Tiểu luận cao học mối quan hệ của dư luận xã hội tới báo chí truyền thông

MỞ ĐẦU Mối quan hệ giữa báo chí truyền thông và dư luận xã hội là một vấn đề quan trọng trong lý luận báo chí truyền thông đương đại và trên thực tế đã được đề cập ở nhiều mức độ khác nhau. Ngay ở cuối thế kỉ XIX, nhiều nhà nghiên cứu đã đề cập đến tác động của dư luận xã hội đối với truyền thông đại chúng, nhất là sự lệch chuẩn và và thái độ đánh giá có lúc cực đoan của các phương tiện này. Tuy vậy, sang thế kỉ XX, việc nghiên cứu về mối quan hệ giữa báo chí truyền thông và dư luận xã hội mới có những bước tiến quan trọng, thể hiện trên những lý thuyết cụ thể, căn cứ vào sự phát triển mạnh mẽ của báo chí truyền thông cũng như nhu cầu thông tin của xã hội. Ở Việt Nam, đây là một vấn đề rất cơ bản của lý luận báo chí truyền thông, đã ít nhiều được đề cập trong giáo trình đào tạo ở một số trường đại học chuyên ngành báo chí truyền thông. Mặc dù vậy, các tài liệu vẫn còn chưa có sự thống nhất, mới chỉ đưa ra những lý thuyết khái quát mà chưa đi sâu vào phân tích, lý giải kỹ lưỡng. Đặc biệt, vai trò của báo chí truyền thông trong việc định hướng đúng đắn cho dư luận xã hội nhằm tích cực hóa đời sống thực tiễn vẫn còn chưa được nghiên cứu kĩ lưỡng và có những kiến giải thật đầy đủ, thuyết phục. Những lý do trên đã thúc đẩy việc cần phải có những nghiên cứu kĩ lương và chuyên sâu hơn về mối quan hệ của báo chí truyền thông và dư luận xã hội, trên nền tảng thực tiễn cụ thể, đặc biệt là trong bối cảnh đất nước đi vào hội nhập quốc tế, Đảng ta chủ trương giữ vững định hướng chính trị, chống âm mưu diễn biến hòa bình của các thế lực thù địch. Với tính cấp thiết của vấn đề, tác giả lựa chọn đề tài: Mối quan hệ của dư luận xã hội tới báo chí truyền thông để thực hiện tiểu luận môn Báo chí truyền thông và Dư luận xã hội. Qua tiểu luận của mình, tác giả mong có thể đóng góp một phần kiến thức nhằm làm rõ hơn về lý luận và thực tiễn mối quan hệ sâu sắc giữa báo chí truyền thông và dư luận xã hội. Với thời lượng cũng như phạm vi còn nhỏ, hẹp, tiểu luận chắc chắn không tránh được những sai xót, tác giả mong nhận được sự bổ sung, góp ý của quý thầy cô cũng như bạn đọc. Tác giả xin chân thành cảm ơn.

MỞ ĐẦU

Mối quan hệ giữa báo chí truyền thông và dư luận xã hội là một vấn đềquan trọng trong lý luận báo chí truyền thông đương đại và trên thực tế đãđược đề cập ở nhiều mức độ khác nhau Ngay ở cuối thế kỉ XIX, nhiều nhànghiên cứu đã đề cập đến tác động của dư luận xã hội đối với truyền thông đạichúng, nhất là sự lệch chuẩn và và thái độ đánh giá có lúc cực đoan của cácphương tiện này Tuy vậy, sang thế kỉ XX, việc nghiên cứu về mối quan hệgiữa báo chí truyền thông và dư luận xã hội mới có những bước tiến quantrọng, thể hiện trên những lý thuyết cụ thể, căn cứ vào sự phát triển mạnh mẽcủa báo chí truyền thông cũng như nhu cầu thông tin của xã hội

