảo hoạt động có hiệu quả Mỗi nănglực ứng với một loại hoạt động, có thể phân chia thành nhiều năng lực bộphận; bộ phận nhỏ nhất, gắn với hoạt động cụ thể là kĩ năng (hành vi) Cácnăng lực bộ phận có thể đồng cấp với nhau, bổ sung cho nhau, nhưng cũng cóthể là những mức phát triển khác nhau Cách hiểu về năng lực là cơ sở để đổimới PPDH (tổ chức hoạt động để học sinh được bộc lộ, thể hiện, phát triểnnăng lực); đổi mới đánh giá kết quả giáo dục (hướng tới đích là những nănglực đầu ra mà chúng ta mong mỏi)

Tác giả Phạm Thị Kim Anh (2016) với bài báo viết về: “Thực trạngnăng lực đội ngũ giáo viên phổ thông trung học trước yêu cầu đổi mới giáodục phổ thông” [2] Bài viết khẳng định giáo viên là nhân tố quyết định chấtlượng giáo dục và là yếu tố then chốt của mọi sự cải cách, đổi mới giáo dục.Tuy nhiên, kết quả điều tra, khảo sát cho thấy, năng lực đội ngũ giáo viên phổthông vừa yếu vừa thiếu và chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới Bài viết đưa

ra giải pháp để nâng cao năng lực nghề nghiệp cho giáo viên đáp ứng vớichương trình giáo dục phổ thông mới, đó là trong đào tạo giáo viên tại cáctrường sư phạm cần đổi mới, thiết kế lại chương trình đào tạo giáo viên theo

mục tiêu phát triển năng lực nghề và sự thay đổi của chương trình, sách giáokhoa mới sau 2018; đổi mới công tác tuyển sinh để lựa chọn những thí sinhvào sư phạm có năng lực dạy học tốt Trong công tác bồi dưỡng, đào tạo lạigiáo viên phổ thông, thì Cục Nhà giáo và các trường sư phạm cần chủđộng tiến hành khảo sát, đánh giá lại năng lực của người giáo viên một cáchchính xác, khách quan; đối chiếu với yêu cầu của chương trình giáo dục phổthông mới để thấy rõ cái đang cần và đang thiếu của giáo viên, từ đó xácđịnh nội dung cần bồi dưỡng cho giáo viên và xây dựng các chương trình bồidưỡng cho sát hợp với nhu cầu thực tiễn Sở Giáo dục và Đào tạo, các trườngphổ thông cần bố trí, sắp xếp cho giáo viên thay nhau đi bồi dưỡng tại cáctrung tâm giáo dục thường xuyên của tỉnh hoặc tại các trường sư phạm theonhu cầu bồi dưỡng của từng giáo viên; liên kết với các trường sư phạm hoặcmời các chuyên gia, các giảng viên có trình độ cao để trực tiếp bồi dưỡng, tậphuấn cho giáo viên; tổ chức các khóa bồi dưỡng ngắn hạn, dài hạn tùy theochương trình và nội dung bồi dưỡng cụ thể tại địa phương.

Tác giả Nguyễn Duân, Đinh Thị Hồng Vân, Đặng Thị Dạ Thuỷ (2016),với bài báo “Mức tích hợp rèn luyện NLSP thông qua giảng dạy khoa học cơbản ở các trường đại học sư phạm” [25] Bài viết khẳng định: tích hợp khoahọc cơ bản và nghiệp vụ sư phạm là một trong những giải pháp quan trọng đểnâng cao chất lượng đào tạo giáo viên Kết quả khảo sát trên 145 giảng viên

và 1047 sinh viên sư phạm cho thấy việc tích hợp này chưa được tiến hànhthường xuyên Để quá trình tích hợp rèn luyện NLSP thông qua giảng dạy cáchọc phần khoa học cơ bản đem lại hiệu quả cao, các trường đại học sư phạmcần nhận thức rõ về tầm quan trọng của việc tích hợp; biến quan điểm tíchhợp này thành chủ trương của nhà trường và quán triệt ở tất cả các giảng viêndạy khoa học cơ bản và NVSP

Tác giả Nguyễn Văn Y (2017), với bài viết “Bồi dưỡng NLSP cho giáoviên nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình giáo dục phổ thông” [147] Bàibáo khẳng định giáo viên phổ thông cần được bồi dưỡng NLSP nhằm đáp ứngyêu cầu đổi mới chương trình giáo dục phổ thông Tác giả khẳng định việc bồidưỡng năng lực phải đáp ứng nhu cầu của giáo viên với độ mềm dẻo nhất địnhbên cạnh phần cứng quy định chung cho cả nước ở các loại hình bồi dưỡng; vềphương pháp là giáo viên tự học, tự phát triển với sự giúp đỡ của tổ, nhóm chuyênmôn, đồng nghiệp và giảng viên ở các trường sư phạm; về hình thức là đa dạnghoá các hình thức, lấy tự học của giáo viên làm chính, kết hợp với nghiên cứu, thửnghiệm khoa học, cùng học tập với đồng nghiệp và hướng dẫn của chuyên gia.

