Khủng hoảng kinh tế tài chính ở châu Á 1997-1999

Cuộc khủng hoảng kinh tế tài chính ở châu Á nổ ra năm 1997 trước hết xuất phát từ Thái Lan. Ngày 2.7.1997. Ngân hàng trung ương Thái Lan tuyên bố thả nổi đồng Baht, chấm dứt một thời kỳ dài duy trì c

L ZfHIZ !"H

!1!}11~ :lU!,I1.I

::!.1, HNI)I N::."M.I .1

yHd

[£] :u9n6N

~Qli5

"'lH

T%lf)

&T {%90

£8 ('>1:!89) It (%6~) W

91

9~

II 9!,'

91 8ZZ

I U!S;)UOPUI

It l!!sAI!II!W

p 9~

801

uul !yq.!,

U'!4uygu

gs gu9.L

(,61.~ [f

.4UUlli lli1.'!!11 ,';}1 4U!'I 11UQ)U1 ~u~J

.~

.4UUlli

~U~1 d~!4~U ly4J

.17

.d~!4~U 4uuoP

;)!!J 1uoi {j'u1J4 ul1s

'Y4d £

4U!4;) !1J1 A1 ~U9J ~U1J4 uy~u

;)!!J 1 nO[ ~u1J4 uJ:s Y4d

.Z

lYOS lliy!'llli¥1

!1JO~U 4UntU

~u~1 !!!OP

!,94 y!~

~J .1

:,9s lliu41lli~U n~;) U,';}Iq

tt2!P 11ul;>.n4 I1X

rA I1n4u

11U9!11lli"iJ!P :1l1L)

~);) ;)911() u1JH 1JA

~!s:JU{)PUI n!sAn[nw

.unl

ry4J

;)V)1u 17 () 666

r -L66

I 11ul1O4 ilul.1q'l.,g14U!'11

i1lli ~ A [19.J1.9]

aSf1

£l8.9 UQ;) Qsn 08£.11

)J1llil~!{j'

!Q)111u I1¥P n!11 ;),9I1b dyqu

nq1 1J)6£ llil1!11.asn

!S1 L 1£

uQ;) !4;) lliJ:!il866

I lU~U asn

~1

8l~ 1JI ;),9n() u1JH n~:)

n!11 ;),9nb dU4U n41

{j'U~)1.966 I

' ~t :u9n6N

fl'lI,l"' 9.',.8l1,!4 lIl'8l1 9s gll9J.

)'8

~.t

!,"'l vOI

:J,911~Ul!H sau!dd!I!4d l!!sauopuI l!!s,{l!ll!~

lII!l

!!!41:

8'~-

~'~

I'L

!'"'0- t!,"

8'~

L'll-

~'11 8'L

0'1:

o'L 1:'8

l'8- t'o-

j

L 9 ,

8(ml L661

9(161

( J!,).;)14U113uI.1J1.11

"urJ.

ti:

~.6

II,')P

96lil'rl

411!4"

11;IIII\1N

!I)O~U I!"

'

~UQ"

'rJ1l' 1II!'!i' !Uld

li,oq

{I ~UQ '

i qU!4.) 1"\.4

!4;) 4ull'

oq 'u!,q dy4Ud\,s IIl)q '9""

!q8ul)q

!q 8ul)4

!q 81'1)4

!q 8uI)q U!,8u

u!,8u.QS U!!gu9s u!,8u.QS

j QS

S661.tlfU.""L661'FIJ)lqU!q;)!l)jl11\1N )P.lIN

866

)('('I L661 L

d.jllj~uJyl/1 i)1 IIDJII;)

!~I jfD~1I U!)jfu jfu,91l1

;)II n~;)

u!:!;

~lId

~A

VI 1!11111 jfunJIIlUll,

:z :iD!:H

"('l

iJu~H

'U!iJ ;),gnb ljU!lj;)

!~1 iJu~lj uyiJu

.iu,9lj}

9lj UI.1;) iJuQJllj}

1,~q 9w

'\nb

~h 9p

;),9} !I)h U~S ];1ljd

~h 21 ul1lf1.i1s ~lljU!lj;)

!~1- ,~1ljU!)j

iJu~Olj iJul.1lj)j iJuUJ1ljUl1 u\:t;) !ulj

~llf} !1JoiJu u~q

U~!lj

n'Y!H

[gG

~G.J}'~)u9n6N

4U!4:1 !,,}

.,i!1 4U!)j :1U!:()4 :lu!.14)j

!4)j

d\J!4:1u },U41

"A ,i!}

4U!)j :1u~).nJI :lUI1J :~

:lu!:g

.(V i,urg) 'IllS

lUr!i,

~!i,

;),9\1b ,gl 4U!)f Eur;J1J1 i,UV11JA '4uEw

i,UVI d~!4i,u 1,l1411~y)1i,U ,9s

1JI d,g!1

;)ilJ1 ~\1b

\1f}4 !~4 u,~p u¥p

QS dg!4i,u 4unor

'EuV4 u~i,u InoI i,u1J4 1~1;\;) U~S ~4d

:nS [L] ~I\

[~] u9n6N CISn/lioM

;)9"bu\!11

([SI1/41!!d"~

\!fS;)UOPUI

Us! VI!i!i!U!~

e!s/.f:Iew

dsrvOsad s;;)u!d!ljqd

asrvllle9

uI!'1 !!!11.1.

