Hướng dẫn dạy học và kiểm tra, đánh giá theo chuẩn kiến thức kỹ năng môn Lịch sử

Kết quả mong đợi: -Hiểu được nội dung của tài liệu hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kĩ năng của chương trình GDPT - Biết cách sử dụng chuẩn KT-KN kết hợp với chương trình và SGK th

Bộ giáo dục và đào tạo

Vụ giáo dục trung học

Tập huấn

H ớng dẫn dạy học và kiểm tra, đánh giá theo chuẩn kiến thức kỹ năng của ctgdpt

Môn: lịch sử

-HV có được tài liệu chứa đựng chuấn KT-KN của

chương trình; khai thác trong dạy học; cách thức đạt được mục tiêu dạy học; không bị lệ thuộc hoàn toàn vào SGK.

-Thống nhất được mục tiêu dạy học; giúp cho công tác chỉ đạo định hướng, kiểm tra, đánh giá thống nhất.

2 Kết quả mong đợi:

-HV biết được tập huấn hướng dẫn thực hiện KT-KN

-Dựa vào chuẩn KT-KN để xác định mục tiêu của bài

học.Thống nhất trên phạm vi cả nước, giảm lệ thuộc vào

SGK khi giảng dạy.

- HV hiểu rõ mục tiêu của đợt tập huấn

Thụng tin ph n h i ản hồi ồi

- Trong thực tế dạy học mấy năm gần đây nhiều GV coi SGK là

pháp lệnh, cố dạy làm sao cho hết nội dung SGK, không giám bỏ bất kì nội dung nào của SGK dẫn đến tình trạng quá tải trong dạy học bộ môn Lịch sử, HS không hứng thú học tập.

- Ch ơng trình GDPT đã đ ợc bam hành và triển khai đến tất cả các tr ờng và giáo viên phổ thông Tuy nhiên, nhiều giao viên vẫn cất kín cuốn ch ơng trình GDPT không sử hoặc sử dụng không có hiệu quả.

- Tình trạng dạy ôm đồm, quá tải trong các giờ học Lịch sử ở tr ờng phổ thông đang diễn ra.

- Trong quá trình dạy học nhiều giáo viên trong tổ bộ môn ch a thống nhất trong việc dạy nh thế nào? Dạy những nội dung gì? Rèn

luyện những kĩ năng gì đối với học sinh dẫn đến tình trang ch a thông nhất với nhau về kiến thức và kĩ năng trong từng mục, bài, ch ơng của lớp học, cấp học.

-Trong kiểm tra đánh giá học sinh giáo viên ch a thống nhất trong việc kiểm tra nội dung kiến thức về khối l ợng cung nh mức độ kiến thức của các đơn vị kiến thức, kĩ năng.

- Trong dự giờ giáo viên của các cấp quản lý giáo dục cũng

ch a thống nhất trong tiêu chí đánh giá giáo viên về kiến

thức, kĩ năng của giờ dạy.

- Tất cả những nguyên nhân trên sớm cần có h ớng dẫn ch

ơng trình GDPT để giải quyết những bất cập nêu trên.

- Việc biên soạn tài liệu h ớng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức

kĩ năng của ch ơng trình GDPT sẽ góp phần khắc phục những bất cập trên

HO T Đ NG 2 ẠT ĐỘNG 2 ỘNG 2

Tìm hiểu cấu trúc của tài liệu Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kĩ năng của chương trình giáo dục phổ thông

2 Kết quả mong đợi:

-HV hiểu được cấu trúc của tư liệu -Xây dựng được sơ đồ cấu trúc của tư liệu

- Cấu trỳc như thế nào?

- Nội dung tài liệu viết dựa trờn cơ sở nào?

- Sử dụng kĩ thuật làm việc nhóm để thực hiện hoạt động

Thông tin phản hồi

Tài liệu hướng dẫn chuẩn kiến thức, kĩ năng của

chương trình giáo dục phổ thông Có cấu trúc như sau:

1.Lời giới thiệu tài liệu 2.Phần thứ nhất: Giới thiệu chung về chuẩn kiến

thức, kĩ năng của chương trình giáo dục phổ thông bao

-Biết được các loại bài, các bài khó

2 Kết quả mong đợi:

-Hiểu được nội dung của tài liệu hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kĩ năng của chương trình GDPT

- Biết cách sử dụng chuẩn KT-KN kết hợp với chương trình

và SGK (thông qua các chủ đề KT-KN biết tách nội dung chủ đề cho phù hợp với bài dạy và tiết dạy, soạn bài, lên lớp, kiểm tra đánh giá,…Biết sử dụng SGK để minh họa cho mục tiêu của

chuấn KT-KN)

-Thấy được sự cần thiết phải dạy học theo Chương trình và Hướng dẫn chuẩn KT-KN.

