Quản lý hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực của sinh viên ngành y các trường đại học thành phố hồ chí minh tt

Hiện nay việc đào tạo thực hành lâm sàng y khoa theo định hướng phát triển năng lực đã được triển khai tại nhiều trường đào tạo y khoa trên cả nước.Tuy nhiên việc nghiên cứu, đánh giá về

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

Công trình đã được hoàn thành tại:

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

Người hướng dẫn khoa học:

1 PGS.TS Nguyễn Thị Hoa

2 PGS TS Nguyễn Sỹ Thƣ

Phản biện 1: PGS.TS Nguyễn Xuân Thức

Phản biện 2: TS Nguyễn Thị Yến Thoa

Phản biện 3: PGS.TS Lã Thị Thu Thủy

Luận án được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án tiến sĩ,

tổ chức tại Học viện Khoa học xã hội Vào lúc phút, ngày tháng năm 202

Có thể tìm hiểu luận án tại:

Thư viện Quốc gia Thư viện Học viện Khoa học xã hội.

MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của đề tài

Trong hoạt động đào tạo tại trường đại học, đào tạo thực hành nghề đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao chất lượng đào tạo chuyên môn, quyết định khả năng làm việc thực tế của sinh viên sau khi ra trường Theo xu thế phát triển hội nhập hiện nay của đất nước, đào tạo nghềcho sinh viên cần chú trọng phát triển toàn diện cả kiến thức, kỹ năng, thực hành và làm thế nào để sinh viên ra trường có khả năng áp dụng những điều đã học vào thực tế, định hướng và phát triển chính bản thân theo mục tiêu giáo dục đã được xác định, trên cơ sở đó phát triển các giá trị về phẩm chất, năng lực đáp ứng với yêu cầu của xã hội.Chính vì thế, quản lý nâng cao chất lượng đào tạo thực hành nghề của sinh viên nói chung là một trong những yêu cầu bức thiết.Nghề Y là một nghề liên quan trực tiếp đến sức khỏe và sinh mạng của con người Điều đó đòi hỏi sinh viên y khoatrong quá trình học tập phải rèn luyện sự cẩn trọng, suy nghĩ thấu đáo, tư duy tích cực, có năng lực làm việc độc lập và phối hợp đội nhóm, kỹ năng ra quyết định và giải quyết vấn đề thực tiễn Sinh viên ngành Y để có thể thực hành điều trị chăm sóc sức khỏe thực tế cho ngườibệnh cần trải qua từ 4-6 năm thực hành lâm sàng trong quá trình học tập.Bên cạnh đó, đạo đức nghề Y đã quy định việc bảo vệ, phòng ngừa, duy trì và nâng cao sức khỏe của con người là một trách nhiệm, nghĩa vụ cao cả của người sinh viên y khoa khi bước chân vào trường Vì thế ngay cả trong quá trình học tập tại trường hay sau khi ra trường sinh viên nghề Y đều không thể để xảy ra sai sót trong thực hành Chính vì vậy, quản lý đào tạo sinh viên y khoa cần chú trọng đến việc quản lý hoạt động thực hành lâm sàng, đào tạo thực hành phải giúp sinh viên tích hợp được kiến thức, lý luận và ứng dụng vào thực tiễn

Quản lý hoạt động thực hànhlâm sàng của sinh viên ngành y đã thu hút nhiều công trình nghiên cứu ở các cách tiếp cận khác nhau Hiện nay việc đào tạo thực hành lâm sàng y khoa theo định hướng phát triển năng lực đã được triển khai tại nhiều trường đào tạo y khoa trên cả nước.Tuy nhiên việc nghiên cứu, đánh giá về quá trình quản lý hoạt động thựclâm sàngcủa sinh viên các trường Đại học Y khoa theo định hướng phát triển năng lực thì còn rất ít công trình nghiên cứu sâu và hệ thống Xuất phát từ những

lý do trên, chúng tôi chọn vấn đề “Quản lý hoạt động thực hành lâm sàng theo định

hướng phát triển năng lực của sinh viên ngành Y các trường đại học thành phố Hồ Chí Minh”làm đề tài luận án tiến sĩ

2.Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và đánh giá thực trạng quản lý hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực của sinh viên ngành y các trường đại học thành phố Hồ Chí Minhluận án đề xuất một số giải pháp quản lý hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực của sinh viên ngành Ycác trường đại học thành phố Hồ Chí Minh góp phần nâng cao kết quả hoạt động thực hành lâm sàng cho sinh viên

