SKKN Một số vấn đề góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy môn Tin học lớp 6

SKKN Một số vấn đề góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy môn Tin học lớp 6. Xã hội ngày càng phát triển, con người trong xã hội mới cần phải có một vốn kiến thức sâu rộng, phải có năng lực tư duy lôgic, phải thực sự nhạy bén, sáng tạo để bắt kịp với cuộc sống hiện đại. Trong thời đại của ngày nay, sự bùng nổ công nghệ thông tin đã tác động lớn đến công cuộc phát triển kinh tế xã hội của chúng ta. Đảng và Nhà nước đã xác định rõ ý nghĩa và tầm quan trọng của tin học và công nghệ thông tin, truyền thông cũng như những yêu cầu đẩy mạnh của ứng dụng công nghệ thông tin, đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa, mở cửa và hội nhập, hướng tới nền kinh tế tri thức của nước ta nói riêng, thế giới nói chung.

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG HỶ

TRƯỜNG PHỔ THÔNG DTNT THCS ĐỒNG HỶ

===***===

ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN

Tên sáng kiến: “Một số vấn đề góp phần nâng cao chất

lượng giảng dạy môn Tin học lớp 6”

Tác giả : Phan Hoàng Thảo

Chức vụ : Giáo viên

Đơn vị : Trường Phổ thông DTNT THCS Đồng Hỷ

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN

Kính gửi: Hội đồng sáng kiến huyện Đồng Hỷ

Hội đồng sáng kiến trường PT DTNT THCS Đồng Hỷ

Số

TT Họ và tên Ngày tháng năm sinh

Nơi công tác Chức danh

Trình độ chuyên môn

Tỷ lệ (%) đóng góp vào việc tạo

ra sáng kiến

1 Phan Hoàng Thảo 29/05/1982

Trường

PT DTNTTHCSĐồng Hỷ

Giáoviên

Đại họcTin học 100%

Là tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến: “Một số vấn đề góp phần

nâng cao chất lượng giảng dạy môn Tin học lớp 6”

I Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Sáng kiến thuộc lĩnh vực chuyên môn

-Giúp nâng cao chất lượng giảng dạy môn tin học lớp 6 tại trường PT DTNTTHCS Đồng Hỷ

II Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: Được thực

hiện từ tháng 8 năm 2017

III Mô tả bản chất của sáng kiến

Xã hội ngày càng phát triển, con người trong xã hội mới cần phải có mộtvốn kiến thức sâu rộng, phải có năng lực tư duy lôgic, phải thực sự nhạy bén,sáng tạo để bắt kịp với cuộc sống hiện đại

Trong thời đại của ngày nay, sự bùng nổ công nghệ thông tin đã tácđộng lớn đến công cuộc phát triển kinh tế xã hội của chúng ta Đảng và Nhànước đã xác định rõ ý nghĩa và tầm quan trọng của tin học và công nghệ thôngtin, truyền thông cũng như những yêu cầu đẩy mạnh của ứng dụng công nghệ

thông tin, đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đạihóa, mở cửa và hội nhập, hướng tới nền kinh tế tri thức của nước ta nói riêng,thế giới nói chung

Chính vì xác định được tầm quan trọng đó nên Nhà nước ta đã đưa mônTin học vào trong nhà trường và ngay từ cấp học THCS, học sinh được tiếpxúc với môn Tin học để làm quen dần với lĩnh vực công nghệ thông tin, tạonền móng cơ sở ban đầu để học những phần nâng cao trong các cấp tiếp theo

Môn Tin học ở bậc THCS cụ thể là ở chương trình tin học 6 bước đầugiúp học sinh làm quen với một số kiến thức ban đầu về công nghệ thông tinnhư: Một số bộ phận cơ bản của máy tính, một số phần mềm học tập, hệ điềuhành Windows, hệ soạn thảo văn bản và một số kỹ năng khác trong Tin học

