Bài giảng chương 6 chủ nghĩa tư bản độc quyền và chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước

Phân tích những biểu hiện của qui luật giá trị và qui luật giá trị thặng dư qua các giai đoạn phát triển của chủ nghĩa tư bản?.3. Tổ chức độc quyền là tổ chức liên minh giữa các nhà tư b

CuuDuongThanCong.com https://fb.com/tailieudientucntt

MỤC ĐÍCH YÊU CẦU

nguyên nhân hình thành, những đặc điểm kinh tế cơ bản của chủ nghĩa tư bản độc quyền, chủ nghĩa

tư bản độc quyền nhà nước Phân tích các biểu hiện của

chủ nghĩa tư bản ngày nay

Câu hỏi thuyết trình:

1 Giải thích xuất khẩu tư bản cĩ phải quan

hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa? Những biểu hiện

mới của xuất khẩu tư bản hiện nay.

2 Nghiên cứu tư bản tài chính đã rút ra điều

gì trong việc giải quyết vấn đề khủng hoảng tài

chính thế giới và Việt Nam hiện nay?

3 Phân tích những biểu hiện của qui luật giá trị và qui luật giá trị thặng dư qua các giai đoạn phát triển của chủ nghĩa tư bản?

Mayback

Toyota

Tự do cạnh tranh đẻ ra tập trung sản xuất

và sự tập trung sản xuất này khi phát triển đến mức độ nhất định, lại dẫn tới

độc quyền

Tổ chức độc quyền là tổ chức liên minh giữa các nhà tư bản để tập trung vào trong tay phần lớn việc sản xuất và tiêu thụ một số loại hàng hoá nào đó nằm mục đích thu được lợi nhuận độc quyền cao

Khi mới bắt đầu quá

Khi sản xuất trong ngành công nghiệp tích tụ đến trình độ cao, thì các ngân hàng nhỏ không đủ tiềm lực và uy tín phục vụ cho công việc kinh doanh của các xí nghiệp vừa

và nhỏ

Các tổ chức này phải sáp nhập

Tư bản tài chính

Đầu sỏ tài chính (chi phối toàn bộ đời sống kinh

tế và xã hội của xã hội tư bản)

Cử đại diện tham gia để theo dõi

việc sử dung tiền vay

NGÂN HÀNG TỔ CHỨC ĐỘC QUYỀN CÔNG NGHIỆP

Mua cổ phần của các ngân hàng, hoặc lập

Ngân hàng phục vụ riêng cho mình

Trước đây Giờ đây

kinh tế TBCN

Đầu sỏ tài chính

Cho vay để lấy lãi Đầu tư trực tiếp thông qua xây dựng nhà

xưởng tại nước được đầu tư

CuuDuongThanCong.com https://fb.com/tailieudientucntt

Trong giai đoạn CNTB độc quyền

Thị trường ngoài nước

có ý nghĩa đặc biệt

Mặt khác: cần có thị trường ổn định để kiếm lợi

Tự do cạnh tranh Độc quyền

Không thủ tiêu cạnh tranh

Làm cho cạnh tranh đa dạng và gay gắt hơn

Tổ chức độc quyền

Giá mua vào

thấp

Giá bán ra cao

Về thực chất, giá cả độc quyền vẫn không thoát ly và không phủ định cơ sở của nó là giá trị, các tổ chức độc quyền thi hành chính sách giá cả độc quyền chẳng qua là chiếm đoạt một phần giá trị và giá trị thặng dư của người khác

Lợi nhuận

độc quyền

lợi nhuận bình quân

các nguồn lợi nhuận khác.

CuuDuongThanCong.com https://fb.com/tailieudientucntt

Tích tụ và tập trung tư bản càng lớn thì tích tụ và tập trung sản xuất càng cao, do đó đẻ ra những cơ cấu kinh tế to lớn, đòi hỏi một sự điều tiết toàn xã hội đối với sản xuất và phân phối, một sự kế hoạch hoá tập trung từ trung tâm

Nhà tư bản không muốn đầu

tư vì đầu tư lớn, thu hồi chậm, lợi nhuận ít

Nhà nước tư bản phải có những chính sách để xoa dịu những mâu thuẫn đó như trợ cấp thất nghiệp, điều tiết thu nhập quốc dân, phát

triển phúc lợi xã hội

Cùng với xu hướng quốc tế hoá đời

sống kinh tế sự bành trướng của các

liên minh độc quyền vấp phải những

hàng rào quốc gia, dân tộc và xung

đột lợi ích với các đối thủ trên thị

trường thế giới

Liên minh ngành điện Mỹ Hiệp hội hàng không Mỹ

NHÀ NƯỚC

Sở hữu độc quyền nhà nước là sở hữu tập thể của những nhà

tư bản độc quyền có nhiệm vụ ủng hộ và phục vụ lợi ích củ tư

bản độc quyền nhằm duy trì sự tồn tại của CNTB

Mua lại các xí nghiệp tư nhân thực hiện quốc hữu hoá

Mua cổ

phần của

các doanh nghiệp tư

nhân

Mở rộng doanh nghiệp nhà nước bằng vốn tích luỹ của các doanh nghiệp

tư nhân

Xây dựng doanh nghiệp nhà nước bằng vốn của ngân sách

Chức năng của doanh nghiệp nhà nước:

Một là: mở rộng sản xuất tư bản chủ nghĩa, bảo đảm địa rộng lớn cho sự phát triển của chủ nghĩa tư bản

Hai là: giải phóng tư bản của

tổ chức độc quyền từ những ngành ít lãi để đưa vào những ngành kinh doanh có hiệu quả hơn

Ba là: làm chỗ dựa cho sự điều tiết kinh tế tư bản chủ nghĩa theo

những chương trình nhất định

IV NHỮNG NÉT MỚI TRONG SỰ PHÁT TRIỂN CỦA CNTB

2 Nền kinh tế

đang có xu hướng

chuyển từ KT

công nghiệp sang

kinh tế tri thức.

- Kinh tế tri thức trở thành yếu tố quan trọng nhất.

- Cơ cấu kinh tế có sự điều

chỉnh, thay đổi.

IV NHỮNG NÉT MỚI TRONG SỰ PHÁT TRIỂN CỦA CNTB

thay đổi, biểu

hiện nổi bật sự

phân tán

quyền nắm cỗ

phiếu tăng lên.

- Kết cấu giai cấp có nhiều biến đổi, cùng tồn tại và tác động qua lại với nhau

- Thu nhập tiền lương của người lao đông có sự tăng lên.

IV NHỮNG NÉT MỚI TRONG SỰ PHÁT TRIỂN CỦA CNTB

HIỆN ĐẠI

4 Thể chế quản lý kinh doanh trong nội bộ

doanh nghiệp có những biến đổi lớn.

- Cải cách thể chế quản lý: xoá tập trung quyền lực truyền thống; giảm khâu trung gian; phát huy tính chủ động, trách nhiệm, hiệu quả của toàn thể công nhân.

- Sử dụng công nghệ cao trong quản lý.

- Coi trọng con người.

- Thay đổi hình thức tổ chức doanh nghiệp.

IV NHỮNG NÉT MỚI TRONG SỰ PHÁT TRIỂN CỦA CNTB

- Vận dung linh hoạt các chính

sách: tài chính, tiền tệ.

IV NHỮNG NÉT MỚI TRONG SỰ PHÁT TRIỂN CỦA CNTB

HIỆN ĐẠI.

6 Các công

ty xuyên

quốc gia có

vai trò ngày

yếu thúc đẩy

toàn cầu hoá

- Aûnh hưởng lớn tới lĩnh vực tài chính, tiền tệ.

IV NHỮNG NÉT MỚI TRONG SỰ PHÁT TRIỂN CỦA CNTB

 Phát triển lực lượng sản xuất, tăng năng suất lao động: dưới tác

động của qui luật giá trị thăng dư đã thúc đẩy sự phát triển của

khoa học công nghệ và vai trò của nó đối với sản xuất.

 Thực hiện xã hội hoá sản xuất, biểu hiện ở sự phát triển của phân

công lao động, nền sản xuất có tính phân tán trở nên có hệ thống,

tập trung mang tính xã hội.

 Hệ quả là nền kinh tế xã hội được phát triển mạnh mẽ về qui mô,

đưa sản xuất nhỏ lạc hậu thành sản xuất lớn hiện đại.

 Mâu thuẫn giữa tư bản và lao động

 Mâu thuẫn giữa các dân tộc thuộc địa và phụ thuộc với chủ nghĩa đế quốc

 Mâu thuẫn giữa các nước tư bản với nhau

 Mâu thuẫn giữa chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa xã hội

CÂU HỎI ÔN TẬP

1) Trình bày sự biểu hiện của quy luật giá trị

thặng dư ở 2 giai đoạn của CNTB: chủ nghĩa

tư bản tự do cạnh tranh và chủ nghĩa tư

bản độc quyền?

2) Trình bày sự biểu hiện của quy luật giá trị ở

2 giai đoạn của CNTB: chủ nghĩa tư bản tự

do cạnh tranh và chủ nghĩa tư bản độc

quyền?

3) Phân tích bản chất và những biểu hiện của

chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước?

4) Phân tích nhận xét của Lê nin về chủ nghĩa

tư bản độc quyền : “sự phát triển nhanh

chóng và sự trì trệ thối nát là hai xu thế

cùng song song tồn tại trong nền kinh tế

của chủ nghĩa tư bản độc quyền”