Giúp học sinh: - Hiểu được mâu thuẫn trái tự nhiên trong cách ứng phó của nhân vật Thầy đồ trong truyện “Tam đại con gà”.. - Thấy được cái hay trong nghệ thuật “Nhân vật tự bộc lộ” trong
Trang 1Tiết 25 (Đọc văn) TAM ĐẠI CON GÀ
NHƯNG NÓ PHẢI BẰNG HAI MÀY
A Mục tiêu bài học.
Giúp học sinh:
- Hiểu được mâu thuẫn trái tự nhiên trong cách ứng phó của nhân vật Thầy
đồ trong truyện “Tam đại con gà”
- Thấy được cái hay trong nghệ thuật “Nhân vật tự bộc lộ” trong truyện
này
- Thấy được thái độ của nhân dân đối với bản chất tham nhũng của quan lại
ở địa phương Đồng thời thấy được tình cảnh bi hài của người lao động khi lâm
vào tình trạng kiện tụng ở nông thôn Việt Nam ngày xưa trong truyện “Nhưng nó
phải bằng hai mày”
B Phương tiện thực hiện.
- Sách giáo khoa, sách giáo viên và bản thiết kế
C Phương pháp dạy học.
- Dạy học theo hướng tích hợp phương pháp đọc sáng tạo, phân tích, thuyết
giảng
D Tiến trình lên lớp.
1 Ổn định lớp.
2 Kiểm tra bài cũ.
3 Giới thiệu bài mới.
4 Bài mới
Hoạt động của GV (1) Hoạt động của
HS (2)
Nội dung cần đạt (3)
1 Hoạt động 1: Hướng
dẫn HS tìm hiểu chung
Gọi HS đọc tiểu dẫn
Nhắc lại khái niệm
truyện cười
2 HS tìm hiểu chung.
Học sinh đọc tiểu dẫn và rút
ra kết luận
HS nhắc lại khái niệm truyện cười
I Giới thiệu chung.
1 Khái niệm truyện cười.
- Trong Từ điển tiếng Việt 2000 (Hoàng
Phê chủ biên), Truyện cười được định nghĩa
“Chuyện kể dân gian dùng hình thức gây cười
để giải trí, hoặc để phê phán nhẹ nhàng”
2 Nội dung của truyên cười.
- Phản ánh nhiều vấn đề của cuộc sống.
3 Nghệ thuật gây cười.
- Dùng các yếu tố đối lập, mâu thuẫn
- Chơi chữ
- Nhân vật tự bộc lộ
4 Phân loại truyện cười.
- Truyện khôi hài
- Truyện trào phúng
Truyện “Tam đại con gà” và “Nhưng nó phải bằng hai mày” thuộc loại truyện trào phúng
Trang 22 Hoạt động 2: Hướng
dẫn HS đọc hiểu văn
bản
Gọi HS đọc văn bản
Xác định nhân vật và cái
bị cười trong truyện
Tìm hiểu mâu thuẫn trái
tự nhiên ở nhân vật Thầy
đồ
Thầy đồ đã giải quyết
những tình huống đó ra
sao?
Tác giả dân gian đã
dùng biện pháp nghệ
thuật gì dể tạo nên tiếng
cười?
Tiếng cười trong truyện
có ý nghĩa gì?
Gọi HS đọc văn bản
2 HS đọc hiểu văn bản
HS đọc văn bản “Tam đại con gà”
HS xác định nhân vật và cái
bị cười
Học sinh thảo luận, rút ra những tình huống gây cười
HS suy nghĩ trả lời
HS suy nghĩ trả lời
HS đọc văn
II Đọc hiểu văn bản.
A Truyện: Tam đại con gà.
1 Đọc.
2 Phân tích.
a Nhân vật Thầy đồ.
- Kiến thức của Thầy đồ.
+ Dốt, ít hiểu biết
+ Hay nói chữ, thích khoe khoan Khi dạy học Thầy đồ đã gặp tình huống khó xử:
+ Dạy đến chữ “Kê”, thấy mặt chữ nhiều nét rắc rối, thầy không biết chữ gì + Học trò hỏi gấp
- Cách giấu dốt của Thầy đồ
+ Nói liều (Giảng giải không có cơ sở khoa học)
+ Bảo học trò đọc nhỏ
+ Xin đài âm dương
+ Nói gỡ “Dạy cho cháu biết đến tận tam đại con gà”
- Lập luận, lí lẽ của thầy nghe có vẻ hợp lí nhưng nội dung bản chất của vấn đề lại không đúng, trái với quy luật tự nhiên
Dạy không truyền đạt được kiến
thức, học không thu nhận được kiến thức
Cả người dạy và người học đều không có kiến thức
b Nghệ thuật gây cười.
- Tiếng cười được tạo nên bởi sự mâu
thuẫn của nhân vật
- Nhân vật tự bộc lộ
Tạo nên tiếng cười
c Ý nghĩa tiếng cười.
- Cái đáng cười trong truyện không phải là cái dốt, cái đáng cười chính là thái
độ giấu dốt của anh học trò, truyện phê phán sự giấu dốt của anh học trò
- Cần phải có tinh thần học tập một cách nghiêm túc thì mới tiến bộ được
B Truyện: Nhưng nó phải bằng hai
mày.
1 Đọc.
2 Phân tích.
Trang 3“Nhưng nó phải bằng hai
mày”
Xác định nhân vật và cái
bị cười trong truyện
Phân tích những nghịch
lí của Lí Trưiởng?
Tác giả dân gian đã
dùng biện pháp nghệ
thuật gì dể tạo nên tiếng
cười?
Tiếng cười trong truyện
có ý nghĩa gì?
bản
HS xác định nhân vật và cái
bị cười
HS suy nghĩ trả lời
HS suy nghĩ trả lời
HS suy nghĩ trả lời
a Nhân vật Lý trưởng.
- Là người đứng đầu một làng.
- Khi xử kiện mang đến sự công bằng cho mọi người
- Nghịch lí của Lí trưởng:
+ Nổi tiếng xử kiện giỏi nhưng khi
xử kiện lại không căn cứ vào chứng cứ để luận tội
+ Nhận tiền hối lộ của cả nguyên đơn và bị đơn
+ Cách xử: Cải đánh Ngô đau hơn, phạt chục roi
Lí trưởng không mang lại sự công bằng cho mọi người Lí trưởng là người không có tài, không có đức Lí trưởng là viên quan tham nhũng đáng bị phê phán
b Cải và Ngô.
- Họ là những người nông dân có cuộc sống cơ cực, nghèo khổ
- Do quan hệ không tốt, họ tự làm cho cuộc sống của mình khổ hơn
Cải và Ngô là những người đáng bị chê trách
c Nghệ thuật gây cười.
- Kết hợp lời nói với cử chỉ
- Nghệ thuật chơi chữ: Tay phải khác với lẽ phải Lập luận của Lí trưởng thể hiện sự xảo trá của bọn quan lại ngày xưa
- Mâu thuẫn: Giữa nội dung và hình thức
Tạo ra tiếng cười
d Ý nghĩa tiếng cười:
- Tiếng cười trong truyện là tiếng cười phê phán, đấu tranh chống tệ nạn tham nhũng
- Chê trách, cảnh tỉnh người nghèo khổ
5.Củng cố.
6 Dặn dò.
- Soạn bài “Ca dao than thân, yêu thương, tình nghĩa”.
7 Rút kinh nghiệm.
