A.VẤN ĐỀ.I.Lời mở đầu.Ngoại khoá là hình thức tổ chức dạy học ngoài lớp, không quy định bắt buộc trong chương trình; hoạt động này dựa trên sự tự nguyện tham gia của một số hay số đông học sinh có hứng thú, yêu thích bộ môn và muốn tìm tòi, sáng tạo nội dung học tập Địa lý.Tuy vậy trong quá trình dạy học giáo viên mới chỉ chú trọng vào việc truyền đạt kiến thức cho học sinh trong các giờ học chính khoá trên lớp chứ rất ít tổ chức cho các em các giờ học Địa lý ngoài lớp.Đối với học sinh cấp THCS các em đang ở lứa tuổi “không còn là trẻ con nhưng lại chưa phải là người lớn”. Các em đang rất tò mò, thích những cái lạ, thích khám phá và đặc biệt rất thích được vui chơi. Chính vì thế giáo viên cần nắm bắt được đặc điểm tâm sinh lý này để tổ chức những buổi học ngoại khoá kết hợp giữa kiến thức địa lý đã dạy ở trên lớp với những hiểu biết của học sinh cùng với môi trường xung quanh để vừa khắc sâu kiến thức vừa tạo hứng thú yêu thích môn học cho học sinh.II.Thực trạng của vấn đề nghiên cứu.1.Thực trạng.Trong thời gian trực tiếp giảng dạy ở trường THCS Nga Điền, do điều kiện về thời gian nên hầu như giáo viên chỉ mời truyền thụ kiến thức cho học sinh ngay tại lớp chứ chưa tạo được một buổi học ngoại khoá nào để gây hứng thú cho học sinh, giúp các em có thêm tầm hiểu biết và yêu thích môn học hơn.2.Kết quả , hiệu quả của thực trạng trên.Từ thực tế đó tôi mạnh dạn chọn đề tài “ Tổ chức hoạt độngngoại khoá Địa lý cho học sinh THCS” với mục đích là giúp giáo viên Địa lý có thêm một số kinh nghiệm nhỏ trong quá trình giảng dạy nhằm thu hút sự ham học Địa lý của học sinh.B.GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.I.Các giải pháp thực hiện.1.Đặc điểm cơ bản của hoạt động ngoại khoá.Hoạt động ngoại khoá Địa lý được phân biệt với các hình thức tổ chức dạy học khác bởi những nét chủ yếu sau:Hoạt động ngoại khoá là hoạt động ngoài giờ học trên lớp, không được quy định trong chương trình nội khoá.Là hoạt động tự nguyện của cá nhân hay nhóm học sinh có cùng hứng thú, sở thích, mối quan tâm về một vấn đề nào đó của nội dung học tập.Khi tổ chức hoạt động ngoại khoá giáo viên không trực tiếp hoạt động cùng học sinh, nhưng phải là người hướng, tổ chức, tư vấn, giám khảo cho các trò chơi và có thể trong nhiều trường hợp cần thiết còn là người chỉ đạo, điều khiển các hoạt động ngoài giờ học của học sinh.Nội dung hoạt động ngoại khoá thường liên quan với nội dung học tập trong chương trình và phù hợp với hoàn cảnh của địa phương và đặc điểm của các em tham gia hoạt động.Khi tổ chức hoạt động ngoại khoá giáo viên không tổ chức kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động ngoại khoá với các hình thức tương tự như một giờ học chính khoá.2.Các hạot động ngoại khoá Địa lý ở trường THCS.Các hoạt động ngoại khoá địa lý ở trường THCS rất đa dạng, có thể xếp vào các hệ thống phân loại khác nhau, tuỳ vào cơ sở phân loại. Ví dụ:Nếu dựa vào quy mô số học sinh tham gia hoạt động, có thể xếp các hoạt động ngoại khoá vào 3 loại:+ Hoạt động cá nhân.+Hoạt động nhóm.+ Hoạt động tập thể ( toàn lớp).Nếu dựa vào loại hình hoạt động, có thể chia các hạot động ngoại khoá địa lý thành :+ Tổ địa lý.+ Câu lạc bộ địa lý.+ Đố vui địa lý.+ Dạ hội địa lý.
