GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 9 CHỈNH SỬA HOÀN CHỈNH

?Em có thuộc những bài thơ, câu chuyện nào để thuyết minh cho cách sống bình dị ,trong sáng của Ngời?. - Cá kho, rau luộc, da ghém, cà muối, cháo hoa => Ngôn ngữ giản dị, , cách nói dân

Tuần 1

Ngày soạn: 10-8-2010

Tiết 1+2

Phong cách hồ chí minh

*Kiểm tra bài cũ:

GV kiểm tra vở soạn bài của HS.

* Bài mới:

Giới thiệu bài: Hồ Chí Minh không những

là nhà yêu nớc, nhà cách mạng vĩ đại mà

còn là danh nhân văn hóa thế giới Vẻ đẹp

văn hóa chính là nét nổi bật trong phong

cách Hồ Chí Minh Vậy vẻ đẹp văn hoá của

phong cách Hồ Chí Minh là gì? Đoạn trích

mà chúng ta tìm hiểu sẽ phần nào lời câu

hỏi đó Qua phần chuẩn bị bài ở nhà, em

hãy cho biết xuất xứ của tác phẩm

G/v hớng dẫn h/sinh đọc:

Giọng chậm rãi, bình tĩnh, khúc triết

? Văn bản thuộc kiểu văn bản nào?

- Kết hợp bày tỏ niềm tự hào về vẻ đẹp đó

(H/sinh đọc lại đoạn 1.)

?Theo dõi đoạn văn và tìm trong đó những

I giới thiệu chung:

- Trích từ bài viết: Phong cách Hồ Chí Minh “Phong cách Hồ Chí Minh , cái vĩ đại gắn với cái giản dị” trong “Hồ Chí Minh và văn hóa Việt Nam” của Lê Anh Trà.

II đọc, hiểu văn bản:

1 Kiểu loại văn bản: Văn bản nhật dụng.

- Phơng thức biểu đạt: thuyết minh + lập luận

2 Bố cục: 3 phần.

- Phần 1: Từ đầu đến “Phong cách Hồ Chí Minh… hiện đại hiện đại,, - Con

đờng hình thành phong cách văn hoá Hồ ChíMinh

- Phần 2:Tiếp "hạ tắm ao" - Vẻ đẹp trong

phong cách Hồ Chí Minh

-Phần 3:Còn lại: Bình luận và khẳng địnhphong cách văn hoá Hồ

câu văn tác giả sử dụng khái quát phong

? Cách tiếp xúc văn hóa nh thế đã cho thấy

vẻ đẹp nào trong phong cách Hồ Chí Minh?

?Em hiểu ntn về" sự nhào nặn " của hai

nguồn văn hoá quốc tế và dân tộc ở Bác ?

Đó là sự đan xen, kết hợp, bổ sung,

sáng tạo hài hoà hai nguồn văn hoá nhân

loại và dân tộc ,truyền thống và hiện đại

phơng Đông và phơng Tây trong tri thức

văn hoá HCM.Văn hoá của Bác mang đậm

bản sắc dân tộc

? Tác giả đã bình luận gì về những biểu hiện

văn hóa đó của Bác?

“Nhng điều kỳ lạ là … hiện đại hiện đại ”.

? Để làm rõ đặc điểm phong cách văn hóa

Hồ Chí Minh, tác giả đã sử dụng những

ph-ơng pháp thuyết minh nào?

? Các phơng pháp thuyết minh này đem lại

hiệu quả gì cho phần đầubài viết?

? Ngoài sử dụng các phơng pháp thuyết

minh, tác giả còn sử dụng các phơng pháp

biểu đạt nào?

GV: Nh vậy, ở đoạn văn này, t/g đã nêu lên

tầm sâu rộng trong vốn tri thức văn hoá của

HCM và quá trình tiếp thu văn hoá nhân

- Trên con đờng hoạt động cách mạng, Bác đinhiều, tiếp xúc với văn hoá nhiều nớc, nhiềudân tộc, nhiều vùng khác nhau trên thế giới :

=>Đảm bảo tính khách quan cho nội dung

đ-ợc trình bày - Khơi gợi ở ngời đọc cảm xúc tựhào , tin tởng

- Kết hợp, đan xen giữa những lời kể là lời

bình luận “Có thể nói … hiện đại Hồ Chí Minh , ” Quả nh

“Phong cách Hồ Chí Minh … hiện đại trong cổ tích ”

=> Đó là nhờ thiên tài, nhờ Bác đã dày cônghọc tập và rèn luyện không ngừng trong suốt

loại của Ngời bằng cách gợi mở, dẫn dắt

vấn đề rất tự nhiên và hiệu quả Đó chính là

công của tác giả Lê Anh Trà

Tiết 2

(Học sinh đọc đoạn 2.)

? Tác giả đã thuyết minh phong cách sinh

hoạt của Bác Hồ trên những khía cạnh nào?

Mỗi khía cạnh đó có những biểu hiện cụ thể

nào?

?Tất cả những biểu hiện đó đợc tác giả Lê Anh

Trà kể bằng giọng văn ntn? Thông qua những P

2 thuyết minh nào?Tác dụng?

? Từ đó, vẻ đẹp nào trong cách sống của Bác

đợc làm sáng tỏ ?

?Em có thuộc những bài thơ, câu chuyện

nào để thuyết minh cho cách sống bình

dị ,trong sáng của Ngời?

( H/sinh theo dõi SGK: “Và Ngời … sâu sắc thể

xác”.)

?Cho biết nếu ở phần trên t/g dùng P 2liệt kê

thì ở phần này tác giả giới thiệu lối sống

của Bác bằng P 2 nào ?

(P 2 so sánh ,đối chiếu,liên tởng chính xác)

? P 2 đó thuyết minh đó mang lại hiệu quả

nh thế nào cho đoạn văn?

(Cuộc sống gắn với thú quê đạm bạc mà

thanh cao)

HS đọc đoạn cuối

? Em hiểu thế nào là cách sống không tự

thần thánh hoá ,khác đời, hơn đời?

bao nhiêu năm, suốt đời hoạt động cách mạng

đầy gian truân

và ngủ.đồ đạc mộc mạc, đơn sơ

 Trang phục hết sức giản dị:quần áo bà

ba nâu,chiếc áo trấn thủ, đôi dép lốp

 T trang ít ỏi: chiếc va va li con với bộ

quần áo, vài vật kỷ niệm … sâu sắc”

 ăn uống đạm bạc - Cá kho, rau luộc,

da ghém, cà muối, cháo hoa

=> Ngôn ngữ giản dị, , cách nói dân dã vớinhững từ chỉ số lợng ít ỏi,từ ngữ câu văn gợihình xen kẽ lời nhận xét,so sánh ý nhị cùngvới phép liệt kê các biểu hiện cụ thể, xácthực trong đời sống của Bác,tác giả đã dẫn dắtngời đọc vào thăm nơi ăn ,chốn ở của HCM

nh vào một bảo tàng vừa bình dị ,vừa thiêngliêng

=>Phong cách sống bình dị, trong sángvà vôcùng cao đẹp ,lối sống rất dân tộc,rất ViệtNam trong phong cách HCM

- " Bác Hồ đó chiếc áo nâu giản dị Màu quê hơng bền bỉ, đậm đà"

-Nhớ ông cụ mắt sáng ngời

áo nâu túi vải đẹp tơi lạ thờng

- Bác để tình thơng cho chúng con Một đời thanh bạch chẳng vàng son Mong manh áo vải hồn muôn trợng Hơn tợng đồng phơi những lối mòn.

- Còn đôi dép cũ mòn quai gót Bác vẫn thờng đi giữa thế gian

-So sánh, liên tởng:

- Cách sống của lãnh tụ Hồ Chí Minh vớilãnh tụ của các nớc khác:"Tôi dám chắc nhvậy"

- Cách sống của Bác với các vị hiền triết a:"Ta nghĩ đến Nguyễn Trãi tắm ao"

x-=> Làm sáng tỏ cách sống bình dị, trong sángcủa Bác, thể hiện niềm cảm phục, tự hào củangời viết

c

ý nghĩa phong cách Hồ Chí Minh

- Không xem mình nằm ngoài nhân loại nh

(Thảo luận nhóm )

? Và tác giả khẳng định rằng lối sống của

Bác có khả năng đem lại hạnh phúc thanh

cao cho tâm hồn và thể xác.Theo em ,vì sao

chất cao quý của phong cách Hồ Chí Minh,

ngời viết đã dùng những biện pháp nghệ thuật

nào?

? Tóm lại, ta có thể tóm tắt những vẻ đẹp

của phong cách Hồ Chí Minh ntn ?

các thánh nhân siêu phàm

- Không tự đề cao mình bởi sự khác mọi

ng-ời ,hơn mọi ngng-ời

- Là vẻ đẹp vốn có, tự nhiên, gần gũi, không

xa lạ với mọi ngời, mọi ngời đều có thể họctập

- Đâythực sự là một cách sống có văn hóa, đãtrở thành một quan niệm thẩm mỹ: Cái đẹp là

sự giản dị, tự nhiên

6.Tổng kết:

* NT:

- Kết hợp giữa kể chuyện và phân tích, bìnhluận

- Chọn lọc những chi tiết tiêu biểu

- So sánh với các bậc danh nho xa, đối lậpgiữa các phẩm chất, khái niệm:Vĩ nhân màgiản dị gần gũi,am hiểu mọi nền văn hoánhân loại mà hết sức dân tộc, hết sức VNam

- Dẫn chứng thơ cổ, dùng từ Hán Việt

* Nội dung: (Ghi nhớ – SGK.)

IV luyện tập:

1 Văn bản đã bồi đắp thêm tình cảm nào của chúng ta đối với Bác Hồ?

Quý trọng, yêu mến, tự hào, biết ơn, noi gơng

2.Trình bày những câu chuyện về lối sống giản dị mà cao đẹp của Chủ tịch HCM mà em đã su tầm

Làm bài tập: 1, 2, 3 (BT trắc nghiệm.)

V h ớng dẫn về nhà :

- Làm BT 4 tr 16, SBT trắc nghiệm

- Học thuộc lòng một đoạn văn mà em thích

- Hãy phát biểu cảm nghĩ của em về phong cách sống giản dị của Bác Hồ

- Chuẩn bị tiếp theo: soạn bài “Đấu tranh cho một thế giới hòa bình”.

Tiết 3:

các phơng châm hội thoại

A/ Mục tiêu bài học:

Giúp h/sinh:

- Nắm đợc nội dung phơng châm về lợng và phơng châm về chất

- Biết vận dụng những phơng châm này trong giao tiếp.

B/Chuẩn bị :

Bảng phụ có hai đoạn đối thoại ở mục (1),(2) phần I

C/ Tiến trình bài dạy:

* ổ n định lớp :

* Kiểm tra bài cũ:Thế nào là vai hội thoại ?

* Bài mới:

* Giới thiệu bài: Trong giao tiếp có những quy định tuy không đợc nói

ra thành lời nhng những ngời tham gia vào giao tiếp cần tuân thủ, nếu không thì dù câu nói không mắc lỗi gì về ngữ âm, từ vựng và ngữ pháp, giao tiếp cũng sẽ không thành công Những quy định đó đợc thể hiện qua các phơng châm hội thoại.

(H/sinh đọc VD 1.)