uyllb-4iilq yi~-~j):->pj\N

8'O;69' ()()t'O;

88'\:

OO;'6\:

o;z'it

OZ'ttR 8()f"E ,I,"', 6i'9i -,-9'!.'z

-"

(L6l11l!li

,

d!!~) U!!S !14d d:;y!4i1l1 4l1l!()P

()()(}I:!,' U!!S!!4ddi1!qiill4l11!()P()()(}tl ,

~u9p luoq

~U.l1iiu di1lq~u quuop

JI,O8 i1U!!oq)J

(966i OSU¥II:(

i1ul(q) li!!S yqd di1!qiiu quuop

1:8!,'"9

U!!S yqd di1!qiiu

qU1!Op 68t

li!!S V4d lR!,' S)p;'1uo-,I.Ru9p

IUOq ~U)J~U di1!qiill

4l1110p 1961:

-uV5 y4diJ~f41iu

4l1eop ,\.)S

8661ll1t:N L661 IUt:N

;),9n~ Ut;H

8661 UlI1N

~!S;}UOPUI L661

9661

L(,()11Ul!N

9661 UI!1N R661 !,"

u,"P

R661.1

~UY4,L iiU!~!R4j,

L66r 1!A 966r W!1U uunh IJU!q

!!mp ,-gIJ

!I!jJ ~.L :r jJu!'g

ly4U

,(,Y41 ut4u i'P ~1Joilu U;)4 U~!4

ny!4 V[

;)9no uVH 1J,\

n!s:JuopuJ

.u!s,(n[UW .s:Ju!dd!I!4d

.uul

!Y4.L U?!1 ji'u9P ilu.!}4U e\:t~

9~ ilU;)1 U)14:> 9uI

,(nb !I)/\

4ue4u Y!ji' I,YW i1s

19u ,941

9J

.lZvI.JI.IJ aSn/u°M.OOZ

:>nI ~"

IUp

L661"ZI.£Z ,(~~N !9U Y41 :>PJ1p

UOM ~U9P L66I"ZI.vl ,(~~u

.aSf1/U°M

8.v16 ~I L661.6.0£

,(~~u :l41 aSnfU°M

Gvv8

~I

:>9no u~H u\:t:> uoM

~u9P uynb 4ulq Y!~

~1 966I w~N

.4n!dn}J

flu9P

!9U

!.141 ,94 u;),(m

n!s:JuopuI .L661.H.P[

,(~~N

\1!~~U!~

t1u9P !9U Y41 V[

ly4;) ;)i141)

!YoP !94 flUQJ1JI !41

.os~d ~u9P

!9U Y41,gq U~,(m s~u!dd!I!4d

.L66I L.I

I ,(~~N

.aSf1/14u8

£!," :»)W 1Up !YoP

!,94 Y!~

~18661.1

~UY4.L 'Jj)OZ

Y!~ 1,YW

~P 9u .!9U Y41,9q u9,(m !q

14e8 ~u9P

!4" ,(U~N

.[IZ.J1.11 19.!'"Z :9661luyu .61.!,"Z :!'"661

W~U 60.!'"Z

:v661

lU~U v!,".!,"Z :£661 Wl!U

.Z£.!'"Z :Z66[

Wl!U gr!,"z

VI 1661

wl!u

:aSn/14e8 uYoP !,94 Y!~ ~.L .asn t1u9P !I)/\

os 4u!P

,9:> J14u

u~~ !YoP

!,94 Y!~

~I 9p ,v4;) lJI ,(np !VP

~" !Q4119W I))P w,Y4;)

'14ng flu9P

!9U Y41.9q uv,(m unllY4.L

flU~))l ~UnJI

~uV4 uY~N

.L66 I

L.Z ,(V~N .uul

!Y4.L ;)IIY4d 1,YnX 1-~4

;)~)J1JI L66

I W~U

UJ 9u

y ny4;) I;?

4U!4:> !~1 v1 4uI"

t1u~o4 flu\:t4"

;)9nJ

V n!q3 31).nU 9s

t9w I! 6661

.l661

qUJq3

!,t .,@t'qU!~

~u,oq

~ul.'q~

e1.'3 qu, qulH

1

1!!SAUlUW

UI!'II!!4.1.

.)P.llN

d~!q:lu quIJop

;)y;) IJ~;) u~!O yqd

~A 2lIJnq}

:lui1J} quu :[ :JU~8

.( I::

~u~g) dg~4~u 4uuoP JYJ ul.1J

~U~)J1lJll,Yq 9p

J,glli1A gw Anb !PA uys Y4d li1A 21 Un41 jtS li11 4U!4;)

~IJl ,gl 4u~:Jj

~uyo4

~uI.14:Jj ~ui)JI4Ull ul.1J uq

J)41 ~li10~U ui)q

u~~4 n'iJ~g

'BA

"

N3IH.1 1VHd .-.

