Đề cương Ôn Thi TN Trung cấp LLCT Khối kiến thức I

Đề cương Khối kiến thức I: (Triết, Kinh tế chính trị,CNXHKH, Tư Tưởng HCM, Tình hình Kinh tế Chính trị Xã Hội địa Phương tỉnh Bình Dương) Có phân tích và ví dụ rõ ràng, áp dụng cho học viên trung cấp lý luận chính trị

Trang 1

TRUNG CẤP LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ - HÀNH CHÍNH

TỔNG HỢP BÁO CÁO – SỐ LIỆU & NGHỊ QUYẾT

KT1 C2

Thành phố Thủ Dầu Một - 2020

Trang 2

NGÀY THI THỨ NHẤT (TRIẾT, KINH TẾ CHÍNH TRỊ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC, TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ

MINH, KTCTXH TỈNH BÌNH DƯƠNG) Câu 1: Đồng chí hãy vận dụng quy luật phủ định của phủ định trong trong triết học Mác Xít Để phân

tích con đường phát triển của Cách mạng 2

Câu 2: Đồng chí hãy phân tích mối quan hệ biện chứng của cặp phạm trù cái chung và cái riêng từ đó rút ra ý nghĩa phương pháp luận vận dụng cặp phạm trù này vào Phân tích chủ trương phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta trong thời kỳ qua 3

Câu 3 Đảng ta khẳng định xây dựng giai cấp c ng nhân nước ta lớn mạnh trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước là nhiệm vụ quan trọng và cấp bách của Đảng 11

Câu 4: Theo quan điểm của triết học mác-lênin từ đó li n hệ việc đổi mới kinh tế gắn với đổi mới chính trị ở tỉnh Bình Dương 15

Câu 5: Đồng chí hãy phân tích những phương hướng cơ bản nhằm thực hiện thành công các mục tiêu tổng quát khi kết thúc thời kỳ quá độ ở nước ta 17

Câu 6: Đồng chí hãy vận dụng quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập trong triết học Mác nin để phân tích những mâu thuẫn trong thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam hiện nay 21

Câu 7: Đồng chí hãy phân tích những bước phát triển mới trong nhận thức của Đảng ta về những đặc trưng cơ bản của xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam trong thời kỳ đổi mới 22

Câu 8:Đồng chí hãy phân tích cơ sở lý luận của nguyên tắc khách quan và nguyên tắc phát huy tính năng động và sáng tạo của ý thức theo quan điểm của chủ nghĩa duy vật mác xít Liên hệ sự vận dụng của Đảng cộng sản Việt Nam từ năm 1976 đến nay 25

ÔN THI TỐT NGHIỆP PHẦN I.1: KINH TẾ CHÍNH TRỊ 30

NỘI DUNG 1: SẢN XUẤT HÀNG HÓA VÀ QUY LUẬT GIÁ TRỊ 30

QUY UẬT GIÁ TRỊ TRON NỀN SẢN XUẤT HÀN HÓA 36

NỘI DUNG 2+3: QUÁ TRÌNH SẢN XUẤT GIÁ TRỊ THĂNG DƯ, TỶ SUẤT GTTD (T146-sgk) 41

NỘI DUNG 4: TÍCH LŨY TƯ BẢN 49

Câu hỏi : Phân tích thực chất của TSX mở rộng (bc của tích lũy tư bản) Vì sao các chủ thể kinh tế việt nam phải quan tâm đến tái sản xuất mở rộng? 49

NỘI DUNG 5: XUẤT KHẨU TƯ BẢN (Tài liệu K72) 52

TTĐHCM: ĐỘC LẬP DÂN TỘC GẮN LIỀN CNXH 67

VẤN ĐỀ BA: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠ ĐOÀN KẾT 70

ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG 78

BÀI 2: NGUYÊN TẮC TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘN CƠ BẢN CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN 88

NGUYÊN TẮC TỰ PHÊ BÌNH VÀ PHÊ BÌNH TRON ĐẢNG CỘNG SẢN 91

NGUYÊN TẮC ĐOÀN KẾT TRON ĐẢNG CỘNG SẢN 95

BÀI 3: NỘ DUN VÀ PHƯƠN THỨC Lãnh ĐẠO CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN TRON Đ ỀU KIỆN ĐẢNG CẦM QUYỀN 97

Phần 2 bài 1 học thuyết mác-lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về Đảng Cộng sản Những nguyên lý Đảng kiểu mới của Lênin 100

KHỐI KIẾN THỨC THỨ NHẤT PHẦN 1 CHẤM 2 101

Trang 3

Câu 1: Đồng chí hãy vận dụng quy luật phủ định của phủ định trong trong triết học Mác Xít

Để phân tích con đường phát triển của Cách mạng

Trả lời:

Khái niệm phủ định biện chứng

Là phạm trù triết học dùng để chỉ sự tự phủ định sự phủ định tạo tiền đề cho sự phát triển tiếp theo của

sự vật sự phủ định tạo tiền đề cho cái mới ra đời thay thế cái cũ Lực lượng phủ định ở ngay trong bản thân sự vật

Phủ định biện chứng có các đặc điểm:

Một là tính khách quan tức là sự vật tự phủ định sự phủ định này không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan

của con người Bản thân hình thức phủ định ảnh cũng không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của con người bên trong sự vật quy định Đó là kết quả giải quyết mâu thuẫn bên trong sự vật quy định

Hai là tính phổ biến nghĩa là phủ định biện chứng tồn tại cả trong tự nhiên trong xã hội và trong tư duy

của con người

Ba là có tính kế thừa nghĩa là trong phủ định biện chứng có sự liên hệ giữa cái cũ và

cái mới không phủ định sạch trơn hoàn toàn cái cũ mà có lọc bỏ những cái cũ không còn phù hợp kế thừa những yếu tố cần phù hợp và chuyển vào sự vật mới

Nội dung quy luật

Phủ định của phủ định nói lên rằng ít nhất qua hai lần phủ định biện chứng sự vật dường như quay trở lại điểm xuất phát ban đầu nhưng trên cơ sở cao hơn phủ định của phủ định có đầy đủ các tính chất của phủ định biện chứng và thêm tính chất chu kì nghĩa là ít nhất qua hai lần phủ định biện chứng sự vật dường như quay trở lại điểm xuất phát ban đầu nhưng trên cơ sở cao hơn Phủ định lần thứ nhất làm cho

sự vật cũ trở thành cái đối lập của mình sau những lần phủ định tiếp theo đến một lúc nào đó sẽ ra đời

sự vật mới mang nhiều đặc trưng Giống với tượng phật ban đầu ( xuất phát) Như vậy về hình thức là trở lại cái ban đầu song không phải giữ nguyên như cũ dường như lặp lại cái cũ nhưng cao hơn ví dụ, hạt ngô( cái ban đầu khẳng định )- cấy ngô ( phủ định lần 1- đối lập với hạt ngô- cái xuất phát)-bắp ngô( phủ định lần 2- phủ định của phủ định)

Trong thực tế có sự vật hiện tượng phải trải qua 3, 4 và hơn nữa số lần phủ định biện

chứng mới kết thúc một chu kì

Ví dụ muỗi- trứng muỗi - bọ gậy - cung quăng - muỗi

Nhờ tính chu kỳ này mà sự vật có phương hướng phát triển theo đường xoáy ốc đi lên Nghĩa là quy luật phủ định của phủ định chỉ ra khuynh hướng phát triển theo đường xoáy ốc đi lên của sự vật

-Ý nghĩa phương pháp luận:

