SKKNBiện pháp giúp học sinh lớp Ba làm tốt bài tập Toán về Tìm thành phần chưa biết của phép tính cộng, trừ, nhân, chia”.

Ở lớp Ba ngoài việc yêu cầu về kiến thức, kỹ năng, học sinh phải biết tên gọi các thành phần và kết quả của phép tính theo phạm vi đã được giới hạn.. Việc nghiên cứu đưa ra các giải pháp

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THỦ THỪA TRƯỜNG TIỂU HỌC LONG THẠNH

Họ và tên : Phạm Thị Ngọc Quyên Chức vụ : Giáo viên

Đơn vị : Trường tiểu học Long Thạnh

Năm học 2014-2015

PHỤ LỤC

-* *

* -I.LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI: 1a.Đặt vấn đề……….1

1b.Mục đích đề tài……… 2

1c.Lịch sử đề tài……….3

1d.Phạm vi đề tài……… 3

II.NỘI DUNG CÔNG VIỆC ĐÃ LÀM: 2a.Thực trạng đề tài……… 3

2b.Nội dung cần giải quyết………5

2c.Biện pháp giải quyết……….5

2c1.Xác định đúng tên thành phần trong phép tính………6

2c2.Đọc qui tắc tìm thành phần theo yêu cầu……….6

2c3.Aùp dụng các qui tắc tổng quát để viết thành biểu thức toán cụ thể……….7

2c4.Tính giá trị của biểu thức vừa viết………8

2d.Kết quả, chuyển biến của đối tượng……….9

III.KẾT LUẬN: 3a.Tóm lược giải pháp……… 10

3b.Phạm vi áp dụng………11

3c.Kiến nghị………12

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

1a Đặt vấn đề:

- Môn Toán góp phần xây dựng một số phẩm chất, tính cách của người lao động mới như: tính cẩn thận, chính xác, kiên nhẫn, vượt khó, trung thực Có thói quen làm việc có kế hoạch, yêu lao động ham tìm tòi… Làm cho học sinh nắm được phương pháp học tập tốt, phát triển hứng thú học tập, phát triển năng lực và phẩm chất trí tuệ của học sinh

- Theo phương pháp dạy học Toán ở Tiểu học của Đại học Sư phạm thì hạt nhân của Toán là số học, sự sắp xếp nội dung trong mối quan

hệ gắn bó hỗ trợ nhau với hạt nhân số học không làm mất đi hoặc mờ nhạt

đi nét đặc trưng của từng nội dung Vì vậy dạy học các yếu tố đại số…vừa giúp cho việc chuẩn bị tốt các nội dung có liên quan ở Trung học, vừa phục

vụ cho dạy học Nội dung đó là bước đầu thực hiện quan điểm thích hợp trong nội dung môn Toán ở Tiểu học Các kiến thức kỹ năng chủ yếu bằng thực hành luyện tập, ôn tập củng cố thường xuyên và phát triển vận dụng trong học tập, đời sống Ở lớp Ba ngoài việc yêu cầu về kiến thức, kỹ năng, học sinh phải biết tên gọi các thành phần và kết quả của phép tính theo phạm vi đã được giới hạn Phương pháp dạy học Toán ở Tiểu học là sự vận dụng các phương pháp dạy học Toán (nói chung) cho phù hợp với mục tiêu, nội dung và các điều kiện dạy học ở Tiểu học

- Bên cạnh đó Toán học cũng có khả năng to lớn trong giáo dục học sinh về nhiều mặt: phát triển tư duy logic, bồi dưỡng năng lực trí tuệ,

nó còn giúp học sinh phương pháp suy nghĩ làm việc góp phần giáo dục những phẩm chất, đức tính tốt đẹp của người lao động và có một hệ thống kiến thức cơ bản cùng những phương thức rất cần thiết cho đời sống lao động và sinh hoạt Kỹ năng Toán học là những công cụ cần thiết để học các môn khác và ứng dụng trong thực tiễn

