Hoàn thiện công tác lập dự toán thu chi ngân sách nhà nƣớc tại sở tài chính tỉnh sekong CHDCND lào

Xuấtphát từ thực trạng này và với mong muốn góp phần hoàn thiện tốthơn công tác lập dự toán thu chi ngân sách nhà nước tại tỉnh Sekonggóp phần giúp hệ thống tài chính quốc gia ngày càng

SYKHAY LIENG SA VAT

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC LẬP DỰ TOÁN THU CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI

SỞ TÀI CHÍNH TỈNH SEKONG - CHDCND LÀO

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ KẾ TOÁN

Mã số: 8.34.03.01

Đà Nẵng - Năm 2020

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

Người hướng dẫn KH: PGS TS ĐOÀN NGỌC PHI ANH

Phản biện 1: GS TS Trương Bá Thanh

Phản biện 2: TS Hồ Văn Nhàn

Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốtnghiệp thạc sĩ kế toán họp tại Trường Đại học Kinh tế, Đại học

Đà Nẵng vào ngày 15 tháng 02 năm 2020

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng

- Thư viện Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong những năm vừa qua, vai trò của Ngân sách nhà nước Lào

đã được thể hiện rõ trong việc giúp nhà nước hình thành hệ thống tàichính quốc gia nhằm kiểm soát lạm phát, kiểm soát lãi suất ở mứcthích hợp, để từ đó làm lành mạnh hóa nền tài chính quốc gia Tuynhiên, bên cạnh đó hệ thống ngân sách nhà nước Lào vẫn còn nhiềuhạn chế như hệ thống văn bản pháp luật về ngân sách nhà nước chưađược đồng bộ, nhất quán, bộ máy thực hiện công tác lập dự toán vàquyết toán thu chi ngân sách nhà nước chưa được thiết lập một cáchbài bản, hiệu quả hoặc quy trình xét duyệt ngân sách phức tạp, thủtục rườm rà, đôi lúc thực tế thực hiện không đúng theo quy định đãđược ban hành dẫn đến nguồn thu chi ngân sách nhà nước được sửdụng kém hiệu quả

Trong bối cảnh chung đó, công tác lập dự toán thu chi ngânsách nhà nước tại tỉnh Sekong, cụ thể là được thực hiện tại Sở Tàichính tỉnh Sekong cũng không tránh khỏi các hạn chế nêu trên Xuấtphát từ thực trạng này và với mong muốn góp phần hoàn thiện tốthơn công tác lập dự toán thu chi ngân sách nhà nước tại tỉnh Sekonggóp phần giúp hệ thống tài chính quốc gia ngày càng hoàn thiện vàhiệu quả, tôi đã lựa chọn đề tài “Hoàn thiện công tác lập dự toán thuchi ngân sách nhà nước tại Sở Tài chính tỉnh Sekong - CHDCNDLào” làm luận văn thạc sĩ kinh tế của mình

2 Mục tiêu nghiên cứu

2.1 Mục tiêu tổng quát

2.2 Mục tiêu cụ thể

+ Nghiên cứu công tác lập dự toán thu chi ngân sách nhà nước tại

Sở Tài chính tỉnh Sekong - CHDCND Lào

+ Đánh giá thực trạng công tác lập dự toán thu chi ngân sách nhà nước tại Sở Tài chính tỉnh Sekong - CHDCND Lào.

+ Đề xuất những kiến nghị nhằm hoàn thiện, nâng cao chấtlượng công tác lập dự toán thu chi ngân sách nhà nước tại Sở Tàichính tỉnh Sekong - CHDCND Lào

3 Câu hỏi nghiên cứu

Thứ nhất: Công tác lập dự toán thu chi ngân sách nhà nước tại Sở

Tài chính tỉnh Sekong - CHDCND Lào được thực hiện như thế nào?

Thứ hai: Các giải pháp nào để hoàn thiện, nâng cao chất lượng

công tác lập dự toán thu chi ngân sách nhà nước tại Sở Tài chính tỉnhSekong - CHDCND Lào?