Ở Việt Nam, đây là một vấn đề rất cơ bản của lý luận báo chí truyềnthông, đã ít nhiều được đề cập trong giáo trình đào tạo ở một số trường đạihọc chuyên ngành báo chí truyền thông Mặc dù vậy, các tài liệu vẫn cònchưa có sự thống nhất, mới chỉ đưa ra những lý thuyết khái quát mà chưa đisâu vào phân tích, lý giải kỹ lưỡng Đặc biệt, vai trò của báo chí truyền thôngtrong việc định hướng đúng đắn cho dư luận xã hội nhằm tích cực hóa đờisống thực tiễn vẫn còn chưa được nghiên cứu kĩ lưỡng và có những kiến giảithật đầy đủ, thuyết phục Những lý do trên đã thúc đẩy việc cần phải có nhữngnghiên cứu kĩ lương và chuyên sâu hơn về mối quan hệ của báo chí truyềnthông và dư luận xã hội, trên nền tảng thực tiễn cụ thể, đặc biệt là trong bốicảnh đất nước đi vào hội nhập quốc tế, Đảng ta chủ trương giữ vững địnhhướng chính trị, chống âm mưu diễn biến hòa bình của các thế lực thù địch

Với tính cấp thiết của vấn đề, tác giả lựa chọn đề tài: "Mối quan hệ của dư luận xã hội tới báo chí truyền thông" để thực hiện tiểu luận môn Báo chí

truyền thông và Dư luận xã hội Qua tiểu luận của mình, tác giả mong có thểđóng góp một phần kiến thức nhằm làm rõ hơn về lý luận và thực tiễn mốiquan hệ sâu sắc giữa báo chí truyền thông và dư luận xã hội Với thời lượngcũng như phạm vi còn nhỏ, hẹp, tiểu luận chắc chắn không tránh được nhữngsai xót, tác giả mong nhận được sự bổ sung, góp ý của quý thầy cô cũng nhưbạn đọc Tác giả xin chân thành cảm ơn

NỘI DUNG

I DƯ LUẬN XÃ HỘI LÀ GÌ?

1 Những quan điểm về dư luận xã hội

Dư luận xã hội (hay công luận) là một hiện tượng đời sống xã hội quenthuộc mà mỗi cá nhân, tổ chức (bao gồm cả quốc gia), trong cuộc sống hàngngày, thường phải quan tâm và tính toán đến Những người theo học ở Liên-

xô trước đây thường sử dụng thuật ngữ “dư luận xã hội” (dịch trực tiếp từthuật ngữ tiếng Nga: “общеcтвенное мнение) Những người biết tiếng Anhcтвеcтвенное мнение) Những người biết tiếng Anhнноеcтвенное мнение) Những người biết tiếng Anh мнеcтвенное мнение) Những người biết tiếng Anhниеcтвенное мнение) Những người biết tiếng Anh) Những người biết tiếng Anhthường sử dụng thuật ngữ “công luận” (dịch từ thuật ngữ tiếng Anh: “publicopinion”)

Phần đông các nhà nghiên cứu dư luận xã hội Liên Xô trước đây (cũ)định nghĩa Dư luận xã hội là sự phán xét, đánh giá của các giai cấp, tầng lớp,cộng đồng xã hội đối với các vấn đề mà họ quan tâm Ví dụ, theo B K.Paderin: “Dư luận xã hội là tổng thể các ý kiến, trong đó chủ yếu là các ý kiếnthể hiện sự phán xét đánh giá, sự nhận định (bằng lời hoặc không bằng lời),phản ánh ý nghĩa của các thực tế, quá trình, hiện tượng, sự kiện đối với cáctập thể, giai cấp, xã hội nói chung và thái độ công khai hoặc che đậy của cácnhóm xã hội lớn, nhỏ đối với các vấn đề của cuộc sống xã hội có động chạmđến các lợi ích chung của họ”

