Bài giảng Học thuyết kinh tế của chủ nghĩa Mác – Lenin về phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa – Chương 4: Học thuyết giá trị

Bài giảng Học thuyết kinh tế của chủ nghĩa Mác – Lenin về phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa – Chương 4: Học thuyết giá trị tìm hiểu điều kiện ra đời, đặc trưng và ưu thế của sản xuất hàng hóa; quy luật giá trị.

Trang 1

HỌC THUYẾT KINH TẾ CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN VỀ PHƯƠNG THỨC SẢN XUẤT TƯ

BẢN CHỦ NGHĨA

Trang 2

Nội dung phần II gồm

CHƯƠNG IV : HỌC THUYẾT GIÁ TRỊ

CHƯƠNGV : HỌC THUYẾT GIÁ TRỊ THẶNG DƯ

CHƯƠNGVI : HỌC THUYẾT VỀ CNTB ĐỘC QUYỀN VÀ CNTB ĐỘC QUYỀN NHÀ NƯỚC

CuuDuongThanCong.com https://fb.com/tailieudientucntt

Trang 3

Tài liệu tham khảo

1 Bộ Giáo dục Đào tạo Ban chỉ đạo biên soạn giáo trình Những

nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa M-LN. Nxb CTQG năm 2012

2 Bộ Giáo dục Đào tạo Giáo trình kinh tế chính trị M-LN

4 Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa M-LN (các

chuyên đề) Nxb ĐHKT Quốc dân Hà nội năm 2008

Trang 4

Trang 5

MỤC ĐÍCH, TRỌNG TÂM

Mục đích:

• Khảng định học thuyết giá trị là xuất phát điểm

trong toàn bộ lý luận kinh tế của Các Mác

• Dựa trên lý luận nền tảng học thuyết giá trị C.Mác

xây dựng nên học thuyết giá trị thặng dư hòn đá

tảng trong toàn bộ lý luận kinh tế của Mác

Trọng tâm:

• Nghiên cứu sản xuất hàng hóa để qua đó nghiên

cứu mối quan hệ giữa người với người có liên quan với vật và biểu hiện dưới hình thái quan hệ giữa

vật với vật.

• Cơ sở kinh tế để xác lập quan hệ giữa người với

người thông qua quan hệ giữa vật với vật là lao

động yếu tố cấu thành giá trị hàng hóa.

Trang 6

4

V

1.ĐIỀU KIỆN RA ĐỜI, ĐẶC TRƯNG

Trang 8

cơ bản của xã hội

loài người, là cơ

sở của sự tồn tại

và phát triển của

xã h ội.

Trang 9

I ẹiều kiện ra đời, tồn tại, đặc tr-ng và -u thế của sản xuất hàng hóa

Sản xuất cho ai?

Sản xuất

tự nhiờn

Sản xuất hàng húa

1 ẹiều kiện ra đời và tồn tại của sản xuất hàng húa

Trang 10

Lịch sử phát triển của sản xuất đã trải qua 2

kiểu tổ chức kinh tế- xã hội

Kiểu thứ nhất: Sản xuất tự nhiên (tự cấp, tự

Trang 11

Sản xuất

tự cấp, tự túc

Trang 12

Kiểu thứ hai: Sản xuất hàng hoá:

Đó là kiểu tổ chức kinh tế- xã hội mà SP do

LĐ tạo ra là nhằm đáp ứng nhu cầu của thị trường, nhằm thoả mãn nhu cầu của người khác, của xã hội

Trang 13

Sản xuất hàng hoá

Sản phẩm trồng trọt

Trang 14

Sản xuất hàng hoá

Sản phẩm

chăn nuôi

Trang 15

I- ĐIỀU KIỆN RA ĐỜI, ĐẶC TRƢNG

VÀ ƢU THẾ CỦA SẢN XUẤT HÀNG HÓA

Trang 16

Trang 18

Trang 20

Trang 22

Phân công lao động xã hội cá biệt

Phân công lao động cá biệt, là phân công trong nội bộ công xưởng (không được coi là cơ sở đặc thù của sản xuất hàng hóa)

Trang 23

Sản xuất

ô tô

Phân công lao động cá biệt

Thợ Hàn

Thợ Tiện

Thợ Sơn

Thợ Lắp ráp

Trang 24

Trang 25

b) Điều kiện thứ hai: Sự tách biệt tương đối về kinh tế giữa những người sản xuất hàng hoá