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài tiếp cận nghiên cứu thực trạng công tác lập dự toán thu chi ngân sách nhà nước tại Sở Tài chính tỉnh Sekong - CHDCND Lào

4.2 Phạm vi nghiên cứu

+ Về không gian: Công tác lập dự toán thu chi ngân sách nhànước tại Sở Tài chính tỉnh Sekong - CHDCND Lào được thực hiệnbởi các Sở, cơ quan ban ngành trực thuộc UBND tỉnh Sekong, PhòngTài chính các huyện, xã trên địa bàn tỉnh Sekong, UBND và Hộiđồng nhân dân các cấp tại tỉnh Sekong

+Về thời gian: Thực trạng công tác lập dự toán thu chi ngân sáchnhà nước tại Sở Tài chính tỉnh Sekong - CHDCND Lào trong các năm

Thu thập dữ liệu thứ cấp bao gồm: Các quy định của CHDCNDLào và tỉnh Sekong về lập dự toán thu chi ngân sách nhà nước; Cácvăn bản, nghị quyết, quyết định của các cấp có thẩm quyền của tỉnhSekong cho các giai đoạn từ quy trình lập dự toán đến phê duyệt dựtoán và thông qua dự toán thu chi ngân sách nhà nước tỉnh Sekonghàng năm.

- Xử lý dữ liệu nghiên cứu:

Căn cứ vào dữ liệu đã thu thập được, tác giả tiến hành so sánhquy trình lập dự toán được quy định trong các văn bản pháp luật sovới quy trình lập dự toán được thực hiện thực tế tại Sở Tài chính tỉnhSekong, đồng thời phân tích, tổng hợp, so sánh dữ liệu trong dự toán

tự lập với dự toán được duyệt và báo cáo quyết toán thu chi ngânsách hàng năm của tỉnh Sekong để đưa ra các nhận định, từ đó rút rakết luận về vấn đề nghiên cứu

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

7 Kết cấu luận văn

8 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

1.1.2 Đặc điểm của Ngân sách nhà nước

+ Việc tạo lập và sử dụng quỹ NSNN luôn gắn liền với quyềnlực kinh tế – chính trị của Nhà nước, được Nhà nước tiến hành trên

cơ sở những luật lệ nhất định

+ NSNN luôn gắn chặt với sở hữu Nhà nước và luôn chứa đựng lợi ích chung, lợi ích công cộng.

+ NSNN là một bản dự toán thu chi

+ NSNN là bộ phận chủ yếu của hệ thống tài chính quốc gia.+ Đặc điểm của NSNN luôn gắn liền với tính giai cấp

1.1.3 Chức năng của Ngân sách nhà nước

+ Chức năng phân phối NSNN

+ Chức năng giám sát và kiểm soát quá trình huy động các nguồn thu và thực hiện các khoản chi tiêu

1.1.4 Vai trò của Ngân sách nhà nước

+ Huy động nguồn tài chính để đảm bảo nhu cầu chi tiêu của Nhà nước và thực hiện sự cân đối thu chi tài chính của Nhà nước.+ Là công cụ tài chính của Nhà nước góp phần thúc đẩy sự tăng trưởng của nền kinh tế, điều chỉnh kinh tế vĩ mô

+ NSNN là công cụ tài chính góp phần bù đắp những khiếmkhuyết của kinh tế thị trường, đảm bảo công bằng xã hội, bảo vệ môitrường, thúc đẩy phát triển bền vững

1.2 KHÁI QUÁT VỀ HỆ THỐNG NSNN Ở LÀO

1.2.1 Phân cấp NSNN

Theo quy định tại Điều 9 của Luật NSNN Lào số 71/QH ngày16/12/2015, NSNN được chia thành hai cấp là ngân sách trung ương

và ngân sách địa phương

Đơn vị ngân sách Trung ương là tổ chức Chính phủ, Mặt trậnxây dựng quốc gia Lào, các tổ chức đoàn thể ở cấp trung ương Các

cơ quan chính quyền trong tỉnh và thủ đô chịu trách nhiệm thực hiện

kế hoạch ngân sách theo sự phân công của cấp trên

Đơn vị NSNN cấp địa phương là các đơn vị khác ở trung ương

và địa phương trực thuộc đơn vị NSNN cấp trung ương, chịu trách

nhiệm thực hiện NSNN theo sự chỉ đạo của lãnh đạo cấp trên (Quốchội CHDCND Lào, 2015).