Tác giả Đậu Thị Hòa (2018), với bài: “Bồi dưỡng năng lực dạy học chogiáo viên tiểu học theo hướng phát triển năng lực học sinh” [55] Bài báo khẳngđịnh, giáo viên là lực lượng nòng cốt tham gia và trực tiếp thực hiện nhiệm vụgiáo dục học sinh phát triển về trí tuệ, hiểu biết và nhân cách con người; là ngườikhông chỉ thực hiện nhiệm vụ của bản thân, với gia đình, với học sinh, cha mẹ họcsinh mà còn thể hiện nhiệm vụ với xã hội, với vận mệnh và tương lai của đấtnước Vì vậy, mỗi giáo viên phải là một tấm gương sáng về đạo đức và tự học,cần bồi dưỡng cho mình các năng lực cơ bản để thực hiện nhiệm vụ dạy học tốtnhất, hiệu quả nhất Việc nâng cao năng lực dạy học của giáo viên quyết định chấtlượng giáo dục trong nhà trường Đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ,khuyến khích, tạo điều kiện cho giáo viên học tập, bồi dưỡng là những quyết sáchđúng đắn, bền vững để phát triển một nền giáo dục có chất lượng

Mặc dù tính phong phú về nội dung và phương thức thể hiện của các bàiviết về hoạt động bồi dưỡng nghiệp vụ, nâng cao NLSP cho đội ngũ giáo viên,

nhưng các bài viết đều khẳng định việc thực hiện chuẩn hóa đội ngũ giáo viên;

đổi mới mạnh mẽ mục tiêu, nội dung, phương pháp đào tạo, đào tạo lại, bồidưỡng và đánh giá kết quả tự đào tạo, tự rèn luyện tay nghề, chuyên môn NVSPcủa giáo viên theo yêu cầu nâng cao chất lượng, trách nhiệm, đạo đức và năng

lực nghề nghiệp sư phạm của đội ngũ giáo viên là đòi hỏi tất yếu, cấp thiết Cácbài báo đều khẳng định, sự bùng nổ tri thức, toàn cầu hóa và hội nhập quốc tếtrong bối cảnh phát triển của thế kỷ XXI đặt các quốc gia vào thế cạnh tranh gaygắt, đặt hệ thống giáo dục của tất cả các quốc gia trên thế giới cũng như ở nước

ta những yêu cầu mới, trước những cơ hội và thách thức không nhỏ Ở Việt Nam

đã và đang đặt mục tiêu phát triển con người lên hàng đầu, coi trọng đổi mới

GD, ĐT, coi đó là chiến lược sống còn trong chiến lược phát triển của mình.Giáo dục phát triển sẽ đào tạo ra nguồn nhân lực mới, nguồn nhân lực chất lượngcao, yếu tố tạo dựng diện mạo kinh tế, xã hội của một quốc gia

Như vậy, các công trình nghiên cứu của các tác giả trình bày ở trên đãlàm sáng tỏ nhiều nội dung về NLSP của giáo viên, coi NLSP là một thànhphần quan trọng trong cấu trúc nhân cách nhà giáo; là tổ hợp các kiến thức, kỹnăng và thái độ chuẩn mực sư phạm giúp giáo viên thực hiện sáng tạo cáchoạt động chuyên môn nghề nghiệp để đạt được mục tiêu đào tạo cao nhất.Các đề tài, công trình nghiên cứu, luận án đã đề cập nhiều góc độ khác nhau

về NLSP và đào tạo, phát triển NLSP cho đội ngũ giáo viên ở từng loại hình

và từng điều kiện cụ thể khác nhau Tuy nhiên, các nghiên cứu đó đa phần đều

ở dạng nghiên cứu vĩ mô, khái quát, mang tính tổng thể chưa đi sâu để giảiquyết các yêu cầu cụ thể, cấp thiết về quản lý phát triển NLSP cho giáo viên ởcác TTC có tính đặc thù trong một khu vực hoặc của một địa phương Do vậy,luận án tiếp thu những ý tưởng khoa học để làm cơ sở lý luận cho việc nghiêncứu quản lý phát triển NLSP cho giáo viên ở các TTC trong bối cảnh hiện nay

1.2 Các công trình nghiên cứu có liên quan đến quản lý phát triển năng lực sư phạm cho giáo viên

1.2.1 Các công trình nghiên cứu của các tác giả nước ngoài

Nghiên cứu về quản lý nguồn nhân lực nói chung, nhà xã hội học người

Mĩ, Leonard Nadle đã nghiên cứu và đưa ra sơ đồ quản lý nguồn nhân lực, chỉ

rõ mối quan hệ và các nhiệm vụ của công tác quản lý nguồn nhân lực Theo

ông, quản lý nguồn nhân lực có 3 nhiệm vụ chính là: phát triển nguồn nhânlực, sử dụng nguồn nhân lực và môi trường nguồn nhân lực Kết quả nghiêncứu này đã được nhiều nước sử dụng Hiệp hội những người làm công tác đàotạo và phát triển Mĩ (ASTD) đã có nhiều nghiên cứu về phát triển nguồn nhânlực (mô hình của McLagan) Tác giả Jean Valérien, trong tác phẩm “LaGestion administrative et Pédgogique des écoles” (Quản lý hành chính và sưphạm trong các nhà trường tiểu học), [159] Tác giả đã phân tích về vai trò,chức năng và nhiệm vụ của người Hiệu trưởng trường tiểu học; qua đó tác giả