- Đồng thời môn Toán là một môn học rất quan trọng đối với học sinh Tiểu học Môn học này nhằm cung cấp kỹ năng tính toán rất cơ sở và thiết thực thông qua việc giải toán, học sinh sẽ có điều kiện phát triển trí

tuệ Việc nghiên cứu đưa ra các giải pháp rèn kỹ năng tính toán là việc hết sức cần thiết, yêu cầu học sinh tính đúng, hiểu đúng và nắm chắc chắn các dạng phương trình đơn giản đã học được ở lớp Hai, Ba để vận dụng vào giải toán về tìm thành phần chưa biết của phép tính cộng, trừ, nhân, chia Đây có thể coi là giai đoạn học tập cơ bản vì ở giai đoạn này học sinh được cung cấp kiến thức, kỹ năng cơ bản nhất, được cung cấp về phương pháp tự học Toán dựa vào các hoạt động tích cực chủ động sáng tạo và góp phần không nhỏ vào việc học tốt môn Toán sau này

- Muốn dạy tốt các kiến thức Toán học các em phải có khả năng tính nhẩm, tính viết về bốn phép tính với các số tự nhiên ,có hiểu biết ban đầu sơ giản về giá trị của biểu thức số học Giải phương trình đơn giản

Nếu ở lớp Một, Hai, Ba việc tìm x chỉ yêu cầu ở mức độ tìm thành phần

chưa biết của phép tính, trong khi các thành phần đã cho là số thì ở lớp Năm đòi hỏi cao hơn, mức độ cao hơn là ở chỗ các thành phần đã cho không phải là một số mà là một biểu thức toán

- Để giúp các em giải phương trình đơn giản một cách chính xác đòi hỏi người giáo viên phải giúp các em nắm kiến thức ngay từ ban đầu,

giúp các em tìm được các thành phần chưa biết cũng như cách tìm x ở ngay

chương trình môn Toán của lớp Ba

- Từ những điều quan trọng nói trên cùng với tình hình lớp tôi, học sinh còn gặp nhiều khó khăn khi giải toán về tìm thành phần chưa biết Nên

tôi đi sâu vào nghiên cứu đề tài: “Biện pháp giúp học sinh lớp Ba làm tốt

bài tập Toán về Tìm thành phần chưa biết của phép tính cộng, trừ, nhân, chia”.

1b Mục đích đề tài:

Nghiên cứu để đạt được các yêu cầu về kiến thức, kỹ năng tính toán và kết hợp giải các bài tập quy về dạng: “Tìm số hạng chưa biết”;

“Tìm số bị trừ, số trừ chưa biết”; “Tìm thừa số chưa biết”; “Tìm số bị chia,

số chia chưa biết”.Từ đó góp phần nâng cao chất lượng môn Toán cho học sinh

1c Lịch sử đề tài:

Qua nghiên cứu về phương pháp giảng dạy, tìm hiểu thêm sách

báo, học hỏi ở bạn đồng nghiệp và kinh nghiệm của bản thân, tôi đã quyết tâm nghiên cứu tìm ra các biện pháp giúp học sinh lớp Ba làm tốt bài tập Toán về Tìm thành phần chưa biết của phép tính cộng, trừ, nhân, chia nhằm hoàn thiện mục đích đề tài

1d Phạm vi đề tài:

Đề tài “Biện pháp giúp học sinh lớp Ba làm tốt bài tập Toán về

Tìm thành phần chưa biết của phép tính cộng, trừ, nhân, chia” bắt đầu

thực hiện từ tháng 9 năm 2014 đến tháng 3 năm 2015 ở lớp Ba/1 Trường Tiểu học Long Thạnh

II NỘI DUNG CÔNG VIỆC ĐÃ LÀM:

2a Thực trạng đề tài:

- Mặc dù đã được học về tìm thành phần chưa biết của phép cộng, trừ ở lớp Hai Song ở lớp Ba các em sẽ tiếp tục được học về giải toán tìm thành phần chưa biết trong phép tính nhân và chia nên mức độ kiến thức đòi hỏi cao hơn, các em được tìm hiểu và giải các bài tập ứng dụng khó hơn