N,,!HN N~IHl N~AnDN

"SD

qU!qJ J~+ 'iJ+

qupI

~u~oq

-n1):> N~IHON

mu6n tIm ra cac ly do A, B, c de" dIn kt C1,1C D (khung hoang) Tren cd so nghien c((u dien tin cua n~n kinh t cac nuoc truoc va trong khung hoang, chung toi da chQnmQt cach tip c~n khac de" ly giai cuQc khung hoang nay Chung toi khong tIm ly do cua khung hoang theo kie"u logic nu A thI B", ma coi khung hoang la ke't qua cua mQt qua trInh tich lt1y cac ti~n d~ c6 the" gay khung hoang ti:t m((c thilp toi cao,

cac thay d6i c6 quy mo nho hang nam, c6 ve rilt khong nguy

chin mu6i ben trong n~n kinh t ho~c tn!oc mQt s6 tac dQng ben ngoai

Theo huong d6, chung toi da xay dl!ng mo hInh cac nguy cd khung hoang va cd ch phat sinh khung h.oang kinh

khung hoang kinh t -tai chinh truoc khi xay ra kht'lng hoang

va b6n vong xoay khung hoang khi n6 ra khung hoang kinh

t -tai chinh Vi~c xay dl!ng cac mo hInh nay dl!a tren sI! phan tich cac quan h~ kinh t vi mo va vi mo, d6ng thoi v~n

dung chti' va cong th((c, bang s6Ii~u, d6 thi

hoang va di~n bin cua khung hoang kinh t -tai chinh 0 b6n nuoc Thai Lan, Indonesia, Malaysia va Han Qu6c, qua d6 chi r6 0 ba nuoc Thai Lan, Indonesia va Han Qu6c da xuilt hi~n, tich lt1y ca b6n nguy cd khung hoang vao dciu va giti'a nam 1997, con 0 Malaysia chi c6 mQt nguy cd khung hoang

nguy cd dfin dn khung hoang va phan tich thl!c tien dien bin khung hoang 0 cac nuoc Th,li Lan, Han Qu6c chung toi d~ xay dl!ng mo hInh cac nguy cd khung hoang va cd ch phat sinh khung hoang kinh t -tai chinh" thco Sd d6 3.1

Qua d6 ta thily, khung hoang chi C(S the" n6 ra khi ben trong n~n kinh t qu6c gia da tichlt1y b6n nglly cd khung hoang la:

-SI! len gia cua d6ng nQi t~;

-Nguy cd qu6c gia milt kha nang thanh toan;

va khi ben ngoai c6 mQt tac dQng quye't dinh la sI! n"it v6n tai chinh cua cac nha dciu tu nuoc ngoai

Khi d6ngnQi t~ bi len gia do qu6c gia duy trl ty gia h6i doaig.1n nhuc6 dinh qua lau, yu kem v~ xuilt kh§u, giti' lai suilt cho vay trong nuoc cao hdn lai suilt cac d6ng ti~n mc;Jnh

0 nuoc ngoai, thI truoc sati nguy cd milt kha nang thanh toan

se ngay cang Ion, kha nang giti' ty gia h6i doai c6 dinh se

-t((c tang ty gia h6i doai chi con la vi\n d~ thoi gian

Khi mQt s6nha d~u tunuoc ngoai tien doan chinh phu nuoc so tc;Ji s"p ht dl! trti' ngoc;Ji t~ de" duy trl ty gia h6i doai c6 dinh thl hQ se ban tai san hQ da d~u tl(, d6i lfiy ngoc;Ji t~

i mang ra nuoc ngoai Luc d~lI, chinh phu cac nl(Oc thuiJng

Tuy nhien con mf)tso tham sokhac nhuchi sol~mphat,

nh~p.kh~u, di~n bie'n (j cac nu(jc l~i c6 xu hu(jng khac nhau

[7, tr.lO]

Cuf)c khung hoang kinh te' -tai chinh (j mf)t so nu(jc

te' Tru(jc d6, gi(ji khoa h9C kinh tc'va chinh trj (j nhi~u nu(jc

va chuyen gia kinh te' a nhi~u t6 ch(tc quoc te' v~n coi sl.fphat

trie'n kinh te' v(ji toc df) cao tu 7 de'n 9%/nam, keo dai hang

ky di~u cua chau A f)e'n dciu nam 1997 kh6ng c6 dl.f bao,

canh bao di~u se xay ra sau sau thang va keo dai su6t \1ai

gia v(ji toc df) chLta tung c6; hang ch~lc ngan doanh nghi~p,

hang tram ngan hang, c6ng ty tai chinh bj pha san, dlnh chi

ho~t df)ng, sap nh~p; hang tri~u lao df)ng m(jibj tha't nghi~p;

tLt~ng hay t6ng thong m(ji Tang tntang kinh te' tu 7

-8%/nam tra thanh am 5 -13% (Bang 4)

Mf)t cha'n df)ng nhu v~y, mf)t qua born kinh te' n6 ra a

mf)t lo~t nu(jc ma gi(ji quan ly va khoa h<:>c v~ kinh te'da

kh6ng nh~n bie't va dl.f bao dLtQ'c f)i~u d6 phan anh mf)t sl.f

l~c h~u v~ ly thllye't kinh te'vi m6 call hoi d~t ra v(ji ngu{ji

t~i sao n6 l~i c6 the' xay ra a nhli'ng nu(jc d6 ma kh6ng O

nu(jc khac?

khung hoang kinh te' Ngu{ji ta muon tlm ra nguyen nhan,

-ban d1! trU' ngo~i t~ de' duy trl ty gia cti,song den mQt luc nao

d6, kh6ng con dti kha nang ban nU'a thl se tha n6i ty gia h6i

doai Luc nay cac nha dfiu tl1nl1oc ngoai chl1a ban tai san (c6

phfin, trai phieu, tin phieu) thl se tlm cach ban th~t nhanh va

d6i sang ngo~i t~ m~nh de' t6i thie'u h6a thi~t h~i ctia mlnh

Ap l1!c nay cang lam cho ty gia h6i doai tang vQt E>61a vong

xoay khting hoang thu I, tac dQng ra't nhanh toi ty gia h6i

doai (Sd d6 3.1 )