đã có những gợi ý các yêu cầu về phẩm chất và năng lực của người Hiệutrưởng tiểu học và phương thức phát triển đội ngũ đó

Thực tế nhiều quốc gia đã khẳng định việc phát triển đội ngũ giáo viên

là vấn đề cơ bản trong phát triển giáo dục Việc tạo điều kiện để mọi người có

cơ hội học tập, học tập thường xuyên, học tập suốt đời; kịp thời bổ sung kiếnthức và kỹ năng đổi mới phương pháp, hình thức dạy học để phù hợp với nhucầu học tập của mọi người trong thời kỳ phát triển kinh tế - xã hội là phươngchâm của các cấp quản lý giáo dục Chính vì vậy, có nhiều công trình nghiêncứu về vấn đề giáo viên, phát triển giáo viên, quản lý phát triển giáo viên nóichung, phát triển NLSP cho giáo viên nói riêng Cụ thể như:

Các công trình khoa học bàn về quản lý bồi dưỡng giáo viên và quản lýphát triển NLSP cho giáo viên, có thể kể đến một số công trình khoa học như:

Kế hoạch bồi dưỡng giáo viên được đề cập trong kết luận Hội nghị của Ủy banChâu Âu về phát triển kỹ năng nghề nghiệp theo cách đánh giá học tập “Teacherprofessional development in a policy learning perspective” [156], đã đề cao vaitrò của cá nhân trong hoạt động bồi dưỡng, phát triển năng lực cho bản thân giáoviên Thông qua kế hoạch bồi dưỡng nhằm nâng cao trình độ chuyên môn,nghiệp vụ, NLSP của mỗi giáo viên, kế hoạch học tập bồi dưỡng của giáo viênphải được đồng nhất với kế hoạch phát triển của nhà trường và của xã hội

Về hoạt động quản lý đã đề cập tới vai trò của lãnh đạo trong quản

lý hoạt động phát triển giáo viên có ảnh hưởng quan trọng vào thành tíchhọc tập, bồi dưỡng của giáo viên Nghiên cứu “Teaching in focus” [153]của tổ chức OECD đã khẳng định lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động bồi dưỡnghiệu quả là tạo ra một môi trường thuận lợi, môi trường giá trị, tạo tâm lýcho giáo viên có động cơ tự học, tự phát triển, tự kiểm soát hoạt động bồidưỡng của bản thân

Nghiên cứu về quản lý phương pháp, cách thức bồi dưỡng năng lực sưphạm cho giáo viên có thể kể đến tác giả N.M.Iacôplep, với công trình nghiêncứu về “Phương pháp và kỹ thuật lên lớp trong trường phổ thông” [69], haycuốn sách “Tự đào tạo để dạy học” của tác giả Patrice Pelpel [104] Quá trìnhnghiên cứu, các tác giả đã đưa ra những yêu cầu cụ thể về kiến thức, kỹ năng,

kỹ xảo đối với giáo viên phổ thông và các phương pháp thực hiện việc bồidưỡng năng lực sư phạm cho giáo viên Như vậy, về phương pháp bồi dưỡnggiáo viên, các tác giả đã đưa ra một số phương pháp nhằm kích thích tư duysáng tạo của cả giáo viên và học sinh, đây là định hướng để các nhà giáo dụctiếp tục nghiên cứu cho công tác bồi dưỡng giáo viên hiện nay

Theo V.A.Xukhomlinski (1968), trong cuốn sách “Trường trung họcPavlưts” [146], tác giả khẳng định để tổ chức hoạt động dạy và học nói chung

và bồi dưỡng giáo viên trong các nhà trường trung học nói riêng một cáchhiệu quả, ngay trước khi bước vào năm học nhà trường phải lập kế hoạch hếtsức cụ thể và chi tiết, bao gồm: phân công trách nhiệm cụ thể của Hiệu trưởng

và Phó hiệu trưởng nhà trường; xác định những công việc cụ thể của mỗithành viên trong Ban giám hiệu; xác định thời lượng thực hiện mỗi công việc

đã được đề ra Trong cuốn sách, tác giả cho rằng để tổ chức hoạt động dạy vàhọc nói chung và bồi dưỡng, phát triển năng lực cho giáo viên trong nhàtrường nói riêng một cách hiệu quả, ngay trước khi bước vào năm học nhà

trường phải lập kế hoạch hết sức cụ thể và chi tiết như phân công trách nhiệm

cụ thể của Hiệu trưởng và Phó hiệu trưởng; xác định những công việc cụ thểcủa mỗi thành viên trong Ban giám hiệu; xác định thời lượng thực hiện mỗicông việc đã được đề ra Do vậy, trong mỗi nhà trường cần lập kế hoạch cụthể và chi tiết Trong thời điểm tổ chức bồi dưỡng thì các nhà nghiên cứu chorằng công tác bồi dưỡng giáo viên không những tổ chức theo chu kỳ mà phảiđược bồi dưỡng thường xuyên, quanh năm