1.2.2 Cơ cấu NSNN

Cơ cấu NSNN của Lào được quy định cụ thể từ Điều 14 đếnĐiều 26, Điều 46, 47, 48 của Luật NSNN Lào số 71/QH ngày16/12/2015 Theo đó, cơ cấu NSNN của Lào bao gồm ba phần chính

đó là: Thu ngân sách nhà nước; Chi ngân sách nhà nước và Cân đốingân sách nhà nước Cụ thể:

+ Đối với thu NSNN:

- Nguồn thu thuế

- Nguồn thu phi thuế và phí, lệ

phí - Nguồn thu từ tài trợ

- Nguồn thu từ đóng góp xã hội

+ Đối với chi NSNN:

- Chi tiêu cho hoạt động hành chính bình thường

- Các khoản chi đầu tư của nhà nước

+ Đối với cân đối NSNN:

Theo quy định của Luật NSNN Lào, có ba trường hợp xảy ratrong hệ thống NSNN, bao gồm: Ngân sách nhà nước cân đối; Ngânsách nhà nước thặng dư và bội chi ngân sách nhà nước

1.2.3 Trách nhiệm đối với NSNN

1.3 NỘI DUNG CÔNG TÁC LẬP DỰ TOÁN THU CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI SỞ TÀI CHÍNH TỈNH

1.3.1 Tổng quan công tác lập dự toán thu chi NSNN

a Nguyên tắc cơ bản lập dự toán thu chi NSNN

b Phương pháp lập dự toán thu chi NSNN

c Sửa đổi dự toán thu chi NSNN

1.3.2 Quy trình lập dự toán thu chi NSNN

- Bước 1: Vào tháng 3 hàng năm, Thủ tướng ban hành nghị định

về xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhànước cho năm sau căn cứ vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hộitrung và dài hạn đã được Quốc hội thông qua Trên cơ sở đó, cũngtrong tháng 3, Bộ trưởng Bộ Tài chính ra chỉ đạo về việc lập dự toánthu chi NSNN hàng năm và công bố dự báo trần ngân sách trung hạncho các cấp từ trung ương đến địa phương làm cơ sở cho việc lập dựtoán;

- Bước 2: Các cơ quan chính phủ và đơn vị liên quan khác ở cấptrung ương phối hợp với các ủy ban thuộc Quốc hội và các ủy bankhác có liên quan để nghiên cứu, xây dựng và phân bổ dự toán thuchi NSNN thuộc phạm vi phụ trách Các cơ quan chính phủ và đơn vịliên quan khác ở cấp địa phương (Sở Tài chính đóng vai trò chủđạo) phối hợp với Hội đồng nhân dân tỉnh và các ngành liên quannghiên cứu, xây dựng và phân bổ dự toán thu chi NSNN thuộc phạm

vi phụ trách, bao gồm cả các đơn vị ngân sách cấp dưới

- Bước 3: Sau khi tổng hợp xong dự toán thu chi NSNN, cáccấp trung ương và địa phương chuyển dự toán cho Bộ Tài chínhtrước ngày 30 tháng 6 hàng năm;

- Bước 4: Bộ Tài chính tổng hợp, tóm tắt dự toán thu chi NSNN

cả nước từ các Bộ, cơ quan trung ương và địa phương để nghiên cứu

và phân bổ ở cấp độ vĩ mô và sau đó trình lên Chính phủ xem xét,phê duyệt vào tháng 7 hàng năm;

- Bước 5: Chính phủ xem xét, phê duyệt dự toán thu chi ngânsách quốc gia và chính thức trình lên Quốc hội với thời hạn tối thiểu

là hai mươi ngày trước ngày khai mạc Đại hội thường niên lần thứhai trong năm của Quốc hội;

- Bước 6: Sau khi Quốc hội xem xét, phê duyệt và ban hànhnghị quyết về dự toán thu chi ngân sách quốc gia, Chính phủ thựchiện ban hành nghị định về thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xãhội và dự toán thu chi ngân sách quốc gia hàng năm trước ngày 15tháng 11.

- Bước 7: Các Bộ, cơ quan trung ương chuyển dự toán thu chiNSNN đã được Quốc hội thông qua cho các đơn vị ngân sách nhànước do mình quản lý và sau đó báo cáo cho Cục Ngân sách Nhànước thuộc Bộ Tài chính

1.3.3 Công tác lập dự toán thu chi NSNN tại Sở Tài chính Tỉnh

Vào tháng 3 hàng năm, sau khi nhận được các nghị quyết, vănbản và chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Tài chính về việc xây dựng kếhoạch phát triển kinh tế - xã hội và lập dự toán thu chi NSNN chonăm sau, UBND tỉnh thực hiện giao nhiệm vụ cho Sở Tài chính tỉnhtriển khai thực hiện lập dự toán thu chi NSNN cho năm sau