3 Tổ chức thực hiện

GV yêu cầu HS đọc chương trình GDPT; tài liệu hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kĩ năng của chương trình GDPT; SGK, SGV nêu những yêu cầu sau:

- Nội dung tài liệu hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kĩ năng của chương trình GDPT dựa trên cơ sở nào?

- Việc sử dung TL HD chuẩn trong dạy học như thế nào?

-Nêu mối quan hệ giữa CTGDPT, SGK, TLHD thực hiện Chuẩn KT-KN, SGV.

THÔNG TIN PHẢN HỒI

Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành bộ tài liệu Hướng dẫn thực

hiện chuẩn kiến thức, kĩ năng bộ môn Lịch sử, cần tập trung vào một

Căn cứ vào tài liệu Hướng dẫn thực hiện Chuẩn kiến thức, kĩ năng để xác định mục tiêu bài học, Giáo viên đối chiếu giữa tài liệu Hướng dẫn Chuẩn kiến thức kĩ năng với SGK để xác định bài, mục kiến thức nào là kiến thức cơ bản, kiến thức nào là kiến thức trọng tâm, đồng thời xác định những kĩ năng cần hình thành cho học sinh

Ví như khi dạy nội dung về Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời năm

1930,

Bám sát Chuẩn kiến thức, kĩ năng để thiết kế bài giảng nhằm đạt được các yêu cầu cơ bản, tối thiểu về kiến thức, kĩ năng Không quá tải và quá lệ thuộc hoàn toàn vào SGK, không cố dạy hết toàn

bộ nội dung SGK; việc khai thác sâu kiến thức trong SGK phải phù hợp với khả năng tiếp thu của học sinh

Dựa trên cơ sở yêu cầu về kiến thức, kĩ năng trong hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức kĩ năng giáo viên vận dụng sáng tạo, linh hoạt các phương pháp, kĩ thuật dạy học nhằm phát huy tính tích

cực, chủ động, sáng tạo, tự giác học tập của học sinh Cần chú

trọng rèn luyện phương pháp tư duy, năng lực tự học, tự nghiên

cứu, tạo niền vui, hứng khởi nhu cầu hành động và thái độ tự tin

trong học tập cho học sinh

Trong tổ chức các hoạt động học tập trên lớp giáo viên cần linh hoạt hơn, tổ chức các hoạt động học tập phù hợp với đối tượng học sinh của mình Tùy theo trình độ nhận thức của HS, điều kiện dạy học khác nhau để dạy học linh hoạt, hoặc bám sát chuẩn tối thiểu (hướng dẫn) hoặc dạy ở mức độ cao hơn nhưng vẫn nằm trong

chương trình Như GV tổ chức các hoạt động cá nhân, nhóm, làm việc cả lớp để nắm vững nội dung, sự kiện lịch sử

Với tài liệu Hướng dẫn thực hiện Chuẩn kiến thức, kĩ năng, giáo viên hoàn toàn có thể thoát ly sách giáo khoa, thậm chí sử dụng

những nguồn tài liệu khác phục vụ việc giảng dạy, chỉ cần không đi chệch ra ngoài chương trình Giáo dục căn cứ vào Chuẩn kiến thức,

kỹ năng để đặt ra yêu cầu cụ thể đối với HS trong quá trình học tập Thiết kế và hướng dẫn HS trao đổi, trả lời các câu hỏi, bài tập nhằm nắm vững, hiểu được những yêu về kiến thức, kĩ năng qua đó phát triển tư duy và rèn luyện các kĩ năng thực hành của học sinh như lập bảng thống kê các sự kiện, nhân vật lịch sử, vễ sơ đồ, biểu