Trong quản lý hoạt động bồi dưỡng, phát triển NLSP cho giáo viên thìviệc thẩm định, kiểm tra, đánh giá và phản hồi thông tin về kết quả quản lýphát triển NLSP cho giáo viên cũng được quan tâm nghiên cứu Tuy nhiên,việc thẩm định, đánh giá kết quả quản lý hoạt động phát triển năng lực giáoviên là vấn đề khó khăn, đặc biệt là việc xây dựng tiêu chí đánh giá hiệu quảbồi dưỡng, phát triển năng lực cho giáo viên thông qua hoạt động trongnghiên cứu “Supporting the Teaching Professions for Better LearningOutcomes” (Hỗ trợ các nghề dạy học cho kết quả học tập tốt hơn) [155].Trong nghiên cứu, tác giả khẳng định để cải thiện và nâng cao chất lượnggiáo viên cần đảm bảo tất cả các giáo viên đều nhận được thông tin phản hồi,

để từ đó điều chỉnh và cụ thể hóa kế hoạch học tập, bồi dưỡng của mình

Tóm lại, những công trình nghiên cứu ở ngoài nước ở một khía cạnhnhất định đã đề cập đến những chủ trương, biện pháp cần áp dụng trong việcphát triển đội ngũ giáo viên nói chung, phát triển NLSP nói riêng Tuy nhiên,những nghiên cứu về phát triển NLSP, quản lý phát triển NLSP cho giáo viêncòn ít Một số công trình nghiên cứu về quản lý phát triển NLSP cho giáoviên mới chỉ tập trung vào việc cá nhân hóa hoạt động này như việc lập kếhoạch bồi dưỡng, phát triển của giáo viên, thẩm định, đánh giá và phản hồikết quả… Tuy nhiên, chưa có công trình nào trực tiếp bàn về “Quản lý pháttriển NLSP cho giáo viên ở các TTC” Những công trình đó cần được nghiên

cứu, vận dụng một cách sáng tạo trong điều kiện của Việt Nam, nhằm tìm racác con đường, cách thức quản lý phát triển NLSP cho giáo viên đáp ứng yêucầu đổi mới giáo dục trong bối cảnh hiện nay.

1.2.2 Các công trình nghiên cứu của các tác giả Việt Nam

Có nhiều công trình nghiên cứu về QLGD nói chung, quản lý bồidưỡng, phát triển đội ngũ nhà giáo nói riêng Trong các cuốn sách, giáo trìnhviết về đào tạo, bồi dưỡng và quản lý hoạt động bồi dưỡng đội ngũ nhà giáo,cũng như quản lý phát triển NLSP cho giáo viên, có nhiều tác giả nghiên cứu,như: Bùi Minh Hiền (2011), trong cuốn sách “Quản lý giáo dục” [54] Tác giảcho rằng cần coi trọng ba vấn đề cơ bản là đủ về số lượng, đạt chuẩn về chấtlượng, đồng bộ, hợp lý về cơ cấu Đồng thời, quản lý bồi dưỡng nghiệp vụ,NLSP cho giáo viên cần chú ý khâu kế hoạch, khâu tổ chức - chỉ đạo, khâukiểm tra; biện pháp quản lý bồi dưỡng là kết hợp hài hòa các yếu tố: sự gươngmẫu của cán bộ lãnh đạo nhà trường; giáo viên nắm vững nhiệm vụ, quyềnhạn của mình, được giúp đỡ để thực hiện quyền tự chủ trong tổ chức đào tạo;tạo ra được mối liên hệ giữa các cá nhân hợp lý; xây dựng hệ thống thông tinQLGD minh bạch, hiệu lực [54, tr.275-278]

Tác giả Trần Thị Bích Liễu (2013) viết cuốn sách: “Giáo dục phát triểnnăng lực sáng tạo” [84] Cuốn sách gồm có 04 phần Trong phần 1, tác giả đãlàm rõ các khái niệm về sáng tạo, giáo dục sáng tạo, quốc gia sáng tạo, cánhân sáng tạo; làm rõ đặc điểm của trường học sáng tạo, giáo viên và lãnh đạosáng tạo, môi trường sáng tạo, đặc điểm của một nền giáo dục và một quốcgia sáng tạo Phần 2, tác giả phân tích các vấn đề liên quan đến mục tiêu, nộidung, chương trình dạy học sáng tạo, và chỉ rõ, những kiến thức và kĩ năngsáng tạo nào cần được phát triển ở người học và giới thiệu chi tiết 14 kĩ thuật

và phương pháp sáng tạo kèm theo các ví dụ về cách sử dụng chúng trong quátrình dạy học và các phương pháp đánh giá năng lực sáng tạo của học sinh

Phần 3, viết về các kinh nghiệm quốc tế phát triển giáo dục sáng tạo từ chínhsách đến chương trình giáo dục, thực tiễn giảng dạy, các thách thức và triểnvọng Bài học về giáo dục phát triển năng lực sáng tạo được xem xét qua cácnghiên cứu trường hợp ở nhiều nước ở cả 05 châu lục Phần 4, dựa trên cácphân tích lý luận, tác giả phân tích thực trạng giáo dục phát triển tiềm năngsáng tạo cho học sinh ở Việt Nam, đưa ra 13 khuyến nghị để Việt Nam pháttriển nền giáo dục sáng tạo, góp phần đào tạo nguồn nhân lực sáng tạo để pháttriển đất nước Việt Nam thành một đất nước giàu có và thịnh vượng.