- Cho nên những năm tháng đã được Ban Giám Hiệu phân công giảng dạy trực tiếp khối lớp Ba Nhiều lần dự giờ rút kinh nghiệm, chấm

bài khảo sát Bản thân tôi thấy được việc giải các bài tập dạng tìm x thuộc 6

dạng phương trình đơn giản đối với khối lớp Ba thầy và trò còn gặp một số khó khăn như sau:

* Đối với giáo viên:

+ Chưa quan tâm đến việc rèn luyện thao tác trong kỹ năng tìm thành phần chưa biết của phép tính, có khi chỉ ghi đề lên bảng nhắc nhở

qua loa và học sinh tự làm bài dạng này Hoặc giáo viên chỉ dùng một số câu hỏi chung chung để các em tự tìm ra cách giải

+ Bên cạnh còn một số giáo viên khối Hai, Ba chưa quan tâm nhiều đến yêu cầu học sinh phải thuộc các qui tắc tìm thành phần chưa biết của phép tính Chưa có biện pháp cụ thể và tính trực quan trong việc tìm thành phần chưa biết nên dễ lẫn lộn trong các bài tìm số trừ và tìm số chia

* Đối với học sinh:

+ Đa số học sinh học một cách thụ động Chủ yếu chỉ nghe giảng ghi nhớ và làm theo mẫu Do không hình thành được thao tác giải dạng này, không xác định được cần phải làm gì? Áp dụng cái gì? Mà cứ nhìn vào bài thấy có sẵn dấu cộng thì thay thành dấu trừ, dấu nhân thay thành dấu chia Cho nên đã sai ở dạng bài tìm số trừ và tìm số chia cụ thể như các bài sau:

a Ví dụ : 48 – x = 8

Cần giải : 48 – x = 8

x = 48 - 8

x = 40

Học sinh lại giải: 48 – x = 8

x = 48 + 8

x = 56

b Ví dụ: 64 : y = 8

Cần giải: 64 : y = 8

y = 64 : 8

y = 8

Học sinh lại giải: 64 : y = 8

y = 64 x 8

y = 512

- Nên ở các bài toán giải như thế không đạt kết quả

- Năm học 2014-2015 tôi được phân công dạy lớp Ba/1 Sĩ số lớp:

27 học sinh Tôi thật sự lo lắng khi thấy học sinh lớp mình còn nhiều em yếu môn Toán Qua việc khảo sát chất lượng đầu năm, đánh giá riêng về môn Toán kết quả đạt được như sau:

Điểm

TSHS

Môn Toán

- Đặc biệt vẫn còn nhiều học sinh tuy đã học lớp Ba nhưng vẫn chưa thực hiện được kỹ thuật tính toán trong phép cộng trừ ở lớp Hai và

nhiều em sai ở dạng bài Tìm x

- Khi chưa có cải tiến các em còn làm bài một cách máy móc nên thường chấp nhận với kết quả sai

- Nếu tình trạng này kéo dài thì sẽ gây ra một tác hại lớn trong dạy

và học sau này

2b Nội dung cần giải quyết:

- Học sinh Tiểu học nhất là học sinh lớp Một, Hai, Ba tư duy luôn gắn liền với cái gì đó mang tính cụ thể hơn là khái quát Giải một bài tập tìm thành phần cũng cần có những thao tác thật cụ thể Tuy có mất thời gian nhưng chắc chắn chúng ta sẽ hình thành được cho các em thói quen cẩn thận Và con đường phát triển tư duy một cách chắc chắn, con đường

có thể xem như một quy trình có các bước đi một cách hệ thống như sau:

- Xác định đúng tên thành phần trong phép tính

- Đọc đúng qui tắc tìm thành phần đó

- Áp dụng qui tắc tổng quát để viết thành biểu thức toán cụ thể

- Tính giá trị biểu thức vừa viết

2c Biện pháp giải quyết:

2c1 Xác định đúng tên thành phần trong phép tính

- Đối với những phép tính đã được cung cấp khái niệm ở lớp Một

và Hai Do đó thói quen làm tính nhưng chưa xác định tên thành phần phép tính Nên đa số các em đều quên tên gọi của từng thành phần phép tính cộng, trừ