đồ, sưu tầm tư liệu lịch sử, viết và trình bày báo cáo kết quả

Đa dạng hoá các hình thức tổ chức dạy học nhằm tạo sự hứng thú cho HS đối với học tập bộ môn lịch sử như dạy học

trên lớp, dạy học tại thực địa, dạy học bảo tàng, tổ chức các hoạt động ngoại khoá, chuyên đề…qua đó giúp HS nắm vững và hiểu sâu sắc chuẩn kiến thức, kĩ năng của Chương trình Giáo dục

phổ thông

Dạy học theo hướng dẫn Chuẩn kiến thức, kĩ năng cần chú trọng rèn luyện các kĩ năng, năng lực hành động, vận dụng các kiến thức lịch sử, các qui luật bài học lịch sử vào thực tiễn cuộc sống đòi hỏi

Trong việc dạy học theo Chuẩn kiến thức, kĩ năng cần chú trọng việc sử dụng hiệu quả các thiết bị dạy học, giáo viên, học sinh tích cực làm đồ dùng, thiết bị dạy học; đồng thời ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học một cách hợp lí

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng dạy học bám sát Chuẩn tối

thiểu không có nghĩa là cắt xén, lược bỏ kiến thức trong

Chương trình Giữa các đối tượng HS khác nhau chỉ áp

dụng nội dung dạy học khác nhau về mức độ

-M i quan h gi a CTGDPT, SGK, TL HD chu n ối quan hệ giữa CTGDPT, SGK, TL HD chuẩn ệ giữa CTGDPT, SGK, TL HD chuẩn ữa CTGDPT, SGK, TL HD chuẩn ẩn

KT, K n ng ĩ năng ăng

Ch ơng trình giáo dục phông qui đinh khung mức độ cần đạt đ ợc về kiến thức, kĩ năng, sau khi học chủ đề, nội dung trong ch ơng trình HS phải đạt đ ợc mức độ về kiến thức, kĩ năng mà ch ơng trình qui định nh ng ch a đ ợc cụ thể hóa bằng những nội dung kiến thức và yêu cầu kĩ

năng cụ thể - có tính chất pháp lệnh; SGK cụ thể hóa yêu cầu về nội dung kiến thức và kĩ năng của ch ơng

trình giáo dục phô thông, những do SGK là tài liệu cơ

bản dùng cho HS học tập cho nên mặc dù đã bám sát ch

ơng trình nh ng còn cung cấp thêm những nguồn kiến

thức khác để cho SGK sinh động, hấp dẫn phù hợp với loại tài liệu học tập và nhận thức của HS Còn H ớng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kĩ năng là sự thể hiện cụ thể hóa các yêu cầu về kiến thức, kĩ năng của ch ơng trình

bằng các kiến thức cụ thể của SGK

HOẠT ĐỘNG 4 Tỡm hiểu phương phỏp, kĩ thuật dạy học tớch cực

1 Mục tiờu:

Giỳp HV hiểu khỏi niệm về PPDH tớch cực

- Biết được cỏc phương phỏp và kĩ thuật dạy học tớch cực

- Biết vận dung cỏc phương phỏp và kĩ thuật dạy học tớch cực trong dạy học bộ mụn

2 Kết quả mong đợi:

- HV hiểu được khỏi niệm về PPDH tớch cực

- Biết cỏch sử dụng PPDH tớch cực trong dạy học bộ mụn theo chuẩn kiến thức, kĩ năng

3.Tổ chức thực hiện

GV chia lớp thành 4 nhúm yờu cầu HV trao đổi thảo luận cỏc cõu hỏi sau:

- Thế nào là phương phỏp dạy học tớch cực?

- Nờu cỏc phương phỏp và kĩ thuật dạy học tớch cực mà HV biết

- Sử dụng kĩ thật nhóm, điền khuyết để thực hiện

Thông tin phản hồi

1 Định h­ướng đổi mới ph­ương ph¸p dạy học nh h ướng đổi mới ph­ương ph¸p dạy học ng đổi mới ph­ương ph¸p dạy học i m i ph ớng đổi mới ph­ương ph¸p dạy học ương ph¸p dạy học ng ph¸p d y h c ạy học ọc

Định hướng đổi mới phương pháp dạy và học đã được xác định trong Nghị quyết TW4 khoá VII (1-1993), Nghị quyết TW 2 khoá VIII (12-1996), đ

ược thể chế hoá trong Luật Giáo dục sửa đổi năm 2010, được cụ thể hoá

trong các văn bản chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

- Trong Luật Giáo dục sửa đổi năm 2010, điều 28.2, đã nêu rõ “phương

pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi

dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học

sinh”.