? Khi An hỏi “học bơi ở đâu” mà Ba trả lời

“ở dới nớc”, câu trả lời có đáp ứng điều mà

An muốn biết không

? Vậy, muốn giúp cho ngời nghe hiểu thì

ngời nói cần chú ý điều gì

(H/sinh đọc truyện “Lợn cới, áo mới”)

? Vì sao câu chuyện lại gây cời

? Lẽ ra anh có “lợn cới” và anh có “áo mới”

phải hỏi và trả lời thế nào để ngời nghe đủ

biết đợc điều cần hỏi và cần trả lời

? Vậy, ta cần tuân thủ yêu cầu gì khi giao

tiếp

Bài tập nhanh.

- Các câu sau đây có đáp ứng phơng châm

về lợng không ? Vì sao ? Hãy chữa lại các

câu đó

a- Nó đá bóng bằng chân

b- Nó nhìn tôi bằng đôi mắt

Các câu cha đáp ứng phơng châm về lợng

vì nói ít hơn những gì mà giao tiếp đòi hỏi

?H/sinh đọc câu chuyện cời

I ph ơng châm về l ợng:

1 Ví dụ :

1 - Câu trả lời của Ba không làm cho Anthỏa mãn An muốn biết Ba học bơi ở đâu(tức là địa điểm học bơi) Vì cách hỏi đápcủa 2 nhân vật trong truyện Các nhân vậtnói nhiều hơn những điều cần nói

- Không nên nói ít hơn những điều cần nói.2.- Các nhân vật nói nhiều hơn những điêùcần nói

? Truyện cời này phê phán điều gì? Nh vậy,

trong giao tiếp có điêù gì cần tránh

? Nếu không biết chắc một tuần nữa lớp sẽ

tổ chức cắm trại thì em có thông báo điều

đó “Tuần sau lớp em sẽ tổ chức cắm trại”

với các bạn cùng lớp không

? Nếu không biết chắc vì sao bạn mình nghỉ

học thì em có trả lời với thầy cô là bạn ấy

b- Nói dốic- Nói mò d-Nói nhăng ,nói cuội

=> Các câu trên đều có liên quan đến phơng

châm hội thoại về chất

Bài tập 4

a Các từ ngữ: nh tôi đợc biết, tôi tin rằng,

nếu tôi không lầm thì, tôi nghe nói, theo tôi

nghĩ… sâu sắcsử dụng trong các trờng hợp ngời nói

Bài tập 1 (h/sinh lên bảng làm bài tập

a- Câu này thừa cụm từ “nuôi ở nhà” bởi vì từ “gia súc” đã hàm chứa nghĩa là thú

nuôi trong nhà

b- Tất cả các loài chim đều có 2 cánh, vì thế

“có hai cánh” là cụm từ thừa

b các từ ngữ : nh tôi đã trình bày, nh mọi

ng-ời đã biết… sâu sắc sử dụng trong trờng hợp ngời nói

có ý thức tôn trọng phơng châm về lợng nghĩa

là không nhắc lại những điều đã đợc trìnhbày

.Bài tập 3 (h/sinh lên bảng làm)

Với câu hỏi “Rồi có nuôi đợc không ? ”, ngời nói đã không tuân thủ phơng châm về

lợng (hỏi một điều rất thừa)

Bài tập 5 (Gọi h/sinh giải thích các thành ngữ)

- Ăn đơm nói đặt : vu khống, đặt điều, bịa chuyện cho ngời khác

- Ăn ốc nói mò : nói không có căn cứ

- Ăn không nói có : vu khống, bịa đặt

- Cãi chày cãi cối : cố tranh cãi nhng không có lý lẽ gì cả

- Khua môi múa mép : nói năng ba hoa,khoác lác, khoa trơng

- Nói dơi nói chuột : nói lăng nhăng, linh tinh, không xác thực

- Hứa hơu hứa vợn : hứa để đợc lòng rồi không thực hiện lời hứa

Tất cả những thành ngữ trên đều chỉ những cách nói, nội dung nói không tuân thủphơng châm về chất Các thành ngữ này chỉ những điều tối kỵ - Trong giao tiếp cần tránh

- Bảng phụ tóm tắt về khái niệm, mụcđích, các phơng pháp thuyết minh

C/ Tiến trình bài dạy:

* ổ n định lớp :

* Kiểm tra bài cũ:

* Bài mới:

* Giới thiệu bài: Trong chơng trình Ngữ văn lớp 8, các em đã đợc học văn bản

thuyết minh Lên lớp 9 các em lại tiếp tục với những yêu cầu cao hơn - Nội dung đó là gì ?Bài học hôm nay sẽ giúp các em tìm hiểu kĩ hơn

minh nào là chủ yếu?

? Để giới thiệu sinh động, cụ thể, chi tiết sự

kì lạ của Hạ Long, ngoài những phơng pháp

thuyết minh đã học, tác giả còn sử dụng

những biện pháp nghệ thuật nào ? Hãy chỉ

rõ

? Các biện pháp nghệ thuật đó có tác dụng

gì với VB thuyết minh này?

I tìm hiểu việc sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh:

sự vật, hiện tợng, vấn đề … sâu sắc ợc chọn làm đ

đối tợng để thuyết minh

- Các phơng pháp TM: định nghĩa, giảithích, nêu ví dụ, liệt kê, dùng số liệu, phântích, phân loại, so sánh, … sâu sắc

2 Viết văn bản thuyết minh có sử dụng một số biện pháp nghệ thuật:

bộ hành,nh đang đi lại

-Nhân hoá:Gọi các đảo đá:"Thập loại chúng

? Muốn cho văn bản thuyết minh sinh động

=>Giới thiệu vịnh Hạ Long không chỉ là đá

và nớc mà còn là một thế giới sống có hồnbài viết trở nên sinh động hấp dẫn giống nhmột bài thơ văn xuôi mời gọi du khách đếnvới Hạ Long

b/Ghi nhớ :(SGK)

Ii luyện tập:

Bài tập 1 (H/sinh đọc truyện, trả lời câu hỏi.)

a) Bài văn có tính chất thuyết minh vì đã cung cấp cho ngời đọc những tri thứckhách quan về loài ruồi

- Tính chất ấy thể hiện ở các chi tiết giới thiệu loài ruồi rất có hệ thống : những tínhchất chung về họ, giống loài, các tập tính sinh sống, sinh sản, đặc điểm cơ thể nhằmcung cấp các kiến thức chung đáng tin cậy về loài ruồi, thức tỉnh ý thức giữ gìn vệ sinh,phòng bệnh

+ “Con Ruồi xanh, thuộc họ côn trùng hai cánh, mắt lới Họ hàng con rất đông,

gồm ruồi trâu, … hiện đại”

+ “Bên ngoài ruồi mang 6 triệu vi khuẩn … hiện đại 19 triệu tỷ con ruồi … sâu sắc”

+ “… hiện đại một mắt chứa … hiện đại … hiện đại không tr ợt chân … hiện đại”

- Những phơng pháp thuyết minh đã đợc sử dụng:

+Định nghĩa :thuộc họ côn trùng

+Phân loại :các loại ruồi

+Liệt kê:mắt ,chân

+Số liệu : 6 triệu vi khuẩn, 28 triệu vi khuẩn, 19 tỉ con ruồi

b) Bài thuyết minh này có một số nét đặc biệt nh:

- Về hình thức :giống nh văn bản tờng thuật một phiên tòa

- Về cấu trúc : giống nh biên bản một cuộc tranh luận về mặt pháp lý

- Về nội dung : giống nh một câu chuyện kể về loài ruồi

* Tác giả đã sử dụng biện pháp NT nh: kể chuyện, miêu tả, ẩn dụ, nhân hoá … sâu sắcc) - Các biện pháp nghệ thuật ở đây có tác dụng: làm cho văn bản trở nên sinh

động, hấp dẫn, thú vị

- Nhờ các biện pháp nghệ thuật mà văn bản gây hứng thú cho ngời đọc và làmnổi bật nội dung cần thuyết minh

Bài tập 2 (H/sinh đọc văn bản - thảo luận nhóm - đại diện trình bày.)

Đoạn văn này nhằm nói về tập tính của chim cú dới dạng một ngộ nhận (định kiến) thờithơ ấu, sau lớn lên đi học mới có dịp nhận thức lại sự nhầm lẫn cũ Biện pháp nghệ thuật ở đâychính là lấy ngộ nhận hồi nhỏ làm đầu mối câu chuyện

Tiết 5:

luyện tập sử dụng một số biện pháp nghệ thuật

trong văn bản thuyết minh A/ Mục tiêu bài học:

Giúp h/sinh:

Biết vận dụng một số biện pháp nghệ thuật vào văn bản thuyết minh

B/ Tiến trình bài dạy:

* ổ n định lớp :

* Kiểm tra bài cũ:

- Muốn viết văn bản thuyết minh sinh động, hấp dẫn cần chú ý điều gì ?

- Kiểm tra phần chuẩn bị bài ở nhà

I yêu cầu về nội dung, hình thức:

- Về nội dung: Văn bản thuyết minh phải nêu đợc công dụng, cấu tạo, chủngloại, lịch sử của các đồ dùng nói trên

- Về hình thức: phải biết vận dụng một số biện pháp nghệ thuật để giúp chovăn bản thuyết minh sinh động, hấp dẫn

Ii luyện tập:

1 Trình bày dàn bài

Đề 1: Giới thiệu về chiếc nón.

(Tổ 1 lên trình bày phần chuẩn bị của tổ mình – Các tổ khác nhận xét, góp ý)

Cảm nghĩ chung về chiếc nón trong đời sống hiện tại

Đề 2: Giới thiệu về cái quạt (Tổ 2).

Đề 3: Giới thiệu về cái bút (Tổ 3).