Quy luật phủ định của phủ định cho ta cơ sở để hiểu ra sự ra đời của cái mới, mối liên hệ giữa cái cũ và cái mới Do vậy, trong hoạt động thực tiễn phải biết ủng hộ cái mới phù hợp quy luật

Trong nhận thức và hoạt động thực tiễn cần chống thái độ “ hư vô” , phủ định sạch trơn Đồng thời, phải biết sàn lọc những gì tích cực của cái cũ Chống thái độ hư vô chủ nghĩa, nhưng đồng thời phảii chống bảo thủ khư khư ôm lấy những gì đã lạc hậu lỗi thời, không chịu đổi mới cho phù hợp thực tiễn mới Phải hiểu phát triển không phải là đường thẳng mà theo đường xoáy ốc đi lên Nghĩa là có nhiều khó khăn, phức tạp trong quá trình vận động, phát triển Phát triển không phải là đường thẳng trong những tình huống đó phải biết lạc quan, tin tưởng vào xu thế phát triển của cái mới hợp quy luật

Trang 4

Đảng ta khẳng định, thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta “là một quá trình cách mạng sâu sắc, triệt để, đấu tranh phức tạp giữa cái cũ và cái mới nhằm tạo ra sự biến đổi về chất trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, nhất thiết phải trải qua một thời kỳ quá độ lâu dài với nhiều bước phát triển, nhiều hình thức tổ chức kinh tế, xã hội đan xen”

+ Trong thời kỳ quá độ, ở nước ta sẽ diễn ra sự biến đổi mang tính chất bản chất, căn bản và toàn diện

ở tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội; và quá trình đó phải diễn ra lâu dài với nhiều bước phát triển

Đó là do, đất nước ta mới trải qua hai cuộc chiến tranh nên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội đều bị tàn phá

Chưa qua thời kỳ phát triển tư bản chủ nghĩa nên hầu như chưa có những tiền đề thực tiễn cơ bản cho

sự ra đời của chủ nghĩa xã hội

Hệ thống chủ nghĩa xã hội thế giới tan rã, phong trào xã hội chủ nghĩa và công nhân quốc tế đang ở thời kỳ thoái trào

Các thế lực thù địch luôn chống phá, tìm cách xóa bỏ chủ nghĩa xã hội

Như vậy, thực tiễn lịch sử đã chứng minh, con đường phát triển của Việt Nam là một con đường dài, với nhiều bước đi, nhiều giai đoạn, trong đó có cả những bước lùi tương đối

- Con đường phát triển của Việt Nam hiện nay có thể còn bao gồm cả sự rút ngắn và bỏ qua

+ Sự rút ngắn trong con đường phát triển hoàn toàn có thể thực hiện được nếu có những điều kiện thích hợp

Ngày nay, khoa học – công nghệ phát triển nhanh chóng cùng với quá trình toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng đã có tác động mạnh mẽ đến quá trình phát triển kinh tế – xã hội của các quốc gia, trong đó có Việt Nam

Để đáp ứng được nhu cầu hội nhập quốc tế, các quốc gia tiến hành điều chỉnh chiến lược phát triển theo hướng tăng cường liên kết, vừa hợp tác, vừa cạnh tranh, nhất là trong các lĩnh vực như thương mại, đầu

tư, nhân lực, khoa học – công nghệ

+ Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, tiến trình hội nhập quốc tế của nước ta ngày càng sâu rộng, nhất là hội nhập trong lĩnh vực kinh tế

Thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ngày càng được hoàn thiện Tham gia đóng góp và xây dựng Cộng đồng ASEAN

Hoàn thiện thị trường trong nước đầy đủ hơn theo cam kết Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) Tham gia ký kết nhiều hiệp định thương mại tự do đa phương và song phương

Tham gia Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ Xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) Đây cũng chính là điều kiện và cơ hội để ta có thể có những bước nhảy vọt trong sự

phát triển về kinh tế – xã hội, từ đó rút ngắn con đường phát triển của mình

Câu 2: Đồng chí hãy phân tích mối quan hệ biện chứng của cặp phạm trù cái chung và cái riêng

từ đó rút ra ý nghĩa phương pháp luận vận dụng cặp phạm trù này vào Phân tích chủ trương phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta trong thời kỳ qua

Cơ sở lý luận:

Khái niệm: Bài 1

Khái niệm cái riêng là phạm trù triết học dùng để chỉ một sự vật một hiện tượng một quá trình hay

một hệ thống các sự vật tạo thành một chỉnh thể tồn tại độc lập tương đối với những cái viên khác ví dụ một con người cụ thể

Khái niệm cái chung là một phạm trù triết học dùng để chỉ những mặt những thuộc tính giống nhau

được lặp lại trong nhiều cái riêng khác

Ví dụ thuộc tính là trung tâm chính trị kinh tế văn hóa của một quốc gia dân tộc của thủ đô

Cái chung có thể là một đặc điểm một thuộc tính hoặc một bộ phận của những cái riêng tùy thuộc vào tính bao quát của nó mà người ta phân thành cái phổ biến và cái đặc thù

Khái niệm cái đơn nhất là phạm trù triết học chỉ những đặc điểm những thuộc tính vốn có chỉ của

Trang 5

một sự vật hiện tượng quá trình và không được lặp lại ở cái riêng khác

Ví dụ vân tay của mỗi người

Mối quan hệ giữa cái chung và cái riêng

Theo quan điểm của chủ nghĩa duy vật mác xít cái riêng và cái chung không thể tách rời nhau không

có cái chung tồn tại độc lập đứng ngoài cái riêng mà cái chung chỉ tồn tại trong cái riêng thông qua cái riêng

Ví dụ phụ thuộc tính chung là trung tâm chính trị kinh tế văn hóa của cả một quốc gia dân tộc của thủ

đô chỉ tồn tại thông qua từng thủ đô của cụ thể như Hà Nội năm bên nóng ở Viêng Chăn

Cái riêng chỉ tồn tại trong mối liên hệ đưa đến cái chung vì bất cứ cái riêng nào cũng tồn tại trong mối liên hệ với những cái riêng khác giữa những cái riêng ấy bao giờ cũng có những cái chung giống nhau

Ví dụ trong một lớp học mỗi học viên như một cái riêng nhưng giữa các học viên có thể lại có cái chung

về quốc tịch về quê hương

Cái chung là những mặt những thuộc tính giống nhau hoặc có thể là một đặc điểm một thuộc tính của cái riêng cho nên cái chung luôn là một bộ phận của cái riêng cái riêng là một chỉnh thể cho nên nó không gia nhập hết vào cái chung cũng vì vậy cái riêng phong phú hơn cái chung

Ví dụ cái chung của thủ đô là trung tâm chính trị kinh tế văn hóa của một quốc gia dân tộc nhưng từng thủ đô của cụ thể còn có nhiều nét riêng khác về diện tích dân số vị trí địa lý lịch sử văn hóa

Trong những điều kiện nhất định cái đơn nhất có thể chuyển hóa thành cái chung cái phổ biến và ngược lại chẳng hạn hiện tượng xảy ra trong quá trình nảy sinh phát triển của những cái mới và sự mất dần của những cái đã trở nên lỗi thời

Ý nghĩa phương pháp luận của việc nghiên cứu mối quan hệ giữa cái chung và cái riêng

Vì cái chung chỉ tồn tại trong cái cái riêng cho nên muốn nắm được cái chung thì phải xem xét phân tích các sự vật hiện tượng cụ thể với tư cách là những cái riêng