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

1) Tổng quan tình hình nghiên cứu về quản lý hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực của sinh viên ngành Y

4) Đề xuất một số giải pháp quản lý hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực của sinh viên ngành y các trường đại học thành phố Hồ Chí Minh.Tiến hành thử nghiệm 1 giải pháp trong thực tiễn

3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Giải pháp quản lý hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển

năng lực của sinh viên ngành Ycác trường đại học thành phố Hồ Chí Minh

3.2 Phạm vi nghiên cứu

3.2.1.Giới hạn về phạm vi nội dung nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu quản lý hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực của sinh viên ngành y ở các khía cạnh: Quản lý mục tiêu hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực sinh viên; Quản lý nội dung hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực sinh viên; Quản lý phương tiện hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực sinh viên; Quản lý kiểm tra, đánh giá hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực sinh viên

Nghiên cứu này chỉ thực hiện trên sinh viên ngành điều dưỡng tại các trường đại học có ngành điều dưỡng tại thành phố Hồ Chí Minh

3.2.2.Giới hạn về khách thể khảo sát thực trạng:

Cán bộ quản lý, giảng viên, sinh viên ngành điều dưỡng của các trường đại học y và các

bác sỹ phụ trách sinh viên điều dưỡng tại các bệnh viên sinh thực hành lâm sàng

3.2.3.Giới hạn về địa bàn khảo sát thực trạng:

Nghiên cứu này được thực hiện tại 3 trường đại hoc/cao đẳng có đào tạo sinh viên điều dưỡng tại thành phố Hồ Chí Minh Đó là: Trường Đại học Y dược, TP Hồ Chí Minh; Trường Đại học Hồng Bàng; Trường Đại học Nguyễn Tất Thành

3.2.3 Giới hạn về khách thể điều tra, khảo sát của luận án

-Số lượng khách thể khảo sát bằng phiếu hỏi gồm có: Cán bộ quản lý (của trường, khoa), giảng viên, sinh viên của 3 trưởng đại học : 350 người; Bác sỹ hướng dẫn sinh viên ở bệnh viện: 10 người Tổng số người khảo sát bằng phiếu hỏi (định lượng): 360 người

-Số người phỏng vấn sâu: Cán bộ quản lý (của trường, khoa), giảng viên trưởng đại học : 15 người; Bác sỹ hướng dẫn sinh viên ở bệnh viện : 10 người; Sinh viên điều dưỡng: 30 người Tổng số người phỏng vấn sâu: 55 người

3.2.4 Giới hạn về chủ thể quản lý

Có rất nhiều chủ thể tham gia vào quản lýhoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực của sinh viên ngành y Cụ thể như: (1) Chủ thể chính quản lý hoạt động học tập lâm sàng của sinh viên ngành Y (sinh viên điều dưỡng) là:

Lãnh đạo trường đại học ( chủ yếu là Hiệu trưởng nhà trường), lãnh đạo khoa điều dưỡng, các phòng ban của nhà trường; (2) Chủ thể quản lý trực tiếp là bệnh viên nơi sinh viên thực hành, cụ thể là khoa và bác sỹ trực tiếp hướng dẫn sinh viên thực hành

Tuy nhiên trong luận án này chủ thể chính được xác định là hiệu trưởng trường y và các chủ thể khác là chủ thể phối hợp quản lý hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực của sinh viên ngành Y

4 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

4.1 Cách tiếp cận nghiên cứu

Để tiến hành nghiên cứu quản lý hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực của sinh viên ngành Y, luận án xác định các cách tiếp cận nghiên cứu sau: Tiếp cận hệ thống; Tiếp cận theo năng lực của sinh viên ngành y (sinh viên điều dưỡng); Cách tiếp cận theo chuẩn; Cách tiếp cận quá trình

4.2 Các phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:1) Phương pháp nghiên cứu văn bản, tài liệu;2) Phương pháp chuyên gia;3) Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi;4) Phương pháp phỏng vấn sâu;5)Phương pháp nghiên cứu sản phẩm bồi dưỡng;6) Phương pháp thử nghiệm;7) Phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học