Khi ty gia h6i doai tang vQt, thl nQ nl1oc ngoai ctia cac

ngan hang, c6ng ty tai chinh tinh b~ng d6ng ti~n nQi dia se

tang VQt theo, trong khi d6 ngl1oi dan I~i d6 x6 di n1t ti~n tiet

ki~m ra khoi ngan hang cac ngan hang, v6n lam an da kern

hi~u qua, se nhanh ch6ng ma't kha nang chi tra, pha san (SC1

d63.1)

va vi~c chi vai ngan hang pha san, se gay tam tr~ng 10

au cho ngl(oi dan gl(i tit:n tict ki~m O cac ngan hang khac, hQ

se I~i ch~y di rut ti~n tiet ki~m ra khoi ngan hang, din den

vi~c ca cac ngan hang lam an hi~u qua cting c6 the' lam vao

ma't kha nang chi tra, pha san E>61a vong xoay khting hoang

Khi ty gia h6i doai tang m~nh, nQ ngo~i t~ ctia cac

doanh nghi~p tinh b~ng ti~n nQi dia se tang VQt, cung voi

nti'a cac doanh nghi~p nao ho~t dQng v6n da ken'lhi~u quii,

thl gio day se kh6ng c6 dti v6n de' kinh doanh, cang som bi"

Sd d6 3.1 M6 Hinh "cac nguy cd khung hoang va

1- "

J Tic" lily "~J(Jy CO kh,ing ho6ng

DoQnh nghi~p pha sAn hang 16~t

NgAn hang phi! san hang lo~t

SI/ kem hl~u qua CUll cAc dcanh nghl~p

, , J ,,/ ",' :c="~

T8c d.~l'g ~

0 r!1c dQng nhal1t,

r

cac ngfln h8nli1

gi;1 nhanh.

(ty gi6 h6i dofii tAng)

NgvOi dan rut ti~n lI~t kiem, (T1ua ngo(lll$ v6na

1-.~~~g t,Q

r(\l nhonh ,

r

IlgoiJirljtvon(f'Jgi1nI

d6u III n\J6'c n9o9i vil c9c nl/6"c khung hoang g~y ra

Ph8 giQ I1C:>i I~

CQc nuOc bj khtjng hoiJn!

.~-~ '.

-h6i doai ctia nl1(jc d6 tang m~nh thI tinh c~nh tranh ctia hang

c6 ty gia h6i doai 6n d~nh b~ anh hl1dng xf{u E>i~u nay lam cho can can thl1cfng m~i cua nl1(jc nay cang tham h1,1t kha nang thanh toan cua qu6c gia cang suy ye:u E>ay la ap ll!c bu9c cac nl1(jc nay phai pha gia d6ng n9i t~ de' da'y m~nh xuf{t kha'u phong ngita mf{t khii nang thanh toan (Scf d6 3.l ) C6 the' g9i day la tac d9ng day chuy~n ctia vi~c pha gia n9i t~ ctia m9t nl1(jc t(ji cac nl1(jc khac (Scf d6 3.1 )

T6m l~i tit m6 HInh cac nguy ccf khung hoang va ccf che: phat sinh khting hoang kinh te: -tai chinh chungta nh~n thf{y khting hoang kinh te: tai chinh 'kie'u chau A i997

nguy ccf khting hoang v(ji sI! xuat hi~n va tac d9ng 1dn nhau ctia 4 vong xoay khting hoiing va dl1(1i tac d9ng day chuy~n ctia pha gia n9i t~ (Sd d6 3;1 )

Trlnh tl! xuat hit$nctia cac vohg xoay khung hoang d m6i nl1(jc tie:n trlnh khung hoang d m6inl1(Jc c6 khac nhau

khting hoang) va chinh sach d6i ph6 cua m6i nl1(jc Chung ta si1 d1,1ngthu~t ngu khung hoang kinh te: -tai chinh vI:

-N61ien quan de:nye:ut6 n~n tang cua n~n kinh te: m6i qu6c gia la ho~ td9ng ctia cac doanh nghi~p ngan hang va hi~u qua kinh te: cua chung (khia c~nh kinh te:)

-N6 lien quan de:n chinh sach ty gia h6i doai de:n kha

I nangthanh tban ctia qu6c gia va sI! d.1 u tl1 tai chinh cua nl1(jc , ngoai (khia c~nh tai chinh)

-SI! tac d9ng ldn nhau giua cac ye:u t6 tren trong qua trInh khting hoang (kinh te: -tai chinh)

(Con ti~p)

cd che phat sinh khung hoang kinh te -tai chfnh"

l "'.L/'.\J " "" '1;.f I

,

TONG KEy & Dl/ BAo

.-Gs NGUVEN THII;;N NHAN

nam 1995

Gia tri xufIt khffu theo d~u ngli(ji d~t 630 USD/ngli(ji nam 1991, da tang 1en 1.177 USD/ngli(ji nam 1996 Nhlivay, nhln vao m(fc d9 tangtrlidng GDP cua Thai Lan su6t hdn 3 thl}p ky tt)' 1961 de'n 1996, ta thfIy rfIt dang