Hình thành cho học sinh một số phẩm chất và năng lực cần thiết chongười lao động hiện đại như:

+ Góp phần hình thành và phát triển tư duy thuật giải

+ Bước đầu hình thành năng lực tổ chức và xử lý thông tin

+ Có ý thức và thói quen sử dụng máy tính trong hoạt động học tập, laođộng xã hội hiện đại

+ Có thái độ đúng khi sử dụng máy tính và các sản phẩm tin học

+ Bước đầu hiểu khả năng ứng dụng công nghệ thông tin trong học tập + Có ý thức tìm hiểu công nghệ thông tin trong các hoạt động xã hội

* Đặc biệt khi học sinh học các phần mềm như:

+ Phần mềm soạn thảo văn bản: Học sinh ứng dụng từ môn học Tập làmvăn để trình bày đoạn văn bản sao cho phù hợp, đúng cách

+ Phần mềm Solar System: Học sinh được tìm hiểu kiến thức tích hợpcác môn: Địa lý, Tiếng Anh

+ Trong chương trình tin học ở lớp 6 được phân bố xen kẽ giữa các bàihọc lý thuyết và thực hành Điều đó sẽ rèn luyện cho học sinh óc tư duy sáng

tạo cũng như giúp các em tự giải quyết được các bài lý thuyết đã được học trênmáy tính

Chất lượng dạy học là vấn đề cốt lõi trong công tác giáo dục Làm thếnào chất lượng giờ dạy được nâng cao? Thể hiện ở kết quả đạt được sau mỗigiờ dạy Để đem lại hiệu quả cao khi dạy học cần phải có sự kết hợp của nhiềuyếu tố trong đó có việc tạo hứng thú học tập cho học sinh khi tiếp thu kiến thứctrong quá trình dạy học Vậy làm thế nào để tạo hứng thú cho học sinh, làm sao

để học sinh yêu thích môn học và học tập với tinh thần say mê? Bằng nhữngtrải nghiệm thực tế trong quá trình giảng dạy và nghiên cứu tôi đã rút ra đượcmột số kinh nghiệm khi giảng dạy môn Tin học lớp 6 giúp học sinh hứng thúhơn trong học tập Đặc biệt là các em học sinh lớp 6 với đặc thù là một trườngDân tộc nội trú hầu hết các em học sinh rất nhút nhát, rụt rè, năng lực ngônngữ và khả năng học tập của các em không đồng đều, lại là lần đầu các emsống xa gia đình, làm quen với môi trường sống tập thể với những thay đổiphức tạp về cả tâm lí và sinh lí Vì vậy điều mà giáo viên dạy Tin học như tôiquan tâm là giúp các em làm quen với môn Tin học, rèn luyện một số kỹ năng

cơ bản khi làm việc với máy vi tính cho học sinh, giúp các em tự tin hòa nhậptrong môi trường trường học, tự tin trang bị vốn kiến thức Tin học cơ bản

Giáo dục trung học cơ sở với mục tiêu phát triển trí tuệ, thể chất, hìnhthành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, địnhhướng nghề nghiệp cho học sinh Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chútrọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học,năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn Phát triểnkhả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời

Tôi hy vọng với những kinh nghiệm mình tiếp thu được sẽ góp phần tạohứng thú cho học sinh để nâng cao chất lượng giờ học Rất mong những ý kiếnđóng góp của các bạn đồng nghiệp để sáng kiến của tôi có thể áp dụng cho họcsinh trong phạm vi rộng hơn

1 Nội dung của sáng kiến:

1.1 Mục đích của sáng kiến

Nghiên cứu để tạo hứng thú học Tin học của học sinh lớp 6 và bằng thựctiễn tìm ra biện pháp nhằm thu hút học sinh học tập Tin học lớp 6 với tinh thầnsay mê hứng thú tiếp thu bài giảng tốt hơn từ đó góp phần nâng cao chất lượnggiáo dục toàn diện học sinh