Muốn tìm cái chung thì không được xa rời những cái riêng và suy luận một cách chủ quan tùy tiện trong hoạt động nhận thức cũng như hoạt động thực tiễn nắm được những cái chung là chìa khóa để giải quyết cái riêng để tránh những vấp váp không cần thiết trong quá trình giải quyết các công việc cụ thể

Tuy nhiên không được tuyệt đối hóa cái chung vì như vậy dễ rơi vào giáo điều đồng thời cũng không được tuyệt đối hóa cái riêng vì như vậy dễ rơi vào cục bộ địa phương xét lại

iên hệ thực tiễn

Cái chung và cái riêng nhìn dưới vấn đề kinh tế Việt Nam và kinh tế thế giới

+ Nền kinh tế Việt Nam là một cái riêng

+ Nền kinh tế Việt Nam là một bộ phận chung của nền kinh tế thế giới

+ Trong quá trình tiếp thu phải giữ được những nét đặc trưng riêng, tức là phải bảo tồn cái đơn nhất của nền kinh tế Việt Nam, để từ đó xây dựng một nền kinh tế thị trường mới về chất, thể hiện sự phát triển, phủ định biện chứng đối với nền kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa

Phát triển kinh tế thị trường ở Việt Nam trên cơ sở nguyên lý về cái chung và cái riêng

+ Việt Nam chuyển sang kinh tế thị trường là một tất yếu khách quan

+ Về nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta Nền kinh tế nước ta mang bản chất của nền kinh tế thị trường thế giới

Nét đặc thù của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

Nếu trong chủ nghĩa tư bản hiện đại, kinh tế thị trường đặt dưới sự quản lý của nhà nước tư sản độc quyền vì lợi ích của giai cấp tư sản, thì trong nền kinh tế thị trường nằm dưới sự quản lý của nhà nước

xã hội chủ nghĩa là nhằm phục vụ lợi ích của nhân dân, góp phần thực hiện mục tiêu giải phóng con người và vì con người

Dưới chủ nghĩa tư bản, kinh tế thị trường mang tính cạnh tranh theo kiểu cá lớn nuốt cá bé, bất bình đẳng, bất công; nhưng nền kinh tế thị trường trong xã hội xã hội chủ nghĩa vẫn mang tính cạnh tranh, sử dụng cạnh tranh làm động lực phát triển nhưng không cạnh tranh dã man; tăng trưởng kinh tế đi đôi với công bằng xã hội, khuyến khích làm giàu gắn với xóa đói giảm nghèo và khắc phục sự phân cực giàu

Trang 6

nghèo, gia tăng về mức sống nhưng vẫn giữ gìn được đạo đức, bản sắc văn hoá dân tộc

+ Những thành tựu bước đầu mà kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam mang lại Xét về lĩnh vực con người, người Việt Nam hiện nay đã thể hiện sự năng động, tinh tế,

nhạy cảm (đặc biệt là với thị trường) hơn hẳn so với những năm 80 của thế k trước

Xét về lĩnh vực kinh tế, nhờ chuyển sang xây dựng kinh tế thị trường theo một đường lối đúng đắn, phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh riêng (con người, tự nhiên, xã hội, điều kiện lịch sử ) của Việt Nam mà nền kinh tế cũng như đời sống của người dân được cải thiện đáng kể

Một số giải pháp tiếp tục phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam những năm tới từ góc độ những đặc điểm riêng của Việt Nam

+ Thực hiện nhất quán, lâu dài chính sách phát triển nền kinh tế nhiều thành phần, phát huy vai trò của kinh tế nhà nước

+ Đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước gắn với phát triển kinh tế tri thức và bảo vệ tài nguyên môi trường

+ Phát triển đồng bộ các yếu tố thị trường và các loại thị trường

+ Nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng, năng lực và hiệu lực quản lý của Nhà nước đối với nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

+ ở rộng kinh tế đối ngoại, chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế

Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập

Cơ sở lý luận

Các khái niệm

+ Mâu thuẫn biện chứng: là sự liên hệ, thống nhất, tác động, ảnh hưởng , chiphối, lẫn nhau của các mặt đối lập Những mặt đối lập là những mặt có khuynh hướng , thuộc tính biến đổi, phát triển trái ngược nhau trong cùng sự vật, hiện tượng hay hệ thống sự vật, hiện tượng

+ Thống nhất của các mặt đối lập được hiểu theo 3 nghĩa:

-Một là, các mặt đối lập làm điều kiện, tiền đề tồn tại cho nhau, không có mặt đối lập này thì không có mặt đối lập kia và ngược lại

Ví dụ: chẳng hạn, một ai đó chỉ được gọi là ông chủ khi có người làm thuê cho ông ta Người được gọi

là người làm thuê khi có một ông chủ nào đ làm thuê ông ta

Hai là, các mặt đối lập tác động ngang nhau, cân bằng nhau

Ví dụ: chẳng hạn, trong thời kỳ quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội , thì chủ nghĩa xã hội chưa thắng thế hoàn toàn, chủ nghĩa tư bản cũng chưa thất bại hoàn toàn

Ba là, giữa 2 mặt đối lập có điểm chung nhau, tương đồng nhau

Ví dụ: chẳng hạn, giữa người bán hàng và người mua hàng, mặt dù đối lập nhau nhưng đều có điểm chung

là thõa mãn nhu cầu của mình Đối với người bán đó là bán được hàng, đối với người mua đó là mua được hàng

+ Đấu tranh của các mặt đối lập là sự phủ định nhau , bài trừ nhau hay sự triển khai của các mặt đối lập Đấu tranh của các mặt đối lập là tuyệt đối, vì nó diễn ra thường xuyên, liên tục, trong tất cả quá trình vận động, phát triển của sự vật; ngay trong sự thống nhất của các mặt đối lập cũng hàm chứa những nhân tố phá vỡ sự thống nhất đó Vì vậy, thống nhất của các mặt đối lập là tương đối

Thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập có vai trò là nguồn gốc của quá trình vận động, phát triển của sự vật

Khi hai mặt đối lập thống nhất với nhau thì sự vật vận động từ từ, chậm chạp, mâu thuẫn chưa gay gắt Nhưng xu hướng cùa 2 mặt đối lập là đấu tranh với nhau, đi ngược nhau Do vậy, đến một thời điểm nhất định thì cả 2 mặt đối lập đều biến đổi Nếu mâu thuẫn được giải quyết thì mâu thuẫn cũ mất đi là sự vật không còn là nó Từ sự vật cũ ra đời sự vật mới, mâu thuẫn mới lại xuất hiện Mâu thuẫm mới này lại được giải quyết Cứ như vậy, sự vật vận động phát triển Và, chính sự thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập là nguồn gốc của sự vận động , phát triển của sự vật Nói khác đi, quy luật thống nhất và đấu

Trang 7

tranh của các mặt đối lập chỉ ra nguồn gốc của sự vận động, phát triển của sự vật

Ý nghĩa phương pháp luận

Mâu thuẫn là khách quan, do vậy không nên né tránh mâu thuẫn Có nhiều loại mâu thuẫn:

+ Chẳng hạn như mâu thuẫn cơ bản ( là mâu thuẫn quy định bản chất của sự vật, nó tồn tại từ khi sự vật

ra đời đến khi sự vật mất đi) và mâu thuẫn không cơ bản ( mâu thuẫn không quy định bản chất của sự vật); mâu thuẫn chủ yếu ( mâu thuẫn nổi lên hàng đầu ở một giai đoạn phát triển nhất định của sự vât) và mâu thuẫn không chủ yếu ( mâu thuẫn mà việc giải quyết nó không quyết định việc giải quyết các mâu thuẫn khác ở giai đoạn đó của sự vật) ; mâu thuẫn đối kháng ( mâu thuẫn giữa những giai cấp, tập đoàn người, những nhóm xã hội có lợi ích cơ bản đối lập nhau không thể đều hòa) và mâu thuẫn không đối kháng ( mâu thuẫn giữa những lực lượng khuynh hướng xã hội có đối lập về lợi ích nhưng đó không phải

là lợi ích cơ bản mà chỉ là lợi ích cục bộ, tạm thời) Do vậy, trong hoạt động thực tiễn cần xác định đúng mâu thuẫn Giải quyết mâu thuẫn không được chủ quan, thõa hiệp