(Tie'p theo ky tr1f(jc)

4.1 nnh hlnh kinh te: Thai Lan tr1ioc khung hoang

Thai Lan b~t dftu

h6a dilt n\ioc ti1l961,

khi b~t dftu ke: hoach

phat trie'n nam lftn th11

tr1iong GDP trong th~p

8%/nam, trong th~p

7%/nam va trong th~p

phffm n9i dia theo dftu

ng1ioitang ti1 m11c 440

USD nam 1955 len

3.012 USD nam 1996

[7]

trong n~n kinh te' vao

nam 1961 giam xu6ng

con 26,7% nam 1976

va chi con 10,4% nam

1996

Thai Lan da thl.tc

khffu tit th~p nien 80

hang h6a va dich VI;1 TB -gia tr! trung binh giai do~n 1991 den 1996

yen tam, vI t6c dQ tang GDP blnh quan hang nam luon tu

7% de'n &% Tuy nhien, chi tieu GDP m{ji phan anh dffu ra

cua nlo-n kinh te' ma chJja dlo- c~p de'n dffu vao Dffu vao

chinh la dffu tJj

Trong thoi ky 1991 -1996, dffu tJj cua Thai Lan ra't

cao, hang nam chie'm blnh quan 40% GDP (Bang 4.1)

Tang trJjdng cao, ma chi phi tang trJjdng thf{p thl m{ji blo-n

vi1ng Tang trJjdng cao dl!a tren hi~u qua kinh te' cao cua

san xuf{t kinh doanh m{ji lau blo-n Blnh quan tu 1991 t{ji

1996, h~ s6 ICOR cua kinh te'Thai Lap la 5,22 (Bang

4.1) Tuc la phai dffu tJj 5,22 Baht thl GDP m{ji tang 1

Baht

T6ng d.1u tu'trl:tc tie'p thoi ky nay la 11, 70 1 ty USP, t6ng d.1u tu' trl:tc tie'p cua Thai Lan ra nu'oc ngoai la 2,857 ti USD, do v~y t6ng d.1u tu trl!c tie'p thu.1n la 8,844 ti USD (Bang 4, 1 )

Trong khi d6, t6ng d.1u tu'tai chinh thu.1n (c6 ph.1n, trai phie'u) la 16.4 ti USD va t6ng vay ngAn h~n thu.1n la 60,04 ti USD Nhu' v~Y trong t6ng s6 v6n nu'oc ngoai thu.1n da d6 vao Thai Lan thoi ky 1991 -19961a 85,293 ti USD thl d.1u tu' trl!c tie'p chi chie'm 10.36% (8.844 ti USD), d.flu tu' gian tie'p 19,23% (16,404 ti USD) va tin dl;lng, vay ngAn h~n toi 70.4% (60,045 ti USD) (Bang 4.1)

Vi~c si1 dl,lng de'n gfin 90% ngu6n v6n nu'oc ngoai d

tai chinh r:;{t lon len cac cong ty, vI phai tra lai thu'ong xuyen va bAng ngo1;lit~ (voi tin dl,lng ng~n h1;ln) H~u qua,

la ne'u quan ly kinhdoanh khong t6t thl hi~u qua san xu:;{t kinh doanh cua cac cong ty se th:;{p

Nam 1991, t6ng dfiu tu'tai chinh thufu va tin dl,1ng ng~n h1;ln la 9,913 ti USD, g:;{p5,361fu t6ng dfiu t1.ftrl!c tie'p (1,847 ti USD), de'n nam 1996, la 18,079 ti USD, g:;{p 121fu t6ng dfiutu'trl!c tie'p thufu (1,405 ti USD)

The' nhu'ng, ti su:;{t thu h6i hay ti su:;{t lQi nhu~n tren tai san (ROA) blnh quan cua cac doanh nghi~p da giam tu 8%/namvao nam 1991 xu6ng chicon 1 %/nam vao nam

1996 [7] Trong mQt n~n kinh te'ma lai su:;{t cho vay la 16,3%/nam, con hi~u qua kinh doanh cua doanh nghi~p

la 1 %/nam thl r6 rang da dang tich lQy nguy cd khung hoang "pha san doanh nghi~p " (Sd d6 3.1)

(Con tip)

hi<;:u qua

Tang tr11dng GDP d muc cao, keo dai nhi~u th;\ip ky,

16,3% nam, trong khi d My la 7,6), va ti gia h6i doai g~n

chinh, cho vay ng~n h~n va tin dl,1ng th11dng m~i Nh11

doanh nghi<;:p t;\in dl,1ng kha nang su dl,1ng von ben ngoai

nay khong quan tam tht!c st! de'n hi<;:u qua su dl,1ng v6n

vay thl hi<;:u qua kinh te'se giam, du t6ng gia trt san 111Qng

c6 the' tang

M9t die'm d~c bi<;:t d Thai Lan la trong giai do~n

27

PHA T TRII';N KINH TI, ThanJ: (;i~nJ: 2(1113

NGHI~N cOO & PHAT TRIEN

toan ctia qu6c gia se ngay cang cao De'n thang 6 1997, tntOc khi n6 ra khting hoang, n9 nu'Oc ngoai ng.!in h<:ln da b"tlng 1,5

hit;:n dfiy dti 4 nguy cd khting hoang d m(]'c cao (Sd d6 4.1 va Bang 4.1)