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ……
TRƯỜNG THPT
Tổ chức hoạt độngngoại khoá Địa lý cho
học sinh THCS - THPT
Người thực hiện: ………….
Chức vụ: Bí thư Đoàn trường Đơn vị công tác: ………
SKKN thuộc lĩnh vực Địa lí
………., th¸ng 04 n¨m 2020
Trang 2A VẤN ĐỀ.
I Lời mở đầu.
Ngoại khoá là hình thức tổ chức dạy học ngoài lớp, không quy định bắt buộc trong chương trình; hoạt động này dựa trên sự tự nguyện tham gia của một số hay
số đông học sinh có hứng thú, yêu thích bộ môn và muốn tìm tòi, sáng tạo nội dung học tập Địa lý
Tuy vậy trong quá trình dạy học giáo viên mới chỉ chú trọng vào việc truyền đạt kiến thức cho học sinh trong các giờ học chính khoá trên lớp chứ rất ít tổ chức cho các em các giờ học Địa lý ngoài lớp
Đối với học sinh cấp THCS các em đang ở lứa tuổi “không còn là trẻ con nhưng lại chưa phải là người lớn” Các em đang rất tò mò, thích những cái lạ, thích khám phá và đặc biệt rất thích được vui chơi Chính vì thế giáo viên cần nắm bắt được đặc điểm tâm sinh lý này để tổ chức những buổi học ngoại khoá kết hợp giữa kiến thức địa lý đã dạy ở trên lớp với những hiểu biết của học sinh cùng với môi trường xung quanh để vừa khắc sâu kiến thức vừa tạo hứng thú yêu thích môn học cho học sinh
II Thực trạng của vấn đề nghiên cứu.
1 Thực trạng.
Trong thời gian trực tiếp giảng dạy ở trường THCS Nga Điền, do điều kiện về thời gian nên hầu như giáo viên chỉ mời truyền thụ kiến thức cho học sinh ngay tại lớp chứ chưa tạo được một buổi học ngoại khoá nào để gây hứng thú cho học sinh, giúp các em có thêm tầm hiểu biết và yêu thích môn học hơn
2 Kết quả , hiệu quả của thực trạng trên.
Từ thực tế đó tôi mạnh dạn chọn đề tài “ Tổ chức hoạt độngngoại khoá Địa lý
cho học sinh THCS” với mục đích là giúp giáo viên Địa lý có thêm một số kinh
nghiệm nhỏ trong quá trình giảng dạy nhằm thu hút sự ham học Địa lý của học sinh
B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.
I Các giải pháp thực hiện.
1 Đặc điểm cơ bản của hoạt động ngoại khoá.
Trang 3Hoạt động ngoại khoá Địa lý được phân biệt với các hình thức tổ chức dạy học khác bởi những nét chủ yếu sau:
- Hoạt động ngoại khoá là hoạt động ngoài giờ học trên lớp, không được quy định trong chương trình nội khoá
- Là hoạt động tự nguyện của cá nhân hay nhóm học sinh có cùng hứng thú,
sở thích, mối quan tâm về một vấn đề nào đó của nội dung học tập
- Khi tổ chức hoạt động ngoại khoá giáo viên không trực tiếp hoạt động cùng học sinh, nhưng phải là người hướng, tổ chức, tư vấn, giám khảo cho các trò chơi và có thể trong nhiều trường hợp cần thiết còn là người chỉ đạo, điều khiển các hoạt động ngoài giờ học của học sinh
- Nội dung hoạt động ngoại khoá thường liên quan với nội dung học tập trong chương trình và phù hợp với hoàn cảnh của địa phương và đặc điểm của các
em tham gia hoạt động
- Khi tổ chức hoạt động ngoại khoá giáo viên không tổ chức kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động ngoại khoá với các hình thức tương tự như một giờ học chính khoá