Tuy nhiên cũng có nhiều cách hiểu về dư luận xã hội khác nhau TheoYoung (1923), dư luận xã hội được hình thành theo cách hợp lý hóa – dư luận

xã hội là sự đánh giá xã hội của một cộng đồng tự ý thức về một vấn đề cótầm quan trọng chung, sau một thảo luận công cộng Mackinon (1928) thì lạinghiên về phía quan điểm thượng lưu về dư luận xã hội Ông cho rằng: Dưluận xã hội đó là ý kiến của nhóm có đủ thông tin, dư luận xã hội có thể đượcxem là tình cảm về bất kỳ chủ đề gì mà được những người có nhiều thông tinnhất, trí tuệ nhất và đạo đức nhất của cộng đồng ấp ủ Theo quan điểm củaFolsom (1931) thì dư luận xã hội là ý kiến của nhóm thứ cấp: “khi có sự thamgia của công chúng hay của một nhóm thứ cấp hơn là nhóm sơ cấp, nhóm

giao tiếp trực diện, chúng ta có dư luận xã hội” Quan điểm của Bernard cũngtương tự khi ông cho rằng dư luận xã hội là cái mà các thành viên của nhómgiao tiếp gián tiếp hoặc công chúng suy nghĩ hoặc cảm nhận về mọi thứ.

Theo ý kiến của Glen M.Broom thì “Dư luận xã hội là tập hợp các quanđiểm của một số người trong một thời điểm nào đó, dư luận xã hội không thểđịnh nghĩa như một nhận thức cá nhân; ngược lại dư luận xã hội thể hiện quátrình phát triển, mà ở đó tư tưởng được thể hiện, được mô phỏng, đạt đượcthỏa thuận qua lại bằng cách đưa ra khái niệm tệp thể về hướng hành độngchung Dư luận xã hội được hình thành từ một nhóm người, họ trao đổi vàcùng nhau xác định rõ bản chất của vấn đề là gì, tại sao vấn đề này lại làm xãhội lo lắng hoặc vui mừng và cần phải làm gì để giải quyết vấn đề đó Mặc dùquá trình này liên quan đến nhận thức của các cá nhân, các quan điểm củamỗi cá nhân về vấn đề xã hội này hay vấn đề khác - cả về hình thức và nộidung đều phụ thuộc vào sự trao đổi tranh luận của xã hội về vấn đề đó”

Tiếp cận từ xã hội học thực nghiệm, từ góc nhìn hiệu ứng kết quả điềutra xã hội học, Warner cho rằng: Dư luận xã hội bao gồm những phản ứng củangười dân với những tuyên bố hoặc những câu hỏi trong điều kiện nhữngcuộc phỏng vấn Trong khi đó, theo định nghĩa của Childs (1965) thì: Dư luận

xã hội là bộ sưu tập hợp những ý kiến cá nhân ở bất cứ nơi nào mà ta có thểtìm thấy chúng

Nhà nghiên cứu Mỹ khác lại định nghĩa: “Công luận là kết quả tổnghợp các ý kiến trả lời của mọi người đối với các câu hỏi nhất định, dưới điềukiện của cuộc phỏng vấn” (Warner, 1939) Có những định nghĩa rất đơn giản,nhưng rất phổ biến trong giới nghiên cứu Mỹ: “Công luận là các tập hợp ýkiến cá nhân ở bất kỳ nơi đâu mà chúng ta có thể tìm được” (Childs, 1956)

Nhìn nhận từ một trạng thái tinh thần xã hội ở một thời điểm cụ thể, có

ý kiến cho rằng: “Dư luận xã hội là sự biểu hiện trạng thái ý thức xã hội củamột cộng đồng người nào đó, là sự phán xét, đánh giá của đại đa số trongcộng đồng người đối với sự kiện, hiện tượng, quá trình xã hội có liên quan

đến nhu cầu, lợi ích của họ trong thời điểm nhất định” Tiếp cận từ góc độkhác, tác giả Hoài Sơn cho rằng: “Dư luận xã hội là một dạng biểu hiện của ýthức xã hội đối với các hiện tượng, sự kiện xã hội và quá trình xã hội trongnhững thời gian và không gian cụ thể, có thể đo đạc được thông qua kết quảcủa các cuộc trưng cầu dân ý”.