- Xét mức độ củng cố của chương trình học lớp Ba, phần này ta thấy các em chỉ được khơi lại bằng những bài tập “Viết biểu thức dưới dạng tổng hoặc hiệu của hai số”

- Ở lớp Ba: Để học sinh gọi đúng tên thành phần trong phép tính, Trong các tiết học chính khóa, giờ ôn tập hoặc bồi dưỡng học sinh cần cho

các em chép lại bảng công thức tổng quát như sau : a + x = b ; x – a = b ;

a - x = b ; a x x = b ; x : a = b ; a : x = b.

- Có thể giải thích thêm tên từng thành phần trong từng phép tính a,

b, x là gì? Và cụ thể như sau:

+ Một là trước khi thực hiện bất cứ một bài tập tìm thành phần nào trong phép tính cụ thể Học sinh phải gọi tên từng thành phần trong phép tính đó

Ví dụ : Tìm số bị chia chưa biết

x : 5 = 4 ; Trong đó x gọi là gì ? ( x là số bị chia)

5 gọi là gì ? (5 là số chia); 4 gọi là gì? (4 là thương )

+ Hai là thuộc bảng công thức đó Nếu chưa thuộc khi giải bài được phép xem lại công thức một lần để gọi tên Nhưng phải học lại đầu giờ sau trả lời công thức cho cán sự lớp

2c2 Đọc qui tắc tìm thành phần theo yêu cầu.

- Đối với qui tắc đã được cung cấp khái niệm ở lớp Một và Hai, vì

do thói quen không quan tâm đến việc thuộc qui tắc Nên đa số các em quên 3 qui tắc tìm một thành phần trong phép tính cộng, trừ Xét đến yêu cầu giải bài tập ở lớp Ba, việc thuộc qui tắc trên cũng rất cần thiết Để học sinh thuộc các qui tắc này trong giờ ôn tập khi đã hình thành các công thức

tổng quát, tôi cho các em chép lại qui tắc bên cạnh các công thức tổng quát

và yêu cầu phải học thuộc, đồng thời sử dụng giống như việc gọi tên từng thành phần trong bốn phép tính

- Đối với các qui tắc học ở lớp Ba Tôi chú trọng đến việc nhớ đúng qui tắc Mạnh dạn tổ chức giờ ôn tập để học sinh thuộc các qui tắc một cách chắc chắn hơn

2c3 Áp dụng các qui tắc tổng quát để viết thành biểu thức toán

cụ thể

Đây là một việc làm hết sức quan trọng Nếu các em áp dụng qui tắc tổng quát để viết đúng những biểu thức toán học cụ thể thì bài tập mới

có thể được giải đúng Việc sử dụng các phép tính trong bài các em mới thật sự thể hiện trí tuệ và tư duy “Tính phó thác mặc cho mai rũi của cộng, trừ, nhân, chia một cách máy móc mới được khắc phục” Và phải áp dụng như thế nào là hữu hiệu? Theo tôi trong chừng mực này không gì hơn là yêu cầu các em rèn luyện liên tục Tuyệt đối không sử dụng cách đổi dấu ( dấu + thành dấu - và dấu – thành dấu + hoặc dấu x thành dấu : và dấu : thành dấu x )

Ví dụ như: Muốn tìm thừa số chưa biết Muốn tìm số chia chưa

biết, số bị chia chưa biết

Giáo viên cần hỏi lại qui tắc để các em áp dụng tính toán

Ví dụ: x x 2 = 8 ; x : 5 = 4 ; 30 : x = 5

Giáo viên hỏi lại:

- Muốn tìm thừa số chưa biết ta phải làm như thế nào? (Ta phải lấy tích chia cho thừa số đã biết)

- Muốn tìm số bị chia chưa biết ta làm sao? (Ta lấy thương nhân với số chia)

- Muốn tìm số chia chưa biết ta làm sao?( Ta lấy số bị chia chia cho thương)

Khi các em đã thấy được đâu là thừa số đã biết, đâu là thừa số chưa biết, đâu là tích, đâu là số chia, đâu là số bị chia… thì các em thực hiện được nhanh chóng, chính xác

2c4.Tính giá trị của biểu thức vừa viết.