4.3 Giải thuyết khoa học

Quản lý hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực của sinh viên ngành y tại 3trường đại họcy thành phố Hồ Chí Minhở mức trung bình Trong các nội dung quản lý, nội dung được đánh giá cao nhất là quản lý kiểm tra, đánh giá hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực sinh viên.Nội dung được đánh giá thấp nhất là quản lý mục tiêu hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực sinh viên Nếu đề xuất và thử nghiệm giải pháp về chú trọng phát triển năng lực hành nghề theo pháp luật và đạo đức nghề cho sinh viên điều dưỡng trong hoạt động thực hành lâm sàng của ngành điều dưỡng thì sẽ góp phần nâng cao hiệu quả thực quản lý hoạt động hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực của sinh viên ngành y các trường đại học thành phố Hồ Chí Minh

4.4 Câu hỏi nghiên cứu

Việc thực hiện luận án này nhằm trả lời các câu hỏi nghiên cứu sau:

1)Việc nghiên cứu quản lý hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực của sinh viên ngành Yđược tiếp cận từ quan điểm khoa học nào? Cơ sở

lý luận của quản lý hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực của sinh viên ngành y là gì?

2)Thực trạng quản lý hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực của sinh viên ngành Y các trường đại học thành phố Hồ Chí Minh hiện nay

là như thế nào? Nó có những điểm mạnh, điểm yếu gì? Những yếu tố nào có ảnh hưởng đến quản lý hoạt động này?

3)Những giải pháp nào để nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực của sinh viên ngành Y các trường đại học thành phố Hồ Chí Minh hiện nay?

5.Đóng góp mới về khoa học của luận án

5.1 Về mặt lý luận

Nghiên cứuquản lý hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực của sinh viên ngành điều dưỡng của các trường đại học y thành phố Hồ Chí Minh

Luận án đã xây dựng được các tiêu chí quản lý cho quản lý hoạt động thực hành lâm sàng của các trường đại học y theo định hướng phát triển năng lực sinh viên ngành điều dưỡng Đây là cơ sở để tổ chức hoạt động thực hành lâm sàng của các trường đại học y và cho quản lý hoạt động thực hành lâm sàng của các trường đại học y theo định hướng phát triển năng lực sinh viên ngành điều dưỡng

5.2.Về mặt thực tiễn:

Luận án đã đánh giá được thực trạng hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực của sinh viên ngành điều dưỡng và thực trạng quản lý hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực của sinh viên ngành điều dưỡng qua 4 nội dung :Quản lý mục tiêu hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực sinh viên; Quản lý nội dung hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực sinh viên ; Quản lý phương tiện hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực sinh viên; Quản lý kiểm tra, đánh giá hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực sinh viên Luận

án cũng đánh giá được thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực của sinh viên ngành điều dưỡng Kết quả thử nghiệm cho thấy có thể nâng cao năng lực thực hành lâm sàng của sinh

điều dưỡng khi áp dụng các giải pháp đề xuất

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

6.1 Về mặt lý luận

Kết quả nghiên cứu của luận án góp phần bổ sung một số vấn đề lý luận về hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực của sinh viên ngành điều dưỡng và quản lý hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực của sinh viên, chỉ ra vai trò của các chủ thể trong quản lý hoạt động thực hành lâm sàng của sinh viên ngành Y

6.2 Về mặt thực tiễn

Kết quả nghiên cứu của luận án là tài liệu tham khảo cho Hiệu trưởng, các phòng ban, lãnh đạo và các giảng viên khoa điều dưỡng của các trường đại học y có đào tạo sinh viên ngành điều dưỡng trong xây dựng kế hoạch, nội dung và quản lý hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực của sinh viên ngành điều dưỡng

Kết quả nghiên cứu của luận án cũng là tài liệu tham khảo cho các bệnh viện trong quản

lý sinh viên ngành điều dưỡng khi họ thực hiện hoạt động thực hành lâm sàng tại bệnh viện

Kết quả nghiên cứu của luận án cũng là tài liệu tham khảo cho sinh viên khoa điều

dưỡng trong viên nâng cao năng lực thực hành lâm sàng của mình

7 Cơ cấu của luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục, luận án có 4 chương

Chương 1 TỔNG QUAN C C NGHI N CỨU VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH LÂM SÀNG THEO HƯỚNG PH T TRIỂN NĂNG LỰC SINH