Cần khẳng định sự tồn tại của các mâu thuẫn trong thời kỳ quá độ ở Việt Nam là một tất yếu khách quan + âu thuẫn có tính phổ biến Chối bỏ mâu thuẫn hiện thực, nuôi ảo tưởng về một thế giới không có mâu thuẫn là xa rời thực tiễn

+ Những mâu thuẫn tồn tại trong nội bộ nhân dân là những xung lực trực tiếp để xã hội luôn luôn vận động và phát triển đòi hỏi chúng ta cần phải hiểu đúng bản chất, phân tích cụ thể

+ Thái độ đúng đắn đối với mâu thuẫn không phải là phủ nhận, tìm cách xóa bỏ nó một cách chủ quan

mà phải nghiên cứu, phát huy mặt tích cực, hạn chế mặt tiêu cực, giải quyết kịp thời để thúc đẩy sự phát triển

+ Mâu thuẫn xã hội chỉ có thể được giải quyết khi đã đến độ chín muồi và những điều kiện tồn tại của

nó không còn trong xã hội Đó là một quá trình khách quan không phụ thuộc ý muốn chủ quan của con người

+ Mâu thuẫn chỉ trở thành động lực thực sự của sự phát triển khi con người nhận thức được nó và có cách giải quyết đúng đắn

Cần nhận thức rõ ràng mâu thuẫn cơ bản ở nước ta hiện nay

+ Đó là mâu thuẫn giữa khuynh hướng tư bản chủ nghĩa với khuynh hướng xã hội chủ nghĩa

+ Là mặt đối lập với khuynh hướng xã hội chủ nghĩa, khuynh hướng tư bản chủ nghĩa vừa tồn tại trong tàn dư của xã hội cũ, vừa tồn tại trong các yếu tố mới hình thành trong công cuộc đổi mới

+ Mâu thuẫn cơ bản ở nước ta hiện nay biểu hiện tập trung ở lĩnh vực chính trị là:

Mâu thuẫn giữa chủ thuyết độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội và khuynh hướng tư bản chủ nghĩa

âu thuẫn giữa những nỗ lực của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc với âm mưu và các thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch

+ Trên lĩnh vực văn hóa – xã hội

Mâu thuẫn cơ bản được biểu hiện tập trung giữa quá trình hoàn thiện nền văn hóa tiên tiến, đàm đà bản sắc dân tộc với tình trạng tha hóa, xuống cấp về văn hóa, đạo đức, lối sống trong xã hội

Mâu thuẫn giữa truyền thống và hiện đại, giữa tăng trưởng kinh tế và mục tiêu tiến bộ công bằng xã hội + Trên lĩnh vực kinh tế

Đó là mâu thuẫn giữa quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa với sự lỗi thời, thiếu hoàn thiện của hệ thống tổ chức, quản lý tương ứng

Giữa mục tiêu từng bước thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu với tình trạng phát triển còn thấp của lực lượng sản xuất

Giữa đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa với nguy cơ hủy hoại môi trường sinh thái

Cần phân biệt rõ giữa mâu thuẫn đối kháng và mâu thuẫn không đối kháng trong xã hội ta hiện nay để xác định phương hướng giải quyết đúng đắn

+ Trong xã hội nước ta hiện nay, các mâu thuẫn phổ biến thuộc về mâu thuẫn không đối kháng

Trang 8

Đó là mâu thuẫn giữa các giai tầng, các nhóm xã hội có lợi ích cục bộ, tạm thời khác biệt Để giải quyết các mâu thuẫn ấy chủ yếu phải thông qua các biện pháp giáo dục, thuyết phục, thỏa thuận, hợp tác mà không cần đến sự trấn áp bằng sức mạnh bạo lực

+ Bên cạnh đó, những mâu thuẫn đối kháng trong xã hội ta không phải đã mất đi

Kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội hoàn toàn đối lập “một mất, một c n” với khuynh hướng tư bản chủ nghĩa

Sự chống phá quyết liệt của các thế lực thù địch cũng hoàn toàn mâu thuẫn với sự nghiệp

Khái niệm phủ định biện chứng.( có ở trang 1 tài liệu )

Đặc điểm của phủ định biện chứng

Ý nghĩa phương pháp luận

+ Trong thời kỳ quá độ, ở nước ta sẽ diễn ra sự biến đổi mang tính chất bản chất, căn bản và toàn diện

ở tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội; và quá trình đó phải diễn ra lâu dài với nhiều bước phát triển

Đó là do, đất nước ta mới trải qua hai cuộc chiến tranh nên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội đều bị tàn phá

Chưa qua thời kỳ phát triển tư bản chủ nghĩa nên hầu như chưa có những tiền đề thực tiễn cơ bản cho sự

ra đời của chủ nghĩa xã hội

Hệ thống chủ nghĩa xã hội thế giới tan rã, phong trào xã hội chủ nghĩa và công nhân quốc tế đang ở thời

kỳ thoái trào

Các thế lực thù địch luôn chống phá, tìm cách xóa bỏ chủ nghĩa xã hội

Như vậy, thực tiễn lịch sử đã chứng minh, con đường phát triển của Việt Nam là một con đường dài, với nhiều bước đi, nhiều giai đoạn, trong đó có cả những bước lùi tương đối

Con đường phát triển của Việt Nam hiện nay có thể còn bao gồm cả sự rút ngắn và bỏ qua

+ Sự rút ngắn trong con đường phát triển hoàn toàn có thể thực hiện được nếu có những điều kiện thích hợp

Ngày nay, khoa học – công nghệ phát triển nhanh chóng cùng với quá trình toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng đã có tác động mạnh mẽ đến quá trình phát triển kinh tế – xã hội của các quốc gia, trong đó có Việt Nam

Để đáp ứng được nhu cầu hội nhập quốc tế, các quốc gia tiến hành điều chỉnh chiến lược phát triển theo hướng tăng cường liên kết, vừa hợp tác, vừa cạnh tranh, nhất là trong các lĩnh vực như thương mại, đầu

tư, nhân lực, khoa học – công nghệ

+ Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, tiến trình hội nhập quốc tế của nước ta ngày càng sâu rộng, nhất là hội nhập trong lĩnh vực kinh tế

Thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ngày càng được hoàn thiện

Tham gia đóng góp và xây dựng Cộng đồng ASEAN

Trang 9

Hoàn thiện thị trường trong nước đầy đủ hơn theo cam kết Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) Tham gia ký kết nhiều hiệp định thương mại tự do đa phương và song phương Tham gia Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ Xuyên Thái Bình Dương (CPTPP)

Đây cũng chính là điều kiện và cơ hội để ta có thể có những bước nhảy vọt trong sự phát triển về kinh

tế – xã hội, từ đó rút ngắn con đường phát triển của mình

Cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng

Cơ sở lý luận

Khái niệm cơ sở hạ tầng ( SGK trang 69)

Là tổng hợp những quan hệ sản xuất hợp thành cơ cấu kinh tế của một xã hội nhất định cơ sở hạ tầng hình thành một cách khách quan trong quá trình sản xuất vật chất của xã hội