Theo quan niệm của TS Phạm Chiến Khu thì “Dư luận xã hội là tậphợp các luồng ý kiến cá nhân trước các vấn đề, sự kiện, hiện tượng có tínhthời sự” và nội hàm này bao gồm:

- Mỗi luồng ý kiến là một tập hợp các ý kiến cá nhân giống nhau;

- Dư luận xã hội có thể bao gồm nhiều luồng ý kiến khác nhau, thậmchí đối lập nhau;

- Luồng ý kiến có thể rộng (tuyệt đại đa số, đa số, nhiều ý kiến) hoặchẹp (một số ý kiến);

- Dư luận xã hội là một tập hợp các ý kiến cá nhân, tự phát, chứ có thểkhông phải là ý kiến của một tổ chức, được hình thành theo con đường tổchức (hội nghị, hội thảo);

- Chỉ có những sự kiện, hiện tượng, vấn đề xã hội có tính thời sự (độngchạm đến lợi ích, các mối quan hệ hiện có của nhiều người) mới có khả năngtạo ra dư luận xã hội”

Như vậy: “Dư luận xã hội là phản ứng, thái độ của xã hội đối với một

sự kiện, hiện tượng, vấn đề, nhân vật nào đó; là biểu hiện thái độ về các vấn

đề đang diễn ra trong xã hội có liên quan đến công chúng và chính sách”

Cần phân biệt sự khác nhau giữa dư luận xã hội và tin đồn Dư luận xãhội khác với tin đồn ở chỗ dư luận xã hội xuất phát từ hiện thực khách quan,lan truyền với độ chính xác cao và liên quan đến lợi ích của người truyền tin

Ví dụ: dư luận xã hội (nhiều chiều) trước thông tin quy định đi xe máy, ô tôchính tên, chính chủ Còn tin đồn thì thực giả lẫn lộn, người truyền tin thường

bỏ bớt chi tiết và hư cấu, thêm thắt suy nghĩ của mình vào cho thêm phần hấpdẫn người nghe Ví dụ: tin đồn về việc tăng giá xăng dầu, tin đồn về lạm phát,

đồng tiền Việt Nam mất giá, ông giám đốc ngân hàng A tự sát, bà giám đốcdoanh nghiệp X bỏ trốn, tin đồn về khả năng chữa bệnh bằng cách dùng tay

sờ, nhân điện của một số “thầy” lang v.v…

- Dư luận xã hội bao giờ cũng có 2 mặt: chủ thể và khách thể dư luận

xã hội Chủ thể của dư luận xã hội là đơn vị xã hội mà ý kiến được coi là dưluận (ý kiến) xã hội chứ không phải là một dạng ý kiến nào khác Đơn vị xãhội này có thể là nhóm xã hội, tập đoàn hay hệ thống xã hội tùy theo cách tiếpcận; nó có thể là ý kiến của các nhóm xã hội, hay là ý kiến của cộng đồng

Khách thể của dư luận xã hội là vấn đề xã hội động chạm đến lợi íchchung hoặc là có ý nghĩa đối với các nhóm công chúng Căn cứ của lợi íchchung và căn cứ của ý nghĩa ở đây chính là các giá trị và chuẩn mực chung;

nó có thể là những vấn đề ở tầm vĩ mô (kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội…)hay chỉ một vấn đề thuộc về cá nhân nào đó (ví dụ: đời tư của một “ngôisao”)

2 Bản chất của dư luận xã hội

- Dư luận xã hội là hình thức biểu hiện đặc thù của ý thức xã hội thuộc

về đời sống tinh thần của xã hội là một hiện tượng tâm lý rất phức tạp

- Dư luận xã hội mang tính tổng hợp của các hình thái ý thức xã hội, làkết quả của sự tác động qua lại giữa các hình thái ý thức xã hội như là tưtưởng triết học, tư tưởng pháp quyền, chính trị, tôn giáo, đạo đức