2 Các hạot động ngoại khoá Địa lý ở trường THCS.
Các hoạt động ngoại khoá địa lý ở trường THCS rất đa dạng, có thể xếp vào các
hệ thống phân loại khác nhau, tuỳ vào cơ sở phân loại Ví dụ:
- Nếu dựa vào quy mô số học sinh tham gia hoạt động, có thể xếp các hoạt động ngoại khoá vào 3 loại:
+ Hoạt động cá nhân
+Hoạt động nhóm
+ Hoạt động tập thể ( toàn lớp)
- Nếu dựa vào loại hình hoạt động, có thể chia các hạot động ngoại khoá địa
lý thành :
+ Tổ địa lý
+ Câu lạc bộ địa lý
+ Đố vui địa lý
+ Dạ hội địa lý
Trang 4Mỗi loại hoạt động ngoại khoá địa lý có nội dung riêng, được đặc trưng bởi phương pháp tiến hành và cách thức tổ chức thích hợp Tuy nhiên, chúng có liên hệ chặt chẽ với nhau Trong nhiều trường hợp, mỗi loại hình này có thể được htực hiện trong hình thức tổ chức khác Ví dụ: Đố vui địa lý tuy là một hạot động ngoại khoá độc lập với câu lạc bộ địa lý nhưng có thể tiến hành trong các buổi sinh hoạt câu lạc bộ địa lý, xem như là một phần của chương trình câu lạc bộ
II Các giải pháp để tổ chức thực hiện.
1 Đối với giáo viên:
Để tổ chức tốt một giờ học ngoại khoá giáo viên phải lựa chọn được nội dung phù hợp cho hoạt động
Để tiến hành giờ học ngoại khoá giáo viên cần nắm vững các nguyên tắc sau:
- Tổ chức hoạt động ngoại khoá phải phù hợp với đặc điểm tâm lý, trình độ nhận thức và hoàn cảnh học tập của học sinh, phù hợp với điều kiện vật chất và thời gian học sinh có thể thu xếp được, phù hợp với đặc điểm của nhà trường và đặc điểm địa lý của địa phương
Nội dung ngoại khoá phải kết hợp chặt chẽ với nội khoá vừa nhằm bổ sung, mở rộng kiến thức nội khoá hoặc củng cố, vận dụng kiến thức nội khoá trong thực tiễn, vừa có tác dụng gây hứng thú học tập ở học sinh, phát huy các năng lực sơ trưòng của học sinh
Tạo cơ hội, điều kiện để lôi cuốn tất cả mọi học sinh trong lớp có trình độ học lực khác nhau vào các hoạt động ngoại khoá phù hợp với năng lực, hoàn cảnh của các em Kích thích tinh thần ham học của các em
Hoạt động ngoại khoá tuy là hình thức tự nguyện của học sinh, nhưng cần phải
đề cao tinh thần kỷ luật, ý thức tập thể, thói quen nề nếp
Đề cao vai trò chủ động, tính tích cực, sáng tạo và tính tự quản, sáng kiến cá nhân của học cinh
Tranh thủ sự giúp đỡ, ủng hộ của phụ huynh học sinh Liên kết và phối hợp chặt chẽ với các tổ chức Đoàn, Đội và tổ chức xã hội khác nhau ở trong và ngoài nhà trường tạo ra sức mạnh tập thể trong hoạt động ngoại khoá
Trang 5- Hoạt động ngoại khoá rất đa dạng, giáo viên có thể lựa chọn một hình thức mà giáo viên thấy phù hợp với học sinh với điều kiện về thời gian và tình hình địa phương
Đối với học sinh trường THCS Nga Điền, hoạt động ngoại khoá phù hợp nhất
đó là tổ chức trò chơi Địa lý ngay tại phòng học
Trò chơi địa lý trong hoạt động ngoại khoá là trò chơi học tập, có tác dụng mở rộng, nâng cao hiểu biết Địa lý và các kỹ năng hoạt động của học sinh Tổ chức trò chơi tốt vừa phát huy được sự nhanh trí, sáng tạo, vừa rèn luyện tính tự lập và tinh thần tập thể của các em Ngoài ra, hứng thú học tập, niềm tin và tình cảm của học sinh được nâng cao, môn địa lý sẽ gần gũi với các em hơn
Trò chơi Địa lý có hai khía cạnh quan trọng:
+ Nội dung trò chơi là nội dung Địa lý hoặc có liên quan trực tiếp, giúp mở rộng, nâng cao kiến thức, kỹ năng địa lý đã học ở nhà trường
+ Mang đầy đủ tính chất của một trò chơi: Có luật chơi, cách chơi, gây hứng thú và sự thi đua giữa các em, giữa các nhóm, tổ
Trò chơi Địa lý tuy là hình thức ngoại khoá sinh động, hấp dẫn, nhưng khi tổ chức trò chơi, giáo viên cần lưu ý:
+ Không lạm dụng trò chơi, dễ gây nhàm chán
+ Trò chơi phải luôn được biến đổi cho phù hợp với trình độ và lứa tuổi, cũng như hoàn cảnh thực tế của học sinh
+ Không chú trọng nhiều đến chuyện thắng thua, chống biểu hiện cay cú, hơn thua
+ Khuyến khích học sinh hoạt động tập thể, đề cao tinh thần đoàn kết, cộng tác, trao đổi học hỏi để cùng tiến bộ
Ví dụ 1: Trò chơi “ô chữ”.