Tác giả Trần Văn Khởi (2011), với luận án tiến sĩ kinh tế, về “Một sốgiải pháp nhằm nâng cao chất lượng quản lý đội ngũ cán bộ giảng dạy trongcác trường cao đẳng khối ngành kinh tế - quản trị kinh doanh ở nước ta hiệnnay” [72, tr.35] Tác giả cho rằng: năng lực giảng dạy phụ thuộc phần lớn vàoquá trình đào tạo và bồi dưỡng của giáo viên Bên cạnh việc tự giác học tập

thì vấn đề quan trọng là chính sách đào tạo, bồi dưỡng của nhà trường Tuy

nhiên, các nội dung quản lý bồi dưỡng nghiệp vụ, NLSP cho giáo viên cũngchưa được đề cập đến một cách đầy đủ và toàn diện

Tác giả Trần Thị Hải Yến (2015), với luận án tiến sĩ QLGD về “Quản

lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên của trường trung học phổ thôngtheo chuẩn nghề nghiệp” [149] Quá trình nghiên cứu, tác giả luận án đã làm

rõ cơ sở lý luận của quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên ởtrường trung học phổ thông theo yêu cầu của chuẩn nghề nghiệp; phát hiệnđược những ưu, nhược điểm chính trong công tác quản lý bồi dưỡng nhằmphát triển năng lực dạy học cho giáo viên của trường trung học phổ thông,theo yêu cầu của chuẩn nghề nghiệp của một số trường trung học phổ thôngcông lập thuộc các địa bàn khác nhau của Hà Nội; từ nghiên cứu lý luận, đánhgiá thực trạng, tác giả đã đề xuất các biện pháp quản lý bồi dưỡng năng lựcdạy học cho giáo viên của Hiệu trưởng trường trung học phổ thông theo

chuẩn nghề nghiệp để nâng cao năng lực dạy học của giáo viên, góp phầnnâng cao chất lượng giáo dục trung học phổ thông, với các biện pháp cụ thểnhư: cụ thể hoá năng lực dạy học của giáo viên trong chuẩn nghề nghiệp bằngcác bậc năng lực và đưa vào phục vụ công tác bồi dưỡng năng lực dạy họccho giáo viên; đổi mới việc xây dựng kế hoạch bồi dưỡng năng lực dạy họccho giáo viên; tổ chức bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên gắn với môitrường làm việc là tổ chuyên môn thông qua các hoạt động trải nghiệm, sángtạo phát huy tính chủ động, tích cực của giáo viên; chỉ đạo các tổ chuyên mônđẩy mạnh ứng dụng ICT trong bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên; đổimới kiểm tra, đánh giá hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viênthông qua các hoạt động phù hợp và đảm bảo các nguồn lực trong triển khaibồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên.

Tác giả Lã Hồng Phương (2015), với luận án tiến sĩ về “Quản lý hoạtđộng bồi dưỡng NLSP cho giảng viên khoa học xã hội nhân văn ở các trườngđại học quân sự” [108] Trong luận án, tác giả đã làm rõ được những nội dung

lý luận về NLSP; bồi dưỡng NLSP cho giảng viên khoa học xã hội nhân văn;quản lý hoạt động bồi dưỡng NLSP cho giảng viên khoa học xã hội nhân văn

ở các trường đại học quân sự; khái quát những nội dung cơ bản quản lý hoạtđộng bồi dưỡng NLSP cho giảng viên khoa học xã hội nhân văn và xây dựng

hệ thống tiêu chí đánh giá hiệu quả quản lý hoạt động bồi dưỡng NLSP chogiảng viên khoa học xã hội nhân văn ở các trường đại học quân sự, cùng với

đó là phân tích thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng NLSP cho giảng viênkhoa học xã hội nhân văn ở các trường đại học quân sự Trên cơ sở làm rõnhững vấn đề lý luận, đánh giá thực trạng, tác giả đã đề xuất hệ thống giảipháp có tính khả thi giúp cho các chủ thể quản lý vận dụng thực hiện có hiệuquả quản lý hoạt động bồi dưỡng NLSP cho giảng viên khoa học xã hội nhânvăn ở các trường đại học quân sự hiện nay, như: xây dựng kế hoạch bồi

dưỡng NLSP cho giảng viên khoa học xã hội nhân văn phù hợp với địnhhướng phát triển các trường đại học quân sự; đổi mới phương thức tổ chứchoạt động bồi dưỡng NLSP cho giảng viên khoa học xã hội nhân văn ở cáctrường đại học quân sự; tổ chức, chỉ đạo tự bồi dưỡng hướng đến hình thànhvăn hoá tự bồi dưỡng NLSP của giảng viên khoa học xã hội nhân văn ở cáctrường đại học quân sự; huy động các nguồn lực bảo đảm quản lý có chấtlượng hoạt động bồi dưỡng NLSP cho giảng viên khoa học xã hội nhân văn ởcác trường đại học quân sự và tổ chức kiểm tra, giám sát hoạt động bồi dưỡngNLSP cho giảng viên khoa học xã hội nhân văn ở các trường đại học quân sự.