- Dư luận xã hội mang tính hiện thực tinh thần nhưng có tác động tolớn đối với tiễn Bởi vì dư luận xã hội phản ánh tâm tư nguyện vọng, lợi ích,nhu cầu của công chúng Dư luận xã hội không phải là cái tạo ra để làmphong phú đời sống tinh thần mà là để điều chỉnh tác động đế thực tiễn Trongbản thân dư luận bao giờ cũng chứa đựng yếu tố nhận thức tư tưởng và xuhướng hành động Dư luận xã hội là cầu nối giữa nhận thức và hành độngthực tiễn

- Dư luận xã hội mang tính kinh nghiệm được hình thành dựa trên cơ sởcủa kinh nghiệm đời sống và trên những quan hệ trực tiếp chứ không phải tư

duy phân tích logic Nên dư luận xã hội vừa có tính thuyết phục cao nhưngcũng có khi dư luận không chính xác (lệch hướng).

- Dư luận xã hội như là một cơ chế tâm lý xã hội Nghĩa là có sức mạnh

xã hội đối với hành động của con người Đứng trước dư luận xã hội, conngười bắt buộc tuân theo

3 Các thuộc tính của dư luận xã hội

- Dư luận xã hội có năm thuộc tính cơ bản:

1) Tính khuynh hướng: thể hiện ở chỗ tỏ thái độ đồng tình, phản đối,lưỡng lự, chưa rõ thái độ đối với vấn đề xã hội mà nó đề cập đến Người tacũng có thể phân chia theo khuynh hướng tích cực hay tiêu cực, tiến bộ hoặclạc hậu

2) Tính cường độ: thể hiện “sức căng” về ý kiến của mỗi khuynh hướng

dư luận xã hội

3) Tính thống nhất và sự xung đột của dư luận xã hội: theo các nhà xãhội học, đồ thị phân bố dư luận xã hội hình chữ U là biểu thị sự xung đột,hình chữ J là biểu thị sự thống nhất

4) Tính ổn định, độ bền vững thể hiện ở chỗ: dư luận xã hội có dễ bịthay đổi hay không khi có những tác động bổ sung Ví dụ như cung cấp thêmnhững thông tin mới

5) Tính tiềm ẩn: dư luận xã hội có thể ở dạng tiềm ẩn, không bộc lộbằng lời Có người dùng thuật ngữ “dư luận của đa số im lặng” để nói vềtrạng thái này

4 Chức năng của dư luận xã hội

- Chức năng đánh giá: dư luận xã hội đánh giá hành vi xã hội, cácchuẩn mực xã hội, các quá trình xã hội Dư luận xã hội đánh giá các hành vi

đó đúng hay sai, tốt hay xấu Những chuẩn mực xã hội mà dư luận dự vào đểđánh giá có thể là những điều luật hoặc là chuẩn mực chung của đông đảocông chúng Sự đánh giá này thường khác nhau trong các nhóm xã hội khácnhau cũng như trong những khoảng thời gian khác nhau

- Chức năng giáo dục: Dư luận xã hội khi phán xét đánh giá (khen hoặcchê) nó có tác dụng khuyến khích cái tốt, ngăn ngừa cái xấu, giữ gìn và bảo

vệ cái đúng, cái đẹp phê phán cái tiêu cực

- Chức năng điều hòa: Dư luận xã hội góp phần sắp xếp, điều chỉnh cácquan hệ xã hội cho đúng mục đích và chuẩn mực Trên cơ sở đánh giá các sựkiện, hiện tượng, dư luận xã hội nêu ra các chuẩn mực chỉ ra những việc nênlàm hay nên tránh hoặc điều chỉnh hành vi cách cư xử của con người Đặcbiệt khi có những biến cố xã hội lớn đụng chạm trực tiếp và mạnh mẽ đếncộng đồng, dư luận xã hội hình thành nhanh chóng và rộng rãi, tạo ra sứcmạnh lớn chỉ hướng cho hoạt động của quần chúng, cổ vũ cho những hành viphù hợp với lợi ích chung lên án những hành vi không phù hợp