- Có thể nói cốt lõi của đổi mới phương pháp dạy học nói chung,

phương pháp dạy học bộ môn Lịch sử nói riêng là hướng tới hoạt động học

tập tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh; giáo viên viên là người tổ

chức, hướng dẫn học sinh học tập, chống lại lối dạy đọc chép, thói quen học tập thụ động.

- Tuy nhiên, cần phải nhận thức đúng rằng đổi mới phương pháp dạy học không có nghĩa là gạt bỏ các phương pháp truyền thống của bộ môn Lịch sử (trình bày miệng, miêu tả, tường thuật ) mà phải vận dụng một

cách hiệu quả các phương pháp dạy học hiện có theo quan điểm dạy học tích cực kết hợp với các phương pháp hiện đại.

2 Đặc trưng của phương pháp dạy học tích cực môn lịch sử

- Dạy học thông qua tổ chức các hoạt động học tập của HS

Trong phương pháp tổ chức dạy học lịch sử, học sinh là đối tượng của hoạt động “dạy”, đồng thời là chủ thể của hoạt động “học” - được cuốn hút vào các hoạt động học tập do giáo viên tổ chức, hướng dẫn, thông qua đó các em tự lực khám phá những điều mình chưa biết trên

cơ sở kiến thức đã biết chứ không phải thụ động tiếp thu những tri thức

đã được giáo viên cung cấp Học sinh được đặt vào những tình huống học tập và của đời sống thực tế, các em trực tiếp tiếp xúc với các

nguồn sử liệu, được trao đổi, thảo luận, được suy nghĩ, làm việc và giải quyết vấn đề đặt ra theo cách suy nghĩ của mình, từ đó tự khám phá

được kiến thức, kĩ năng mới, đồng thời vừa biết được phương pháp

“tìm ra” kiến thức, kĩ năng đó, không rập theo những khuôn mẫu sẵn có, được bộc lộ và phát huy tiềm năng sáng tạo của mình

Dạy học theo phương pháp này, giáo viên không chỉ giản đơn

truyền đạt tri thức mà còn hướng dẫn hành động và định hướng thái độ cho học sinh Nội dung và phương pháp dạy học không chỉ phải giúp cho từng học sinh biết, hiểu kiến thức mà còn giúp các em hành động

và vận dụng kiến thức vào thực tế cuộc sống đòi hỏi

- Dạy và học chú trọng rèn luyện phương pháp tự học

Phương pháp tích cực xem việc rèn luyện phương pháp học tập cho học sinh không chỉ là một biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học mà còn là một mục tiêu dạy học

Trong xã hội hiện đại đang biến đổi nhanh - với sự bùng nổ

thông tin, khoa học, kĩ thuật, công nghệ phát triển như vũ bão - thì không thể nhồi nhét vào đầu học sinh các sự kiện, nhân vật, thời gian Mà phải quan tâm dạy cho trẻ ph ương pháp học tập ngay

từ khi các em học tập lịch sử và càng lên cấp học cao hơn càng phải đ ược chú trọng

Trong các phương pháp học tập thì mấu chốt là phư ơng

pháp tự học Nếu rèn luyện cho học sinh có được phương pháp, kĩ năng, thói quen, ý chí tự học thì sẽ tạo cho họ lòng ham học, khơi

dậy nội lực vốn có trong mỗi con người, kết quả học tập sẽ nhân lên gấp bội Vì vậy, phát triển tự học lịch sử trong trường phổ

thông, không chỉ tự học ở nhà sau bài lên lớp mà tự học cả trong tiết học có sự hướng dẫn của giáo viên

- Tăng cường học tập cá thể, phối hợp với học tập hợp tác

Trong học tập, không phải mọi tri thức kĩ năng, thái độ đều được hình

thành bằng những hoạt động độc lập cá nhân Lớp học là môi trường giao tiếp thầy - trò, trò - trò, tạo nên mối quan hệ hợp tác giữa các cá nhân trên con

đường chiếm lĩnh nội dung học tập Thông qua thảo luận, tranh luận trong tập thể, ý kiến mỗi học sinh được bộc lộ, khẳng định hay bác bỏ, qua đó các em nâng mình lên một trình độ mới.