2 Viết từng phần.

a Viết đoạn mở bài:

VD1: Chiếc nón trắng Việt Nam không phải chỉ dùng để che ma che nắng

mà dờng nh nó còn là một phần không thể thiếu để góp phần làm nên vẻ đẹp duyên dáng

cho ngời phụ nữ Việt Nam Chiếc nón trắng từng đi vào câu ca dao “Qua đình ngả nón

trông đình - Đình bao nhiêu ngói thơng mình bấy nhiêu” Vì sao chiếc nón trắng lại đợc

ngời Việt Nam nói chung, phụ nữ Việt Nam nói riêng yêu quý và trân trọng nh vậy ? Xinmời các bạn hãy cùng tôi tìm hiểu về lịch sử, cấu tạo và công dụng của chiếc nón trắngnhé

VD2: Chiếc nón có từ bao giờ? Mỗi lần thấy bà, thấy mẹ đội nón , tôi cứ bâng

khuâng về câu hỏi ấy

VD3 : "Anh gửi cho em chiếc nón bài thơ xứ Nghệ

Mang hình bóng quê hơng, gửi vào đây trăm nhớ nghìn thơng

Hình ảnh chiếc nón nhỏ bé xinh xắn đá trở nên quen thuộc với mỗi ngời dân ViệtNam và bạn bè thế giới khi đặt chân đến xứ sở này

b Viết đoạn thân bài:

- Tre đem về chuốt thành những chiếc nan vành tròn trặn ,bóng bảy Những nan vành

*Giá trị kinh tế, văn hoá, nghệ thuật của chiếc nón:

- Trên đất nớc ta hiện nay có rất nhiều làng truyền thống với nghề làm nón: làng Chuông,làng nón Phú Cam (Huế), nón Tây Hồ (Hà Nội), làng nón Thổ Ngoạ (Quảng Bình) Từnhững làng nghề này, chiếc nón trắng đã toả đi khắp nơi trên đất nớc, đặc biệt là chiếc nón

đã có mặt tại thị trờng các nớc: Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc và nhiều nớc châu Âu

đem lại nguồn thu nhập ổn định cho những ngời thợ làm nón

- Hơn tất cả, chiếc nón lá Việt Nam là một phần cuộc sống của ngời VN Đó là ngời bạnthuỷ chung của những con ngời lao động một nắng hai sơng.Trong nghệ thuật, tiết mụcmúa nón của các cô gái với chiếc áo dài duyên dáng thể hiện tính dịu dàng, mềm mại vàkín đáo của những phụ nữ VN Chiếc nón lá chính là biểu tợng của VN và là đồ vật truyềnthống phổ biến trên mọi miền đất nớc

c Kết bài:

Mẹ về nón lá nghiêng cheQuê hơng là đêm trăng tỏHoa cau rụng trắng ngoài thềm"

Trên con đờng phát triển, công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc, ĐS vật chất và tinhthần ND ta ngày một phát triển hơn,sang trọng hơn nhng những câu hát,bài ca về hình

ảnh quê hơng với chiếc nón bình dị vẫn là sợi nhớ , sợi thơng giăng mắc trong hồn ngờiman mác và bâng khuâng có bao giờ vơi

iii h ớng dẫn về nhà :

- Hoàn thiện phần thân bài vào vở

- Đọc bài tiếp ; làm bài tập 4 - SBT

- Chuẩn bị bài tiếp theo

- Hiểu đợc nội dung vấn đề đặt ra trong văn bản: Nguy cơ chiến tranh hạt nhân

đang đe dọa toàn bộ sự sống trên trái đất; nhiệm vụ cấp bách của toàn thể nhân loại là ngănchặn nguy cơ đó, là đấu tranh cho một thế giới hòa bình

- Thấy đợc nghệ thuật nghị luận của tác giả: chứng cứ cụ thể xác thực, cách so sánh

rõ ràng, giàu sức thuyết phục, lập luận chặt chẽ

B/ Chuẩn bị :

B/ Tiến trình bài dạy:

* ổ n định lớp :

* Kiểm tra bài cũ:

1 Vốn tri thức văn hóa của Bác Hồ có đợc từ đâu ?

2 Vẻ đẹp của phong cách Hồ Chí Minh là gì ?

3 Học tập và rèn luyện theo phong cách của Bác Hồ, mỗi chúng ta cần làm gì ?

* Bài mới:

* Giới thiệu bài: Những ngày đầu tháng 8/1945 chỉ bằng 2 quả bom nguyên tử đầu

tiên ném xuống 2 thành phố Hi-rô-xi-ma và Na-ga-xa-ki, đế quốc Mỹ đã làm 2 triệu ngờiNhật Bản thiệt mạng và còn di họa đến bây giờ Thế kỷ XX, thế giới phát minh ra nguyên

tử hạt nhân, đồng thời cũng phát minh ra những vũ khí hủy diệt, giết ngời hàng loạt khủngkhiếp Từ đó đến nay và cả trong tơng lai nguy cơ một cuộc chiến tranh hạt nhân tiêu diệtcả thế giới luôn luôn tiềm ẩn và đe dọa nhân loại Đấu tranh vì một thế giới hòa bình luôn

là một trong những nhiệm vụ vẻ vang nhng cũng khó khăn nhất của nhân dân các nớc.Hôm nay chúng ta nghe tiếng nói của một nhà văn nổi tiếng Nam Mĩ (Cô-lôm-bi-a) giảithởng Nô ben văn học, tác giả của những tiểu thuyết hiện thực huyền ảo lừng danh: Ga-bri-

en Gác-xi-a Mác-két

? Dựa vào phần chú thích em hãy giới

thiệu vài nét chính về tác giả

? Trình bày hiểu biết của em về tác

phẩm

?Văn bản này thuộc kiểu văn bản nào ?

I giới thiệu chung:

1 Tác giả: (Sinh 1928)

- Ga-bri-en Gác-xi-a Mác-két, nhà văn bi-a

Cô-lôm Đợc nhận giải thởng Nô ben về văn học năm1982

2 Tác phẩm:

Trích từ tham luận tại hội nghị nguyên thủ quốcgia 6 nớc bàn về việc chống chiến tranh hạtnhân , bảo vệ hòa bình thế giới

-VB nhật dụng - nghị luận chính trị xã hội

- G/v hớng dẫn học sinh: Văn bản đề

cập đến nhiều lĩnh vực quân sự, chính

trị, KH địa chất, với nhiều thuật ngữ, tên

gọi các loại vũ khí … sâu sắc nên khi đọc cần

chú ý đọc chính xác, rõ ràng với giọng

dứt khoát, đanh thép Chú ý các từ phiên

âm,các từ viết tắt, các con số, các thuật

ngữ làm rõ từng luận cứ của tác giả

- G/v cho học sinh giải nghĩa các từ:

Dịch hạch, FAO, kỉ địa chất, thanh gơm

? Luận điểm chủ chốt mà tác giả nêu và

tìm cách giải quyết trong VB này là gì?

Giải thích tại sao em lại hiểu nh vậy ?

? Để làm rõ luận điểm ,tác giả đã xây

dựng hệ thống luận cứ nh thế nào ?

1 Nguy cơ chiến tranh hạt nhân đe

doạ toàn bộ sự sống trên trái đất

2 Việc bảo tồn sự sống trên trái

đất ít tốn kém hơn "dịch hạch"

hạt nhân

3 Việc chạy đua vũ trang là đi

ng-ợc lại lí trí của loài ngời, phản lại

sự tiến hoá tự nhiên

4 Hãy đấu tranh cho một thế giới

hoà bình

Học sinh đọc đọan 1.

? Nhận xét về cách mở đầu của tác giả?

? Điều đó đợc tác giả chỉ ra cụ thể bằng

t ìm luận điểm và luận cứ:

Chiến tranh hạt nhân là một hiểm hoạ khủngkhiếp đang đe doạ toàn thể loài ngời và mọi sựsống trên trái đất.Vì vậy, đấu tranh để loại bỏnguy cơ ấy cho một TG hoà bình là nhiệm vụ cấpbách của toàn thể nhân loại

=>Các luận cứ mạch lạc, chặt chẽ, sâu sắc Đó

là bộ xơng vững chắc của VB, tạo nên tính thuyết phục cơ bản của lập luận.

5.Phân tích :

a, Hiểm hoạ chiến tranh hạt nhân đe dọa sự sống trên trái đất:

-Mở đầu bằng một câu hỏi đầy ấn tợng,thu hút

sự chú ý của mọi ngời, rồi tự trả lời câu hỏi ấy

* Lí lẽ:

- Chiến tranh hạt nhân là sự tàn phá hủy diệt

- Phát minh hạt nhân quyết định sự sống còn củathế giới

=>Sắc bén

* Chứng cớ:

? Cùng với lí lẽ và chứng cớ, để lập

luận, t/g còn sử dụng NT so sánh nhằm

gây ấn tợng mạnh Hãy chỉ rõ

? Em hiểu ntn về" Thanh gơm

(? Những điều đó khiến đoạn văn mở

đầu có sức tác động nh thế nào đến ngời

đọc, ngời nghe?)

? Qua các phơng tiện thông tin đại

chúng (đài, báo), em có thêm chứng cớ

nào về nguy cơ chiến tranh hạt nhân vẫn

đe dọa cuộc sống trái đất

(Học sinh thảo luận nhóm – trình bày)

Giáo viên khái quát lại bằng cách sử

-Lặp từ và lặp cấu trúc ngữ pháp => có tác dụngnhấn mạnh

=>Lí lẽ kết hợp với chứng cớ cùng với NT sosánh đã tác động vào nhận thức của ngời đọc vềsức mạnh ghê gớm của vũ khí hạt nhân, khơi gợi

sự đồng tình với tác giả, làm cho tất cả những

ng-ời đang sống và yêu quý sự sống không thể thờ ơ

Lí lẽ và chứng cớ đều dựa trên sự tính toánkhoa học

Lí lẽ và chứng cớ kết hợp với sự bộc lộ trực tiếpthái độ của tác giả

- Cách vào đề trực tiếp và bằng những chứng cứrất xác thực đã thu hút ngời đọc và gây ấn tợngmạnh mẽ về tính chất hệ trọng của vấn đề đang đ-

ợc nói tới

b,Sự tốn kém và phi lí trong cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân :

Hàng loạt dẫn chứng thuộc các lĩnh vực: xã hội, y

tế, tiếp tế thực phẩm, giáo dục

- Cách đa dẫn chứng toàn diện, cụ thể, đáng tincậy trên nhiều lĩnh vựcbằng những con số biết nói

- Dùng so sánh đối lập: Một bên chi phí nhằm tạo

ra sức mạnh hủy diệt tơng đơng với một bên dùngchi phí đó để cứu hàng trăm triệu trẻ em nghèokhổ, hàng tỷ ngời đợc phòng bệnh, hàng trămtriệu ngời thiếu dinh dỡng

- Nghệ thuật lập luận của tác giả ở đoạn này thật

đơn giản mà có sức thuyết phục cao- Ngời đọcngạc nhiên, bất ngờ trớc những sự thật hiển nhiên

mà rất phi lí

? Tác dụng của cách lập luận này?

? Đoạn văn này gợi cho em cảm nghĩ gì

về chiến tranh hạt nhân

? Em có biết nhân loại đã tìm cách nào

để hạn chế chạy đua chiến tranh hạt

nhân?

- Hiệp ớc cấm thử vũ khí hạt nhân

- Hạn chế số lợng đầu đạn hạt nhân … sâu sắc

(Học sinh đọc đoạn :"Một nhà tiểu

thuyết điểm xuất phát của nó" )

? Phần văn bản này có 3 đoạn văn, mỗi

đoạn đều nói đến 2 chữ trái đất Em đọc

đợc cảm nghĩ của tác giả khi liên tục

nhắc lại danh từ trái đất trong phần này

? Theo tác giả, trái đất chỉ là một cái

làng nhỏ trong vũ trụ, nhng lại là nơi

độc nhất có phép màu của sự sống trong

hệ mặt trời

Em hiểu nh thế nào về ý nghĩ ấy ?

(Học sinh thảo luận nhóm)

? Quá trình sống trên trái đất đã đợc tác

giả hình dung nh thế nào?

? Những con số chỉ thời gian đó cho em

hiểu gì về sự sống trên trái đất?

? Từ đó em hiểu gì về lời bình luận của

tác giả: "Trong thời đại … sâu sắc xuất phát của

nó."(Thảo luận nhóm)

? Từ đó ta có nhận thức nh thế nào về

tính chất phản tiến hóa, phản tự nhiên

của chiến tranh hạt nhân

(Học sinh đọc đoạn cuối.)