Trang 26

Tách biệt về

sở hữu

Trang 27

Sản xuất hàng hóa ra đời cuối từ cuối CXNT, đầu chế độ chiếm hữu nô lệ Đó là hàng hóa giản đơn

Khái niệm:

Sản xuất hàng hóa giản đơn là sản xuất hàng hóa của những người nông dân và thợ thủ công cá thể dựa trên cơ sở tư hữu nhỏ về TLSX và lao động cá nhân của họ

Trang 28

Sản xuất hàng hoá giản đơn tồn tại phổ biến trong chế

độ Chiếm hữu nô

lệ và chế độ Phong

kiến

Trang 29

Đến Chủ nghĩa tư bản, sản xuất hàng hoá rất phát triển

Trang 30

Sau Chủ nghĩa tƣ bản là Chủ nghĩa xã hội, ở đây vẫn

tồn tại sản xuất hàng hoá

Trang 31

Hàng hóa chưa mang tính phổ biến, tồn tại xen kẽ với

KT tự cung tự cấp

Kinh tế thị trường

KTTT

tự do

KTTT Hỗn hợp

-Tự do cạnh tranh, nhà

nước chưa điều tiết kinh tế

- Cơ chế thị trường tự điều chỉnh

- Xuất hiện sở hữu nhà nước

- Nhà nước điều tiết kinh tế

- Xu hướng toàn cầu hóa, khu vực hóa.

- Cơ chế kinh tế hỗn hợp

Lịch sử phát triển của sản xuất hàng hóa

Trang 32

 Sản xuất ra để trao đổi, mua bán

- ĐẶC TRƢNG CỦA SẢN XUẤT HÀNG HOÁ

Mang tính tƣ nhân và tính xã hội

Mục đích là giá trị tăng lên.

2 ĐÆc tr-ng vµ -u thÕ cña s¶n xuÊt hµng hãa

Trang 33

2 ĐÆc tr-ng vµ -u thÕ cña s¶n xuÊt hµng hãa

- ƯU THẾ CỦA SẢN XUẤT HÀNG HÓA

1. Khai thác được những lợi thế về tự nhiên, xã

hội, kỹ thuật của từng người, từng cơ sở, từng vùng, từng địa phương.

2. Tạo điều kiện thuận lợi cho việc ứng dụng

những thành tựu khoa học - kỹ thuật thúc đẩy LLSX phát triển.

3. Làm cho giao lưu kinh tế văn hóa giữa các địa

phương, các ngành ngày càng phát triển Đời sống vật chất, văn hóa, tinh thần được cải thiện.

4. Xóa bỏ tính bảo thủ trì trệ của kinh tế tự

nhiên.

Trang 34

II Hàng hoá

1 Haứng hoaự vaứ hai thuoọc tớnh haứng hoaự

Hàng hoá là sản phẩm của lao động có thể thoả mãn nhu cầu nào đó của con ng-ời và dùng để trao đổi mua bỏn

 Haứng hoaự

Cõu hỏi: Tại sao khi nghiờn cứu PTSX TBCN Mỏc lại bắt đầu từ nghiờn cứu hàng húa CuuDuongThanCong.com https://fb.com/tailieudientucntt

Trang 35

Tiêu dùng cho sản xuất

Tiêu dùng cá nhân

Là công dụng của sản phẩm, có thể thỏa mãn

nhu cầu nào đó của con người.

II Hµng ho¸

1 Hàng hoá và hai thuộc tính hàng hoá

 Hai thuộc tính hàng hoá

Trang 36

1 Hàng hoá và hai thuộc tính hàng hoá

 Hai thuộc tính của hàng hoá

Trang 37

 Giá trị của hàng hóa: muốn hiểu phải đi từ GTTĐ

GTTĐ là biểu hiện quan hệ tỉ lệ về số lượng trao đổi lẫn nhau giữa những GTSD khác nhau.

Ví dụ:

Câu hỏi: Tại sao 2 vật phẩm cĩ GTSD khác nhau cĩ thể trao đổi được cho nhau và trao đổi theo 1 tỷ lệ nào?