- Mục tiêu: Qua ô chữ giáo viên giúp học sinh xác định được tên một số nước
ở châu Mỹ
- Cách chơi:
Giáo viên kẻ trước một ô chữ, yêu cầu học sinh tìm tên của các nước ở châu Mỹ
C
Trang 6H Â U M Ĩ
Giáo viên chiếu lên bảng ( bằng máy chiếu) kết quả đúng:
Â
Tương tự như vậy giáo viên có thể tổ chức thêm cho học sinh một ô chữ nữa:
Câu hỏi: Tìm tên bốn biển trong các ô trống này:
B I Ể N
Đáp án của ô chữ :
Ví dụ 2: Trò chơi “kẻ dấu tên”:
Giáo viên tổ chức cho học sinh thành hai nhóm, mỗi nhóm 2 học sinh:
- 1 học sinh lên bảng ghi chính xác tên thuật ngữ
- 1 học sinh ở dưới đọc khái niệm về thuật ngữ đó
Ví dụ:
1, Bộ phận của đại dương, nằm gần hoặc xa đất liền có đặc điểm về độ mặn
HS ghi: Biển
2, Dạng địa hình có bề mặt tương đối bằng phẳng hoặc gợn sóng, đôi khi có đồi Độ cao tuyệt đối từ 500m trở lên HS ghi: Cao nguyên
3, Đoạn cuối của một con sông, nơi có lòng sông có độ dốc nhỏ và tác động bồi tụ phù sa ở đây chiếm ưu thế HS ghi: Hạ lưu sông
Trang 74, Đồng bằng phù sa thấp, bằng phẳng, do các sông lớn bồi đắp ở cửa sông.
HS ghi: Châu thổ
5, Đồng cỏ vùng ôn đới, có khí hậu hanh khô, ít mưa HS ghi: Thảo nguyên
6, Nơi có nguồn nước ngọt và các điều kiện thích hợp với sự sinh sống của các sinh vật cũng như con người trong các hoang mạc HS ghi: Ốc đảo
2 Đối với học sinh.
- Khi tham gia hoạt động ngoại khoá học sinh cần phải chuẩn bị tốt kiến thức đã học Đọc kỹ phần tư kiệu tham khảo, đọc kỹ phần tra cứu thuật ngữ
- Trong khi chơi trò chơi cần phải có tình thần đồn đội, biết kết hợp sức mạnh tập thể nhưng đồng thời cũng phát huy được tư duy của bản thân
C KẾT LUẬN.
Qua thực tế vận dụng “Hoạt động ngoại khoá” ở khối 7 tại trường THCS Nga Điền toi thấy kết quả rất khả quan Đa số học sinh có hứng thú học tập , các
em rất thoải mái không gò bó như giờ học chính khoá Các em sôi nổi hào hứng và mạnh dạn hơn, em nò cũng muốn thể hiện khả năng hiểu biết của mình Tuy nhiên
do điều kiện về thời gian, cơ sở vật chất nên những buổi học ngoại khoá không được tổ chức thường xuyên
Trên đây chỉ là một chút kinh nghiệm nhỏ của tôi trong việc thực hiện hoạt động ngoại khoá ở môn địa lý mà tôi đã thực hiện Với khuôn khổ của một sáng kiến kinh nghiệm và khả năng còn hạn chế của bản thân chắc chắn không tránh khỏi những sai sót trong quá trình thực hiện, vì thế tôi mong muốn được đồng nghiệp đóng góp ý kiến để có thể áp dụng sáng kiến này vào thực tế giảng dạy đạt hiệu quả cao hơn nữa
III Phương pháp đóng vai.