Trong nhà trường, phương pháp học tập hợp tác được tổ chức ở cấp

nhóm, tổ, lớp Nhóm nhỏ thường từ 4 đến 6 học sinh Học tập hợp tác làm tăng hiệu quả học tập, nhất là lúc phải giải quyết những vấn đề gay cấn, lúc xuất

hiện thực sự nhu cầu phối hợp giữa các cá nhân để hoàn thành nhiệm vụ

chung.Tuy nhiên, trong hoạt động theo nhóm sẽ có hiện tượng ỷ lại, trông chờ vào bạn, nếu không kịp thời uốn nắn, điều chỉnh thì giờ học sẽ chỉ có một số học sinh trong nhóm, lớp tính cực làm việc, còn những học sinh khác thì không Làm sao trong giờ học mọi học sinh trong nhóm, lớp đều được suy nghĩ nhiều, làm nhiều và phát biểu nhiều về các vấn đề nội dung bài học mà học sinh cần tiếp thu.

Trong nền kinh tế thị trường đã xuất hiện nhu cầu hợp tác xuyên quốc gia, liên quốc gia; năng lực hợp tác phải trở thành một mục tiêu giáo dục mà nhà trường phải chuẩn bị cho học sinh.

- Kết hợp đánh giá của giáo viên với tự đánh giá của HS

Trong dạy học, việc đánh giá học sinh không chỉ nhằm mục

đích nhận định thực trạng và điều chỉnh hoạt động học của trò mà còn đồng thời tạo điều kiện nhận định thực trạng và điều chỉnh hoạt động dạy của thầy - đánh giá góp phần thúc đẩy đổi mới

phương pháp dạy học

Trước đây giáo viên giữ độc quyền đánh giá học sinh.Trong phương pháp tích cực, giáo viên phải hư ớng dẫn học sinh phát triển kĩ năng tự đánh giá để tự điều chỉnh cách học Liên quan với điều này, giáo viên cần tạo điều kiện thuận lợi để học sinh đư ợc tham gia đánh giá lẫn nhau.Tự đánh giá đúng và điều chỉnh hoạt động kịp thời là năng lực rất cần cho sự thành đạt trong cuộc

sống mà nhà trư ờng phải trang bị cho học sinh

Như vậy, từ dạy và học thụ động sang dạy và học tích cực, giáo viên không còn đóng vai trò đơn thuần là người truyền đạt

kiến thức, giáo viên trở thành người tổ chức, hướng dẫn các hoạt

động học tập của học sinh độc lập hoặc theo nhóm để học sinh

tự lực chiếm lĩnh nội dung học tập, chủ động đạt các mục tiêu

kiến thức, kĩ năng, thái độ theo yêu cầu của chương trình

3.Một số phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực có thể sử dụng trong dạy học Lịch sử ở trường phổ thông

Đổi mới phương pháp dạy học cần kế thừa, phát triển những mặt tích

cực của hệ thống phư ơng pháp dạy học đã quen thuộc, đồng thời cần học hỏi, vận dụng một số phương pháp dạy học mới, phù hợp với hoàn cảnh, điều kiện dạy và học ở từng trường, từng địa phương và năng lực của giáo viên Theo hư ớng nói trên, trong dạy học lịch sử ở trường phổ thông nên quan tâm phát triển một số phư ơng pháp và kĩ thuật dạy học dưới đây.

Thứ nhất, tăng cường tính trực quan, hình ảnh, khả năng gây xúc

cảm về các sự kiện, hiện tượng lịch sử, nhân vật lịch sử đối với học sinh

Trước hết, cần phải kể đến sự trình bày sinh động, giàu hình ảnh của giáo viên Đó là tường thuật, miêu tả, kể chuyện, nêu đặc điểm của nhân vật lịch sử

Bên cạnh đó, cần coi trọng việc sử dụng các phương tiện trực quan:

tranh ảnh, bản đồ, lược đồ, sa bàn, mô hình vật thật, phim đèn chiếu, phim video

Cần tận dụng mọi cơ hội, mọi khả năng để học sinh có được phương thức lĩnh hội lịch sử một cách cụ thể, giàu cảm xúc, được trực tiếp quan sát các hiện vật lịch sử, được nghe báo cáo tiếp xúc, trao đổi với các nhân chứng lịch sử, nhân vật lịch sử Điều này giúp cho học sinh như đang “trực