L Lassnigg (2015) [69]; Leung (2002) [89]; Tan, Chong, Subramaniam, và Wong (2018) [62] Những nghiên cứu này hứa hẹn đào tạo những đội ngũ nhân viên y tế chuyên nghiệp nhất theo tác giả L Parson, Childs và Elize năm 2018 [67] Về vấn đề này còn có các nghiên cứu của Al-Dabbagh và Al-Taee; Horntvedt (2018), Jauhiainen 2009, Hoffart và

cộng sự 2017, Nousiainen và cộng sự 2018

1.2 Tổng quan về quản lý hoạt động thực hành lâm sàng của sinh viên ngành y theo

định hướng phát triển năng lực

Tác giả Stark, Warne & Street đã nghiên cứu về việc thực hành lâm sàng của sinh viên điều dưỡng.Tác giả Xie và cộng sự 2013 chỉ ra năng lực của sinh viên y khoa khi thực hành lâm sàng còn được thể hiện qua khả năng giao tiếp Nhìn chung, trên thế giới, việc thực hiện giảng dạy y khoa theo định hướng phát triển năng lực CBME đã được thực hiện khá sớm trong khoản 20 năm nay, và các nghiên cứu về việc quản lý quá trình xây dựng, triển khai, đánh giá đã được tiến hành nghiên cứu cụ thể

Ở Việt Nam, có một số tác giả quan tâm đến quản lý hoạt động thực hành lâm sàng Có thể kể ra một số tác giả sau: Tác giả Nguyễn Thị Kim Thoa nghiên cứu về quản lý giảng dạy thực hành tại đại học Y Phạm Ngọc Thạch Về việc học thực hành lâm sàng, tại Đại học Y Dược thành phố Hồ Chí Minh, nghiên cứu của Huỳnh Thị Minh Hằng

2008 và Võ Thành Nhân 2009 về quản lý chất lượng học tập của sinh viên.Tác giả Đặng Vạn Phước, Trần Ngọc Bảo và Trần Thị Bích Hương 2006 đã nghiên cứu về ưu điểm của OSCEs và đưa ra kết luận rằng OSCEs là phương pháp lượng giá lâm sàng mang lại nhiều hiệu quả tích cực hơn so với phương pháp dùng bệnh án cũ.Tác giả Vũ Thi Loan tại Đại học

Y khoa Thái Bình, Hải Phòng về việc quản lý hoạt động thực hành lâm sàng Nghiên cứu của Nguyễn Thanh Sơn, Đại học Y khoa Yersin Đà Lạt lý luận rằng hiện thực đào tạo thực hành cho sinh viên ngành y chưa đáp ứng đúng chuẩn năng lực đào tạo Ngoài các trường đại học đào tạo y khoa, một số nhà nghiên cứu như Lê Đức Trung 2015, Lê Xuân Trường

2015, Nguyễn Đức Chính 2014, Nguyễn Thị Ngọc Xuân 2015, Nguyễn Thu Hà 2014 trong lĩnh vực giáo dục nghề khác nhau cũng đã tiến hành các nghiên cứu về việc đào tạo thực

hành nghề theo năng lực của sinh viên

Vấn đề quản lý hoạt động thực hành lâm sàng của sinh viên đã được một số tác giả nghiên cứu, song mỗi công trình tiếp cận một khía cạnh nhất định, do đó lý luận

6

về quản lý hoạt động thực hành lâm sàng của sinh viên ngành y đào chưa phản ánh tính toàn diện, hệ thống và chuyên sâu Có công trình nghiên cứu ở dạng khái quát, có công trình bàn cụ thể ở một phạm vi nhất định của đào tạo y khoa Trong khi đó, quản lý hoạt động thực hànhlâm sàng của sinh viên ngành Y theo định hướng tiếp cận năng lực là

vấn đề ít được nghiên cứu một cách cơ bản, hệ thống Do vậy, cần có những công trình khoa học nghiên cứu về vấn đề này

Chương 2

CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH

LÂM SÀNG THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC SINH VIÊN

NGÀNH Y 2.1.Hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực sinh viên ngành Y