Tác giả Nguyễn Thị Tuyết (2017), với luận án tiến sĩ về “Quản lý bồidưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học cơ sở thành phố Hà Nội đápứng yêu cầu đổi mới giáo dục” [141] Quá trình nghiên cứu, tác giả luận án đãphân tích làm rõ những vấn đề lý luận về lý luận và thực tiễn trong việc quản

lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học cơ sở trong bối cảnhđổi mới giáo dục; đề xuất được hệ thống biện pháp phù hợp và khả thi để cáctrường trung học cơ sở thành phố Hà Nội tham khảo làm tư liệu trong việcxây dựng kế hoạch và tổ chức bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viêntrung học cơ sở đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay Trên cơ sởnghiên cứu lý luận, thực tiễn, tác giả đã đề xuất hệ thống biện pháp quản lýbao gồm: đánh giá thực trạng năng lực dạy học và nhu cầu bồi dưỡng của giáoviên; xây dựng kế hoạch, chỉ đạo và tổ chức bồi dưỡng năng lực dạy học chogiáo viên trung học cơ sở; quản lý biên soạn tài liệu bồi dưỡng năng lực dạyhọc cho giáo viên trung học cơ sở; phân cấp quản lý bồi dưỡng năng lực dạyhọc cho giáo viên trung học cơ sở; đảm bảo các nguồn lực cho hoạt động bồidưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học cơ sở; kiểm tra, giám sát,đánh giá quá trình bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học cơ sở

Tác giả Huỳnh Thành Nguơn (2018), với luận án tiễn sĩ về “Quản lýphát triển phẩm chất và năng lực của CBQL trường Trung học phổ thông tỉnhĐồng Nai hiện nay” [102], trong luận án, tác giả đã phân tích làm rõ nhữngnội dung cơ bản về phát triển phẩm chất, năng lực và quản lý phát triển phẩmchất năng lực cho một đối tượng cụ thể là CBQL trường trung học phổ thông.Đánh giá đúng thực trạng phát triển phẩm chất, năng lực và quản lý phát triểnphẩm chất, năng lực của CBQL trường trung học phổ thông trên địa bàn tỉnhĐồng Nai Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, tác giả đề xuất 6 giảipháp quản lý phát triển phẩm chất và năng lực của CBQL trường trung họcphổ thông Đồng Nai, như: quản lý đổi mới tư duy về quản lý phát triển phẩmchất và năng lực của CBQL trường trung học phổ thông; kế hoạch hóa quátrình quản lý phát triển phẩm chất và năng lực của CBQL trường trung họcphổ thông; kết hợp sử dụng và đánh giá CBQL gắn với quản lý phát triểnphẩm chất và năng lực của CBQL trường trung học phổ thông hiện nay; xâydựng cơ chế quản lý động viên, khuyến khích CBQL trường trung học phổthông tự quản lý phát triển phẩm chất và năng lực đáp ứng yêu cầu mới; huyđộng các nguồn lực của nhà trường và địa phương xây dựng môi trường quản

lý phát triển phẩm chất và năng lực của CBQL trường trung học phổ thông;xây dựng phương thức đánh giá quản lý phát triển phẩm chất và năng lực củaCBQL trường trung học phổ thông theo yêu cầu mới

Cùng với sách, đề tài khoa học, luận án tiến sĩ bàn về NLSP, quản lýphát triển NLSP cho giáo viên, còn có các bài báo tiêu biểu đăng ở tạp chíkhoa học, như:

Tác giả Nguyễn Thị Hà Lan (2014), với bài báo khoa học “Thựctrạng và giải pháp nâng cao NLSP cho giáo viên trung học phổ thông

Thành phố Thanh Hóa” [81] Bài viết đã khẳng định: để thực hiện tốt

nhiệm vụ của mình, mỗi giáo viên phải không ngừng rèn luyện bản thân,

tích cực học tập, nâng cao trình độ chuyên môn, NVSP Nội dung bài viếtnhằm giúp cho các giảng viên giảng dạy tại các khoa sư phạm nói chung,giảng dạy các môn học NVSP nói riêng tổ chức tốt quá trình rèn luyệnNLSP thông qua các hoạt động trong và ngoài nhà trường, góp phần hìnhthành NLSP vững vàng cho sinh viên.

Tác giả Nguyễn Thị Kim Dung (2017), với bài báo “Phát triển năng lựcnghề nghiệp cho đội ngũ giáo viên trẻ theo hình thức học tập tại chỗ thôngqua mạng Iternet” [26] Bài viết khẳng định: giáo viên trẻ - những người vừamới bước vào nghề giáo, gặp rất nhiều khó khăn trong việc thích ứng với cáchoạt động thực tiễn ở trường phổ thông, giáo viên rất cần sự hỗ trợ, chia sẻ,giúp đỡ của đồng nghiệp để phát triển năng lực nghề nghiệp, trong khi cùnglúc vẫn thực hiện các nhiệm vụ được giao của nhà trường Một trong nhữnggiải pháp quan trọng là bồi dưỡng tại chỗ thông qua sử dụng mạng internet,

đó là khai thác, sử dụng mạng “Trường học kết nối” của BGD&ĐT; xây dựngchương trình bồi dưỡng mở và liên tục cập nhật, gắn với nhu cầu thực tế củagiáo viên; đa dạng hóa các hình thức học tập phát triển năng lực nghề nghiệpcho giáo viên trẻ tại chỗ thông qua mạng internet