4.2 Di~n tie'n khUng hoang kinh te' -tai chinh lJ Thai LaD

Nguyen nhiin, hi)u qua

(1ie'p theo ky truoc)

nghi<i:p di vay nen cac ngan hang va cong ty tai chinh Thai

Lan da ra't tichct!c vay n9 tu nl1oc ngoai de' tai tr9 cho doanh

nghi<i:p trong nl1Oc

so voi cung tii:.n M2 da tang tu 2,8% nam 1991len 28,,690/()

19i nhu~n tren tai san (ROA) ctia h<i: th6ng ngan hang Thai

Lan da giam chicon 0,990/()/nam [7] Ro rang, Thai Lan dang ,

tich 1Uy nguy cd khting hoang "pha san cac ngan hang " (Sd I

d& 3.1)

Trong su6t cac nam 1991- 1996, can can thl1dng m'i\i ctia

Thai Lan luon bi tham h\1t, t6ng c9ng la 35,26 ti USD (Bang

4.1) Tham h\1t tai khoan vang lai nam 19961oi 14,7 ti USD

M~tly doctia t1n~ tr'i\n~ nay l~ ~o ~~a't~ffu,?i ki:.mha~ nh~p I

nhl! c6 dinh (25 Baht/USD), l'i\m phat trong nl1oc cao hdn so

d&ng USD Nam 1996, st!len gia ctia d&ng Bahttoi 25% De'

bu d~p khoan tham h\1t thl1dng m'i\i 35,26 ti USD va de' c6 v6n

d~\1 tu' voi m(tc blnh quan 40% GDP m6i nam, thl con dl1C1ng

khong tranh khoi la phai vay tii:.n nl1Oc ngoai (tu cac ngan

hang, doanh nghi<i:p, nha d~u tl1 tai chinh, chinh phti cac

tang, tU 35,99 ti USD nam 1991len 89 ti USD nam 1996, ga'p

2,47l~n trong vong 5 nam va bhng 54% GDP M~c du s6 n9

nam 1991len 38,7 ti USD nam 1996, song dod~u tl.ttaichinh

va tin d\1ng ng~n h'i\n chie'm toi 90% t6ng v6n d~u tl1 tU nl1Oc

ngoai hang nam, nen s6 n9 ng~n h'i\n chie'm ti tr9ng toi 67%

t6ng s6n9 nl1Ocngoai nam 1995 va 51% mam 1996, va n9

ng~n h~ nam 1995 va nam 1996 ga'p g~n 1,18 l~n dt! tri1

ngo'i\i t<i: ctia qu6c gia T(tc la Thai Lan tht!c te' da ma't kha

nang thanh toan n9 nl1Oc ngoai tu 1995 Ne'u cac nha d~u tl.t

Thai Lan cUng phai tha n6i d&ng n9i dia Baht, thl chfnh h9 se !

ban c6 phie'u, trai phie'u, doi n9 ngin h'i\n, d6i tU tii:.n Baht ra

I

Khi da xua'thi~n 4 nguy cd khung hoang, nhU'ng nglioic6

du thong tin v~ cac nguy cd nay ta't se 10 l~ng Lo s9 cac ngan hang va t6 ch(tc tai chinh pha san se thuc d~y h9 rut ti~n ra khoi cac t6 ch(tc nay Lo s9 ti gia h6i doai tang, d6ng ti~n Baht ma't gia se khie'n h9 d6 xo di mua USD, lam c~u USD tang Thl:tc te' a Thai Lan, ti1 d~u nam 1997 de'n thang 3.1997, nglioi dan va cac nha d~u tli b~t d~u rut v6n cua mlnh a d~ng ti~n m~t ra khoi cac ngan hang va cong ty tai chinh, bu9c chinh phu phai d6ng clta thi tru'ong ch\1ng khoan m9t ngay 3.3.1997 va yeu c~u m9i t6 ch(tctai chinh phai tang them dl:t trUti~n m~t,va cong b610 cong ty tai chinh dang a tr~ng thai khong blrih thliong (Unico Housing Co.Ltd; Thai -Fuji; Royallntemational; Sri Dhana; Eastern Finance; County ) Ngay 4 va 5.3.1997, hdn 21,4 tiBaht(820tri~u USD) da dli9c rut khoi cac ngan hang va cOngty tai chinh

Sau d6 m9t thang, ngay 9.4.1997, ti gia h6i doai tang len 26,08 Baht/USD, m(tc cao nha't ti11991

Ngay 25.6.1997, chinh phu da ra l~nh d6ng clta 16 cong

ty tai chinh, nang t6ng s6 cong ty tai chinh bi d6ng clta len 58/91 (64% ) toan qu6c De' giu ti gia h6i doai trong di~u ki~n s6 lli9ng ngo~i t~ dli9c d~t mua tang v9t, chinh phll da phai

thang 6.1996 cbn 37,7 ti USD vao thang 12.1996 va cbn 31,4

ti USD vao 30.6.1997

Ne'u m(tc.d9 giam sutdl:ttrUqu6c gia cua qu<; 2.1997 keo diii them kh6ang 2 -3 qu<; nua thIluc d6 dl:t trU ngo~i t~ qu6c gia chI cbnkhoang lOti USD, bl'lng 113m(tc dl:ttrUngo~i tc;: nam 1996, va chinh phu se bu9c phai tha n6i ti gia h6i doai vI ho~n toan khong cbn kha nang ban ngo~i t~ de' duy trI tI gia h6i do!i

c61e tha'y tru'oc nguy cd nay, ngay 2.7 1997, chinh phu Thai Lan tuyen b6 tha n6i d6ng Baht, ke't qua la ti gia tang ti1