2.1.1 Khái niệm

Thực hành lâm sàng của sinh viên ngành Y là một quá trình thực hiện hành động nhằm áp dụng lý thuyết vào thực tiễn thăm khám tại giường bệnh, phòng bệnh cho bệnh nhân nhằm thu thập đầy đủ thông tin để đưa ra chẩn đoán, kế hoạch điều trị và chăm sóc cụ thể cho người bệnh theo nhu cầu của họ làm giảm nhẹ các bệnh, tật, khiếm khuyết của người bệnh

2.1.2 Phát triển năng lực sinh viên ngành Y

Sinh viên ngành Y rất đa dạng, trong luận án này chúng tôi chỉ nghiên cứu sinh viên ngành điều dưỡng

“Năng lực là tổ hợp các thuộc tính tâm lý độc đáo hay các phẩm chất tâm lý cá nhân đóng vai trò là điều kiện cá nhân bên trong, tạo thuận lợi cho việc thực hiện tốt một dạng hoạt động nhất định”

Phát triển của sinh viên ngành Y (sinh viên điều dưỡng) là biến đổi theo chiền hướng tăng lên các thuộc tính tâm lý độc đáo hay các phẩm chất tâm lý cá nhân đóng vai trò là điều kiện cá nhân bên trong, tạo thuận lợi cho việc thực hiện tốt hoạt động điều dưỡng của sinh viên

*Một số năng lực cần phát triển cho sinh viên ngành Y (sinh viên điều dưỡng)

Theo Quyết định số 1352/QĐ – BYT ngày 24/4/2012 vể Chuẩn năng lực cơ bản của điều dưỡng Việt Nam, năng lực của sinh viên ngành điều dưỡng cũng được xác định trên cơ sở của chuẩn năng lực cơ bản của điều dưỡng Việt Nam gồm 3 năng lực cơ bản sau: Năng lực thực hành chăm sóc; năng lực quản lý và phát triển nghề nghiệp; năng lực hành nghề theo pháp luật và đạo đức nghề nghiệp

1) Năng lực thực hành chăm sóc bệnh nhân

Sinh viên cần hiểu biết về tình trạng sức khỏe và bệnh tật của người bệnh (bệnh nhân) Sinh viên có khả năng đưa ra quyết định chăm sóc phù hợp với bệnh tật và nhu cầu của người bệnh

2) Năng lực quản lý và phát triển nghề nghiệp

Cùng với năng lực thực hành chăm sóc người bệnh, trong quá trình thực hành lâm sàng tại bệnh viện sinh viên ngành điều dưỡng còn cần năng lực quản lý và phát triển nghề nghiệp Năng lực này thể hiện qua các khía cạnh cụ thể sau:Sinh viên cần có khả năng quản lý, ghi chép, sử dụng hồ sơ bệnh án theo quy định; Sinh viên cần có khả

năng quản lý công tác chăm sóc người bệnh; Sinh viên cần có khả năng quản lý, vận hành và sử dụng các trang thiết bị y tế có hiệu quả…

3) Năng lực hành nghề theo pháp luật và đạo đức nghề nghiệp

Bên cạnh năng lực thực hành chăm sóc bệnh nhân, năng lực quản lý và phát triển nghề nghiệp, sinh viên ngành điều dưỡng còn cần năng lực hành nghề theo pháp luật và đạo đức nghề nghiệp Đó là năng lực thực hiện các hoạt động chuyên môn theo đúng qui định mang tính pháp lý của ngành Y, của Nhà nước đối với ngành Y và đúng với các qui chuẩn đạo đức của ngành điều dưỡng Năng lực này biểu hiện ở các khía cạnh

2.1.3.2 ột số đặc điểm của sinh viên ngành điều dưỡng

Đào tạo điều dưỡng là một ngành trong hệ thống đào tạo nhân lực về y tế Sinh viên điều dưỡng được đào tạo với nhiệm vụ hỗ trợ các bác sĩ, dược sĩ, kỹ thuật viên và các nhân viên khác trong hệ thống y tế để thực hiện chăm sóc sức khỏe phục vụ nhu cầu của người bệnh

Để thực hiện các nhiệm vụ trên, sinh viên ngành điều dưỡng phải có một số phẩm

chất cần thiết sau:Tình yêu yêu nghề, có y đức; Sự cẩn thận, tinh thần trách nhiệm cao; SựKiên nhẫn, chịu đựng được áp lực; Năng lực học hỏi, tiếp thu kiến thức

2.1.3.3 Nội dung hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực sinh viên ngành Y (sinh viên điều dưỡng)

a Thực hành chăm sóc người bệnh:

Tìm hiểu về tình trạng sức khỏe và bệnh tật của người bệnh: Đọc hồ sơ bệnh án của người bệnh; Thực hiện kỹ thuật lấy dấu sinh hiệu và ghi phiếu theo dõi chức năng sống; Giao tiếp với bệnh nhân, thân nhân người bệnh; thu thập dữ kiện, nhận định; Thực hiện chăm sóc người bệnh: Hướng dẫn người bệnh uống thuốc theo toa, đúng giờ, đúng cách; Thực hiện các kỹ thuật chăm sóc chuyên khoa ngoại như chăm sóc dẫn lưu, vết thương nhiễm, hậu môn nhân tạo, lỗ mở ra da…Thực hiện hoạt động giao tiếp với người bệnh;

b.Thực hành phát triển năng lựcquản lý và phát triển nghề nghiệp trong quá trình thực tập

Quản lý, ghi chép sử dụng hồ sơ bệnh án theo quy định; Quản lý công tác chăm sóc người bệnh; Quản lý, vận hành và sử dụng các trang thiết bị y tế có hiệu quả; Sử dụng nguồn tài chính thích hợp để chăm sóc người bệnh hiệu quả; Thiết lập môi trường làm việc an toàn và hiệu quả; Tăng cường hoạt động nghiên cứu khoa học

8

c Thực hành phát triển năng lực hành nghề theo pháp luật và đạo đức nghề

Hành nghề theo quy định của pháp luật; Hành nghề theo tiêu chuẩn đạo đức nghề nghiệp

2.2 Quản lý hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực sinh viên ngành Y

2.2.1 Quản lý

Quản lý là sự tác động có định hướng, có mục đích, có kế hoạch và có hệ thống thông tin của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý

2.2.1.2 Chức năng của quản lý

Lập kế hoạch; Tổ chức thực hiện kế hoạch; Chỉ đạo thực hiện kế hoạch; Kiểm tra đánh

giá thực hiện kế hoạch

2.2.2 Khái niệm quản lý hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực sinh viên ngành (sinh viên điều dưỡng)

Quản lý hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực sinh viên ngành Y (sinh viên điều dưỡng) làsự tác động có định hướng, có mục đích, có kế hoạch và có hệ thống thông tin của chủ thể quản lý đến sinh viên trong quá trình thực hiện hành động nhằm áp dụng lý thuyết vào thực tiễn thăm khám tại giường bệnh, phòng bệnh cho bệnh nhân nhằm hướng tới phát triển nănglực thực hành chăm sóc; năng lực quản lý và phát triển nghề nghiệp; năng lực hành nghề theo pháp luật và đạo

đức nghề nghiệp của sinh viên

2.2.3 Chủ thể quản lý động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực sinh viên ngành Y

Chủ thể quản lý là tập thể, cá nhân được giao nhiệm vụ, quyền hạn trực tiếp hoặc gián tiếp trong lãnh đạo, quản lý giáo dục, rèn luyện sinh viên trong suốt quá trình thực hành lâm sàng

Chủ thể chính quản lý hoạt động học tập lâm sàng của sinh viên ngành Y (sinh viên điều dưỡng) là: Lãnh đạo trường đại học (chủ yếu là Hiệu trưởng nhà trường), lãnh đạo khoa điều dưỡng, các phòng ban của nhà trường.Chủ thể quản lý trực tiếp là bệnh viện nơi sinh viên thực hành, cụ thể là khoa và bác sỹ trực tiếp hướng dẫn sinh viên thực hành và các giảng viên phụ trách sinh viên thực hành lâm sàng

Các chủ thể này có mối quan hệ với nhau như sau: Hiệu trưởng nhà trường chỉ đạo Khoa điều dưỡng và các phòng ban của nhà trường xây dựng kế hoạch thực hành lâm sàng cho sinh viên (mục tiêu, yêu cầu,nội dung, thời gian, kết quả cần đạt được của

2.2.4.1 Quản lý mục tiêu hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực sinh viên

a.Về kiến thức thực hành lâm sàng

Các kiến thức mà sinh viên điều dưỡng cần đạt được khi thực hành lâm sàng là:Kiến thức về tìm hiểu tình trạng sức khỏe /bệnh tật của người bệnh chăm sóc người bệnh; Kiến thức chăm sóc người bệnh…

an toàn các thuốc, hóa chất và trang thiết bị trong thực hành chuyên ngành

2.2.4.2 Quản lý nội dung hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực sinh viên

a Quản lý nhằm hình thành năng lực thực hành chăm sóc người bệnh của sinh viên:

Quản lý sinh viên trong việc tìm hiểu về tình trạng sức khỏe /bệnh tật của người bệnh; Quản lý sinh viên trong việc thực hiện chăm sóc người bệnh

b.Quản lý nhằm hình thành năng lực quản lý và phát triển nghề nghiệp trong quá trình thực tập cho sinh viên

Quản lý, ghi chép sử dụng hồ sơ bệnh án theo quy định của sinh viên; Quản lý công tác chăm sóc người bệnh của sinh viên ;Quản lý sinh viên vận hành và sử dụng các trang thiết bị y tế có hiệu quả; Quản lý sinh viên trong việc duy trì và phát triển năng lực cho bản thân và đồng nghiệp

c Quản lý nhằm hình thành năng lực năng lực hành nghề theo pháp luật và đạo đức nghề của sinh viên

Để thực hiện nội dung quản lý này Hiệu trưởng trường đại học chỉ đạo các phòng ban chức năng của nhà trường và kết hợp với bệnh viện nơi sinh viên thực hành lâm sàng quản lý sinh viên ở các khía cạnh sau: Quản lý sinh viên hành nghề theo quy định

của pháp luật; Hành nghề theo tiêu chuẩn đạo đức nghề nghiệp

2.2.4.3 Quản lý phương tiện hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực sinh viên

Hiệu trưởng chỉ đạo các phòng ban, khoa điều dưỡng kết hợp với bệnh viện quản lý sinh viên thực hiện các vấn đề sau: Giúp sinh viên bảo quản và sử dụng hiệu quả các phương tiện hoạt động thực hành lâm sàng cho sinh viên bao gồm các dụng cụ, trang thiết bị y tế, hồ sơ bệnh án, các quy trình mẫu Hướng dẫn sinh viên phải biết sử dụng

10

cácdụng cụ trang thiết bị y tế gồm dụng cụ tiêu hao như gòn gạc găng tay, khẩu trang,

bông băng, kim tiêm, ống dẫn lưu, thuốc và kềm, kéo, dụng cụ mổ

2.2.4.4 Quản lý kiểm tra, đánh giá hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực sinh viên

Hiệu trưởng nhà trường chỉ đạo các phòng, Khoa điều dưỡng kết hợp với bệnh viện

thực hiện các vấn đề sau:

Xây dựng và thực hiện hệ thống tiêu chí đánh giá hoạt động thực hành lâm sàng của sinh viêntheo các tiêu chuẩn năng lực cơ bản của điều dưỡng viên Việt Nam.Thực hiện

hệ thống quy trình đánh giá hoạt động thực hành lâm sàng của sinh viêntheo các tiêu

chuẩn năng lực cơ bản của điều dưỡng viên Việt Nam

2.3 Các ếu tố ảnh hư ng đến quản lý hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực sinh viên

Dựa trên các quan điểm của tổ chức Y tế thế giới (1997) về quản lý dạy học lâm sàng, căn cứ vào nghiên cứu tài liệu, khảo sát ban đầu tại các bệnh viên có sinh viên điều dưỡng thực hành lâm sàng chúng tôi xác định một số yếu tố ảnh hưởng đến quản

lý hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực sinh viên ngành

Y như sau:

2.3.1 Sự quan tâm của lãnh đạo nhà trường

Sự quan tâm của lãnh đạo nhà trường là một trong những yếu tố quyết định quản lý hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực sinh viên ngành Y Đây là cơ sở để tổ chức hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực sinh viên

2.3.2 Kinh nghiệm quản lý của lãnh đạo nhà trường

Kinh nghiệm quản lý của lãnh đạo nhà trường, trước hết là Hiệu trưởng có ảnh hưởng trực tiếp đến quản lý hoạt động thực hành lâm sàng theo định hướng phát triển năng lực sinh viên ngành Y

Khi Hiệu trưởng trường đại học có kinh nghiệm quản lý tốt thì việc lập kế hoạch cho sinh viên thực hành lâm sàng được khoa học, phù hợp và nhanh chóng