Tác giả Nguyễn Đức Thạch (2017), với bài báo: “Nguyên tắc và biệnpháp quản lý hoạt động bồi dưỡng NLSP cho giảng viên các trường cao đẳngCông an nhân dân” [118] Bài báo khẳng định để bồi dưỡng NLSP và quản lýhoạt động bồi dưỡng NLSP cho giảng viên cần nâng cao nhận thức củaCBQL và giảng viên về vị trí của hoạt động bồi dưỡng NLSP cho giảng viêntrường cao đẳng cảnh sát nhân dân đáp ứng yêu cầu phát triển nhiệm vụ củangành và của nhà trường; xây dựng kế hoạch bồi dưỡng và quản lý hoạt độngbồi dưỡng NLSP cho giảng viên các trường cao đẳng công an nhân dân; xácđịnh mục tiêu, nội dung và phương thức bồi dưỡng đội ngũ giảng viên phùhợp với đặc điểm hoạt động của từng trường cao đẳng công an nhân dân; tăng

cường công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động bồi dưỡng NLSP cho giảng viêntrước và sau bồi dưỡng tại các trường cao đẳng cảnh sát nhân dân.

Tác giả Trần Thanh Hương (2018), với bài báo “Những yếu tố tích cựcnhằm nâng cao NLSP cho giảng viên giảng dạy lý luận chính trị hiện nay”[68] Nội dung của bài báo đã chỉ ra những yếu tố tích cực nhằm nâng caoNLSP cho giảng viên dạy lý luận chính trị hiện nay, chính là giảng viên phải

tự bồi dưỡng, tự đào tạo của giảng viên - yêu cầu quan trọng trong việc nângcao kĩ năng nắm vững và làm chủ tri thức thuộc lĩnh vực giảng dạy; có nănglực sử dụng linh hoạt và có hiệu quả một số phương pháp giảng dạy tích cực;ứng xử tình huống sư phạm - kĩ năng quan trọng trong việc hoàn thiện, tiếntới chuẩn mực của giảng viên hiện nay

Qua nghiên cứu phân tích các đề tài khoa học, luận án tiến sĩ, bài báokhoa học bàn về NLSP, quản lý bồi dưỡng, phát triển NLSP cho giáo viên

ở các nhà trường trong hệ thống giáo dục quốc dân, tác giả nhận thấy trongbối cảnh hiện nay, khi chủ trương đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT cũng

mở ra nhiều cơ hội và thách thức đối với giáo viên, đòi hỏi họ phải khôngngừng học tập, bồi dưỡng, trau dồi phẩm chất đạo đức, kiến thức, kỹ năngnhằm đáp ứng yêu cầu giáo dục, đào tạo hiện nay Trước những thay đổitrên, quản lý phát triển NLSP cho đội ngũ giáo viên, trong đó có giáo viên

ở các TTC là đòi hỏi tất yếu, khách quan Các TTC cần thể hiện vai trò,trách nhiệm và tăng cường hơn nữa việc quản lý phát triển NLSP cho giáoviên trong bối cảnh hiện nay

1.3 Khái quát kết quả tổng quan các công trình nghiên cứu đã công

bố có liên quan và những vấn đề đặt ra luận án cần tập trung giải quyết

1.3.1 Khái quát kết quả các công trình nghiên cứu đã công bố

Các công trình nghiên cứu của các tác giả ngoài nước và ở Việt Nam đãlàm rõ được vị trí, vai trò, tầm quan trọng cũng như cấu trúc về NLSP của

người giáo viên ở các góc độ, khía cạnh khác nhau, giúp cho các nhà QLGD,mỗi giáo viên hiểu được NLSP của người giáo viên theo các hướng tiếp cận:

Năng lực sư phạm của người giáo viên, được tiếp cận ở góc độ tâm lýhọc được xác định là tổ hợp các phẩm chất tâm lý của cá nhân giúp cho hoạtđộng sư phạm của người giáo viên đạt kết quả cao

Năng lực sư phạm của người giáo viên, tiếp cận ở trình độ sư phạmđược xác định là sự hòa quyện của các yếu tố như kiến thức, kỹ xảo, kỹ năng

và thái độ giúp cho hoạt động dạy học, giáo dục đạt được hiệu quả cao

Tiếp cận theo năng lực thực hiện nhiệm vụ thì NLSP là khả năng chủthể thực hiện các hoạt động trong phạm vi nghề nghiệp sư phạm đạt hiệu quảcao, dựa trên nền tảng tổng hợp các kiến thức, kỹ năng, thái độ cần thiết đểgiáo viên thực hiện tốt công việc dạy học, giáo dục của mình

Kết quả nghiên cứu của các tác giả trên thế giới, ở Việt Nam về thựctrạng phát triển NLSP, quản lý phát triển NLSP cho giáo viên, cơ bản đềukhẳng định tầm quan trọng của hoạt động bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ,phẩm chất nhân cách cho giáo viên, trong đó luôn chú trọng đến bồi dưỡng,phát triển NLSP cho giáo viên trong quá trình công tác Các công trình khoahọc của các tác giả đã chỉ ra những nội dung cơ bản về bồi dưỡng, phát triểnNLSP, cách thức tiến hành bồi dưỡng, phát triển NLSP cho giáo viên Đây lànhững gợi mở, định hướng cho tác giả trong tiếp cận nghiên cứu thực trạngNLSP, phát triển NLSP cho giáo viên ở các TTC trong bối cảnh hiện nay

