Quản lý nhà nước về công tác giới thiệu việc làm cho người đồng bào dân tộc thiểu số tại trung tâm dịch vụ việc làm tỉnh kon tum

Xuất phát từ thực tiễn trên cho thấy việc nghiên cứu đề tài "Quản lý nhà nước về công tác giới thiệu việc làm cho người đồng bào dân tộc thiểu số tại Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Kon

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

Y DƯƠNG NA LY

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ CÔNG TÁC GIỚI THIỆU VIỆC LÀM CHO NGƯỜI ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ TẠI TRUNG TÂM DỊCH VỤ VIỆC LÀM

Công trình được hoàn thành tại

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐHĐN

Người hướng dẫn KH: PGS.TS NGUYỄN PHÚC NGUYÊN

Phản biện 1: PGS.TS Đặng Văn Mỹ

Phản biện 2: PGS.TS Trần Nhuận Kiên

Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ ngành Quản

lý kinh tế họp tại Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng vào ngày

01 tháng 03 năm 2020

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng

- Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của đề tài

Đối với tất cả các quốc gia để thực hiện mục tiêu phát triển bền vững thì vấn đề việc làm luôn là một trong những mối quan tâm hàng đầu Việc làm có vai trò quan trọng trong đời sống xã hội, nó không thể thiếu đối với từng cá nhân và toàn bộ nền kinh tế, là vấn đề cốt lõi

và xuyên suốt trong các hoạt động kinh tế, có mối quan hệ mật thiết với kinh tế và xã hội, nó chi phối toàn bộ mọi hoạt động của cá nhân

và xã hội

Chính vì vậy, xuất phát từ yêu cầu của thực tiễn quản lý nhà

nước đối với các tổ chức GTVL là một tất yếu khách quan Hơn nữa, chính sự tồn tại của quản lý nhà nước đối với tổ chức GTVL sẽ góp phần thúc đẩy các quan hệ lao động phát triển lành mạnh, hạn chế và xóa bỏ tiêu cực, thúc đẩy sự phát triển và hoàn thiện thị trường lao động, tạo ra nhiều công ăn việc làm hơn cho người lao động thông qua các chính sách và chương trình kinh tế - xã hội lớn, tạo điều kiện thuận lợi để người sử dụng lao động có điều kiện mở rộng sản xuất, tuyển thêm lao động và có nhiều cơ hội hơn để nâng cao chất lượng lao động

Xuất phát từ thực tiễn trên cho thấy việc nghiên cứu đề tài "Quản

lý nhà nước về công tác giới thiệu việc làm cho người đồng bào dân tộc thiểu số tại Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Kon Tum" nhằm đánh

giá đúng thực trạng, tìm ra phương hướng và những giải pháp hữu hiệu hết sức cấp thiết trong giai đoạn hiện nay

2 Mục tiêu nghiên cứu

* Mục tiêu chung

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đánh giá thực trạng QLNN

về công tác GTVL cho người đồng bào DTTS tại Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Kon Tum, trên cơ sở đó đưa ra những giải pháp nhằm

nâng cao hiệu quả hoạt động này trên địa bàn tỉnh

* Mục tiêu cụ thể

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về công tác GTVL, nhằm xác định khung lý thuyết cơ bản về GTVL làm cơ sở lý luận để nghiên cứu đề tài

- Đánh giá thực trạng QLNN về công tác GTVL cho người đồng bào DTTS tại Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Kon Tum

- Trên cơ sở thực trạng, luận văn đề xuất những phương hướng

và giải pháp tháo gỡ khó khăn nhằm hoàn thiện trong QLNN về công tác GTVL cho người đồng bào DTTS tại Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Kon Tum trong thời gian tới

3 Câu hỏi nghiên cứu

(+) Thực trạng Quản lý Nhà nước về công tác giới thiệu việc làm cho người đồng bào DTTS tại Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Kon Tum như thế nào?