? Em hiểu thế nào về “bản đồng ca của

những ngời đòi hỏi một thế giới không

=>Gợi cảm xúc mỉa mai, châm biếm ở ngời đọc

=> Cuộc chạy đua chiến tranh hạt nhân là cực kỳ

vô lí vì tốn kém nhất, đắt đỏ nhất, vô nhân đạonhất => Cuộc chạy đua vũ trang chuẩn bị chochiến tranh hạt nhân đã và đang cớp đi của thếgiới nhiều điều kiện để cải thiện cuộc sống củacon ngời, nhất là ở các nớc nghèo

- Cần loại bỏ chiến tranh hạt nhân vì cuộc sốnghòa bình hạnh phúc trên thế giới này

c Chiến tranh hạt nhân là hành động cực kì phi lí:

- Trái đất là thứ thiêng liêng cao quý hơn cả,

đáng đợc chúng ta yêu quý trân trọng Không đợcxâm phạm, hủy hoại trái đất

-380 triệu năm con bớm mới bay đợc

- 180 triệu năm bông hồng mới nở-Trải qua bốn kỉ địa chất con ngời mới hát đợc … sâu sắc

- Phải lâu dài lắm mới có đợc sự sống trên trái đấtnày Mọi vẻ đẹp trên thế giới này không phải mộtsớm một chiều mà có đợc

- Đa ra những chứng cứ từ khoa học địa chất và

cổ sinh học về nguồn gốc và sự tiến hóa trên trái

d, Nhiệm vụ đấu tranh ngăn chặn chiến tranh hạt nhân :(Thông điệp của tác giả)

- Đó là tiếng nói của công luận thế giới chốngchiến tranh

? ý tởng của tác giả về việc “mở ra một

nhà băng lu trữ trí nhớ có thể tồn tại

đ-ợc sau thảm họa hạt nhân” bao gồm

những thông điệp gì?Thông điệp ấy có ý

nghĩa ntn?

GV: Đây chính là luận cứ kết bài và

cũng là chủ đích của thông điệp mà t/g

muốn gửi tới mọi ngời

? Em hiểu gì về tác giả từ ý tởng đó của

ông?( Là ngời quan tâm sâu sắc đến

vấn đề vũ khí hạt nhân với niềm lo

lắng và công phẫn cao độ Vô cùng

yêu chuộng cuộc sống trên trái đất hòa

bình.)

? Nên hiểu ý tởng này của nhà văn

muốn nhấn mạnh điều gì?

? Những thông điệp nào đợc gửi tới

chúng ta từ văn bản “Đấu tranh cho

=>Kêu gọi mọi ngời đoàn kết, xiết chặt đội ngũ

đấu tranh vì một TG hoà bình, phản đối, ngănchặn chạy đua vũ trang, tàng tích vũ khí hạt nhân

- Thông điệp về một cuộc sống đã từng tồn tạitrên trái đất

- Thông điệp về những kẻ đã xóa bỏ cuộc sốngtrên trái đất bằng vũ khí hạt nhân

=>Thức tỉnh lơng tri con ngời ,cảnh tỉnh,lên ánnhững kẻ hiếu chiến

- Nhân loại cần giữ gìn kí ức của mình, lịch sử sẽlên án những thế lực hiếu chiến đẩy nhân loại vào

thảm họa hạt nhân

5 .Tổng kết:

* Ghi nhớ: SGK

- Luận điểm đúng đắn, hệ thống luận chứng rànhmạch, đầy sức thuyết phục, cách so sánh bằngnhiều dẫn chứng toàn diện và tập trung, lời văn

đầy nhiệt tình

Iii luyện tập:

1 Theo em vì sao văn bản này lại đợc đặt tên là “Đấu tranh cho một thế giới hòa bình”.

(Học sinh thảo luận nhóm - đại diện trình bày.)

- Nội dung văn bản hớng tới một thế giới hòa bình

2 Phát biểu cảm nghĩ của em sau khi học VB

iv h ớng dẫn về nhà :

- Học thuộc bài

- Hoàn thành bài tập vào vở

- Làm bài tập trong sách bài tập và sách bài tập trắc nghiệm

- Chuẩn bị bài tiếp theo “ Tuyên bố thế giới về sống còn … của trẻ em của trẻ em”

Tiết 8

các phơng châm hội thoại (Tiếp)

A/ Mục tiêu bài học:Giúp h/sinh:

- Nắm đợc nội dung phơng châm quan hệ, phơng châm cách thức và phơng châmlịch sự;

- Biết vận dụng những phơng châm này trong giao tiếp

B/ Tiến trình bài dạy:

? Thử tởng tợng điều gì sẽ xảy ra nếu

xuất hiện những tình huống hội thoại nh

truyện ngắn của ông ấy

? Có thể hiểu câu "Tôi đồng ý ông ấy"

-Hậu quả:Ngời nghe không hiểu hoặc hiểu sailạc ý của ngời nói Ngời nghe bị ức chế ,không

có thiện cảm với ngời nói

(Học sinh đọc ghi nhớ - SGK.)

* Học sinh đọc truyện"Ngời ăn xin"

? Vì sao ngời ăn xin và cậu bé trong truyện

đều cảm thấy mình đã nhận đợc từ ngời kia

một cái gì đó?

? Có thể rút ra bài học gì từ truyện này?

? Khi giao tiếp cần chú ý điều gì ?

( Học sinh đọc ghi nhớ.)

Iii ph ơng châm lịch sự:

1 Ví dụ:

- Cả 2 đều cảm nhận đợc sự chân thành và tôntrọng nhau

2 Kết luận:

- Bài học: Khi giao tiếp cần tôn trọng ngời đốithoại, không phân biệt sang - hèn, giàu -nghèo

IV luyện tập:

Bài tập 1 Qua những câu ca dao, tục ngữ đó cha ông khuyên dạy chúng ta:

- Suy nghĩ, lựa chọn ngôn ngữ khi giao tiếp

- Có thái độ tôn trọng, lịch sự với ngời đối thoại

* Một số câu ca dao, tục ngữ có ND tơng tự:

Bài tập 2 :Phép tu từ từ vựng có liên quan trực tiếp với phơng châm lịch sự là phép

nói giảm, nói tránh

VD: Bạn hát cũng không đến nỗi nào

Bài tập 3 : Các từ ngữ trên chỉ những cách nói liên quan đến phơng châm lịch

sự (a); (b); (c); (d) và phơng châm cách thức (e)

Bài tập 4 (h/sinh thảo luận nhóm - đại diện trình bày.)

a- Khi ngời nói chuẩn bị hỏi về một vấn đề không đúng vào đề tài mà hai ngời đangtrao đổi, tránh để ngời nghe hiểu là mình không tuân thủ phơng châm quan hệ, ngời nóidùng cách diễn đạt trên

b- Trong giao tiếp, đôi khi vì một lý do nào đó, ngời nói phải nói một điều mà ngời

đó nghĩ là sẽ làm tổn thơng thể diện của ngời đối thoại Để giảm nhẹ ảnh hởng, tức là xuấtphát từ việc chú ý tuân thủ phơng châm lịch sự, ngời nói dùng những cách diễn đạt trên

c- Những cách nói này báo hiệu cho ngời đối thoại biết là ngời đó đã không tuânthủ phơng châm lịch sự và phải chấm dứt sự không tuân thủ đó

Bài tập 5 (Hớng dẫn về nhà)

-Nói băm nói bổ: nói bốp chát, xỉa xói, thô bạo (phơng châm lịch sự)

- Nói nh đấm vào tai: nói mạnh, trái ý ngời khác, khó tiếp thu (phơng châm lịch sự)

- Điều nặng tiếng nhẹ: nói trách móc, chì chiết (phơng châm lịch sự)

- Nửa úp nửa mở: nói mập mờ, ỡm ờ, không nói ra hết ý (phơng châm cách thức)

- Mồm loa mép dải: lắm lời, đanh đá, nói át ngời khác (phơng châm lịch sự)

- Đánh trống lảng: lảng ra, né tránh không muốn tham dự một việc nào đó, khôngmuốn đề cập đến một vấn đề nào đó mà ngời đối thoại đang trao đổi (phơng châm quanhệ)

- Nói nh dùi đục chấm mắm cáy: nói không khéo, thô tục, thiếu tế nhị (phơng châmlịch sự)

V h ớng dẫn về nhà :

- Học thuộc bài

Tiết 9.

sử dụng yếu tố miêu tả

trong văn bản thuyết minh A/ Mục tiêu bài học:

Giúp h/sinh: Củng cố kiến thức về VB thuyết minh Hiểu đợc văn bản thuyết minh có khi

phải kết hợp với yếu tố miêu tả thì văn bản mới hay

b

/ t iến trình bài dạy:

* ổ n định lớp :

* Kiểm tra bài cũ:

Sử dụng các yếu tố nghệ thuật trong văn bản thuyết minh nh thế nào ?

Bài mới:

- Học sinh đọc văn bản.

* Nhan đề của văn bản có ý nghĩa

gì?

? Tìm những câu trong bài thuyết

minh về đặc điểm tiêu biểu của cây

chuối

- Hầu nh ở nông thôn chú lũ

- Ngời phụ nữ nào hoa quả

- Quả chuối hấp dẫn

- Mỗi cây chuối chuối chín

? Chỉ ra những câu văn có yếu tố

miêu tả về cây chuối và cho biết

tác dụng của yếu tố miêu tả?

-Cây chuối thân mềm núi rừng

- Chuối xanh có vị chát,để

sống món gỏi

? Theo yêu cầu của văn bản thuyết

minh, bài này có thể bổ sung

những gì?

? Em hãy cho biết thêm công dụng

của thân cây chuối, lá chuối, nõn

"Cây chuối trong đời sống Việt Nam."

* Nhan đề của văn bản nhấn mạnh:

- Vai trò của cây chuối đối với đời sống vật chất và tinh thần của ngời Việt Nam từ xa tới nay

- Thái độ của con ngời trong việc nuôi trồng, chăm sóc

và sử dụng có hiệu quả các giá trị của cây chuối

- Cây chuối thân mềm, toả ra vòm lá xanh, mát rợi,

-Chuối a nớc, phát triển nhanh

- Chuối là thức ăn thông dụng từ thân đến lá, từ hoa đếnquả

=>Tác dụng : Làm nổi bật đợc đặc điểm của cây chuối vàgây ấn tợng

- Bổ sung thêm một số công dụng của cây chuối,láchuối ,hoa chuối

Có thể TM:

*Phân loại chuối: tây, hột, tiêu, ngự, rừng

*Cấu tạo:

- Thân chuối :gồm nhiều lớp bẹ

- Tàu chuối gồm các cuống lá và lá

- Nõn chuối :xanh non

- Hoa chuối: màu hồng tía, có nhiều lớp bẹ ,

- Gốc có củ và rễ

Có thể miêu tả:

- Lá chuối làm lá gói bánh.

? Em có thể cho biết thêm công

dụng của chuối?

? Để bài thuyết minh sinh động

ngoài việc sử dụng các yếu tố NT có

thể hợp yếu tố nào ? Tác dụng ?

(Học sinh đọc ghi nhớ - SGK.)