Khái niệm kiến trúc thượng tầng ( Trang 70 )

Khái niệm kiến trúc thượng tầng là toàn bộ những quan điểm chính trị triết học đạo đức Tôn giáo nghệ thuật cùng với những thiết chế tương ứng như Nhà nước Đảng phái giáo hội các đoàn thể được hình thành trên một cơ sở hạ tầng nhất định

- Mối quan hệ biện chứng giữa cơ sở hạ tầng với kiến trúc thượng tầng

+ Vai trò quyết định của cơ sở hạ tầng đối với kiến trúc thượng tầng

Mối quan hệ biện chứng giữa cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng

Cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng là hai mặt thống nhất biện chứng trong một hình thái kinh tế xã hội

Trong sự tác động biện chứng giữa cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng thì cơ sở hạ tầng quyết định kiến trúc thượng tầng

Các nhà triết học xã hội học trước Mác cho rằng quan hệ nhà nước pháp quyền quyết định quan hệ kinh

tế tư tưởng quyết định tiến trình phát triển khách quan của xã hội vượt lên những quan điểm đó chủ nghĩa duy vật lịch sử khẳng định quan hệ kinh tế quan hệ sản xuất là những quan hệ vật chất quyết định các quan hệ chính trị tinh thần và các quan hệ xã hội khác

Các Mác biết toàn bộ những quan hệ xã hội ấy hợp thành cơ cấu kinh tế của xã hội tức là các cơ sở hiện thực trên đó dựng lên một kiến trúc thượng tầng pháp lý và chính trị và những hình thái ý thức xã hội nhất định tương ứng với cơ sở hiện thực đó

Cơ sở hạ tầng quy định tính chất cơ sở của kiến trúc thượng tầng nói cách khác tính chất xã hội

Giai cấp của kiến trúc thượng tầng phản ánh tính chất xã hội giai cấp của cơ sở hạ tầng bộ mặt kiến trúc thượng tầng trong đời sống xã hội luôn được biểu hiện ra một cách phong phú phức tạp và đôi khi người dường như không trực tiếp gắn với cơ sở hạ tầng

Đó chỉ là biểu hiện bề ngoài còn thực chất ngay cả những hiện tượng lạ lùng nhất của kiến trúc thượng tầng đều có nguyên nhân sâu xa từ cơ cấu kinh tế của xã hội

Mâu thuẫn trong đời sống kinh tế quy định tính chất mâu thuẫn trong lĩnh vực chính trị tư tưởng Trong xã hội có giai cấp giai cấp nào chiếm địa vị thống trị về kinh tế thì cũng chiếm địa vị thống trị trong đời sống chính trị tinh thần

Vai trò quyết định của cơ sở hạ tầng đối với kiến trúc thượng tầng cần thể hiện ở chỗ sự biến đổi căn bản trong cơ sở hạ tầng sớm hay muộn sẽ dẫn đến sự biến đổi căn bản của kiến trúc thượng tầng Với cơ sở hạ tầng quá trình đó không chỉ diễn ra trong giai đoạn chuyển tiếp có tính chất cách mạng của các chế độ xã hội mà còn thực hiện ngay trong bản thân một hình thái kinh tế xã hội

Sự thay đổi của cơ sở hạ tầng dẫn đến sự thay đổi của kiến trúc thượng tầng rất phức tạp có những yếu tố của kiến trúc thượng tầng thay đổi nhanh chóng cùng sự thay đổi của cơ sở hạ tầng Như Quan điểm chính trị pháp luật có những yếu tố thay đổi rất chậm như tôn giáo nghệ thuật

Đi đôi với đội ngũ kiến trúc thượng tầng của có tính độc lập tương đối có quy luật vận động riêng của

nó trong sự phát triển

Sự phụ thuộc của kiến trúc thượng tầng và cơ sở hạ tầng không đơn giản và thụ động sự tác động qua lại lẫn nhau giữa các bộ phận của kiến trúc thượng tầng cũng có ảnh hưởng đến sự tồn tại vận động và

Trang 10

phát triển tổ kiến trúc thượng tầng

Kiến trúc thượng tầng không chỉ tác động đến cơ sở hạ tầng mà chúng còn tác động lẫn nhau chẳng hạn giữa triết học và chính trị giữa đạo đức và pháp luật có tác động ảnh hưởng lẫn nhau và cùng nhau tác động đến cơ sở hạ tầng

ưu là sự tác động đó cũng phải thông qua nhà nước với những pháp luật tương ứng thì trên cơ sở đó mới có được hiệu lực mạnh mẽ đối với cơ sở hạ tầng

+ Sự tác động trở lại của kiến trúc thượng tầng đối với cơ sở hạ tầng

Ngoài ra kiến trúc thượng tầng còn có sự tác động trở lại đối với cơ sở hạ tầng

Thượng tầng đều có sự tác động trở lại đối với cơ sở hạ tầng những bộ phận đó tác động đến cơ sở hạ tầng ở những mức độ khác nhau bằng nhiều hình thức khác nhau theo những

cơ chế khác nhau trong đó nhà nước giữ vai trò đặc biệt quan trọng là một bộ phận của kiến trúc thượng tầng như nhà nước là một lực lượng vật chất có sức mạnh kinh tế

Nói về điều đó đó anh ghen viết bạo lực tức là quyền lực nhà nước cũng là một sức mạnh kinh tế sự tác động trở lại của kiến trúc thượng tầng đối với cơ sở hạ tầng thông qua chức năng xã hội của nó chức năng xã hội của kiến trúc thượng tầng là bảo vệ nghệ sĩ duy trì củng cố và phát triển cơ sở hạ tầng sinh

ra nó đấu tranh xóa bỏ cơ sở kiến trúc thượng tầng cũ

Sự tác động của kiến trúc thượng tầng đến cơ sở hạ tầng theo nhiều chiều đang xem nhưng thường diễn ra theo hai chiều chiều kích cực và tiêu cực

Một là sự tác động phù hợp với các quy luật kinh tế khách quan sẽ thúc đẩy kinh tế cơ sở

iên hệ thực tiễn Bình Dương

Tập trung phát triển kinh tế, xây dựng các khu công nghiệp, cụm công nghiệp nên đã tạo đà cho kinh tế tăng trưởng khá nhanh, là một trong những tỉnh đẫn đầu cả nước về công nghiệp hóa, hiện đại hóa và phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Hệ thống chính trị và khối đại đoàn kết toàn dân được củng cố và tăng cường, chính trị xã hội ổn định, quốc phòng và an ninh được giữ vững, đồng thời từng bước đổi, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng bộ tỉnh

Dân chủ xã hội chủ nghĩa (cả trực tiếp lẫn gián tiếp) được phát huy một cách rộng rãi; từng bước đẩy mạnh việc xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Các thành phần kinh tế được chú trọng đầu tư phát triển, tiến bộ và công bằng xã hội được quan tâm, đời sống vật chất và tinh thần của các tầng lớp nhân dân trong tỉnh được cải thiện và nâng cao một cách rõ rệt

V iai cấp c ng nhân

Cơ sở lý luận (Trùng câu 3)

Khái niệm giai cấp công nhân

Sứ mệnh lịch sử toàn thế giới của giai cấp công nhân

Đặc điểm của giai cấp công nhân

Trang 11

Khái niệm giai cấp công nhân Việt Nam

Sứ mệnh của giai cấp công nhân Việt Nam

Thực trạng giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay

Những giải pháp cơ bản để xây dựng phát triển giai cấp công nhân Việt Nam

VII Những đặc trưng cơ bản của xã hội xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