Đặc trưng:

- Cơ sở của trao đổi: mọi hàng hĩa đều cĩ 1 điểm

chung là sản phẩm lao đơng

- 1 cái rìu = 20 kg gạo = x giờ lao động

1rìu

Trang 38

Giá trị của hàng hố là lao động xã hội của người sản xuất hàng hố kết tinh vào hàng hố

• Giá trị của hàng hóa:

Đặc trưng:

- Là phạm trù lịch sử

- Phản ánh quan hệ giữa những người sản xuất

hàng hĩa

- Là thuộc tính xã hội của hàng hĩa

- Khi tiền tệ ra đời giá trị biểu hiện bằng tiền gọi là

giá cả

- GTTĐ là hình thức biểu hiện bên ngồi của giá trị,

giá trị là nội dung là cơ sở của GTTĐ

Trang 40

Giá trị sử dụng của hàng hóa mang tính

tư nhân Lao động cụ thể

Là lao động có ích dưới một hình thức cụ thể của những nghề nghiệp chuyên môn nhất định

Trang 41

Lao động

 Lao động trừu tượng

Đặc trƣng:

Là phạm trù lịch sử

Là lao động đồng nhất và giống nhau

về chất

Trang 42

 Ý nghĩa của việc nghiên cứu tính hai mặt của LĐSX hàng hóa

- Đã đem lại cho học thuyết GTLĐ 1 cơ sở khoa học thực sự.

- Giải thích các hiện tƣợng phức tạp diễn ra trong thực tế sự vận động trái ngƣợc giữa khối lƣợng của cải vật chất ngày càng tăng đi liền với khối lƣợng giá trị ngày càng giảm xuống hoặc không đổi.

- Đem lại cơ sở khoa học vững chắc cho học thuyết giá trị thặng dƣ giải thích nguồn gốc thực sự của giá trị thặng dƣ

Trang 43

Mâu thuẫn cơ bản của nền sản xuất hàng hóa.

 Trong nền sản xuất hàng hóa

- Lao động cụ thể biểu hiện lao động tư nhân

- Lao động trừu tượng biểu hiện lao động xã hội

- Mâu thuẫn cơ bản của sản xuất hàng hóa là mâu

thuẫn lao động tư nhân và mâu thuẫn lao động xã hội.

Biểu hiện:

 Sản phẩm do người sản xuất nhỏ tạo ra không phù

hợp với nhu cầu xã hội.

 Hao phí LĐCB của người SX có thể lớn hay nhỏ hơn

HPLĐ mà XH chấp nhận

 Mâu thuẫn giữa LĐTN và LĐXH chứa đựng khả

năng sản xuất thừa

Trang 44

Tính hai mặt của lao động sản xuất hàng hóa

Lao động cụ

thể

Lao động trừu tượng

Trang 45

Lƣợng của giá trị hàng hóa

là do số lƣợng lao động xã hội hao phí để sản xuất ra hàng hóa

là thời gian lao động xã hội cần thiết

a Lƣợng giá trị hàng hóa đƣợc xác định nhƣ thế nào?

Trang 46

Ví dụ: Về thời gian lao động xã hội cần thiết

của người cung cấp

Trang 47

Năng suất lao động

Trang 48

Cường độ lao

động

Lượng giá trị

Trình độ tổ chức quản lý Quy mô và hiệu suất của tư

liệu sản xuất Thể chất, tinh thần của người lao động.

Cường độ lao động tăng lên giá trị một đơn vị sản phẩm khơng đổiCuuDuongThanCong.com https://fb.com/tailieudientucntt

Trang 49

So sánh tăng năng suất lao động và tăng cường độ lao động

Tt Tăng năng suất lao động

đơn vị thời gian

Không đổi Tăng

Giá trị một đơn vị sản

phẩm

Giảm Không đổi

Trang 50

Ví dụ:

Một người lao động trong một ngày sản

xuất được 15 sản phẩm có tổng giá trị là 60

USD Hỏi giá trị tổng sản phẩm làm ra trong ngày và giá trị của một sản phẩm là bao nhiêu nếu:

a Năng suất lao động tăng lên 2 lần.

b Cường độ lao động tăng lên 2 lần.

Trang 51

Bài giải:

Lượng giá trị của một hàng hóa tỷ lệ thuận với lượng lao động hao phí và tỷ lệ nghịch với năng suất lao động

Ta có: tổng giá trị 15 Sp thể hiện bằng tiền là 60USD.