- Chức năng kiểm soát: Dư luận xã hội còn có khả năng kiểm soátthông qua sự phán xét, đánh giá có tác dụng giám sát hoạt động của các tổchức xã hội, các cơ quan nhà nước có phù hợp với lợi ích xã hội hay không.Mọi hoạt động của con người trong xã hội có sự đánh giá giám sát của xã hộicho nên buộc mọi người phải tuân theo chuẩn mực xã hội

- Chức năng tư vấn: thông qua nội dung của mình dư luận xã hội góp ýkiến kiến nghị và giải đáp những vấn đề mà dư luận xã hội quan tâm giúp chocác tổ chức Đảng cơ quan nhà nước giải quyết những vấn đề quan trọng trong

xã hội vì vậy xã hội càng phát triển, trình độ văn hóa của nhân dân càng cao,dân chủ càng mở rộng thì sức mạnh của dư luận xã hội càng lớn có tác dụngđến xã hội và góp phần thúc đẩy xã hội phát triển

5 Cơ chế hình thành của dư luận xã hội

- Các nhà xã hội học thường coi quá trình hình thànhdư luận xã hộigồm 4 giai đoạn: Giai đoạn tiếp nhận thông tin; Giai đoạn hình thành các ýkiến cá nhân; Giai đoạn trao đổi ý kiến giữa các cá nhân; Giai đoạn hìnhthành các luồng ý kiến chung (dư luận xã hội)

Trong giai đoạn đầu, thông tin về sự kiện, theo nhiều con đường khácnhau, đuợc truyền đạt đến các cá nhân Trong giai đoạn thứ 2, trên cơ sở nhận

thức của mình, các cá nhân bắt đầu đưa ra các ý kiến phán xét, đánh giá có thểrất khác nhau, thậm chí đối lập nhau về sự kiện Sự trao đổi, cọ xát ý kiếngiữa các cá nhân trong giai đoạn 3 sẽ dẫn tới sự hình thành các luồng ý kiếnchung, hay nói cách khác, đó là dư luận xã hội.

Tuy nhiên, theo các nhà tâm lý học, cơ chế hình thành dư luận xã hộikhông đơn giản như vậy Trong thực tế, sự hình thành dư luận xã hội thườngdiễn ra rất nhanh Khi có các thông tin về sự kiện, các phán xét giống nhau ởmọi người được “bật ra” hầu như cùng một lúc, giống như phản ứng dâychuyền, không cần giai đoạn tranh luận, trao đổi thông tin Nền tảng của cácphản ứng này là các khuôn mẫu tư duy xã hội đã được định hình, tồn tại trongtiềm thức và gắn kết với tâm thế xã hội

- Các yếu tố tác động đến quá trình hình thành dư luận xã hội:

Tất cả các yếu tố có ảnh hưởng đến nhận thức, có liên quan đến lợi íchcủa công chúng trước các sự kiện, hiện tượng, vấn đề xã hội ít nhiều đều cótác động đến quá trình hình thành dư luận xã hội Một trong những yếu tố cótác động mạnh đến quá trình hình thành dư luận xã hội là tác động của truyềnthông, thông tin trên báo chí

Hiệu quả của truyền thông đến quá trình hình thành dư luận xã hội phụthuộc vào nhiều yếu tố như uy tín của nguồn thông tin; thời điểm phát tin(nhiều nghiên cứu cho thấy, nguồn thông tin sớm nhất có tác động lớn nhấtđến việc hình thành dư luận xã hội, ai đưa ra thông tin sớm nhất, người đó dễ

có khả năng làm chủ được dư luận xã hội); liều lượng thông tin, cách thứcthông tin…