Trình bày 6 đặc trưng trong Cương lĩnh năm 1991; 8 đặc trưng trong Văn kiện Đại hội X và 8 đặc trưng trong Văn kiện Đại hội XI

Phân tích những bước phát triển mới trong nhận thức của Đảng ta về những đặc trưng bản chất của xã hội xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam từ năm 1991 đến năm 2011

So với Cương lĩnh năm 1991, trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa

xã hội (Bổ sung, phát triển năm 2011) đã có những điểm mới về đặc trưng của xã hội xã hội chủ nghĩa

mà nhân dân ta xây dựng

Một là, về số lượng thì thêm hai đặc trưng mới Đặc trưng bao trùm tổng quát nhất được coi như mục tiêu của chủ nghĩa xã hội: “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” và đặc trưng “có Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân do Đảng Cộng sản lãnh đạo”

Về đặc trưng “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” trong Cương lĩnh năm 2011 có điểm mới so với Văn kiện Đại hội X là đã chuyển cụm từ “dân chủ” lên trước cụm từ “công bằng” và bỏ cụm

từ “xã hội” trong đặc trưng tổng quát

Điều này là phù hợp cả về mặt lý luận, cả về mặt thực tiễn Bởi lẽ, dân chủ là điều kiện, tiền đề, cơ sở của công bằng, văn minh; không có dân chủ thì không thể có công bằng, văn minh được

Hơn nữa, “Dân chủ xã hội chủ nghĩa là bản chất của chế độ ta, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển đất nước”

Về đặc trưng “có Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân do Đảng Cộng sản lãnh đạo”

Đặc trưng này thể hiện đường lối xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân; tất cả quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân của Đảng ta

Quan điểm này là quan điểm nhất quán của Đảng ta trong việc xây dựng Nhà nước

Hai là, Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Bổ sung, phát triển năm 2011) đã bổ sung, phát triển một số đặc trưng của Cương lĩnh năm 1991 cho phù hợp với mục tiêu khi nước ta đã xây dựng xong chủ nghĩa xã hội

Chẳng hạn, cụm từ “do nhân dân làm chủ” được thay cho cụm từ “nhân dân lao động làm chủ” trong Cương lĩnh năm 1991

Khái niệm “nhân dân” rộng hơn khái niệm “nhân dân lao động” Do vậy, sẽ tập hợp, đoàn

kết các lực lượng nhân dân rộng rãi hơn, cả nhân dân trong nước, và nhân dân ở ngoài nước vì mục tiêu chủ nghĩa xã hội – dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh Về đặc trưng kinh tế, trong Cương lĩnh năm 1991 nêu: “Có một nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và chế

độ công hữu về các tư liệu sản xuất chủ yếu”

Đến Đại hội X, đặc trưng này diễn đạt như sau: “có nền kinh tế phát triển cao, dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất”

Kế thừa Đại hội X, Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Bổ sung, phát triển năm 2011) nêu: “Có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất tiến bộ phù hợp”

Đây là vấn đề còn nhiều tranh luận, tuy nhiên phải khẳng định rằng, trong chủ nghĩa xã hội thì quan hệ sản xuất nhất thiết phải phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất Nếu quan hệ sản xuất không phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất thì chúng ta không thể xây dựng, phát triển được nền kinh tế phát triển cao

Trang 12

Về văn hóa, trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Bổ sung, phát triển năm 2011) không có sự thay đổi về câu chữ, vẫn ghi “có nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”

Tuy nhiên, việc hiểu nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc của Đảng ta đã có những bước phát triển mới

Chẳng hạn, phải gắn xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc với phát triển văn hóa với tư cách nền tảng tinh thần của xã hội

Về con người, trong Cương lĩnh năm 1991 ghi: “Con người được giải phóng khỏi áp bức, bóc lột, bất công, làm theo năng lực, hưởng theo lao động, có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện cá nhân”

Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Bổ sung, phát triển năm 2011) viết: “con người có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện”

Ghi như vậy vừa ngắn gọn, vừa thể hiện rõ chủ nghĩa xã hội mà chúng ta đã xây dựng xong không thể

R ràng cụm từ “các dân tộc trong cộng đồng Việt Nam” được thay cho cụm từ “các dân tộc trong nước”

là phù hợp với thực tế hơn, hay hơn

Về hợp tác quốc tế, trong Cương lĩnh năm 1991 nêu: “Có quan hệ hữu nghị và hợp tác với

nhân dân tất cả các nước trên thế giới”

Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Bổ sung, phát triển năm 2011)

có sự bổ sung, điều chỉnh: “Có quan hệ hữu nghị và hợp tác với các nước trên thế giới”

Câu 3 Đảng ta khẳng định xây dựng giai cấp c ng nhân nước ta lớn mạnh trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước là nhiệm vụ quan trọng và cấp bách của Đảng

Nhà nước của cả hệ thống chính trị của mỗi người công nhân và của toàn xã hội

Đảng Cộng sản Việt Nam văn kiện Hội nghị lần thứ 6 ban chấp hành Trung Ương khóa 10 Nhà xuất bản Chính trị quốc gia 2008

Bằng lý luận và thực tiễn đồng chí hãy phân tích quan điểm trên và đề xuất giải pháp

nhằm xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam trong giai đoạn hiện nay CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC:

VẤN ĐỀ 1: SỨ MỆNH LỊCH SỬ TOÀN THẾ GIỚI CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN

Định nghĩa giai cấp công nhân: GGCN là giai cấp lao động sản xuất vật chất trong nền công nghiệp hiện đại ngày càng phát triển, là lực lượng sản xuất hàng đầu, đại diện PTSX mới trong thời đại ngày nay, giai cấp bị áp bức, bóc lột trong CNTB, là người làm chủ, lãnh đạo xã hội mới XHCN

Nội dung sứ mệnh lịch sử toàn thế giới của giai cấp công nhân

Giai cấp công nhân là giai cấp tiên tiến nhất và cách mạng nhất, là lực lượng xã hội duy nhất có sứ mệnh lịch sử: xóa bỏ chủ nghĩa tư bản, xóa bỏ chế độ người bóc lột người, giải phóng giai cấp công nhân, nhân dân lao động và giải phóng toàn thể nhân loại khỏi mọi sự áp bức, bóc lột, nghèo nàn lạc hậu, xây dựng xã hội mới – xã hội xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa

Sứ mệnh lịch sử này được thể hiện ở ba nội dung cơ bản:

Nội dung kinh tế: Giai cấp công nhân dù ở chế độ chính trị nào, cũng là chủ thể của quá trình sản xuất

vật chất bằng phương thức sản xuất công nghiệp mang tính chất xã hội hóa cao, sản xuất ngày càng

Trang 13

nhiều của cải, đáp ứng những nhu cầu ngày càng tăng của con người Qua đó, họ tạo ra tiền đề vật chất – kỹ thuật cho sự ra đời của xã hội mới

Ở các nước tư bản chủ nghĩa hiện nay, từ vị thế của mình, giai cấp công nhân đang thực hiện nội dung kinh tế này thông qua cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại, thúc đẩy lực lượng sản xuất xã hội hóa mạnh mẽ Ở các nước xã hội chủ nghĩa, thông qua quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, giai cấp công nhân thực hiện “ ột kiểu tổ chức xã hội mới về lao động” để tăng năng suất lao động và thực hiện tiến

bộ, công bằng xã hội

Nội dung kinh tế này là yếu tố sâu xa nhất khẳng định sự cần thiết và quy mô phạm vi toàn thế giới về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân đối với quá trình phát triển văn minh nhân loại Thực hiện đầy đủ

và thành công nội dung này cũng là điều kiện vật chất để chủ nghĩa xã hội chiến thắng chủ nghĩa tư bản