- Đây là một phạm vi mà yếu tố đại số đã được tổng hợp từ yếu tố

số học Theo các lý luận trên muốn tính đúng giá trị của x ngoài việc đã gọi

đúng tên thành phần, áp dụng qui tắc viết được biểu thức còn có một yêu cầu không thể thiếu đó là tính đúng Việc sử dụng thành thạo các kỹ năng thực hiện các phép tính cộng, trừ, nhân, chia rất cần thiết

Ví dụ : Tìm x trong bài Tìm số chia chưa biết:

27 : x = 3

x = 27 : 3

x = 9 (Yêu cầu HS phải tính đúng x = 9)

- Ngoài ra chúng ta cần lưu ý học sinh cách trình bày đúng (như vídụ trên)

- Vậy với vai trò hạt nhân của Toán - số học thì việc tính kết quả đúng phải được tiến hành luyện tập củng cố liên tục ngay với các bài luyện tập

- Theo tôi, với các phép tính các em đã học kỹ thuật tính ở lớp Một, Hai thì chúng ta phải thường xuyên nhắc nhở củng cố lại Phụ đạo thêm về kỹ thuật tính toán, còn riêng đối với phép nhân, phép chia ở lớp 3, chúng ta ngoài việc rèn luyện theo yêu cầu bài tập thực hành còn phải tổ chức nhiều tiết ôn tập củng cố lại kiến thức, mà nhất là các em còn hạn chế

về việc thuộc cửu chương, cần hỏi đến nhiều hơn để từ đó luôn bồi dưỡng các em nhiều hơn các bạn khác, để giúp các em tính toán nhanh, đúng chính xác

* Ngoài các bước trên còn phải sử dụng một số hình thức dạy học khác:

- Với nhiệm vụ và trách nhiệm, trong quá trình thực hiện các giải pháp mới như nêu trên, bản thân tôi đã đặc biệt chú trọng thêm một số vấn

đề sau:

+ Phát huy tối đa vai trò trung tâm, vai trò chủ động tích cực sáng tạo trong học tập của học sinh

+ Quan tâm đến phương pháp chủ động tích cực Trong đó giáo viên tổ chức hướng dẫn các hoạt động độc lập hoặc theo nhóm để thông qua đó các em giành lấy những kiến thức mới, cụ thể ở các bài như: Tìm thừa số chưa biết, số bị chia chưa biết…với một kết quả khả quan

+ Xây dựng các bài tập mẫu: trong đó giáo viên chỉ điều khiển và chú trọng đến các yếu tố học sinh có thể đã quên bằng cách gợi ý hoặc cho

ví dụ mẫu để qua đó học sinh tự tìm hiểu và xác định được tên gọi các thành phần đúng hơn, sau đó giáo viên và học sinh cùng nhận xét, nếu học sinh xác định chưa đúng thì cần sửa chữa, tính tự lực và tư duy của học sinh được tôn trọng

+ Quan tâm đến việc giải bài tập ở nhà và nhận xét để tìm ra giải pháp phù hợp giúp học sinh khắc phục Nếu các em không thực hiện cần tìm hiểu xem vì sao không làm, trao đổi cặn kẻ với phụ huynh học sinh (trực tiếp), có làm như thế mới nắm rõ tình hình, nguyên nhân Giáo viên tiến hành bồi dưỡng ngay sau đó để các em nắm bắt kiến thức kịp thời cùng các bạn

- Trong quá trình thực hiện như thế tôi thấy được kết quả rất là khả quan

- Các tiết dạy trở nên sinh động hơn, hấp dẫn hơn

- Học sinh tích cực chủ động và sáng tạo trong học tập, kết quả thực hiện tìm thành phần trong phép tính cộng trừ, nhân, chia của học sinh tăng dần

2d Kết quả chuyển biến của đối tượng