- Các yếu tố xã hội khác có thể có nhiều ảnh hưởng đến quá trình hìnhthành dư luận xã hội là: gia đình, nhóm xã hội, tầng lớp, giai cấp

II MỐI QUAN HỆ GIỮA DƯ LUẬN XÃ HỘI VÀ BÁO CHÍ – TRUYỀN THÔNG

1 Dư luận xã hội trong mối quan hệ với báo chí - truyền thông

Trong lý luận và thực tiễn báo chí hiện đại, báo chí – truyền thông và

dư luận xã hội có mối quan hệ chặt chẽ, biện chứng xét trên cả hai bình diện

lý luận và thực tiễn hoạt động; dư luận xã hội là đối tác của báo chí, và ngượclại Các luồng ý kiến, phán xét của dư luận xã hội là nội dung quan trọng hàngngày mà báo chí truyền thông đăng tải và từ dư luận xã hội lại đến lượt nó nảysinh ra sự kiện - tin tức báo chí Báo chí lại là phương tiện chuyển tải các sựkiện, ý kiến, phán xét, của dư luận xã hội; báo chí vừa có thể phản ánh vàbiểu đạt dư luận, vừa có thể định hướng dư luận xã hội, mà sự định hướngnày đối với dư luận xã hội lại có thể dẫn đến những luồng dư luận mới đượcsản sinh từ trong thực tế cuộc sống Do đó, như dòng chảy tự nhiên của cuộcsống xã hội hiện đại, dư luận xã hội và báo chí truyền thông đã hình thành nênmột mối quan hệ tuần hoàn luân chuyển như dòng máu trong cơ thể conngười, có lúc như những dòng thác lũ, cơn lốc xoáy hất tung mọi thứ, có lúclại hiền hòa như những đợt sóng vỗ bờ, êm ả

Có thể thấy, dư luận xã hội và báo chí truyền thông có mối quan hệ tácđộng qua lại, ảnh hưởng chặt chẽ và không thể tách rời nhau Bởi, dư luận xãhội là đối tượng phản ánh của báo chí, đồng thời là thước đo để đánh giá khảnăng và hiệu quả tác động của báo chí truyền thông đối với xã hội

Dư luận xã hội và báo chí truyền thông làm nảy sinh trong nhận thứccủa mọi người những khái niệm cơ sở, mang tính bề ngoài, ngẫu nhiên và sau

đó là những tri thức phản ánh đúng đắn bản chất của sự kiện, của vấn đề Từ

đó, hình thành nên các quan điểm, quan niệm, tư tưởng phản ánh những vấn

đề có liên quan đến các sự kiện, hiện tượng một cách sâu sắc, có tính hệthống Điều đó nói lên sự tác động mạnh mẽ của báo chí truyền thông đối vớiquá trình nhận thức của công chúng Dư luận xã hội lan truyền càng rộng thìcàng có xu hướng thống nhất về nội dung các phán xét, đánh giá, càng làm

cho mọi người trong xã hội nhận thức sâu sắc hơn những vấn đề mang tínhbản chất của các sự kiện, hiện tượng.

Qua mối quan hệ tác động của dư luận xã hội với báo chí truyền thông

có tác dụng phổ biến, tuyên truyền trong các tầng lớp xã hội những giá trịpháp luật, các tư tưởng, quan điểm tiến bộ, nhân văn

Qua mối quan hệ tác động của dư luận xã hội với báo chí truyền thông

có tác dụng là phương tiện kiểm tra xã hội đối với hành vi của mọi người Dưluận xã hội ủng hộ những mực thước, cách cư xử đúng đắn, tạo ra các chuẩnmực xã hội, góp phần định hướng để hình thành những hành vi ứng xử hợppháp, đúng đạo đức Dưới áp lực của dư luận xã hội và báo chí truyền thôngmọi người luôn phải xem xét, suy nghĩ, kiểm định trước khi thực hiện mộthành vi nào đó