1.2 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp phỏng vấn: Đưa ra các câu hỏi nghiệp vụ và các câu hỏichuyên gia phỏng vấn người học, nhằm tìm ra phương pháp thu hút học sinhlàm việc trong quá trình học tập đạt hiệu quả cao nhất Từ đây, tìm phươngpháp tạo hứng thú học Tin học cho học sinh lớp 6

- Phương pháp nghiên cứu lý luận: Trên cơ sở những kiến thức về tâm

lý, giáo dục học và những quan điểm đường lối của Đảng, các văn bản của Bộgiáo dục và Đào tạo về công tác giảng dạy chuyên môn trong trường học.Những căn cứ để đánh giá chất lượng học tập của học sinh và các yêu cầu củamôn học Bám sát mục tiêu giáo dục của cấp học và của bộ môn Tin học 6

- Phương pháp thực nghiệm: Trong quá trình giảng dạy tìm hiểu vấn đềnày thông qua kết quả mỗi giờ giảng Thu thập thông tin từ đó điều chỉnh biệnpháp sau mỗi tiết học cho phù hợp Thường xuyên thông qua học sinh để biếtđược hiệu quả của mỗi biện pháp đưa ra

1.3 Tính mới của sáng kiến

Hướng đổi mới phương pháp dạy học hiện nay là: Phát triển năng lựcbiết đọc tài liệu của học sinh, khơi dậy và phát triển khả năng tự học nhằmhình thành tư duy tích cực, độc lập, sáng tạo Với đặc thù là trường nội trú các

em có nhiều thời gian tự học, có nhiều cơ hội để trao đổi thảo luận với các bạnvới thầy cô, có nhiều cơ hội để tổ chức nhóm học tập Nên khi áp dụng sángkiến các em đã được nâng cao về:

- Nâng cao năng lực đọc tài liệu của học sinh

- Hứng thú học tập bộ môn.

- Năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề

- Kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn

- Khả năng tác động đến tình cảm, đem lại niềm tin

Cùng với các biện pháp tạo hứng thú đã thực hiện, các vấn đề về phươngpháp giảng dạy, phương tiện dạy học, cách thức tổ chức giờ học cũng được đổimới Các nội dung trong sáng kiến được bám sát theo định hướng đổi mớiphương pháp dạy học, mang tính thực tiễn cao, thiết thực với tình hình học Tinhọc hiện nay của học sinh trường PT DTNT THCS Đồng Hỷ

1.4 Cơ sở lý luận

+ Nghị quyết 40/2000/QH10 và chỉ thị 14/2001/CT-TTg ngày 9/12/2000

về việc đổi mới chương trình giáo dục phổ thông: Nội dung chương trình làtích cực áp dụng một cách sáng tạo các phương pháp tiên tiến, hiện đại, ứngdụng công nghệ thông tin vào dạy và học

+ Thông tư số 14/2002/TT-BGDĐT ngày 1/4/2002 về việc hướng dẫnquán triệt chủ trương đổi mới giáo dục phổ thông

+ Chỉ thị 29/2001/CT-BGDĐT ngày 30/7/2001 về việc đưa công nghệthông tin vào nhà trường

Chất lượng học tập của học sinh là sản phẩm đầu ra hoạt động dạy học.Trong quá trình hình thành và hoàn thiện nhân cách của mình, các em được trảiqua quá trình giáo dục bao gồm các mặt giáo dục trí tuệ, đạo đức, thể chất,thẩm mĩ Đánh giá chất lượng học tập của học sinh thực chất là xem xét mức

độ hoàn thành mục tiêu giáo dục đã đặt ra cho quá trình giáo dục ở các mônhọc trong đó chủ yếu là xem xét những năng lực về trí tuệ, năng lực thực tiễn

mà học sinh đã đạt được sau một quá trình học tập Học tập cũng như làm việcmuốn có hiệu quả thì phải dựa trên việc hứng thú, đam mê