- Thân tròn, mát rợi,mọng nớc

- Tàu lá xanh rờn

- Củ chuối có thể gọt vỏ để thấy một màu trắng

mỡ màng nh màu củ đậu đã bóc vỏ

*Công dụng:

- Thân chuối có thể thái ghém làm rau sống, ăn rất mát,

có tác dụng giải nhiệt

- Hoa chuối tây có thể thái thành sợi nhỏ để ăn sống,xào, luộc, nộm

- Quả chuối tiêu xanh bẻ đôi lấy nhựa làm thuốc chữahắc lào Quả chuối hột xanh thái lát mỏng,phơi khô,saovàng hạ thổ tán thành bột là vị thuốc quý trong đông y.-Nõn chuối tây có thể ăn sống rất mát

-Lá chuối tơi có thể dùng để gói bánh chng bánh nếp -Lá chuối khô có thể dùng để lót ổ trong mùa đông, góihàng, gói bánh gai

-Củ chuối gọt vỏ, thái thành sợi nhỏ luộc bỏ nớc chátsau đó có thể xào với thịt ếch, nấu với cá chạch lànhững món ăn đặc sản

3 Kết luận:

* Ghi nhớ: SGK

IV luyện tập:

Bài tập 1 (h/sinh lên bảng làm.)

Hoàn thiện các câu văn:

- Thân cây chuối có hình dáng thẳng, tròn nh một cái cột trụ, gồm nhiều lớp bẹ,mọng nớc gợi ra cảm giác mát mẻ, dễ chịu

- Lá chuối tơi xanh rờn cong cong dới ánh trăng, thỉnh thoảng lại vẫy lên phần phật

nh mời gọi ai đó trong đêm khuya thanh vắng

- Lá chuối khô lót ổ nằm vừa mềm mại, vừa thoang thoảng mùi thơm dân dã cứ ám

ảnh tâm trí những kẻ tha hơng

- Quả chuối chín vàng vừa bắt mắt, vừa dậy lên một mùi thơm ngọt ngào quyến rũ

- Bắp chuối màu phơn phớt hồng đung đa trong gió chiều nom giống nh một cáibúp lửa của thiên nhiên kì diệu

- Nõn chuối màu xanh non cuốn tròn nh một bức th còn phong kín đang đợi gió mở

ra

Bài tập 2

Chỉ ra yếu tố miêu tả trong đoạn văn:

-Tách là loại chén uống nớc của Tây, nó có tai

Tiết 10

Luyện tập sử dụng yếu tố miêu tả

trong văn bản thuyết minh A/ Mục tiêu bài học:

Giúp h/sinh: Rèn luyện kỹ năng sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết

minh

b/ t iến trình bài dạy:

* ổ n định lớp :

* Kiểm tra bài cũ:

- Sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh có tác dụng gì ?

- Làm BT 4 - Sách BT

* Bài mới:

? Phạm vi của đề bài?

? Đề yêu cầu trình bày vấn đề gì?

? Với vấn đề trên, cần trình bày những ý

- Con trâu là sức kéo chủ yếu

- Con trâu là tài sản lớn nhất

- Con trâu trong lễ hội, đình đám truyền thống

- Con trâu đối với tuổi thơ

- Con trâu đối với việc cung cấp thực phẩm vàchế biến đồ mỹ nghệ

? Phần kết bài có nội dung nh thế nào?

* Giáo viên : Xây dựng đoạn mở bài vừa

có nội dung thuyết minh vừa có yếu tố

miêu tả con trâu ở làng quê Việt Nam

? Nội dung cần thuyết minh trong mở bài

là gì?

? Yếu tố miêu tả cần sử dụng là gì?

*G/v: Thuyết minh trâu cày, bừa ruộng,

kéo xe, chở lúa, trục lúa

(Học sinh viết, giáo viên gọi trình bày, sửa

ii viết bài:

1 Viết đoạn mở bài:

- VD: "Con trâu là đầu cơ nghiệp"

Bao đời nay, hình ảnh con trâu lầm lũi kéo càytrên đồng ruộng là hình ảnh rất quen thuộc, gầngũi đối với ngời nông dân Việt Nam.Vì thế,contrâu đã trở thành ngời bạn tâm tình của ngờinông dân:

Trâu ơi ta bảo trâu nàyTrâu ra ngoài ruộng trâu cày với ta Cấy cày vốn nghiệp nông gia

Ta đây, trâu đấy ai mà quản công

2 Viết đoạn thân bài:

- Giới thiệu con trâu trong việc làm ruộng

- Con trâu với tuổi thơ ở nông thôn

VD : Chiều chiều, khi một ngày lao động đãtạm ngừng, con trâu đợc tháo cày và đủng đỉnhbớc trên đờng làng, miệng luôn" nhai trầu

"bỏm bẻm .Khi ấy, cái dáng đi khoan thaichậm rãi của con trâu khiến cho ngời ta cócảm giác không khí của làng quê Việt nam sao

mà thanh bình và thân quen quá đỗi!

-Con trâu không chỉ kéo cày, kéo xe, trụclúa mà còn là một trong những vật tế thầntrong lễ hội đâm trâu ở tây Nguyên; là "nhânvật"chính trong lễ hội chọi trâu ở Đồ Sơn.Không có ai sinh ra và lớn lên ở các làng quêViệt Nam mà lại không có tuổi thơ gắn bó vớicon trâu Thuở nhỏ đa cơm cho cha đi cày, mải

mê ngắm nhìn con trâu đợc thả lỏng đang say

sa gặm cỏ một cách ngon lành Lớn lên mộtchút, nghễu nghện cời trên lng trâu trong nhữngbuổi chiều đi chăn trâu trở về.Cỡi trâu ra đồng,cỡi trâu lội xuống sông, cỡi trâu thả diều Thú

vị biết bao ! Con trâu hiền lành ,ngoan ngoãn

đã để lại trong kí ức tuổi thơ của mỗi con ngờibao nhiêu kỉ niệm ngọt ngào!

3 Viết đoạn kết bài:

iii h ớng dẫn về nhà :

- Làm hoàn thành bài văn vào vở

- Chuẩn bị viết bài thuyết minh 90phút

Tuần 3

Ngày soạn: 26-8-2010

Tiết 11+12

tuyên bố thế giới về sự sống còn, quyền đợc bảo vệ và phát triển của trẻ em A/ Mục tiêu bài học:

* Kiểm tra bài cũ:

? Trình bày khái quát hệ thống luận điểm, luận cứ của "Đấu tranh cho một TG hoàbình"

Thông điệp mà tác giả Macket gửi gắm trong VB là gì?

* Bài mới:

* Giới thiệu bài:

- Dựa vào phần "chú thích" hãy trình bày

những nét khái quát về xuất xứ của VB?

?Căn cứ vào VBcho biết nó thuộc kiểu VB

nào?

* G/v hớng dẫn học sinh cách đọc: Mạch

lạc, rõ ràng, khúc triết từng mục

- G/v gọi học sinh giải nghĩa một số từ, cụm

từ:

+ Chế độ A-pác-thai

+ Công ớc

- Bổ sung thêm các từ

I Giới thiệu chung:

- Trích "Tuyên bố của hội nghị cấp cao thế giới về trẻ em" họp tại trụ sở Liên hợp quốc

(Mĩ) ngày 30/9/1990; in trong "Việt Nam vàcác văn kiện quốc tế về quyền trẻ em"

-VB này chỉ là phần đầu của bản tuyên bố-VB nhật dụng-nghị luận chính trị xã hội

- Cơ hội: Những điều kiện thuận lợi để thực

(Học sinh đọc thầm 2 đoạn đầu.)

? Nêu nội dung và ý nghĩa của 2 đoạn vừa

đọc

- Đọan 1 :giới thiệu mục đích và nhiệm vụ

của hội nghị cấp cao thế giới

- Đoạn 2: khái quát những đặc điểm, yêu

cầu của trẻ em, khẳng định quyền đợc

sống, đợc phát triển trong hòa bình, hạnh

phúc

? Mở đầu bản tuyên bố đã thể hiện cách

nhìn nh thế nào về đặc điểm tâm sinh lí trẻ

em, về quyền sống của trẻ em?

? Tuyên bố cho rằng trong thực tế, trẻ em

phải chịu bao nhiêu nỗi bất hạnh Dựa theo

các mục 4, 5, 6 em hãy khái quát những

nỗi bất hạnh mà trẻ em thế giới phải chịu

đựng

? Theo hiểu biết của em, nỗi bất hạnh nào

là lớn nhất đối với trẻ em

(Học sinh bộc lộ.)

? Theo em những nỗi bất hạnh đó của trẻ

em có thể đợc giải thoát bằng cách nào

? Từ đó em hiểu tổ chức Liên hợp quốc đã

có thái độ nh thế nào trớc những nỗi bất

hạnh của trẻ em trên thế giới?

hiện nhiệm vụ quan trọng

- Nhiệm vụ: những nhiệm vụ cụ thể

4 Phân tích:

a, Lí do của bản tuyên bố:

- Đặc điểm tâm sinh lý trẻ em: trong trắng, hiểubiết, ham hoạt động và đầy ớc vọng nhng dễ bịtổn thơng và còn phụ thuộc

- Quyền sống của trẻ em:

+ Phải đợc sống trong vui tơi thanh bình, đợcchơi, đợc học và phát triển

+ Tơng lai của chúng phải đợc hình thành trong

sự hòa hợp và tơng trợ

- Dễ xúc động và yếu đuối trớc sự bất hạnh

=> Đó là cách nhìn đầy tin yêu và trách nhiệm

đối với tơng lai của thế giới, đối với trẻ em

- Nêu vấn đề: gọn và rõ, có tính chất khẳng

- Chịu đựng những thảm họa của đói nghèo,khủng hoảng kinh tế, của tình trạng vô gia c,dịch bệnh, mù chữ, môi trờng xuống cấp

- Nhiều trẻ em chết mỗi ngày do suy dinh dỡng

và bệnh tật

- Loại bỏ chiến tranh, bạo lực

- Xóa đói nghèo,

- Thách thức: là những khó khăn trớc mắt cầnphải ý thức để vợt qua

=> Nhận thức rõ thực trạng đau khổ trong cuộcsống của trẻ em trên thế giới

- Quyết tâm giúp các em vợt qua những nỗi bấthạnh này

c, Cơ hội:

(Học sinh đọc.)

? Hãy tóm tắt lại các điều kiện thuận lợi cơ

bản để cộng đồng quốc tế hiện nay có thể

đẩy mạnh việc chăm sóc, bảo vệ trẻ em

? Những cơ hội ấy xuất hiện ở Việt Nam

nh thế nào để nớc ta có thể tham gia tích

cực vào việc thực hiện tuyên bố về quyền

trẻ em?

(Thảo luận nhóm.)

? Hãy tóm tắt các nội dung chính của phần

nêu nhiệm vụ cụ thể

? Theo em, nội dung nào quan trọng nhất ?

nào về tầm quan trọng của vấn đề bảo vệ,

chăm sóc trẻ em, về sự quan tâm của cộng

đồng quốc tế đối với vấn đề này

(Học sinh đọc ghi nhớ.)