Nội dung chính trị - xã hội: Giai cấp công nhân cùng với nhân dân lao động, dưới sự lãnh đạo của Đảng

Cộng sản, tiến hành cách mạng chính trị lật đổ chế độ tư bản chủ nghĩa với tư cách là một chế độ chính trị còn áp bức, bất công, để xác lập, bảo vệ và phát triển chế độ dân chủ xã hội chủ nghĩa với mục tiêu tối thượng là giải phóng con người khỏi mọi sự áp bức, bóc lột và được tạo điều kiện để phát triển toàn diện Nhà nước pháp quyền của giai cấp công nhân và nhân dân lao động được xác lập và trở thành công

cụ có hiệu lực lãnh đạo chính trị, quản lý kinh tế và xã hội, đây là vấn đề cơ bản của tiến trình thực hiện

sứ mệnh lịch sử này

Ngoài ra, nội dung này còn bao gồm việc giai cấp công nhân giải quyết đúng đắn các vấn đề chính trị -

xã hội đặt ra trong tiến trình cách mạng xã hội chủ nghĩa như liên minh với các giai cấp, tầng lớp, đoàn kết các dân tộc, xây dựng xã hội mới, con người mới,

thông qua đó, khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước và phát huy tính chủ động,

tự giác của nhân dân trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội Kinh nghiệm thực tiễn chỉ ra rằng, nếu không giải quyết tốt những vấn đề này thì quá trình thực hiện sứ mệnh lịch sử có thể gặp khó khăn, thậm chí đổ vỡ và phải làm lại từ đầu

Nội dung to lớn, phong phú của cách mạng chính trị cho thấy đây là một quá trình lâu dài và phức tạp Chủ nghĩa xã hội hiện thực chỉ có thể ra đời thông qua thắng lợi của cuộc cách mạng chính trị của giai cấp công nhân

Nội dung văn hóa, tư tưởng: Nhiệm vụ lịch sử trao cho giai cấp công nhân trong tiến trình cách mạng

của mình là xác lập hệ giá trị, tư tưởng của giai cấp công nhân để thay thế cho hệ giá trị, tư tưởng tư sản và “những hệ tư tưởng cổ truyền” lạc hậu khác Thực chất đó là một cuộc cách mạng về văn hóa, tư tưởng bao gồm cải tao cái cũ, xây dựng cái mới trong sự kế thừa những tinh hoa của thời đại và giá trị truyền thống của văn hóa dân tộc

Xây dựng nền văn hóa xã hội chủ nghĩa và con người được phát triển tự do và toàn diện trong xã hội công bằng, dân chủ, văn minh là những mục tiêu hàng đầu của cuộc cách mạng này

Điều kiện khách quan quy định sứ mệnh lịch sử toàn thế giới của giai cấp công nhân

Theo ác và Ăngghen, sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân không phải do ý muốn chủ quan của giai cấp công nhân hoặc do sự áp đặt của các nhà tư tưởng mà do những điều kiện khách quan quy định Thứ nhất, do địa vị kinh tế - xã hội của GCCN

GCCN gắn liền với sự phát triển của sản xuất công nghiệp ngày càng hiện đại làm cho GCCN ngày càng được rèn luyện về mọi mặt khách quan

Khi LLSX TBCN phát triển với tính chất xã hội hóa, hiện đại nhưng QHSX TBCN vẫn là chế chiếm hữu

tư nhân àm cho mâu thuẫn biểu hiện ra bên ngoài xã hội là mâu thuẫn giữa GGCN và GCTS Và, với tính cách như vậy, nó GCCN là lực lượng quyết định phá vỡ quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa Sau khi giành chính quyền, giai cấp công nhân, đại biểu cho sự tiến bộ của lịch sử, là người duy nhất có khả năng lãnh đạo xã hội xây dựng một phương thức sản xuất mới cao hơn phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa Điều kiện sinh hoạt khách quan của họ quy định rằng, họ chỉ có thể tự giải phóng bằng cách giải phóng toàn xã hội khỏi chế độ tư bản chủ nghĩa Trong cuộc cách mạng ấy, họ không mất gì ngoài xiềng xích

và được cả thế giới về mình

Trang 14

Thứ hai, do đặc điểm chính trị, xã hội của GCCN

Những đặc điểm của giai cấp công nhân cũng là yếu tố quy định nên sứ mệnh lịch sử giai cấp công nhân + Từ địa vị kinh tế - xã hội đã khiến cho giai cấp công nhân trở thành giai cấp cách mạng triệt để, lãnh đạo toàn thể dân lao động và của dân tộc vì sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

+ Là giai cấp có ý thức k luật cao nhất, đoàn kết rộng rãi các giai tầng khác trong xã hội, luôn được tô luyện trong lao động công nghiệp hiện đại

+ Là giai cấp có khả năng đoàn kết toàn thể giai cấp vô sản và các dân tộc bị áp bức trên quy mô quốc

tế theo chủ nghĩa quốc tế vô sản

+ Là khả năng đạt tới sự giác ngộ về tư tưởng, họ được vũ trang bởi hệ tư tưởng của CN Mác - Lênin về địa vị lịch sử của khả năng hành động chính trị để từng bước đạt mục tiêu cách mạng Đó là khả năng đoàn kết các giai cấp khác trong cuộc đấu tranh chống tư bản

Thứ ba, do những mâu thuẫn khách quan sẵn có trong lòng CNTB

+ Mâu thuẫn giữa LLSX xã hội hóa cao với chế độ chiếm hữu tư nhân TBCN

+ Mâu thuẫn đối kháng giữa GCCN với GCTS

Như vậy, cả hai mặt của mâu thuẫn cơ bản này không thể giải quyết triệt để trong khuôn khổ của chủ nghĩa tư bản và tất yếu dẫn đến cách mạng xã hội chủ nghĩa do giai cấp công nhân tiến hành dưới sự

lãnh đạo và tổ chức của chính đảng của giai cấp công nhân Đó là sự quy định khách quan cho sứ mệnh

lịch sử của giai cấp công nhân

Đặc điểm của giai cấp công nhân trên thé giới nói chung:

Là sản phẩm của quá trình sản xuất công nghiệp hiện đại, đại diện cho phương thức sản xuất tiên tiến

Có lợi ích cơ bản đối lập với lợi ích cơ bản của giai cấp tư sản

Có tinh thần triệt để cách mạng; có tinh thần quốc tế, đoàn kết giai cấp và có tính tổ chức k luật cao

Có hệ tư tưởng riêng của giai cấp – đó là chủ nghĩa ác-Lênin

Khái niệm giai cấp công nhân Việt Nam:

Giai cấp công nhân Việt Nam là một lực lượng xã hội to lớn, đang phát triển, bao gồm những người lao động chân tay và trí óc, làm công hưởng lương trong các loại hình sản xuất kinh doanh và dịch vụ công nghiệp, hoặc sản xuất kinh doanh và dịch vụ có tính chất công nghiệp

Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam:

Xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa và góp phần xứng đáng vào sự nghiệp cách mạng thế giới chính là sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam

Giai cấp công nhân muốn thực hiện thành công sứ mệnh lịch sử của mình phải thông qua sự lãnh đạo của đội tiền phong là tổ chức đảng cộng sản – hạt nhân chính trị của giai cấp công nhân