1.5 Thực trạng

a/ Thuận lợi

* Nhà trường:

- Tin học là môn học tự chọn, nhưng nhà trường đã tạo điều kiện về cơ

sở vật chất, pháp lý để học sinh được tiếp cận từ khối lớp 6

- Được sự ủng hộ của các cấp - các ban ngành và đặc biệt là của phụhuynh học sinh

* Học sinh:

- Đây là môn học trực quan, sinh động, môn học khám phá những lĩnhvực mới về công nghệ nên học sinh rất hứng thú, tìm tòi trong quá trình học,nhất là những tiết thực hành

b/ Khó khăn

* Nhà trường

- Nhà trường đã có một phòng máy vi tính cho học sinh, nhưng vẫn cònhạn chế về số lượng cũng như chất lượng, mỗi ca thực hành có tới 2 - 3 emngồi cùng một máy nên các em không có nhiều thời gian để thực hành Hơnnữa nhiều máy phần cứng không còn tốt nên hay hỏng, ảnh hưởng rất nhiềuđến chất lượng học tập của học sinh

* Học sinh:

- Đa số học sinh chưa có kỹ năng và kiến thức về môn học

c/ Thực trạng

- Trước khi thực hiện đề tài, tôi đã khảo sát khối lớp 6 thông qua giờ dạy

lý thuyết, dạy thực hành, thông qua kiểm tra bài cũ Trong năm học 2017 –

2018, khi tổng hợp kết quả thu được như sau:

Mức độ thao tác Trước khi thực hiện đề tài

1.6.1 Những yếu tố ảnh hưởng tới hoạt động học tập của học sinh

- Học sinh ở lớp lớn thì hoạt động học tập càng có vị trí quan trọng trongcuộc sống và vai trò của nó trong sự phát triển của các em ngày càng cao Họctập là một trong những hoạt động chủ đạo của học sinh, nhưng vào tuổi thiếuniên, việc học tập của các em có những thay đổi cơ bản, đây là bước ngoặtquan trọng trong đời sống của các em Ở cấp Tiểu học các em học tập các hệthống các sự kiện, hiện tượng, hiểu những mối quan hệ cụ thể và đơn giản hơn

- Ở lớp 6 việc học tập của các em phức tạp hơn đáng kể Các em chuyểnsang nghiên cứu có hệ thống những cơ sở của khoa học, các em học tập cóphân môn Mỗi môn học gồm những khái niệm, những quy luật được sắp xếpthành một hệ thống tương đối sâu sắc Điều đó đòi hỏi các em phải tự giác,năng động, tích cực và độc lập cao

- Thái độ tự giác đối với học tập ở lứa tuổi này cũng tăng lên rõ rệt Các

em được tham gia vào nhiều dạng hoạt động ở nhà trường như lao động, họctập ngoại khóa, văn nghệ, thể thao

- Thái độ của các em đối với các môn học đã được phân hóa có sự sosánh, có sự lựa chọn: Cho rằng môn này hay, môn kia không hay, môn nàythích học, môn kia không thích học Với đặc thù nội dung khái niệm được mởrộng, nhiều em đã có yếu tố tự học, có hứng thú bền vững với môn học, say mê

học tập Tính tò mò ham hiểu biết nhiều có thể khiến hứng thú của các em bịphân tán và không bền vững và có thể hình thành thái độ dễ dãi, không nghiêmtúc với các lĩnh vực khác nhau trong cuộc sống Ở lứa tuổi này học sinh bắtđầu làm quen với các khái niệm trừu tượng Vì thế ngoài kiến thức phổ thông

về tâm lý chung về lứa tuổi, giáo viên cần biết sự trưởng thành và khác biệtcủa từng cá nhân học sinh đế giúp đỡ những em cần được giúp đỡ hơn Ở lứatuổi này các em được thừa nhận như một thành viên tích cực và được giao một

số công việc nhất định trên nhiêu lĩnh vực khác nhau, các em thích làm côngtác xã hội, các em muốn tự khẳng định mình