- Sự liên kết lại của các quốc gia cùng ý thứccao của cộng đồng quốc tế trên lĩnh vực này

Đã có công ớc về quyền trẻ em làm cơ sở tạo ramột cơ hội mới

- Sự hợp tác và đoàn kết quốc tế ngày càng cóhiệu quả cụ thể trên nhiều lĩnh vực, phong tràogiải trừ quân bị đợc đẩy mạnh tạo điều kiện chomột số tài nguyên to lớn có thể đợc chuyểnsang phục vụ các mục tiêu kinh tế, tăng cờngphúc lợi xã hội

d, Nhiệm vụ cụ thể:

- Tăng cờng sức khỏe và chế độ dinh dỡng của

trẻ em

- Quan tâm nhiều hơn đến trẻ em bị tàn tật và cóhoàn cảnh sống đặc biệt

- Các em gái phải đợc đối xử bình đẳng nh các

em trai

- Bảo đảm cho trẻ đợc học hết bậc giáo dục cơ

sở,

- Các nớc cần đảm bảo đều đặn sự tăng trởngkinh tế để có điều kiện vật chất chăm lo đến đờisống trẻ em

- Tất cả các nớc cần có những nỗ lực liên tục vàphối hợp trong hành động vì trẻ em

5 Tổng kết:

ghi nhớ SGK

Iii luyện tập:

- Nêu những việc làm mà em biết thể hiện sự quan tâm của Đảng và chính quyền

địa phơng nơi em ở đối với trẻ em Trình bày cụ thể

iv h ớng dẫn về nhà :

- Học thuộc bài

- Làm bài tập trong sách bài tập và bài tập sách bài tập trắc nghiệm

- Chuẩn bị bài tiếp theo: “Ngời con gái Nam Xơng"

b/ tiến trình bài dạy:

* ổ n định lớp :

* Kiểm tra bài cũ:

? Trong giao tiếp thế nào là tuân thủ phơng châm quan hệ, cách thức, lịch sự ? Cho

? Từ câu chuyện trên, em rút ra đợc bài

học gì trong giao tiếp?

Học sinh đọc ghi nhớ - SGK

Em hãy lấy thêmVD về tình huống giao

tiếp mà lời hỏi thăm có dạng nh trên?

? Em hãy cho biết các phơng châm hội

thoại đã học?

Phơng châm về lợng, phơng châm về chất,

? Trong các bài học ấy, điểm lại các VD đã

đợc phân tích, cho biết những tình huống

nào phơng châm hội thoại không đợc tuân

thủ?

(Học sinh đọc ví dụ 2.)

? Câu trả lời của Ba có đáp ứng đợc nhu

cầu thông tin mà An mong muốn hay

không ?

? Trong tình huống này, phơng châm hội

thoại nào không đợc tuân thủ?

? Vì sao Ba không tuân thủ phơng châm

hội thoại đã nêu ?

HS thảo luận mục 3+4 (SGK):

? Giả sử, có một ngời mắc bệnh ung th đã

đến giai đoạn cuối (có thể sắp chết) thì sau

khi khám bệnh, bác sỹ có nên nói thật cho

ngời ấy biết hay không ? Tại sao ?

? Việc "nói dối" của bác sỹ có thể chấp nhận

đợc hay không ? Tại sao ?

I quan hệ giữa ph ơng châm hội thoại và tình huống giao tiếp:

1 Ví dụ: Truyện "Chào hỏi"

2 Nhận xét:

- Câu hỏi :"Bác làm việc có vất vả lắmkhông?"trong tình huống giao tiếp khác có thể coi

là tuân thủ phơng châm lịch sự vì nó thể hiện sựquan tâm đến ngời khác

Nhng trong tình huống này, ngời đợc hỏi bị chàngngốc gọi từ trên cây cao lúc mà ngời đó đang tậptrung làm việc, phải vất vả trèo xuống để trả lời

- Sử dụng không đúng chỗ, đúng lúc,

3 Kết luận :

Khi giao tiếp không những phải tuân thủ cácphơng châm hội thoại mà còn phải nắm đợc các

đặc điểm của tình huống giao tiếp nh: nói với

ai ? nói khi nào ? nói ở đâu ? nói nhằm mục đíchgì ?

Ii.Những tr ờng hợp không tuân thủ ph ơng châm hội thoại:

1 Ví dụ:

2 Nhận xét:

- Chỉ có 2 tình huống trong phần phơng châmlịch sự là tuân thủ phơng châm hội thoại, cáctình huống còn lại không tuân thủ

- Không đáp ứng đợc yêu cầu của An

- Không nên nói thật vì có thể sẽ khiến cho bệnhnhân hoảng sợ, tuyệt vọng

- Có thể chấp nhận đợc vì nó có lợi cho bệnhnhân, giúp cho bệnh nhân lạc quan trong cuộcsống

- Không tuân thủ phơng châm về chất

? Việc nói tránh đi ấy, là bác sỹ không

tuân thủ phơng châm hội thoại nào ?

? Em hãy nêu một số tình huống mà ngời

nói không nên tuân thủ phơng châm ấy một

cách máy móc

? Khi nói "Tiền bạc chỉ là tiền bạc" thì có

phải ngời nói không tuân thủ phơng châm

về lợng không?

? Theo em, nên hiểu ý nghĩa câu nói này

nh thế nào ?

? Vậy, việc không tuân thủ các phơng

châm hội thoại bắt nguồn từ những nguyên

- Nếu xét về nghĩa hiển ngôn (bề mặt của câu

chữ) thì cách nói này không tuân thủ phơngchâm về lợng

- Nếu xét về nghĩa hàm ẩn cách nói này vẫn

tuân thủ phơng châm về lợng

Tiền bạc chỉ là phơng tiện để sống chứ khôngphải là mục đích cuối cùng của con ngời Câunày muốn nhắc nhở con ngời rằng ngoài tiềnbạc để duy trì cuộc sống, con ngời còn cónhững mối quan hệ thiêng liêng khác trong đờisống tinh thần nh quan hệ cha con , anh em,bạn bè, đồng nghiệp,

3.Kết luận : * Ghi nhớ: SGK

Iii luyện tập:

Bài tập 1 - Đối với cậu bé 5 tuổi thì "Tuyển tập truyện ngắn Nam Cao" là chuyện

viển vông mơ hồ; vì vậy câu trả lời của ông bố đã không tuân thủ phơng châm cách thức

- Tuy nhiên, đối với những ngời đã đi học thì đây có thể là câu trả lời đúng

Bài tập 2 (học sinh thảo luận nhóm.)

- Thái độ và lời nói của Chân, Tay, Tai, Mắt không tuân thủ phơng châm lịch sự

- Việc không tuân thủ ấy là vô lý vì khách đến nhà ai phải chào hỏi chủ nhà rồi mớinói chuyện; nhất là ở đây, thái độ và lời nói của các vị khách thật hồ đồ, chẳng có căn cứ gìcả

iv h ớng dẫn về nhà :

- Học thuộc bài

- Làm bài tập trong sách bài tập và sách bài tập trắc nghiệm

- Chuẩn bị bài tiếp theo

Tiết 14+15

viết bài tập làm văn số 1 A/ Mục tiêu bài học:

* Yêu cầu của đề:

- Thể loại: Thuyết minh (có sử dụng yếu tố miêu tả và biện pháp nghệ thuật)

- Nội dung:

1 Mở bài: Giới thiệu chung về cây lúa Việt Nam

2 Thân bài:

-Đặc điểm cây lúa… sâu sắc,các loại lúa và giai đoạn phát triển… sâu sắc

-Phân bố ,gắn bó với con ngời nh thế nào?

-Giá trị to lớn của cây lúa trong đời sống Việt Nam

3.Kết bài: Cảm nghĩ về cây lúa

Ii Biểu điểm:

* Điểm 8, 9:

- Bài làm bố cục rõ ràng, diễn đạt lu loát

- Sử dụng yếu tố miêu tả và biện pháp nghệ thuật một cách linh hoạt

- Các phơng pháp thuyết minh sử dụng khéo léo làm nổi bật đối tợng thuyết minh

* Điểm 6, 7:

- Bài làm bố cục tơng đối rõ ràng

- Sử dụng yếu tố miêu tả, biện pháp nghệ thuật khéo léo với phơng pháp thuyếtminh

- Còn mắc lỗi nhỏ về cách diễn đạt, dùng từ

* Điểm 5:- Bố cục cha thật rõ ràng.

- Bài làm còn cha linh hoạt khi sử dụng các biện pháp nghệ thuật và yếu tố miêu tả

- Còn mắc lỗi diễn đạt

* Điểm 3, 4: - Bài làm diễn đạt cha lu loát.

- Cha làm rõ đối tợng thuyết minh

iii thu bài - nhận xét:

A/ Mục tiêu bài học:Giúp h/sinh:

- Cảm nhận đợc vẻ đẹp truyền thống trong tâm hồn của ngời phụ nữ Việt nam quanhân vật Vũ Nơng

- Thấy rõ số phận oan trái của ngời phụ nữ dới chế độ phong kiến

- Tìm hiểu những thành công về nghệ thuật của tác phẩm: nghệ thuật dựng truyện,xây dựng nhân vật, sự sáng tạo trong việc kết hợp những yếu tố kì ảo với những tình tiết cóthực tạo nên vẻ đẹp riêng của loại truyện truyền kì

b/ t iến trình bài dạy:

* ổ n định lớp :

* Chuẩn bị : Tác phẩm Truyền kì mạn lục ,,“

* Kiểm tra bài cũ:

? Em hãy nêu những nỗi bất hạnh mà trẻ em phải chịu? Làm thế nào để mất đinhững bất hạnh ấy ?

* Bài mới:

-? Trình bày hiểu biết của em về tác giả ?

? Em hiểu thế nào là "Truyền kì mạn lục" ?

? Trình bày hiểu biết của em về tác phẩm

"Truyền kì mạn lục" của Nguyễn Dữ ?

? Truyện "Ngời con gái Nam Xơng" có vị

trí nh thế nào trong tác phẩm

- G/v chú ý học sinh cách đọc:

? Truyện có những sự việc chính nào ?

? Em hãy tóm tắt câu chuyện

(Học sinh tóm tắt, học sinh khác nhận xét,

bổ sung; giáo viên nhận xét, bổ sung.)

- G/v gọi học sinh giải nghĩa một số từ,

cụm từ trong chú thích (SGK)

? Nêu bố cục của truyện ?

Có thể chia làm 3 đoạn, 2 đoạn,

(Họa sinh đọc thầm: từ đầu đến " quan

san"

? Đoạn văn có nội dung h thế nào ? ? Ngay

từ đầu tác phẩm, Vũ Nơng đợc giới thiệu là

con ngời nh thế nào ?

? Thái độ, cách c xử của Vũ Nơng khi

=>Truyện ghi chép những điều kì lạ trong dângian

- "Truyền kì mạn lục"gồm 20 truyện nội dung

phong phú, đậm tinh thần nhân văn - nhân đạo

- Truyện thứ 16/20 truyện, có nguồn gốc từ

* Khi ở nhà: Tính thùy mị, nết na, t dung tốt.

* Mới về nhà chồng: "giữ gìn khuôn phép"

không làm gì để xảy ra cảnh vợ chồng "thất

hòa".

* Khi chồng đi lính:Lời dặn dò đằm thắm thiết

tha -> không trông mong vinh hiển mà chỉ cầucho chồng đợc bình an trở về, cảm thông trớc

? Lời dặn của Vũ Nơng có ý nghĩa nh thế

"Ngày qua tháng lại ngăn đợc"

? Em có nhận xét gì về chi tiết này ?

? Lời trăng trối của bà mẹ chồng giúp ta

hiểu rõ thêm điều gì về ngời con dâu của

bà ?

? Qua phần tìm hiểu, em thấy Vũ Nơng là

ngời phụ nữ nh thế nào ?

Tiết 2.

? Nỗi oan khuất của Vũ Nơng bắt đầu từ

đâu ? Em có nhận xét gì về chi tiết này ?

? Câu nói của đứa con dễ làm cho ngời

nghe hiểu lầm nhng có phải đó là tất cả

nguyên nhân của nỗi oan khuất của Vũ

N-ơng hay còn do nguyên nhân nào nữa ?