* Ví dụ 1:
Bài 16: Đặc điểm dân số và phân bố dân cư ở nước ta
Mục 2: Dân số tăng nhanh, cơ cấu dân số trẻ
b Tác động của dân số đến quá trình phát triển kinh tế-xã hội
Xây dựng cốt truyện nhằm phản ánh hậu quả của việc dân số tăng nhanh được thể hiện trong một số hoàn cảnh của các cặp vợ chồng trẻ, các gia đình đông con đang phải gánh chịu những khó khăn về các vấn đề: Chất lượng cuộc sống, việc làm, nhà ở, giáo dục, y tế…
Yêu cầu
Cần xây dựng được một số vai nhằm phản ánh đầy đủ và sinh động các vấn
đề kinh tế-xã hội đang diễn ra trong cuộc sống những gia đình sinh nhiều con
Trang 8bằng nhiều các khía cạnh và góc độ khác nhau để làm nổi bật được hậu quả của dân số đông, tăng nhanh đang là gánh nặng đè lên vai những gia đình trong cuộc sống.
thang
Cảnh cuộc sống vất
vả với miếng cơm,
manh áo
Con cái nheo nhóc,
ốm đau liên miên
Cuộc sống gia đình
luôn có những cuộc
sung đột vì miếng
cơm, manh áo
Người chồng chán
nản rượu chè về nhà
đổ lỗi của sự nghèo
đói lên đầu vợ con
Vì cố gắng để có một cậu con trai nối dõi nên vợ chồng đã 4 lần sinh
nở mà vẫn chưa được toại nguyện
Con cái không có điều kiện chăm sóc, đứa thứ nhất và đứa thứ hai mới học cấp 2 đã phải nghỉ học ở nhà giữ em và làm việc như những lao động thực thụ
Hai đứa trẻ tâm sự với bạn về mơ ước được đến trường đi học
Hàng xóm đến khuyên không nên sinh thêm nữa, để chăm sóc con cái cho tốt, nhưng anh chồng không nghe…
Câu chuyện của những đứa trẻ phải bỏ học sớm để đi kiếm tiền giúp bố mẹ nuôi gia đình
Các em ngồi tâm sự với nhau về hoàn cảnh của mình và mong muốn được tiếp tục đến trường
Mỗi sáng đi tìm việc làm qua cổng trường nhìn thấy các bạn cùng trang lúa đi học mà rơi nước mắt
Trụ sở dân số KHHGĐ Huyện.
Trong một buổi họp:
Các thành viên trong ban báo cáo tình hình dân số của huyện và tác động của nó đến đời sống xã hội
Cuộc họp kết luận và đưa ra các giải pháp nhằm giải quyết các hậu quả của dân số tăng nhanh như: Đẩy mạnh hoạt động giáo dục dân số, Giúp đỡ, động viên để đưa các em có hoàn cảnh khó khăn được đến trường
Giúp đỡ các gia đình học nghề và tìm việc làm để có cuộc sống ổn định…
* Ví dụ 2: Đóng vai với Chủ đề Phát triển bền vững
Mục đích
Học sinh sẽ nhận thức được, việc bảo vệ rừng ngập mặn hiện nay, không chỉ vì cuộc sống hiện tại, mà vì lợi ích của nhiều thế hệ mai sau
Bối cảnh
Rừng rậm nhiệt đới ở khu vực Amazon (Braxin), nơi có giá trị cao về đa dạng sinh học, kinh tế và môi trường, là tài sản quí giá không chỉ của Braxin
mà của toàn thế giới và cần được bảo vệ Tuy nhiên, rừng đã bị tàn phá một cách nặng nề trên một diện rộng, gây lo ngại cho toàn thế giới Rừng Amazon đang đứng trước một thách thức lớn: tồn tại hay diệt vong? Sự tàn phá rừng ở Amazon không những đã gây nên bao thảm họa nặng nề cho môi trường và nền kinh
tế của Braxin và khu vực mà còn đe dọa sự thụ hưởng tự nhiên của nhiều thế hệ trong tương lai
Trang 9Đóng vai là hoạt động để học sinh thấy được mâu thuẫn giữa phát triển kinh
tế với bảo vệ tài nguyên hết sức gay cấn, cần có những con đường giải quyết hợp
lý
Hoạt động
+ Nhận vai (tự chọn hay đề nghị): Ông, cha, con, con út Một số người đóng vai Chính phủ, số còn lại của lớp đóng vai Cộng đồng
+ Diễn xuất: Không khí gia đình sau bữa cơm chiều Logic mạch tranh luận có thể gợi ý như sau: (các con số chỉ sự tiếp nối ý kiến).