- Theo những nghiên cứu về thần kinh học trong giáo dục, thì con ngườikhi học, không những chỉ nhớ “kiến thức” được học, mà còn nhớ cả trạng tháitâm lý cảm giác khi học “kiến thức” đó Nếu như nhớ rằng học cái gì đó là

“nhàm chán” hay “đau khổ”, thì sẽ không muốn học nữa, vì phản xạ tự nhiêncủa con người là không muốn có cảm giác nhàm chán hay đau khổ Ngược lại,nếu nhớ rằng học cái gì đó là “vui” là “hấp dẫn”, thì muốn được lặp lại cái cảmgiác đó, tức là muốn được học tiếp Khi trẻ em chơi một cái gì đó mà nó thích,thì sẽ tập trung cao độ Nếu làm sao để “trò học” cũng hấp dẫn như “trò chơi”,thì học sẽ rất hiệu quả

Với tâm lý và sự phát triển như vậy trong giáo dục giáo viên cần thấyđược mức độ phát triển cụ thể ở mỗi em để kịp thời động viên, hướng dẫn các

em khắc phục những khó khăn trong học tập và hình thành nhân cách một cáchtốt nhất Mặt khác cần chú ý tới tài liệu học tập: Tài liệu học tập phải súc tích

về nội dung khoa học, phải gắn với cuộc sống của các em làm cho các em hiểu

rõ ý nghĩa của tài liệu học, phải gây cho học sinh hứng thú học tập, phải gợicho học sinh có nhu cầu tìm hiểu tài liệu đó, phải giúp đỡ các em biết cáchhọc, có phương pháp học tập phù hợp

1.6.2 Vận dụng đổi mới phương pháp dạy học

* Giáo viên có kế hoạch bài dạy, xây dựng ý tưởng thiết kế bài dạy phù hợp:

- Ngay từ bài học đầu tiên trong chương trình học Tin học, giáo viênphải xác định rõ cho học sinh nhận biết các bộ phận của máy tính và tác dụngcủa các bộ phận đó bằng cách cho học sinh quan sát ngay trong giờ lý thuyết

Ví dụ: Bài làm quen với máy tính Khi giáo viên giới thiệu bộ phận bànphím máy tính, giáo viên phải mô tả bàn phím, cách bố trí các nhóm phím,chức năng của các phím đó, tay đặt lên bàn phím như thế nào cho đúng

Học sinh quan sát bàn phím, quan sát thao tác của giáo viên khi sử dụngbàn phím trong quá trình học tập

- Giáo viên kết hợp giữa giờ lý thuyết và thực hành sao cho phù hợp,không nên xem nhẹ giờ dạy lý thuyết thì mới thực hành tốt được cũng như khihọc sinh thực hành tốt thì sẽ hiểu sâu hơn về lý thuyết

Ví dụ: Khi học bài các thao tác với tệp tin văn bản Giáo viên dạy phầnlưu văn bản, mở văn bản Khi học lý thuyết học sinh mới chỉ hiểu là lưu vănbản vào trong máy là để văn bản đó không bị mất đi, có thể mở ra được.Nhưng đến khi thực hành học sinh mới thực sự hiểu rằng khi lưu văn bản đóluôn luôn được lưu trữ và tồn tại trong máy, có thể mở ra bất cứ lúc nào đểxem và chỉnh sửa

- Giáo viên nên tận dụng những phương tiện sẵn có của môn Tin học ápdụng vào trong giảng dạy lý thuyết như máy tính, máy chiếu, giáo án điện tử,phần mềm quản lý phòng máy để học sinh dễ quan sát và nhận biết, giúp chobuổi học thực hành có hiệu quả hơn