Quy luật chung của sự hình thành Đảng Cộng sản là sự kết hợp giữa chủ nghĩa ác- Lênin với phong trào công nhân – kết quả xã hội của quá trình công nghiệp hóa và đấu tranh giai cấp hiện đại Ở Việt Nam, quy luật này có biểu hiện đặc thù: “Chủ nghĩa ác- Lênin kết hợp với phong trào công nhân và phong trào yêu nước đã dẫn tới việc thành lập Đảng Cộng sản Đông Dương vào đầu năm 1930”

Đảng Cộng sản là lãnh tụ chính trị của giai cấp công nhân Đảng Cộng sản là bộ tham mưu của giai cấp công nhân

Đảng Cộng sản là đội tiên phong đấu tranh cho lợi ích của giai cấp công nhân và của dân tộc

Để làm tròn những vai trò trên, Đảng của giai cấp công nhân cần phải: nắm vững và trung thành với chủ nghĩa ác-Lênin; giữ vững và không ngừng tăng cường tính chất giai cấp công nhân của Đảng; giữ vững quyền lãnh đạo của Đảng, xây dựng Đảng vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức

Thực trạng giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay:

Ưu điểm:

Tăng nhanh về số lượng, đa dạng về cơ cấu, chất lượng được nâng lên, đã hình thành ngày càng đông

Trang 15

đảo bộ phận công nhân trí thức

Đang tiếp tục phát huy vai trò là giai cấp lãnh đạo cách mạng thông qua đội tiên phong là Đảng Cộng sản Việt Nam

Giai cấp tiên phong trong xây dựng chủ nghĩa xã hội, lực lượng đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, hội nhập kinh tế quốc tế

Có nhiều cố gắng để phát huy vai trò là lực lượng nòng cốt trong liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức dưới sự lãnh đạo của Đảng

là cơ sở chính trị - xã hội vững chắc của Đảng và Nhà nước trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc

- Việc làm và đời sống của giai cấp công nhân ngày càng được cải thiện

ác - Lê-nin và tư tưởng Hồ Chí Minh

Số lượng, cơ cấu và trình độ học vấn, chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp chưa đáp ứng được yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá và hội nhập kinh tế quốc tế

Đội ngũ công nhân lành nghề, các chuyên gia, cán bộ quản lý giỏi còn thiếu, tác phong công nghiệp, k luật lao động, sự hiểu biết về pháp luật còn nhiều hạn chế

Một số công nhân chưa tha thiết vào Đảng và tham gia các hoạt động trong các tổ chức chính trị - xã hội

Công tác duy trì và phát triển Đảng trong các doanh nghiệp sau khi cổ phần hóa còn nhiều hạn chế Một bộ phận công nhân vẫn chưa có việc làm ổn định, nhiều doanh nghiệp vẫn còn xảy ra tình trạng kéo dài thời gian lao động, điều kiện làm việc và điều kiện sống của người công nhân nhân chưa đảm bảo, tiền lương chưa đáp ứng được các nhu cầu tối thiểu

Các thế lực thù địch cùng với các phần tử cơ hội, xét lại đã và đang mưu toan xuyên tạc, phủ nhận nhiều quan điểm của chủ nghĩa duy vật lịch sử, trong đó có quan điểm về giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch

sử của giai cấp công nhân

Các điều kiện về nhà ở, đời sống sinh hoạt hàng ngày của công nhân được nâng cao hơn trước nhưng về

cơ bản vẫn chưa có chất lượng sống cao

Đời sống tinh thần của công nhân chưa được đáp ứng đầy đủ, nhiều vấn đề xã hội phát sinh từ cuộc sống của công nhân (tình cảm, sống thử trước hôn nhân, sa vào tệ nạn xã hội )

Những giải pháp cơ bản để xây dựng phát triển giai cấp công nhân Việt Nam:

Quan điểm chỉ đạo xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam:

Kiên định quan điểm giai cấp công nhân là giai cấp lãnh đạo cách mạng thông qua đội tiền phong là Đảng Cộng sản Việt Nam; giai cấp đại diện phương thức sản xuất tiên tiến; giai cấp tiên phong trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội, lực lượng đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; lực lượng nòng cốt trong liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức do Đảng lãnh đạo Sự lớn mạnh của giai cấp công nhân là điều kiện tiên quyết bảo đảm thành công của công cuộc đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Chiến lược xây dựng giai cấp công nhân lớn mạnh phải gắn kết chặt chẽ với chiến lược phát triển kinh tế

- xã hội, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, hội nhập kinh tế quốc tế

Xây dựng giai cấp công nhân lớn mạnh là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, của toàn xã hội và

sự nỗ lực vươn lên của bản thân mỗi người công nhân, sự tham gia đóng

góp tích cực của người sử dụng lao động; trong đó, sự lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước có vai trò quyết định, công đoàn có vai trò quan trọng trực tiếp trong chăm lo xây dựng giai cấp công nhân

Trang 16

6.2 Phương hướng và giải pháp xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam:

- Phương hướng:

Nghị quyết Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương khóa X “Về tiếp tục xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” chỉ ra : “Xây dựng giai cấp công nhân nước ta lớn mạnh trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước là nhiệm vụ quan trọng và cấp bách của Đảng, Nhà nước, của cả hệ thống chính trị, của mỗi người công nhân và của toàn xã hội”

+ Tăng t lệ đảng viên và cán bộ lãnh đạo, quản lý xuất thân từ công nhân Tăng số lượng và chất lượng

cơ sở đảng trong các loại hình doanh nghiệp; sớm thành lập tổ chức cơ sở đảng ở những doanh nghiệp

có đủ điều kiện theo quy định của Điều lệ Đảng; đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của tổ chức đảng tại doanh nghiệp phù hợp với từng thành phần kinh tế

+ Đẩy mạnh phát triển đoàn viên và tổ chức công đoàn, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam trong các loại hình doanh nghiệp Củng cố, đổi mới phương thức hoạt động và nâng cao chất lượng các tổ chức cơ sở đã có; sớm thành lập tổ chức cơ sở tại các doanh nghiệp có đủ điều kiện theo quy định của pháp luật và điều lệ của các tổ chức đó; tăng số lượng và chất lượng của các tổ chức cơ sở này tại các loại hình doanh nghiệp, nhất là ở những doanh nghiệp có đông công nhân

- Giải pháp cơ bản để xây dựng phát triển giai cấp công nhân Việt Nam

+ Tiếp tục nghiên cứu, tổng kết thực tiễn, phát triển lý luận về giai cấp công nhân trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế

+ Đẩy mạnh và nâng cao chất lượng đào tạo nghề, từng bước trí thức hóa giai cấp công nhân

+ Quan tâm bồi dưỡng, nâng cao trình độ chính trị, ý thức giai cấp, tinh thần dân tộc cho giai cấp công nhân

+ Bổ sung, sửa đổi, xây dựng và thực hiện nghiêm hệ thống chính sách, pháp luật để đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của công nhân; chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho công nhân

+ Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, phát huy vai trò của tổ chức công đoàn và các tổ chức chính trị -

xã hội khác trong xây dựng giai cấp công nhân Câu 4: Đồng chí hãy phân tích mối quan hệ biện chứng giữa cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng

Câu 4: Theo quan điểm của triết học mác-lênin từ đó li n hệ việc đổi mới kinh tế gắn với đổi mới chính trị ở tỉnh Bình Dương

Trả lời:

Sách giáo khoa màu tím trang 69 viết từ 1.3 đến xã hội trang 73

1 Cơ sở lý luận Khái niệm cơ sở hạ tầng