? Trớc lời nói của con, Trơng Sinh có thái

truyện (cách xây dựng truyện đầy kịch

tính, các chi tiết nối tiếp, đẩy nhân vật vào

mâu thuẫn đỉnh điểm) và ý nghĩa cái chết

của Vũ Nơng

Mâu thuẫn câu chuyện lên tới đỉnh điểm:

VN chết mà cha đợc minh oan Vậy câu

chuyện đợc gỡ nút ở chi tiết nào?

?Em có nhận xét gì về vai trò của chi tiết

câu nói của bé Đản cũng nh hình ảnh cái

* Chồng đi vắng:

- Vũ nơng là ngời vợ thủy chung, yêu chồng thathiết, luôn nhớ đến chồng

Những hình ảnh ớc lệ, mợn cảnh vật thiênnhiên để diễn tả sự trôi chảy của thời gian

- Chăm sóc mẹ chồng ân cần, dịu dàng, chânthành nh với mẹ đẻ

- Làm lụng nuôi con, ân cần, trìu mến với con

=> là ngời phụ nữ hiền thục, lo toan vẹn cả đôibề

* Vũ Nơng: Một ngời phụ nữ đẹp ngời, đẹp

nết: đảm đang, hiếu thảo, chung thủy và trongtrắng

b, Nỗi oan của Vũ N ơng:

- Bắt đầu từ câu nói của đứa con "Thế ra ông

+ Lời thoại 2: Nỗi đau đớn, thất vọng khi bị đối

xử bất công, + Lời thoại 3: Thất vọng tột cùng, lời than nhmột lời nguyền

Bi kịch tâm hồn: Cuộc đời ngời phụ nữ khi mất đi

2 điều ý nghĩa thiêng liêng là chồng con và danhtiết -> tìm đến cái chết, bảo toàn danh dự

=> Tố cáo XHPK và bày tỏ niềm cảm thơng

đối với số phận oan nghiệt của ngời phụ nữ

* Cái bóng:

- Là khát khao mong chờ của ngời vợ

- Là sự ngộ nhận của đứa con

- Gây hiểu lầm, tạo nỗi oan -> giải oan

=> Cần cẩn thận trong c xử, đừng đẻ việc xảy

ra rồi hối cũng đã muộn

?Câu chuyện kết thúc ở đây đợc cha?Vì

sao?

?Tóm tắt những sự việc chính ở phần này?

Những chi tiết kì lạ này có ý nghĩa gì?

Dụng ý của tác giả?

?Nhng tại sao t/g không để Vũ Nơng trở về

với chồng con nh kết thúc truyện cổ tích?

?Qua cách kết thúc ấy em thấy thái độ của

tác giả nh thế nào?

c, Câu chuyện về Vũ Nơng sau khi chết

- ý nghĩa: Bớt bi thơngKhát khao về một cuộc sống công bằng, hạnhphúc cho ngời tốt

ớc mơ về sự bất tử của cái thiện, cái đẹp

=> Tác giả ớc mơ sự thật phải đợc sáng tỏ, ngờihiền phải đợc đền đáp, mặt khác sự thật vẫn là

sự thật: đoàn tụ là ảo ảnh, chia li là vĩnh viễn,ngời chết không thể sống lại đợc -> hiện thực

đắng cay đợc khắc sâu

*Tổng kết:

Ghi nhớ SGK

Iii luyện tập:

1 Học sinh đọc bài thơ "Lại viếng Vũ Thị"

2 Có ý kiến cho rằng chủ đề của truyện còn có thể đề cập tới:

- Phê phán thói ghen tuông mù quáng, tính độc quyền gia trởng của ngời đàn ông trong gia

đình

- Tố cáo chiến tranh phi nghiã đã gây lên cảnh hạnh phúc gia đình chia lìa, đổ vỡ, tan nát

ý kiến của em thế nào ?

3 Vai trò những lời đối thoại trong truyện có tác dụng gì ?

Đợc sắp xếp rất đúng chỗ, làm cho câu chuyện trở nên sinh động, góp phần khôngnhỏ vào việc khắc họa diễn biến tâm lý và tính cách nhân vật

iv h ớng dẫn về nhà :

- Viết đoạn văn phân tích vai trò của hình ảnh cái bóng

- Viết một đoạn sau khi Vũ Nơng biến mất, chàng Trơng, bé Đản sẽ ra sao theo ởng tợng của em

t Chuẩn bị bài tiếp theo, soạn "Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh".

- Hãy nêu quan hệ giữa p/c hội thoại với tình huống giao tiếp?

- Trong các tình huống giao tiếp, chúng ta thờng gặp những vai XH nào?

- Cùng là ngôi thứ nhất, nhng trong các tình

huống giao tiếp khác nhau những từ ngữ

này có thay thế cho nhau đợc không?

- Hãy so sánh sử dụng những từ ngữ xng hô

trong tiếng Anh mà các em đã học

- Trong giao tiếp đã bao giờ em gặp tình

huống không biết xng hô ntn cha?

Em có nhận xét gì về từ ngữ xng hô trong

tiếng Việt?

- H/s đọc tiếp 2 đoạn trích SGK

- Đoạn trích a và b xuất hiện trong những

hoàn cảnh giả thiết nào?

- Hãy xác định từ ngữ xng hô trong 2 đoạn

trích trên

- Phân tích sự thay đổi trong cách xng hô

của DM và DC giải thích vì sao?

- ở lớp 8, em đã học 1 đoạn trích, trong

đoạn đối thoại ngắn nhân vật đã thay đổi

cách xng hô 3 lần để nâng dần vị thế của

mình lên so với ngời đối thoại Đó là nhân

vật nào? Trong đoạn trích nào? Của ai?

Nhân vật đó xuất hiện trong tình huống

giao tiếp nào? Cách xng hô của nhân vật đó

ntn?

- Vậy để xng hô cho thích hợp trong các

tình huống giả thiết, ngời nói cần căn cứ

vào đâu?

I Từ ngữ x ng hô và việc sử dụng từ ngữ x

ng hô:

1 VD:

- Ngôi thứ nhất: Tôi, tao… sâu sắc chúng tôi

- Ngôi thứ 2: mày, mi, chúng mày

2 Ghi nhớ:TV có 1 hệ thống từ ngữ xng hôrất phong phú, tinh tế và giàu sắc thái biểucảm

ra "tội ác" của mình, còn DC thì hết mặccảm hèn kém mà nói với DM theo t cách 1ngời bạn

- Cách xng hô: - Cháu - ông

- Tôi - ông

- Bà - mày

3 Ghi nhớ:

Ngời nói cần căn cứ vào đối tợng và các đặc

điểm khác của tình huống giao tiếp để xnghô cho phù hợp

biệtđ Chúng ta: gồm cả ngời nói và ngời nghe

-Chúng tôi, chúng em: không bao gồm ngời nghe

-Nguyên nhân:Trong nhiều ngôn ngữ Châu Âukhông có sự phân biệtđó.VD tiếng Anh:We

? Cho biết trong VD a, b phần in đậm nào là

lời nói đợc phát ra thành lời? Phần in đậm nào

là ý nghĩ trong đầu nhân vật?

- Các phần in đậm đợc ngăn cách với bộ phận

đứng trớc bằng dấu gì?Tại sao phải đặt trong

dấu ngoặc kép?(Vì nó đợc dẫn nguyên vẹn,

- Nh vậy cách nhắc lại nguyên văn lời nói ấy

hay ý nghĩ của ngời hoặc nhân vật là lời dẫn

trực tiếp

?Em hiểu thế nào là dẫn trực tiếp?

- H/s đọc 2 VD tiếp theo trên bảng phụ

- Phần in đậm trong VD a là lời nói hay ý

VD b: Là ý nghĩ -Dấu hiệu:Có từ "rằng"

Có thể thay thế bằng từ"là"

? Truyện ngời con gái NX có đoạn văn nào

thể hiện lời dẫn gián tiếp?

- Khi trích lời dẫn trực tiếp và gián tiếp phải

đảm bảo yêu cầu nào?

- Tìm những lời dẫn gián tiếp trong truyện

ng-ời con gái NX của Nguyễn Dữ

3 Ghi nhớ:

- H/s đọc SGK (trang 54)

- Trích dẫn trực tiếp, thì lời dẫn phải đặttrong dấu ngoặc kép, không đợc tự ý thêmbớt từ ngữ của câu trích dẫn… sâu sắc

- Nếu trích dẫn gián tiếp thì có thể tóm lợcnội dung hay diễn giải lại ý kiến đợc chọntrích dẫn, nhng chú ý không đợc làm thay

đổi nội dung của nó

3 Bài tập 3: Thuật lại nhân vật Vũ Nơng

trong đoạn trích theo cách nói gián tiếp(trang 55 SGK)

-Tiết 20

Luyện tập tóm tắt Văn bản tự sự

* Kiểm tra bài cũ:

? ở lớp 8 các em đã học "Tóm tắt VBTS" Hãy nói lại tóm tắt VBTS là gì?

- Khi tóm tắt VB tự sự cần lu ý điều gì?

*Bài mới

-

- H/s đọc các tình huống trong SGK của bài

tập 1 trên bảng phụ

? Có mấy tình huống đề cập trong bài tập?

? Cả 3 tình huống đều yêu cầu gì?

? Làm nh vậy nhằm mục đích gì?

GV:Trong thực tế,khônh phải lúc nào

chúng ta cũng có thời gian và điều kiện để

trực tiếp xem hoặc đọc tác phẩm

? Vậy vì sao phải tóm tắt VB tự sự?

- H/s hãy tìm hiểu và nêu lên các tình

huống khác trong cuộc sống mà em thấy

khi cần phải vận dụng kĩ năng tóm tắt VB

-? Có thiếu sự việc nào quan trọng không?

? Nếu có thì đó là sự việc nào? Tại sao đó

lại là sự việc quan trọng cần nêu?

? Các sự việc trên đã hợp lí cha? Có cần sắp

xếp lại không?

?Trên cơ sở đã bổ sung đầy đủ và sắp xếp

hợp lí các sự việc, hãy viết lại VB tóm tắt

truyện trong khoảng 20 dòng

Nếu phải tóm tắt TP này một cach ngắn

- Chú bộ đội kể lại 1 trận đánh… sâu sắc

- Ngời đi đờng kể lại vụ tai nạn giao thông.Vậy: Tóm tắt VB tự sự là một nhu cầu tất yếu

do cuộc sống đặt ra có tính phổ cập cao

-Muốn viết đợc một văn bản tóm tắt tác phẩm

tự sự thì phải đọc kĩ TP,nắm chắc các n/v,các

sự việc chínhvà thuật lại một cách ngắn gọn,

đầy đủ ,trung thành với VB đợc tóm tắt

II Thực hành tóm tắt 1 VB tự sự:

1 Bài tập 1 (trang 58 ):

- Khá đầy đủ

- Có-Thiếu một sự việc: Sau khi Vũ Nơng tự vẫn,một đêm, TS cùng con ngồi bên ngọn đèndầu,nó chỉ chiếc bóng TS trên vách và nói đó làngời hay đến với mẹ nó mỗi đêm.TS hiểu nỗioan của vợ nhng sự việc đã rồi

- Tóm tắt VBTS là gì? Tại sao cần phải tóm tắt VBTS.

- VB tóm tắt phải tuân thủ những yêu cầu nào?