1 Hồi ức lại tuổi
thơ sống trong một
thiên nhiên hoang
dã, giàu có
Than phiền: hiện
nay chim, cá ngày
càng hiếm, rừng
mất dần,
6 Đề xuất: cần
phải khai phá,
nhưng có mức độ để
các loài còn sinh
sôi, nảy nở
2 Lý giải: vì người
đông, của khó, phải thi nhau phá rừng lấy gỗ, củi, làm vuông tôm, bắt chim, cua
4 Phân trần: không
làm vậy thì lấy tiền đây nuôi sống cả nhà
và nuôi con ăn học?
8 Tại sao đã nói khai
thác mà còn phải bảo
vệ, phải để dành, phải
có mức độ?
3 Bình luận: Nói
về lợi ích của rừng ngập mặn và khi phá đi thì gặp nhiều nguy hại đến đa dạng sinh học, kinh tế, môi trường
7 Tán thành với
Ông Thêm: cần phải để dành rừng cây, chim, cá cho con cháu sau này
5 Mơ ước:
hỏi Ông ngoại: bao giờ mới được như Ông ngày xưa?
9 Giải pháp: Chính phủ, Cộng đồng cùng với các thành viên gia
đình trao đổi, bàn bạc về các giải pháp vừa khai thác được rừng ngập mặn phục vụ cuộc sống, vừa bảo vệ phát triển rừng (Kết hợp trình diễn một số tranh, ảnh, mô hình )
CHƯƠNG IV KẾT QUẢ THĂM DÒ VÀ THỰC NGHIỆM PHƯƠNG PHÁP:
I Đối tượng thực nghiệm:
Học sinh khối 12: Lớp: 12A7 (Năm học: 2011 - 2012)
Học sinh khối 11: Lớp: 11A6; 11A8 (Năm học: 2010 - 2011) Học sinh khối 10: Lớp: 10A8, 10A6 (Năm học: 2009 – 2010)
Trang 10Các lớp được chọn thực nghiệm phương pháp là các lớp cĩ học lực khá chiếm 30% tổng số học sinh trở lên
II Kết quả thực nghiệm:
(Sau khi dạy, tiến hành đánh giá bằng hình thức kiểm tra và trắc nghiệm thăm dị trên lớp tơi cĩ kết quả cụ thể sau)
II 1 Bảng kết quả thăm dị thực nghiệm phương pháp dạy học
Lớp Tổng số
học sinh
Kết quả thăm dị thái độ của học sinh khi sử dụng phương
pháp
II 2 Bảng so sánh kết quả đánh giá chất lượng học tập trước khi thực nghiệm
phương pháp và sau khi thực nghiệm phương pháp
Lớp
Trước khi thực nghiệm phương
pháp
Sau khi thực nghiệm phương
pháp
PHẦN BA KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
VỀ VIỆC SỬ DỤNG VÀ VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP
1 Kết luận:
Với xu hướng của sự phá triển kinh tế-xã hội, cũng như việc tiếp cận các cơng nghệ thơng tin trong thời đại mới, đã tác động mạnh mẽ vào ý thức và sự nhận thức của các em học sinh trong xu thế và xu hướng học tập
Việc sử dụng và thực nghiệm các phương pháp dạy học gây hứng thú và phát huy tính tích cực của học sinh là hết sức cần thiết trong giáo dục ngày nay,
đặc biệt là trong dạy học mơn địa lí, giúp người dạy cĩ thể thực hiện một cách tự nhiên và dễ dàng các cơng đoạn và quá trình lên lớ mà khơng bị nhàm chán, tạo