25 Baht/USD vao thang 6.1997 len 53 Baht/USD vao thang 1.1998 t(tc la tang 112% trong vbng 6 thang (}fmh 4.1) Nhli v~y ,cu9c khung hoang a Thai Lan bung n6 do ho~t d9ng trJOc he't cua vbng xoay khung hoang s6 3 (Sd d6 4.1 ), khi nglioi dan va nha d~u tli rUt v6n khoi cac ngan hang, lam pha san hang lo~tngan hang va cac cong ty tai ch:inh, ke'd61a tac d9ng cua vbngxoay khung lioang s62 va 1 (Sdd64.1), khi h9 d6i d6ng Baht la'y ngo~i t~ USD, lam ti gia h6i doai tang v9t ChI trong nam 1997, hdn 22 ti USD cho vay ng~n h~n da dliQc thu h6i va rutra khoi ThaiLan [6, tr.710] Sl:tphasancua cac ngan hang, cong ty tai chinh va sl:t tang v9t cua ti gia h6i doai se lam cho cac doanh nghi~p v6n da kern hi~u qua bi

4.000 doanh nghi~p a Thai Lanbi pha san (Bang 1.3 ), ~o nen vbng xoaykhung hoang s64 (Sd d6 4.1)

SI,t pha san cua cac doanh nghi~p, tuy tac d9ng ch~rn ,

hdn, song se l<:li thuc dffy qua trlnh.pha san cac ngan hang,

c6ng ty tai chinh, vong xoay khung hoang s64 (Sd d5 4.1)

Trong t6ng s6 108 ngan hang, c6ng ty tai chinh cua Thai

Lan, tiJthang 4.1997 de:n thang 3.1998,64 ngan hang, c6ng ty

tai chinh c6 va'n d~ ( chie:rn 59% ), trong d6 56 bj amh chi hO<:lt

d9ng, 4 b~ qu6c hw h6a hoi;lc chinh ph.u giarn sat va 4 b~ ban

cho cac c6ng ty ntfOC ngoai (Bang 1.2)

rn(tc thoi gian chi c6 tinh tltdng d6i, vlcac qua trlnh dan xen

vao nhau va vi~c bi1t dfiu m6i vong xoay khung hoang d~u

di~n ra O quy rn6 nho tiJ tru'OC cac rn& thOi gian

Dtf(ji tac d9ng cua vong xoay khung hoang s62 va 1, ti

gia h6i doai da tang v9t tiJ khoang 25 Baht/USD vao thang

6.1997Ien 53 Baht/USD vao 31.12.1997, sau d6 tuy c6 giarn

song v~n O rn(tc tren 38 Baht/USD vao 30.4.1998 {hl h 4.1);

[5, tr.706], [7]

lfmh 4.1: Ti gia ho1 doai tr\i{Jc va trong khUng hoang kinh te'tai

khung haang, sau khi tha n5i d6ng Baht, ti gia h6i daai da khong ngiing tang len, tit 7.1997, i(ji 1.1998 da

6.1997 Chi luc nay, 1.1998, khi ch1nh phu cam ke't chinh phu se tra ta't ca cac khaan n<;1 cua ngan hang thlidng m;:1i, ke' ca cua nliOc ngaai, thl ti gia h6i doai m(ji giam (ffinh 4i 1)

I Ti.gia

hoi doj

BahVUSD

50

45

40

35.

\ I

1"' /

,4

\

/

/ \ 38.8

~ 37 36.5J

Jo

t

25

20

.:>

I, I.

1 ?:.97 I 109'7

4.3 Hftu qu3 cUa khimg hoang va cac df}i pho

H~u qua trl,tc tie'p cua khung hoang kinh te' -tai chinh (1

Thai Lan la:

-cac ngan hang, cong ty taichinh, d()anh nghi~p pha san

hAng lo~t, kinh te' qu& gia suy thoai Tang tnt(1ng kinh te' tu

va 1% nam 1999

[I, tr.318]

-Cacnha d~u tlinl!& ngoai ma'tni~m tin, rUt v6n ra khoi

df{t nl!{jc, lam xf{u di moi tntong d~u tl! N~m 1995, 1996, m6i

nam c6 khoang 20 ti USD v6n.dl!~ r6t vao Thai Lan, nhu'l1g

n~m 1997, 15,8 ti USD v6n dl!9c rUt ra khoi qu& gia, nam

1998,them 9,5 ti USD v6n ch~y ra nl!& ngoai (Bang4.1)

S1,i r6i lo~n v~ kinh te', mf{t ni~m tin cua dan chung tfit

ye'u lam rung chuye'n h~ th6ng chinh tri B6n thang sau khi tha

n6i d6ng Baht, Thu tl!{jng Thai Lanxin ti:tchuc M9i s1,ikhung

hoang suy cho cung la b~t ngu6n tu ye'u t6 con ngl!oi, ti:t s1,i

quan Iy cua doanh nghi~p, cua ngan hang, cua chinh phu

Thu tl!{jng Chuan Lae Kpai cho rling "ngl!oi Thai da

(Xem tie'p trang 35)