(+) Giải pháp nào để nâng cao hiệu quả Quản lý Nhà nước về công tác giới thiệu việc làm cho người đồng bào DTTS tại Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Kon Tum ?

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu là Quản lý Nhà nước về giới thiệu việc làm cho người đồng bào DTTS

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu QLNN về công tác giới thiệu việc làm cho người đồng bào dân tộc thiểu số tại Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Kon Tum

- Phạm vi về không gian: Địa bàn tỉnh Kon Tum

- Phạm vi về thời gian: Nguồn số liệu phục vụ cho nghiên cứu đề tài như sau:

+ Số liệu thứ cấp được thu thập trong khoảng thời gian từ năm

2010 đến năm 2018

+ Số liệu sơ cấp được thu thập thông tin trong 2 năm 2018 và

2019 và các phương hướng, giải pháp đến năm 2020

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình nghiên cứu tác giả đã sử dụng phương pháp định lượng kết hợp định tính

5.2 Phương pháp thu thập dữ liệu

+ Thu thập dữ liệu thứ cấp:

Số liệu thu thập từ niên giám thống kê của Cục thống kê tỉnh Kon Tum về kinh tế - xã hội của tỉnh Kon Tum: GRDP; tổng giá trị sản xuất; cơ cấu giá trị sản xuất các ngành nông nghiệp, công nghiệp – xây dựng, dịch vụ; tổng số lao động, số liệu về lao động, việc làm, thất nghiệp (năm 2013 - 2018); Thu thập các báo cáo liên quan đến GTVL (từ năm 2013 - 2018) của UBND tỉnh Kon Tum, Sở Lao động Thương binh và Xã hội tỉnh Kon Tum, Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Kon Tum

+ Thu thập dữ liệu sơ cấp:

Tác giả thu thập dữ liệu sơ cấp thông qua điều tra, khảo sát thực

tế Đối tượng khảo sát là người đồng bào DTTS và Trung tâm Dịch

vụ việc làm tỉnh Kon Tum

Tác giả tiến hành thu thập dữ liệu sơ cấp thực hiện như sau: + Lựa chọn 50 đối tượng thuộc các cơ sở GTVL và cán bộ làm công tác quản lý hoạt động GTVL trên địa bàn tỉnh Kon Tum

+ Tác giả tiến hành gửi bảng khảo sát cho các đối tượng thông qua phương pháp gửi trực tiếp, đồng thời giải thích về cách trả lời cho các đối tượng

+ Nhận lại bảng khảo sát đã được trả lời

+ Tổng hợp phiếu kháo sát thu lại và sàng lọc các phiếu hợp lệ và không hợp lệ

5.3 Phương pháp phân tích

5.3.1 Sàng lọc dữ liệu

- Đối với dữ liệu thứ cấp: Tác giả thu thập các thông tin theo nội dung của đề tài nghiên cứu, sau đó phân tích tất cả các dữ liệu điều tra được từ khảo sát thực tế (tiến hành phân loại, sắp xếp dữ liệu theo thứ

tự ưu tiên về độ quan trọng, tính số liệu thống kê ban đầu, trung bình,

độ lệch chuẩn) xem xét tính gắn kết tổng thể, hiển thị dữ liệu, cơ cấu

số liệu và theo phương pháp khảo sát Sau khi phân tích xong tác giả

xử lý tất cả số liệu được sàng lọc bằng chương trình SPSS trên máy tính

5.3.2 Phân tích dữ liệu

 Phương pháp thống kê mô tả:

Luận văn sử dụng thống kê mô tả với các kỹ thuật phổ biến như: Biểu diễn dữ liệu bằng đồ họa trong đó các đồ thị mô tả dữ liệu hoặc giúp so sánh dữ liệu; biểu diễn dữ liệu thành các bảng số liệu tóm tắt

về dữ liệu Đồng thời, dựa vào các khảo sát từ phiếu điều tra thu thập được và hợp lệ, tiến hành thống kê mô tả các đánh giá đối với QLNN

về công tác GTVL

 Tổng hợp khái quát hóa:

Dựa vào khung lý luận liên quan đến đề tài, tác giả đưa ra những tồn tại và hạn chế ảnh hưởng đến QLNN về công tác GTVL cho người đồng bào DTTS và đề xuất các kiến nghị trong QLNN về công tác GTVL cho người đồng bào DTTS tại Trung tâm Dịch việc làm tỉnh Kon Tum

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

6.1 Ý nghĩa khoa học

Đây là đề tài đầu tiên nghiên cứu “Quản lý nhà nước về công tác

giới thiệu việc làm cho người đồng bào DTTS tại Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Kon Tum” Đề tài nhằm hệ thống, làm rõ cơ sở lý luận

và thực tiễn quản lý nhà nước về công tác GTVL cho người đồng bào DTTS tại Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Kon Tum; Vận dụng trong thực tế vào QLNN về công tác giới thiệu việc làm của Trung tâm Dịch

vụ việc làm tỉnh Kon Tum; Với kết quả nghiên cứu tác giả hy vọng góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm quản lý nhà nước về công tác GTVL cho người đồng bào DTTS tại Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Kon Tum thực hiện các quy định theo đúng pháp luật

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Luận văn đã khái quát QLNN về công tác GTVL cho người đồng bào DTTS tại Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Kon Tum, từ đó cho thấy giới thiệu việc làm cho người DTTS gắn với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động, nhằm giải quyết tốt nhu cầu việc làm, tự tạo việc làm, tạo điều kiện cho số lao động thất nghiệp, lao động đồi dào, lao động có nguy cơ mất việc làm, lao động nông thôn bị thu hồi đất có việc làm, cải thiện đời sống, tăng thu nhập từng bước vươn lên thoát nghèo, đặc biệt lao động người DTTS ở vùng sâu, vùng xa

Vận dụng trong thực tế tác giả đánh giá thực trạng QLNN về công tác GTVL cho người đồng bào DTTS tại Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Kon Tum và chỉ ra những nhân tố ảnh hưởng đến công tác GTVL cho người đồng bào DTTS Trên cơ sở thực trạng, luận văn đề xuất những giải pháp tháo gỡ khó khăn nhằm hoàn thiện trong QLNN

về công tác GTVL cho người đồng bào DTTS tại Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Kon Tum

7 Sơ lƣợc tài liệu nghiên cứu chính trong đề tài

“Giáo trình “Quản lý nhà nước trên các lĩnh vực kinh tế” của

Trang Thị Tuyết (2002) - Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội cung

cấp những lý luận chung, khái quát QLNN về kinh tế

Giáo trình “Quản lý nhà nước về kinh tế” của đồng tác giả Đỗ

Hoàng Toàn và Mai Văn Bửu (2005) – Nhà xuất bản Lao động xã hội

đã trình bày hệ thống quan điểm QLNN về kinh tế [28]

Giáo trình “Quản lý nhà nước về kinh tế” của Phan Huy Đường

và Phan Anh (2017) - Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội cung cấp những kết luận và thực tiễn QLNN về kinh tế trong nền kinh tế thị trường hiện đại và trong quá trình đổi mới nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

8 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

Nguyễn Sinh Cúc: “Giải quyết việc làm ở nông thôn và những vấn đề đặt ra”, trên Tạp chí Con số và sự kiện, số 8/2003 Nguyễn Thanh: “Phát triển nguồn nhân lực phục vụ CNH,HĐH đất nước”, Nxb Chính trị Quốc gia (2005)

Nguyễn Bá Ngọc và Trần Văn Hoan (chủ biên), “Toàn cầu hóa,

cơ hội và thách thức đối với lao động Việt Nam”, Nxb Lao động – Xã hội, Hà Nội, 2002

Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả Quản lý Nhà nước về công tác giới thiệu việc làm cho người đồng bào DTTS tại Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Kon Tum