Tổng hợp các các công trình nghiên cứu, các bài báo khoa học của cáctác giả về quản lý phát triển NLSP cho giáo viên, tác giả luận án nhận thấy cáccông trình khoa học đều nhấn mạnh việc quản lý phát triển NLSP cho giáoviên thông qua quản lý nội dung, phương pháp, cách thức tiến hành; thực hiệnxây dựng kế hoạch phát triển NLSP và tổ chức triển khai hoạt động phát triển,chỉ đạo việc tự phát triển NLSP của giáo viên theo từng vùng, tính chất hoạt

động của từng trường, địa phương cụ thể Đây là gợi mở quan trọng, để tác giảnghiên cứu kế thừa trong đề xuất biện pháp quản lý phát triển NLSP cho giáoviên ở các TTC trên địa bàn thành phố Hà Nội trong bối cảnh hiện nay.

Tóm lại, qua tổng hợp kết quả nghiên cứu từ các nguồn sách, đề tài,luận án, bài báo khoa học của các tác giả ở nước ngoài và Việt Nam, cho thấy,các công trình nghiên cứu về quản lý phát triển NLSP cho giáo viên ở cácTTC trên địa bàn thành phố Hà Nội trong bối cảnh hiện nay chưa được thựchiện Do vậy, những công trình nghiên cứu có liên quan là cơ sở khoa học, tạothuận lợi về mặt lý luận, giúp tác giả luận án có điểm tựa khoa học để triển

khai nghiên cứu đề tài “Quản lý phát triển NLSP cho giáo viên ở các TTC trên địa bàn thành phố Hà Nội trong bối cảnh hiện nay”.

1.3.2 Những vấn đề đặt ra luận án tiếp tục giải quyết

Trên cơ sở kết quả tổng quan các công trình nghiên cứu của các nhàkhoa học trên thế giới, ở Việt Nam có liên quan đến NLSP, quản lý phát triểnNLSP cho giáo viên, tác giả luận án nhận thấy một số vấn đề mà đề tài luận

án cần tập trung giải quyết đó là:

Một là, luận án làm rõ cơ sở lý luận về NLSP, quản lý phát triển NLSP

cho giáo viên ở các TTC, chỉ rõ điều kiện đảm bảo cho hoạt động phát triểnNLSP cho giáo viên ở các TTC trong bối cảnh hiện nay

Hai là, đánh giá những kết quả đã làm được, những hạn chế thiếu sót

trong phát triển NLSP, quản lý phát triển NLSP cho giáo viên ở các TTC trênđịa bàn thành phố Hà Nội, để có cơ sở thực tiễn đề xuất các biện pháp pháttriển NLSP cho giáo viên ở các TTC trên địa bàn thành phố Hà Nội trong bốicảnh hiện nay

Ba là, luận án đề xuất và khảo nghiệm, thử nghiệm các biện quản lý

phát triển NLSP cho giáo viên ở các TTC trên địa bàn thành phố Hà Nộitrong bối cảnh hiện nay Việc nghiên cứu đề xuất các biện pháp có tính khả

thi sẽ đáp ứng được những đòi hỏi mới đối với công tác QLGD và quản lýphát triển NLSP cho giáo viên ở các TTC trên địa bàn thành phố Hà Nộitrong bối cảnh hiện nay.

Kết luận chương 1

Đội ngũ giáo viên trong các nhà trường là lực lượng nòng cốt, có vaitrò quyết định nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo Trước yêu cầu mớicủa sự nghiệp đổi mới đất nước thì việc quản lý phát triển NLSP cho đội ngũgiáo viên, trong đó giáo viên ở các TTC vừa là yêu cầu cơ bản lâu dài, vừa làyêu cầu cấp bách trong bối cảnh hiện nay

Năng lực sư phạm cũng như quản lý phát triển NLSP cho giáo viên làvấn đề luôn nhận được sự quan tâm, nghiên cứu của nhiều tác giả cả trên thếgiới và ở Việt Nam Qua nghiên cứu sách, các công trình khoa học, luận ántiến sĩ, các bài báo khoa học của tác giả trên thế giới và ở Việt Nam về nănglực, năng lực sư phạm, phát triển NLSP và quản lý phát triển NLSP cho giáoviên đã được nghiên cứu làm sáng tỏ ở các mức khác nhau theo chuyên ngànhnghiên cứu Tuy nhiên, quản lý phát triển NLSP cho giáo viên ở các TTC còn

là một nội dung mới cả về mặt lý luận và thực tiễn, chưa được nghiên cứu đầy

đủ Việc khái quát kết quả các công trình nghiên cứu của tác giả trên thế giới

và Việt Nam về NLSP, quản lý phát triển NLSP cho giáo viên ở các cấp học,bậc học sẽ tạo cơ sở ban đầu cho những nghiên cứu tiếp theo về quản lý pháttriển NLSP cho giáo viên ở các TTC, đồng thời là tiền đề quan trọng, làm nềntảng lý luận và thực tiễn để tác giả luận án tiếp tục nghiên cứu cơ sở lý luận,thực tiễn quản lý phát triển NLSP cho giáo viên ở các TTC trên địa bàn thànhphố Hà Nội trong bối cảnh hiện nay