Giá trị 1 sản phẩm tính bằng tiền là: 60 : 15 =4USD a/ Khi NSLĐ tăng lên 2 lần thì lượng SP sản xuất là:

15SP x 2 = 30SP Lượng LĐHP làm ra 30 Sp vẫn là 8 giờ, lượng giá trị của chúng vẫn là 60 USD Do đó giá trị của một SP giảm xuống là:

60USD : 30 = 2USD b/ Khi CĐLĐ tăng lên 2 lần thì lượng SP được là:

15SP x 2 = 30 sản phẩm Cường độ lao động tăng lên sự HPLĐ trong khoản thời gian

đó tăng lên, do đó trong 1 ĐV thời gian tao ra nhiều giá trị hơn, tức là:

60USD x 2 = 120USD Giá trị của 1 SP bây giờ là:

Trang 52

Lƣợng giá trị

Lao động giản đơn

Lao động phức tạp

Lƣợng giá trị hành hoá phụ thuộc vào tính chất của lao động

Trang 53

Giá trị TLLĐ

(C1)

Giá trị ĐTLĐ

(C2) GTSLĐ (v)

GT thặng dƣ

(m)

Trang 54

Giá trị cũ (c)

Giá trị mới (v+m)

Giá trị hàng hóa

Lao động cụ thể có vai trò bảo toàn và chuyển dịch giá trị những TLSX vào giá trị sản phẩm hàng hóa, làm hình thành phần giá trị cũ (c), còn LĐTT tạo nên giá trị mới (v+m). Cần phải nhấn mạnh lao động tạo nên giá trị là LĐTT Phần giá trị do nó tạo ra là là giá trị mới (v+m)

Trang 55

Hỡnh thái giá trị giản đơn

Hỡnh thái giá trị toàn bộ

Trang 56

Hỡnh thỏi giỏ trị giản đơn hay

• Lịch sử ra đời của tiền tệ

1 Lịch sử ra đời và bản chất của tiền tệ

Trang 57

Hình th¸i gi¸ trÞ toµn bé

hay më réng

10m v¶i

Vật ngang giá mở rộng

mở rộng

Trang 58

Hình th¸i gi¸ trÞ chung

Phân cơng lao động ngày càng phát triển, trao đổi ngày càng

mở rộng

= vỏ sị

• Vật ngang giá

chung chưa cố

Trang 59

• Lịch sử ra đời của tiền tệ

Cõu hỏi: Tại sao vàng và bạc, đặc biệt là vàng cú

đƣợc vai trũ tiền tệ?

Trang 60

Tiền tệ là hàng hóa đặc biệt

được tách ra làm vật ngang giá

chung cho tất cả hàng hóa, nó

thể hiện lao động xã hội và biểu

hiện quan hệ giữa những người

sản xuất hàng hóa.

Trang 61

Th-íc ®o gi¸ trÞ

- Giá trị hàng hóa được biểu hiện bằng tiền gọi là giá cả hàng hóa

III

2 Chøc năng cđa tiỊn tƯ

b Các chức năng của tiền tệ .

- Tiền dùng để đo lường và biểu hiện giá trị của các

hàng hĩa khác

- Để thực hiện chức năng này chỉ cần 1 lượng tiền

tưởng tượng , khơng cần thiết phải cĩ tiền mặt.

Trang 62

Đơn vị tiền tệ và các phần chia nhỏ của nó gọi là tiêu chuẩn giá cả

Độ tuổi: vàng 24K (karat) hay vàng 9,999 9,999= 24K

Trang 63

Tiền một số quốc gia

trên thế giới

Đ ồng Bảng Anh

Trang 64

trên thế giới

Đ ồng Yên Nhật

Trang 65

trên thế giới

Đồng Nhân dân tệ TQ

Trang 66

trên thế giới

Đ ồng Frang Pháp

Trang 67

trên thế giới

Đ ồng Bạt Thái

Trang 68

Chøc naêng l-u th«ng

III

Chøc naêng thanh to¸n

Trang 69

Ph-¬ng tiƯn cÊt tr Tiền rút khỏi lưu thơng đi vào cất ữ

trửừ

Tiền rỳt khỏi lưu thụng đi vào cất trửừ

III

Trang 70

Tiền tệ quốc tế

Khi trao đổi v-ợt khỏi biên giới

Thực hiện chức naờng này phải đầy đủ giỏ trị

III

Trang 71

b Qui luật lưu thông tiền tệ và vấn đề lạm phát

Qui luật lưu thông tiền tệ

Qui luật qui định số lượng tiền cần thiết cho lưu thông hàng hóa ở mỗi thời kỳ nhất định

- Khi tiền thực hiện chức năng lưu thông

Công thức:

M: Là PT cần thiết cho LT

P: là mức giá cả Q: là khối lượng H đem LT V: số tiền luân chuyển TB của mỗi đơn vị tiền tệ.