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

VỀ CÔNG TÁC GIỚI THIỆU VIỆC LÀM

1.1 KHÁI QUÁT VỀ GIỚI THIỆU VIỆC LÀM VÀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIỚI THIỆU VIỆC LÀM

1.1.1 Khái niệm việc làm

Theo Bộ luật Lao động Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt

Nam (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2007) quy định:“Mọi hoạt động lao động tạo ra nguồn thu nhập, không bị pháp luật cấm đều được thừa nhận là việc làm” (Điều 13 Bộ Luật Lao động)

1.1.2 Giới thiệu việc làm

1.1.3 Khái niệm về dân tộc thiểu số

“Dân tộc thiểu số được định nghĩa tại khoản 2 Điều 4 Nghị Định 05/2011/NĐ-CP về công tác dân tộc như sau: “ Dân tộc thiểu số” là những dân tộc có số ít hơn so với dân tộc trên phạm vi lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam”

1.1.4 Đặc điểm người dân tộc thiểu số

1.1.5 Đặc điểm việc làm của lao động người đồng bào DTTS 1.1.6 Nội dung quản lý nhà nước về việc làm

1.1.7 Vai trò của nhà nước trong QLNN đối với tổ chức GTVL

Tổ chức GTVL ở nước ta với mục đích thực hiện Chương trình Mục tiêu Quốc gia về việc làm

Tổ chức GTVL giúp cho việc nắm bắt và xử lý thông tin thị trường lao động nhanh chóng, kịp thời ở từng vùng, liên vùng và trong toàn quốc; dẫn dắt chắp nối thông tin cung - cầu về lao động nhanh hơn, dễ dàng hơn, góp phần làm cho thị trường lao động hoàn thiện, phát triển và vận hành ngày một tốt hơn

Ngoài ra, tổ chức GTVL với các chính sách giới thiệu xuất khẩu

lao động, tìm kiếm các thông tin từ thị trường lao động nước ngoài sẽ

là cho mối quan hệ giữa Việt Nam với các nước trên thế giới ngày càng chặt chẽ và sâu sắc hơn trong lĩnh vực lao động

Như vậy có thể thấy, vai trò của Nhà nước là thực hiện chức năng Quản lý và điều tiết của Nhà nước đối với lĩnh vực GTVL Góp phần thúc đẩy các quan hệ lao động phát triển lành mạnh, hạn chế xóa

bỏ tiêu cực, thúc đẩy sự hoàn thiện thị trường lao động

1.2 NỘI DUNG VÀ CÁC TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG GIỚI THIỆU VIỆC LÀM

1.2.1.Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về hoạt động GTVL

Trên cơ sở chiến lược, kế hoạch GTVL, Nhà nước xây dựng và ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về GTVL để tạo cơ sở pháp

lý cho hoạt động GTVL ở các hình thức giới thiệu việc làm khác nhau, nhằm phát triển hoạt động GTVL theo đúng định hướng trước đó Các tiêu chí đánh giá:

(1) Các văn bản quy định được chuyển tải đến cơ sở kịp thời, được niêm yết, công khai rộng rãi

(2) Các văn bản quy định tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động GTVL

(3) Có sự cập nhật, đổi mới so với các văn bản quy định trước đây

(4) Thời gian nhận được các văn bản bảo đảm

(5) Các văn bản hướng dẫn nội dung dễ hiểu, rõ ràng, đầy đủ, kịp thời

(6) Cán bộ tuyên truyền nhiệt tình, gần gũi, có kiến thức rộng (7) Các hình thức tuyên truyền phong phú

1.2.2 Tổ chức bộ máy quản lý GTVL

Chính phủ thống nhất QLNN về GTVL; Cơ quan quản lý nhà nước về việc làm ở Trung ương chịu trách nhiệm trước chính phủ thực hiện QLNN về giới thiệu việc làm

Sở Lao động – TB&XH có trách nhiệm giúp Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện chức năng quản lý nhà nước về giới thiệu việc làm trên địa bàn tỉnh