Sau đó Giám đốc Sở Tài chính giao nhiệm vụ cho Phó Giámđốc Sở phụ trách Phòng Ngân sách nhà nước trực tiếp thực hiện.Phòng Ngân sách nhà nước sau đó sẽ ban hành thông báo triển khailập dự toán thu chi NSNN và phương án phân bổ NSNN cho tất cảcác sở ban ngành và các đơn vị có liên quan trong tỉnh thực hiện.Các cơ quan và đơn vị liên quan ở trong tỉnh phối hợp với Hộiđồng nhân dân tỉnh, các đơn vị liên quan thực hiện nghiên cứu, xâydựng và phân bổ dự toán thu chi NSNN thuộc đơn vị mình phụ trách

và bao gồm cả các đơn vị ngân sách cấp dưới trực tiếp quản lý Dựtoán thu chi NSNN phải được lập căn cứ vào các nghị quyết, thông

tư, văn bản hướng dẫn, chỉ đạo về lập dự toán thu chi NSNN củaChính phủ, Bộ Tài chính, Phòng Ngân sách nhà nước và tách ra chotừng đơn vị ngân sách nhà nước, từng sở, huyện

Sau khi nhận toàn bộ kết quả lập dự toán thu chi NSNN do cácđơn vị dự toán NSNN ở tất cả các cấp trong tỉnh gửi lên, Phòng Ngânsách nhà nước thực hiện tổng hợp và báo cáo lên Giám đốc Sở Tàichính.

Giám đốc Sở Tài chính sau khi xem xét, phê duyệt sẽ báo cáo

dự toán thu chi NSNN toàn tỉnh lên UBND tỉnh để UBND tỉnh xemxét, kiểm tra, yêu cầu điều chỉnh Sau khi chấp nhận số liệu dự toánthu chi NSNN, UBND tỉnh lập báo cáo gửi lên Bộ Tài chính để BộTài chính kiểm tra, xem xét, trình lên Chính phủ và sau đó Chính phủtrình lên Quốc hội phê duyệt

Sau khi nhận được văn bản của Bộ Tài chính về dự toán thu chiNSNN năm sau đã được Quốc hội thông qua, căn cứ vào đó UBNDtỉnh giao cho Sở Tài chính tỉnh phối hợp với Sở Kế hoạch và Đầu tư

và các cơ quan ban ngành liên quan thuộc tỉnh chuẩn bị dự toán thuchi NSNN chi tiết của tỉnh bao gồm cả phương án và số liệu phân bổngân sách cụ thể cho từng đơn vị, sở ban ngành trong tỉnh Sau khihoàn thành, Sở Tài chính lập báo cáo trình lên UBND tỉnh và sau đóUBND tỉnh trình lên Hội đồng nhân dân tỉnh phê duyệt dự toán thuchi NSNN hàng năm của tỉnh tại cuộc họp Hội đồng nhân dân tỉnh.Sau khi được Hội đồng nhân dân tỉnh thông qua, Sở Tài chínhtỉnh thực hiện công bố dự toán thu chi NSNN đến cho tất cả các sở,huyện và cơ quan ban ngành có liên quan trong tỉnh để thực hiện theoquy định và đồng thời gửi báo cáo lên cho Bộ Tài chính

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC LẬP DỰ TOÁN THU CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI SỞ TÀI CHÍNH TỈNH SEKONG 2.1 GIỚI THIỆU KHÁI QUÁT VỀ SỞ TÀI CHÍNH TỈNH SEKONG

2.1.1 Đặc điểm tổ chức quản lý tại Sở Tài chính

2.2.1 Căn cứ lập dự toán thu chi NSNN tại tỉnh Sekong 2.2.2 Công tác lập dự toán các khoản thu NSNN

a Các khoản thu thuế, phí và lệ

phí - Thuế (trực thu và gián thu):

Trách nhiệm trực tiếp lập dự toán thu các khoản thuế trên địabàn tỉnh Sekong được phân công cho Sở Tài chính và UBND 4huyện Dak Cheung, Kaleum, Lam Mam và Tha Teng, trong đó SởTài chính đóng vai trò chủ đạo vì thực hiện lập dự toán cho phần lớnkhoản thu thuế của tỉnh Sekong Sở Tài chính và UBND 4 huyện căn

cứ vào dự toán thu chi NSNN đã lập năm trước, kế hoạch phát triểnkinh tế - xã hội năm năm của tỉnh, dự kiến tình hình thu thuế năm tớithông qua dự báo và các thay đổi về chính sách thuế có hiệu lựctrong năm tới để lập ra dự toán thu thuế trong năm tới

- Đất (phí, lệ phí):

Trách nhiệm trực tiếp lập dự toán thu tiền phí, lệ phí liên quanđến đất đai sẽ do Sở Tài nguyên và Môi trường và UBND 4 huyện

thực hiện dựa trên thực tế thực hiện các năm trước và kế hoạch, mụctiêu cho năm sau.