M =

PQ V

Trang 72

PQ c : tổng giá trị H bán chịu.

PQ k : Tổng giá cả H khấu trừ cho nhau.

PQ tt : Tổng giá cả H bán chịu đến kỳ thanh toán

V: Số vòng luân chuyển TB của tiền

- Khi tiền thực hiện cả chức năng thanh tốn: Cơng thức

Trang 73

IV Quy luật giá trị

1 Noọi dung yeõu caàu cuỷa qui luaọt giaự trũ

- Yờu cầu của QLGT

Hao phí lao

động cá biệt

Hao phí lao động xã hội cần thiết

Nâng cao naờng suất

lao động

≤

- Noọi dung: Trong sản xuất và trao đổi phải dựa trờn hao phớ lao động xó hội cần thiết

Trang 74

IV Quy luật giá trị

Trong trao đổi Dựa trên cơ sở trao đổi ngang giá

1 Noọi dung yeõu caàu cuỷa qui luaọt giaự trũ

Trang 75

IV QUY LUẬT GIÁ TRỊ

1.Nội dung của quy luật giá trị:

Sự tác động, hay biểu hiện sự hoạt động của

quy luật giá trị

Giá cả tách rời giá trị, lên xuống xoay xung quanh

giá trị, lấy giá trị làm cơ sở

Trang 76

IV Quy luËt gi¸ trÞ

2 T¸c dông cña quy luËt gi¸ trÞ

 ÑiÒu tiÕt s¶n xuÊt vµ l-u th«ng hµng ho¸

- Ưu điểm: linh hoạt, cân đối sản xuất,

cân bằng thị trường

- Hạn chế: Tự phát gây ra sự thất bại của thị trường

Trang 77

Trang 78

 Thùc hiÖn sù lùa chän tù nhiªn giữa những

người sản xuất hàng hóa

Trang 79

THẢO LUẬN

1 Vì sao lượng già trị hàng hóa là một đại lượng không cố định? Là nhà sản xuất hàng hóa bạn sử dụng những biện pháp gì để thay đổi lượng giá trị hàng hóa theo hướng có lợi?

2 Qui luật giá trị? Theo bạn Chính phủ có thể can thiệp vào sự hoạt động của qui luật giá trị theo những định hướng có sãn hay không? Vì sao?

Trang 80

+ Phân tích MQH hai nhân tố => biện pháp.

+ PT tác động của qui luật giá tri => biện pháp

Gợi ý trả lời:

Trang 81

Câu 2:

 Phân tích qui luật giá trị

- Nội dung, Yêu cầu

- Tác dụng

 Chính phủ có thể can thiệp …?

- Ý nghĩa lý luận, thực tiễn của QLGT

+ Tích cực + Hạn chế

- CP tôn trộng tính KQ của QLGT

- CP không thể can thiệp trực tiếp vào HĐ của QLGT

- CP vai trò điều tiết KT vĩ mô thông qua các CSKT

Trang 82

CÂU HỎI ÔN TẬP

1) Thế nào là giá trị và giá cả hàng hóa Trình bày quan hệ giữa giá trị

và giá cả hàng hóa?

2) Giá cả hàng hóa trên thị trường phụ thuộc vào những yếu tố nào?

Vì sao?

3) Tại sao nói: bản chất của tiền là 1 hàng hóa đặc biệt?

4) Thế nào là lượng giá trị hàng hóa, đơn vị đo lượng giá trị hàng

hóa Lượng giá trị hàng hóa trong công nghiệp hình thành trong điều kiện nào?

5) Tại sao nói quy luật giá trị là quy luật kinh tế cơ bản của sản xuất

và trao đổi hàng hóa? Phát biểu nội dung của quy luật?

6) Thế nào là năng suất lao động, cường độ lao động? khi năng suất lao động và cường độ lao động tăng, giá trị tạo ra trong một đơn

vị thời gian thay đổi thế nào?



Định dạng
Số trang	83
Dung lượng	6,32 MB