Trong năm học 2017 – 2018, khi t ng h p k t qu thu ổng hợp kết quả thu được: ợp kết quả thu được: ết quả thu được: ả thu được: đượp kết quả thu được: c:

- Khi dạy thực hành, giáo viên giao bài tập cho học sinh một cách cụ thể,

rõ ràng và kết hợp cả những kiến thức của bài học trước, hướng dẫn theo từngnhóm trước khi học sinh làm để học sinh quan sát và làm bài tập

Ví dụ: Dạy bài thực hành “Văn bản đầu tiên của em” giáo viên giao bàitập thực hành, sau đó hướng dẫn (theo nhóm) trực tiếp trên máy cho học sinh

dễ quan sát thao tác của giáo viên và lời nói của giáo viên Trong khi thựchành, nếu em học sinh nào chưa thực hành được, giáo viên lại hướng dẫn cho

em đó hoặc bắt tay em đó và hướng dẫn các thao tác

* Hệ thống các bài tập thực hành, các bài tập phù hợp với nội dung củabài giảng, liên hệ với một số môn học khác trong chương trình học của các em.Các bài tập không quá dài, nâng dần từ mức đơn giản đến phức tạp, ngoài ragiáo viên cũng phải kết hợp những bài đã học trước để học sinh ôn lại và vậndụng một cách có hệ thống

* Trong giờ thực hành giáo viên nên tạo sự tranh đua giữa các nhómbằng cách phân công các nhóm làm bài thực hành, sau đó các nhóm nhận xét,chấm điểm của nhau (dưới sự chỉ dẫn của giáo viên) để tạo được sự hào hứnghọc tập và sáng tạo trong quá trình thực hành

* Tận dụng những nguồn tài nguyên sẵn có của máy vi tính, hoặc truycập mạng để tìm kiếm thông tin, tìm kiếm tài nguyên trên Internet phục vụ choquá trình dạy và học

* Sưu tầm một số trò chơi có ích để rèn luyện về cách sử dụng chuột(Mouse Skills, Paint); luyện ngón khi sử dụng bàn phím (Rapid Typing); phầnmềm luyện tư duy, tính toán, nhanh nhạy, giải trí (Solitare, Minesweeper),

* Giáo viên có kế hoạch bồi dưỡng để nâng cao kiến thức bản thân đápứng được những yêu cầu đổi mới, cập nhật thông tin một cách đầy đủ, chínhxác Muốn có giờ dạy đạt hiệu quả cao, bản thân mỗi giáo viên dạy Tin họcnhận thức được cần phải có kế hoạch bồi dưỡng Tin học cho bản thân bằngcách tự tìm tòi, tham khảo các tài liệu có liên quan và có thể hỏi các đồngnghiệp của trường bạn

Bên cạnh tìm hiểu kiến thức về Tin học, giáo viên cũng phải tìm hiểucác kiến thức khác như văn hoá, kinh tế, chính trị, xã hội để tự nâng cao nhậnthức của bản thân

- Dạy học thông qua các hoạt động của học sinh

- Giúp học sinh học Tin học ra sao?

+ Chuẩn bị, sắp xếp trước bằng cách giới thiệu mục đích của bài sắp dạycho học sinh

+ Yêu cầu học sinh đọc trước nội dung bài mới

+ Ôn bài cũ trước khi sang bài mới Nêu các đặc điểm quan trọng rồi dạy

và ôn các điểm chính thường xuyên

+ Học sinh phát hiện tổng quát trước, sau đó áp dụng vào thực tế, cáchvận dụng

+ Định hướng, hướng dẫn học sinh theo nhiều ví dụ với cấp độ từ cơ bảnrồi nâng cao dần Sau cùng mới đến phần mở rộng, trừu tượng

+ Cho học sinh thực tập từng bước một với sự hướng dẫn của giáo viên.+ Hướng dẫn học sinh biết tự theo dõi sự tiến bộ của mình bằng cách ghilại kết quả học tập của mình, so sánh với bạn của mình