Xây dựng các tiêu chí đánh giá gồm:

(1) Bộ máy quản lý đảm bảo tính linh hoạt và hiệu quả

(2) Bộ máy gọn nhẹ

(3) Thực hiện các chức năng hiệu quả

1.2.3 Quy hoạch hệ thống GTVL phù hợp với sự phát triển kinh tế - xã hội

Trong quản lý nhà nước về GTVL thì việc quy hoạch hệ thống các cơ sở, trung tâm GTVL là một nhân tố quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động GTVL Với các tiêu chí đánh giá như:

(1) Quy hoạch cơ sở GTVL phù hợp với sự phát triển của các ngành

(2) Quy hoạch mạng lưới cơ sở GTVL có mức độ hợp lý

(3) Phân bổ các cơ sở GTVL phù hợp với điều kiện của địa phương

(4) Quy hoạch được công bố công khai và triển khai tới các địa phương và cơ quan liên quan

1.2.4 Cấp phép và quản lý hoạt động của các tổ chức GTVL

Giấy phép hoạt động dịch vụ việc làm do Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương hoặc Sở Lao động - Thương binh và

Xã hội được Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương

ủy quyền cấp cho doanh nghiệp được thành lập theo quy định của pháp luật về doanh nghiệp và có đủ các điều kiện theo quy định tại nghị định số 52/2014/NĐ-CP, ngày 23/5/2014 của Thủ tướng chính

Đây là công việc quan trọng nhằm phát hiện và chấn chỉnh kịp thời những sai sót trong quá trình thực hiện, đảm bảo công tác GTVL đạt hiệu quả, nâng cao hiệu quả QLNN trong công tác GTVL

Các tiêu chí đánh giá:

(1) Quy trình kiểm tra có khách quan, công bằng

(2) Thái độ của đội ngũ thực hiện phù hợp, không gây sách nhiễu

(3) Số lượt và thời điểm kiểm tra phù hợp

(4) Quy định xử phạt khi thanh tra, kiểm tra hợp lý

1.3 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIỚI THIỆU VIỆC LÀM

1.3.1 Về chủ quan

a Vai trò người lãnh đạo

b Đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức

c Giáo dục - đào tạo và khoa học - công nghệ

d Chính sách vĩ mô

1.3.2 Về khách quan

a Điều kiện tự nhiên

b Tình hình phát triển kinh tế

c Nhu cầu lao động trong tương lai trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu hóa

d Dân số

e Phong tục tập quán

1.4 KINH NGHIỆM CỦA MỘT SỐ NƯỚC VÀ CÁC ĐỊA PHƯƠNG TRONG NƯỚC VỀ CÔNG TÁC GIỚI THIỆU VIỆC LÀM

1.4.1 Kinh nghiệm của tỉnh Bình Dương

1.4.2 Kinh nghiệm của tỉnh Bình Định

1.4.3 Kinh nghiệm của các nước đối với hoạt động GTVL

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QLNN VỀ CÔNG TÁC GTVL CHO NGƯỜI ĐỒNG BÀO DTTS TẠI TRUNG TÂM DVVL TỈNH KON TUM 2.1 TỔNG QUAN VỀ TỈNH KON TUM

2.1.1 Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên

2.1.2 Tình hình kinh tế

2.1.3 Tình hình xã hội

2.2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ CÔNG TÁC GTVL CHO NGƯỜI ĐỒNG BÀO DTTS TẠI TRUNG TÂM DỊCH VỤ VIỆC LÀM TỈNH KON TUM

Trên hệ thống lý luận cơ bản liên quan đến quản lý nhà nước về hoạt động GTVL đã nghiên cứu và trình bày tại chương 1 của luận văn đã đi vào đánh giá thực trạng công tác quản lý nhà nước về hoạt động GTVL tại tỉnh Kon Tum

2.2.1.Thực trạng ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về GTVL trên địa bàn tỉnh Kon Tum