- Phí và lệ phí khác:

Đây là các khoản phí và lệ phí từ thực hiện các thủ tục hànhchính phát sinh trong tỉnh Sekong, khoản thu này phát sinh tại hầuhết tất cả các cơ quan, sở ban ngành, do đó trách nhiệm lập sẽ đượcthông báo cho tất cả các đơn vị trong tỉnh có phát sinh thu phí và lệphí trong quá trình hoạt động, Sở Tài chính sẽ là đơn vị đầu mối tổnghợp khoản thu này Các đơn vị tự lập dựa theo kế hoạch hoạt độngcủa đơn vị mình

- Phí dịch vụ:

Đây là khoản thu phí theo quy định của Chính phủ đối với các

cá nhân, doanh nghiệp khi sử dụng dịch vụ công, bên cạnh các khoảnphí và lệ phí đã nêu ở trên Khoản phí này phát sinh ở hầu hết các cơquan, đơn vị NSNN trong tỉnh, trong đó đơn vị có nguồn thu lớn nhất

là Sở Y tế Trách nhiệm lập dự toán thu khoản phí dịch vụ này sẽ docác đơn vị có phát sinh nguồn thu tự lập và Sở Tài chính sẽ tổng hợp

và kiểm tra, riêng các khoản thu của Sở Y tế và Sở Giáo dục và Thểthao do sẽ do các Bộ quản lý trực tiếp chỉ đạo thực hiện, Sở Tài chính

sẽ không kiểm tra

b Thu quản lý tài sản nhà nước

Đây là các khoản thu từ việc sử dụng các tài sản của nhà nướctrên địa bàn tỉnh, như các khoản thu về cho thuê đất, cho thuê tài sản,

về sử dụng tài nguyên thiên nhiên thuộc tỉnh, thu bán thanh lý tài sảnbất hợp pháp và các khoản thu khác liên quan đến tài sản nhà nước.Phần lớn khoản thu này do Phòng quản lý tài sản nhà nước thuộc SởTài chính trực tiếp thu, phần nhỏ còn lại được thu tại UBND 4 huyện

và một số đơn vị như Sở Giáo dục và Thể thao, Hội đồng nhân dân

tỉnh, Hội phụ nữ tỉnh và Phòng hành chính tỉnh.

Các đơn vị tự lập dự toán thu trên cơ sở các tài sản, tài nguyên

do mình quản lý, trong đó Phòng quản lý tài sản nhà nước sẽ đóngvai trò chủ đạo

c Thu hoạt động bảo hiểm

Là các khoản thu từ hoạt động bảo hiểm, khoản thu này phátsinh tại tỉnh Sekong hiện chỉ có tiền bảo hiểm xe do Sở Giao thôngVận tải thực hiện Trách nhiệm lập dự toán thu sẽ do Sở Tài chínhlập trên cơ sở giao kế hoạch thực hiện cho Sở Giao thông Vận tải

2.2.3 Công tác lập dự toán các khoản chi NSNN

a Lương và phụ cấp

Tổng dự toán chi phí lương và phụ cấp năm 2019 sẽ được xâydựng dựa trên quỹ lương và phụ cấp trong kết quả thực hiện quý 2năm 2018, kết hợp với tính toán tổng số lượng biên chế, ngạch bậc,các khoản phụ cấp theo lương, mức lương cơ bản đang áp dụng vàtính đến sự thay đổi của mức lương cơ bản, định biên nhân sự trongnăm 2019

Việc xây dựng tổng dự toán chi phí lương tại từng đơn vị sẽ dochính đơn vị đó thực hiện dựa vào kế hoạch hoạt động trong năm

2019 đã được cơ quan quản lý cấp trên trực tiếp thông qua, kết quảlập dự toán sẽ được các đơn vị trong ngành dọc kiểm tra, đối chiếu

và yêu cầu điều chỉnh, bổ sung nếu có sai sót Sở Tài chính là đơn vịđầu mối tiếp nhận kết quả lập dự toán NSNN của từng đơn vị

b Tiền chính sách và trợ cấp

Việc lập dự toán tổng khoản chi tiền chính sách và trợ cấp của tỉnhSekong năm 2019 được tính theo số liệu thực tế được các đơn vị trựctiếp tính toán, tổng hợp căn cứ theo các văn bản quy định chuyên ngànhđối với từng đối tượng, từng khoản tiền chính sách, trợ cấp