- Giúp h/s nắm đợc từ vựng của một ngôn ngữ không ngừng phát triển Luyện kĩnăng mở rộng vốn từ theo các cách phát triển từ vựng

B/Chuẩn bị :

Bảng phụ

C/ Tiến trình bài dạy:

*ổn định:

* Kiểm tra bài cũ.

1, Em hiểu thế nào là cách dẫn trực tiếp và gián tiếp?

2, Làm BT cho về nhà

Bài mới:

? Trong VD 2a các từ "xuân" có ý nghĩa gì?

Nghĩa nào là nghĩa gốc?

? Xuân chuyển nghĩa theo phơng thức nào?

? Từ "tay" câu thơ 1 có nghĩa là gì?

- Từ "tay' chuyển nghĩa theo phơng thức

- Hiện nay:Toàn bộ hành động của con ngờitrong lao động sản xuất, trao đổi, phân phối

và sử dụng của cải vật chất làm ra

=>Nghĩa của từ không phải bất biến Nó cóthể thay đổi theo thời gian Có những nghĩa

cũ mất đi và có những nghĩa mới đợc hìnhthành

* Ví dụ 2 :

-"Xuân" : Mùa chuyển tiếp từ đông sang hạ,

đợc coi là mở đầu của năm

- "Xuân" câu 2 - có nghĩa tuổi trẻ (nghĩachuyển) - theo phơng thức ẩn dụ

-Tay 1: Bộ phận phía trên của cơ thể ngời,

từ vai đến các ngón dùng để cầm, nắm(nghĩa gốc)

-Tay2: Ngời chuyên hoạt động hay giỏi vềmột môn, một nghề nào đó (kẻ buôn ngời)

- Phơng thức hoán dụ

2 Ghi nhớ:(SGK)

a Nghĩa gốc: chỉ bộ phận cụ thể ngời

b Nghĩa chuyển: 1 vị trí trong đội tuyển(phơng thức hoán dụ)

c Nghĩa chuyển: Vị trí tiếp xúc đất của cáikiếng (phơng thức ẩn dụ)

d Nghĩa chuyển: Vị trí tiếp xúc với đất củamây (phơng thức ẩn dụ)

- Trà atisô, trà sâm… sâu sắc từ "trà" đợc dùng vớinghĩa chuyển dùng để chữa bệnh Đó lànhững sản phẩm từ TV đựơc chế biến thànhdạng khô, dùng để pha nớc uống (Từ "trà"chuyển nghĩa theo phơng thức ẩn dụ)

Củng cố:

1 Nhắc lại nội dung chính của bài

2 Tìm VD có từ nghĩa gốc và nghĩachuyển

III Hớng dẫn Về nhà:

- Làm BT 3, 4, 5 trang 57 SGK

- Học kĩ phần ghi nhớ

* Kiểm tra bài cũ:

1. Kể tóm tắt chuyện "Ngời con gái NX" theo ngôi kể Vũ Nơng hoặc Trơng Sinh (ngôi thứ nhất)

* Bài mới :

- Nêu những hiểu biết của em về Phạm Đình

Hổ

- Qua tìm hiểu ở nhà, em thấy tác phẩm Vũ

Trung tuỳ bút viết trong thời gian nào? (Đầu Tk

- Khi ghi chép những chuyện xảy ra trong phủ

chúa, tác giả đã kể theo ngôi nào? (kể theo

ngôi thứ 3)

- Tác dụng của ngôi kể đó là gì?

- H/s theo dõi vào phần 1 của VB

- Phần đầu VB, tác giả đã giới thiệu các thú

I Giới thiệu chung:

1 Tác giả

- (1768 - 1839) còn gọi là Chiêu Hộ

- Ông để lại nhiều công trình biên soạnthuộc nhiều lĩnh vực văn hoá văn học bằngchữ Hán

2 Tác phẩm :

- Vũ trung tuỳ bút viết khoảng đầu TK 19.Tác phẩm gồm 88 mẩu chuyện nhỏ, viếttheo thể tuỳ bút

-Tác phẩm viết về những vấn đề xã hội, conngời mà tác giả chứng kiến suy ngẫm Tácphẩm ghi lại 1 cách sinh động, hấp dẫnhiện thực đen tối của lịch sử nớc ta thời đó.Chuyện cũ … sâu sắc… sâu sắc chúa ghi chép về cuộcsống và sinh hoạt ở phủ chúa thời Thịnh V-

ơng Trịnh Sâm (1742 - 1782), một vị chúanổi tiếng thông minh, kiêu căng, xa xỉ

II Đọc - hiểu Văn bản 1.Đọc

Thú ăn chơi của chúa Trịnh

- Cho xây dựng nhiều cung điện, đình đài ở

chơi của Trịnh Sâm diễn ra ntn?

- Qua những chi tiết trên, em có thể hình dung

1 cảnh tợng ăn chơi ntn?

- Ngoài thú chơi đèn đuốc, Trịnh Sâm còn có

thú chơi gì? Tìm những sự việc minh hoạ điều

đó?

- Những sự việc đó cho thấy chúa Trịnh đã thoả

mãn thú chơi cây cảnh của mình theo cách

nào? Em nghĩ gì về cách hởng thụ đó?

- Em có nhận xét gì về nghệ thuật miêu tả của

tác giả?

- Thông qua NT ấy, em hiểu gì cách sống của

vua chúa thời p/k suy tàn?

- Đọc câu văn "Mỗi khi đêm thanh cảnh - triệu

- H/s theo dõi tiếp đoạn còn lại

- Dựa vào thế chúa, bọn hoạn quan thái giám

đã làm gì?

- Vì sao chúng làm đợc nh vậy?

- Thực chất những hành động đó là gì? (ăn cớp)

- Kết thúc đoạn văn tác giả dã kể lại 1 sự việc

gì từng xảy ra ngay tại gia đình mình?

+ Trong phủ chúa bày vẽ cảnh núi non

 Dùng quyền lực cỡng đoạt Đó khôngphải là sự hởng thụ cái đẹp chính đáng Đó

 Rùng rợn, bí hiểm, ma quái… sâu sắc

 Nơi đây không phải là cuộc sống bìnhthờng, vì nó gợi sự chết chóc, một sự sốngcận kề với cái chết, với ngày tận thế, một

điềm chẳng lành Nó nh dự báo trớc sự suyvong tất yếu của một triều đại chỉ biết ănchơi hởng lạc trên mồ hôi, nớc mắt của dânlành Quả thực điều đó sẽ xảy ra không lâusau khi Thịnh Vợng mất

2 Sự tham lam, nhũng nhiễu của quan lại trong phủ chúa.

- Ra ngoài doạ dẫm

- Dò xét nhà nào có chậu hoa, cây cảnh,chim quí thì biên 2 chữ phụng thủ (lấy đểdâng chúa)

- Đêm đến, lẻn ra, sai lính đem về, có khiphá nhà, đập tờng để khiêng ra

- Buộc tội cất giấu vật cung phụng

- Doạ lấy tiền

 Đợc chúa dung dỡng, vì theo lệnh chúa,vì chúng đắc lực giúp chúa thoả mãn thúchơi xa xỉ

 Hành động vừa ăn cớp vừa la làng củabọn nơng bóng chúa

- Bà mẹ của tg: (bà Cung Nhân) phải saichặt… sâu sắc tai hoạ

- Làm cho các sự việc đợc kể trong bàikhách quan hơn, ngời đọc tin hơn Tínhchân thực đáng tin cậy của câu chuyện tăng

- Đọc chuyện, em hiểu thêm sự thật nào về đời

sống của Vua chúa, quan lại p/k thời vua Lê

chúa Trịnh suy tàn?

- Từ đó em hiểu tác giả có thái độ ntn đối với

đời sống khi cầm bút viết văn?

- Thảo luận nhóm

- So với các bài tuỳ bút đã học nh "Mùa xuân

của tôi" NV 7 em thấy:

+ Tuỳ bút cổ có gì khác với tuỳ bút hiện đại?

- Sự khác biệt đó giúp cho tuỳ bút "chuyện

- Tuỳ bút hiện đại chủ yếu đợc viết theodòng cảm xúc của tác giả

 Ghi chép tuỳ hứng các sự việc 1 cách cụthể, sinh động, chân thực

1 Sự việc bà cung nhân già chặt bỏ những cây quí đẹp trớc nhà nói lên điều gì về chúa

Trịnh và chính quyền của ông ta?

*Bài mới:

- Yêu cầu h/s đọc SGK

- Giáo viên nêu yêu cầu khi đọc

- Chú ý đọc với ngữ điệu phù hợp với từng

nhân vật Lời kể, tả trận đánh cần đọc với

giọng khẩn trơng, phấn chấn

- Ngoài chú thích SGK giáo viên bổ sung thêm

- H/s nêu đại ý

- Đoạn trích học chia mấy đoạn?

- Khi nhận đợc tin cáo cấp của đô đốc Nguyễn

Văn Tuyết, Nguyễn Huệ đã có thái độ và quyết

định gì?

- Nguyễn Huệ tiến hành làm việc gì?

Tiết 2:

- Theo dõi tiếp VB, Quang Trung không chỉ là

con ngời mạnh mẽ, quyết đoán mà ông còn là

ngời ntn nữa?

- Giáo viên phân tích lời dụ quân lính (trang

66)

- Việc Quang Trung dùng Ngô Thì Nhậm chủ

mu rút quân khỏi Thăng Long, tha tội cho Ngô

Văn Sở cho em thấy ông là ngời ntn?

? ý muốn lâu dài tránh chuyện binh đao ở

ph-ơng Bắc để phúc cho nhân dân cho em thấy

thêm khả năng nào của Quang Trung?

?Theo dõi tiếp phần VB, em thấy trong việc đại

phá quân Thanh Nguyễn Huệ có những tài gì

trong việc dùng binh?

- Dùng dẫn chứng trong bài minh hoạ điều đó?

6 Bố cục:

- 3 đoạn (SGK)

7 Phân tích

1 Hình t ợng ng ời anh hùng Nguyễn Huệ.

a Con ngời mạnh mẽ, quyết đoán.

- Giận lắm, liền họp các tớng sĩ, định thânchinh cầm quân để đánh đuổi chúng

- Nghe lời tớng sĩ lên ngôi hoàng đế, đốcquân ra Bắc

- Tổ chức hành quân thần tốc

- Tuyển binh, duyệt binh lớn ở Nghệ An

- Dụ tớng sĩ, định kế hoạch hành quân đánhgiặc

b Trí tuệ sáng suốt, nhạy bén

- Sáng suốt trong việc phân tích thời cuộc

+ Kỉ luật nghiêm

- Sáng suốt, nhạy bén trong việc xét đoán,dùng ngời " Sở và Lân mang gơm chịu tội"

c Có tầm nhìn xa trông rộng.

d Kỳ tài trong việc dùng binh

- 25 tháng chạp xuất quân ở Phú Xuân(Huế)

- Một tuần sau đã ra đến Tam Điệp cáchHuế 500 km

- 30 tháng giêng sẽ vào ăn tết ở ThăngLong mà tất cả đều đi bộ

- 7 tháng giêng sẽ vào ăn tết ở Thăng Long,thực tế vợt mức 2 ngày

- Chiều mùng 5 tháng giêng năm Kỉ Dậu,

đoàn quân đã tiến vào kinh thành ThăngLong