2.3.3 Năng lực quản lý của lãnh đạo khoa điều dưỡng

Lãnh đạo khoa điều dưỡng là những người thực hiện triển khai chí thị quyết định của Hiệu trưởng trường đại học về thực hành lâm sàng của sinh viên, là những người trực tiếp tổ chức hoạt động thực hành lâm sàng cho sinh viên Khi lãnh đạo khoa điều dưỡng có năng lực tốt thì việc triển khai kế hoạch thực hành lâm sàng của Hiệu trưởng nhà trường một cách nghiêm túc, nhanh chóng, có hiệu quả

2.3.4 Các chính sách của nhà nước và quy định của nhà trường; bệnh viện về hoạt động thực hành lâm sàng của sinh viên

Các chính sách của nhà nước, trước hết là các quyết định, thông tư, quy định của

Bộ Y tế, với tư cách là cơ quan quản lý nhà nước về y tế có ảnh hưởng trực tiếp đến quản lý hoạt động thực hành lâm sàng của sinh viên ngành điều dưỡng Các chính sách của nhà nước này qui định mục tiêu, nội dung, tiêu chuẩn, hình thức thực hành lâm sàng của sinh viên Các chính sách của nhà nước này cũng qui định cách thức quản lý,

tổ chức của trường đại học đối với hoạt động thực hành lâm sàng cho sinh viên

2.3.5 Nhận thức của sinh viên về hoạt động thực hành lâm sàng

Nhận thức luôn là yếu tố tâm lý đảm bảo cho hoạt động của chủ thể thành công Nhận thức định hướng và là cơ sở của hoạt động thực hành lâm sàng của sinh viên Khi sinh nhận thức đúng và đầy đủ về hoạt động thực hành lâm sàng thì sẽ thực hiện hoạt động này với thái độ nghiêm túc, tích cực và có chất lượng tốt

Trái lại, khi sinh nhận thức chưa đúng và chưa đầy đủ về hoạt động thực hành lâm sàng thì sẽ thực hiện hoạt động này với thái độ thiếu nghiêm túc, thiếu tích cực và có chất lượng không cao

2.3.6 Thái độ của sinh viên về hoạt động thực hành lâm sàng

Thái độ của sinh viên về hoạt động thực hành lâm sàng là một yếu tố quyết định hoạt động thực hành lâm sàng của sinh viên Khi sinh viên có thái độ cầu thị, tích cực, hăng hái thì họ sẽ thực hiện hoạt động thực hành lâm sàng với một chất lượng và kết quả tốt

Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC TIỄN QUẢN LÝHOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH LÂM SÀNG THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CỦA

SINH VIÊN NGÀNH Y 3.1.Tổ chức và phương pháp nghiên cứu thực tiễn

3.1.1.Địa bàn và khách thể nghiên cứu

3.1.1.1.Địa bàn nghiên cứu

Nghiên cứu này được thực hiện tại 3 trường đại họccó đào tạo sinh viên điều dưỡng tại thành phố Hồ Chí Minh Trong đó gồm: Trường Đại học Y dược, TP Hồ Chí Minh; Trường Đại học Hồng Bàng; Trường Đại học Nguyễn Tất Thành Ba bệnh viện được khảo sát là :

Bệnh viện 115; Bệnh viện Đại học y dược TP Hồ Chí Minh; Bệnh viện Bình Dân

3.1.1.3.Tổ chức nghiên cứu

1) Giai đoạn thiết kế công cụ nghiên cứu

- Mục đích:Hình thành các công cụ nghiên cứu (bảng hỏi và đề cương phỏng vấn sâu) -Thời gian tiến hành: Từ tháng 1/2017 đến tháng 1/2018

-Nội dung:1) Thiết kế 1 phiếu điều tra (bảng hỏi) dành cho cán bộ quản lý và

giáo viên; 2) Thiết kế 04 đề cương phỏng vấn sâu dành cho cán bộ lãnh đạo quản lý, giảng viên, sinh viên, bác sỹ hướng dẫn thực hành lâm sàng

2) Giai đoạn khảo sát thử

-Mục đích:Xác định sự phù hợp và độ tin cậy của bảng hỏi để qua đó tiến hành chỉnh sửa các câu hỏi chưa đạt yêu cầu.Thời gian tiến hành: Tháng 4/2017

3) Giai đoạn điều tra chính thức