15

NGHlf.N cUu & PHAT TRltN qua hai long thoa man trong thoi ky tang trttdng kinh te' nhanh

va quen di nhi~u nhi~m V\l quan trQng de' thich (J'ng v(ji moi trttong toan c~u dang thay d5i M~c du Thai Lan da thu hut

Thai da sao nhang trong vi~c nang cao kha nang c~nh tranh

Thai Lan da khong kie'm tra n~n tang chinh tri va quan ly nha ntt(jc cua mlnh, da khong thanh cong trong vi~c tifn cong cac va:n d~ nhtt sl,t phi hi~u qua cua h~ th6ng chinh quy~n, thie'u minh b~ch va thie'u trachnhi~m [I, tr.3l8 -319] TheoJinpyo Yoon, sl,t ph\lc h6i kinh te' Thai Lan doi hoi cai cach kinh te' cu.ng cai cach chinh tri [I tr.32l] TniOc he't la cai cach linh

Thai Lan thong qua; Uy ban qu6c gia tai cd ca:u tai chinh,

cai cach chinh tri

V Bai h9C dO,i v61 VN tu cu9c khUng hoang kinh te- tai chinh chau A

Tren cd so phan tich khung hoang kinh te' -tai chinh 0 b6n nliOc Thai Lan, Indonesia, Malaysia va Han Qu6c, chung

Baj h~ 1: Hi~u qua kinh doanh cua cac doanh nghi~p va hi~u qua kinh te' qu6c gia la cd so quan tr9ng nhfit dam bao chO phat trif!:n IJe:n vftng va phai trO thanh m9t m1,lc tieu va chi tieu

nghi~p

Df!: kh.1c ph1,lc sl:i thie'u chu y dung m(fc de'n hi~u qua san xufit kinh doanh va phat trif!:n, cAn dlia vao h~ th6ng chi tieu kinh te' phai bao cao hang nam cua m5i dia phlidng, m6i nganh va ca nliOc cac chi tieu nhli ti sufit 19'i nhu~n va ti sufit gia trj gia tang tren v6n rieng cua doanh nghi~p theo cac nganh, theo thanh ph~n kinh te' va theo cac dia phlidng trong

ca nliOc, d6ng thC1i theo doi ch~t che sl:i bie'n d9ng cua chi s6 ICOR v(ji m6i dia phlidng va ca nliOc

cac ngan hang kem, thl de:u c6 t6c d9tang tru'(jng GDP blnh quan tha'p hdn lai sua't tie:n gm blnh quan Con My va Singapore la hai nuOc c6 tie'ng la hi~u qua kinh te' cao, thl t6c d9 tang tru'(jng GDP de:u cao hdn lai sua't tie:n gm Ngay ca Malaysia, tuy c6 m9t nguy cd khung hoang, song do hi~u qua kinh doanh cua cac doanh nghi~p va ngan hang vftn cao nen tang tru'(jng GDP vftn lOn hdn lai sua't tie:n gm (Bang 5.1) Bai hQc 3: C~n c6 m9t t5 chi1c chuyen trach cua Ch1nh phu theo doi s1!bie'n d9ng cua l~m phat, ti gia h6i doai, lai sua't

qu6c gia, hi~u qua kinh doanh cua cac doanh nghi~p df!: de: xua't cac ch1nh sach va die:u tie't c~n thie't, bao dam phat tJif!:n

qu6c gia be:n vUng

(Tie'p theo trang 15)

T

1 ASEAN University

Publisher, Seoul, Ko-rea, 2000.

2 Vi$n nghien ciJu

1998.

3 "Fusion Confusion", The Economist, 4.4.1998, P87

4 f)inh Thdm, Khung hoang mi chinh -tien t$ khu VI,fC, nguyen nh8n va giai phap, NXB thOng tin KHXH, Ha N9i, 1998.

5 IMF, International Statistics, 1.1999.

2001.

7 Nguy~n Thi$n NhAn, Khung hoang kinh te -tai chfnh O chAu A 1997

~ 1999, NXB f)~i hQc Quoc gia TP HCM , 2002.

My Th3

~-'+B!:~U§£~!~~~e~-a

~l~~!!?:-.

11.26

Lffi sua't ti~n gt'ti binh qufin 1991

nghi~p c6 the' sc cang phal lrie'n nhanh va hi~u qua kinh

doanh cao, ne'u cang vay du'Qc nhi~u y6n T(J'c la vay v6n ma

So sanh t6c d9 tang lru'dng GDP va lai sua:t ti~n gm d m9t

s6nu'& cho ta minh h9a kha thu v~ (Bang 5.1)

te' -tai chinh la Thai Lan, Han Qu6c va Indonesia, lrong d6 c6

hai nguy cd, hi~u qua kinh doanh cua cac doanh nghi~p va

35

PHA T TRJI-:N KINH 11': Thang Hlli 2'"13

Bai h9c 2: D'e' cac doanh nghi{:p va nf:n kinh te phat trien

~n vU'ng thllai sua't v6n vay de' d&u tu' phill tu'dng du'dng v{ji

ho~c nho hdn kha nang sinh loi cua doanh nghi{:p

Nhu' v~y, de' phat trie'n ~n vU'ng, lai sua't tin d1,lng chu

y~u phai ffinh thanh qua quan h{: cung c&u v6n tten ~

tru'ong, ch(J khong phai dl:l'a vao y chi cua Nha nu'{jc N~u lai

san phgm cua doanh nghi{:p c6 tinh c~nh tranh cao, thl doanh