Qua dư luận xã hội với báo chí truyền thông có tác dụng phê phán, lên

án mạnh mẽ các hiện tượng tiêu cực, trừng phạt các cá nhân, tổ chức có hành

vi tiêu cực, phạm pháp, phạm tội Sự phê phán đó có tác dụng răn đe cảnhbáo, thức tỉnh đối với những cá nhân, tổ chức khác phải luôn tuân thủ phápluật, không thực hiện hành vi trái pháp luật Những phán xét, đánh giá (khen -chê, biểu dương - lên án ) của dư luận xã hội và báo chí truyền thông đối vớihành vi của các cá nhân, tổ chức ở một mức độ nào đó, đều tham gia vào việcđiều chỉnh hành vi của cá nhân, tổ chức Nói cách khác, dư luận xã hội và báochí truyền thông, trong trường hợp này, là "tấm gương" để mỗi cá nhân tự soimình vào đó mà định hướng, điều chỉnh hành vi ứng xử của bản thân

Dư luận xã hội và báo chí truyền thông đưa ra các lời khuyên, khuyếncáo đối với mọi người, mỗi người trong quá trình sinh hoạt phải biết lắngnghe, học hỏi từ dư luận xã hội và báo chí truyền thông và sẽ nhận đượcnhững lời khuyên có ích Với tư cách là sự thể hiện ý chí chung của cộngđồng xã hội, dư luận xã hội và báo chí truyền thông có thể động viên, khích

lệ, khơi gợi niềm tin của các thành viên trong xã hội đối với sự công bằng,

nghiêm minh của pháp luật và xã hội đưa ra những lời khuyên, tư vấn về cáchứng xử trước một thực tiễn nhất định.

2 Vai trò của dư luận xã hội đối với báo chí – truyền thông

Với tính chất xã hội của mình, con người luôn mong muốn không chỉnhận diện mình trong dòng người mang “dấu ấn dư luận xã hội ngày hômnay” mà còn được trao đổi thông tin, tư tưởng, tình cảm, chia sẻ kỹ năng vàkinh nghiệm để đáo ứng nhu cầu tồn tại và phát triển Thông tin trong dư luận

xã hội, trong các luồng ý kiến càng đầy đủ bao nhiêu, cơ hội nâng cao nhậnthức và tăng khả năng miễn dịch tư tưởng của công chúng và cư dân càng caobấy nhiêu Vì thế có thể coi dư luận xã hội như là nguồn sống, nguồn nănglượng bồi bổ cho nhận thức và tình cảm con người Đồng thời, dư luận xã hộicũng là nguồn năng lượng, nguồn sống của báo chí truyền thông

- Theo thành phần: dư luận xã hội là việc phản ánh các quan hệ xã hộicủa con người đối với các hiện tượng thực tiễn xã hội, khi lan truyền và củng

cố các quan hệ xác định giữa các cá nhân và cộng đồng, nó thể hiện chứcnăng điều hòa của mình Và về nguyên tắc, đó là cơ chế tác động của đời sống

xã hội lên báo chí và các phương tiện thông tin đại chúng; đồng thời báo chí

và dư luận xã hội hoạt động chủ yếu bằng sự thuyết phục, với phương thứccông khai

- Theo đối tượng: dư luận xã hội đụng chạm đến các sự kiện, hiệntượng trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội và từ đó tác động đến báo chí,ảnh hưởng đến nhận thức, thái độ và hành vi của nhà báo

- Theo các yếu tố cấu thành chủ thể của mình: dư luận xã hội có thểxem xét như sự cấu thành theo thứ bậc, trên cơ sở các nhóm, các tập thể, cáctầng lớp và giai cấp, cộng đồng xã hội trong tổng thể Xem xét đến sự phântầng của các chủ thể của đời sống xã hội, tương ứng với các cấp độ phức tạpcủa cơ chế điều chỉnh và tự điều chỉnh của báo chí và hệ thống các phươngtiện truyền thông đại chúng, phù hợp với quá trình và cơ chế hình thành, mức

độ điều chỉnh của dư luận xã hội