Bài giảng Chương 5: Công tác xây dựng

Nội dung của bài giảng trình bày vật liệu sử dụng khi xây; các loại vữa xây dựng; cách xếp gạch trong khối xây; giàn giáo xây; kiểm tra, nghiệm thu, sửa chữa khối xây; một số sai phạm thường gặp khi xây; phương pháp sửa chữa một số hư hỏng ở công trình xây; an toàn, vệ sinh lao động trong công tác xây và sử dụng giàn giáo...

V t li u s  d ng khi xây: ậ ệ ử ụ Ch ươ ng 5: Công tác xây

Đ   xây  d ng  để ự ược  m t  công  trình  thì  v t  li u  s   d ng  bao  g m: ộ ậ ệ ử ụ ồ

G ch đá và ch t k t dính. Ch t k t dính ph  bi n v n là v a vôi, v a ạ ấ ế ấ ế ổ ế ẫ ữ ữ tam h p và v a xi măng, ngoài ra còn có th  có m t s  lo i ph  gia ợ ữ ể ộ ố ạ ụ

d o vô c  (h  vôi, h  sét) và ph  gia liên k t nhanh nh  CaClẻ ơ ồ ồ ụ ế ư 2.  

Đá thiên nhiên: Đ c s n xu t t  đá thiên nhiên là nh ng t m phi n ượ ả ấ ừ ữ ấ ế nham th ch đã qua gia công (nh  đ p v , c a, x , mài …) ho c không ạ ư ậ ỡ ư ẻ ặ gia công mà mang vào xây d ng công trình.ự

u đi m c a lo i v t li u này: Có c ng đ  ch u nén t ng đ i cao; 

B n v ng trong môi trề ữ ường thiên nhiên; Đ p, trang trí t t, r  ti n và ẹ ố ẻ ề

ph  bi n.   ổ ế

G ch nung ạ : Là lo i v t li u nhân t o, t o ra do nhào kĩ đ t sét (có ạ ậ ệ ạ ạ ấ

th  có ph  gia khác), đúc theo khuôn, đ  khô và nung   nhi t đ  cao ể ụ ể ở ệ ộ

mà thành. Kích thước g ch thông thạ ường là 60x105x220mm

G ch nung có cạ ường đ  ch u nén khá cao,  n đ nh dộ ị ổ ị ưới tác d ng c a ụ ủ

th i ti t; Nguyên li u s n xu t ra d  ki m, d  t o hình.ờ ế ệ ả ấ ễ ế ễ ạ

Nhược đi m c a g ch là có t  tr ng tể ủ ạ ỷ ọ ương đ i n ng ố ặ γo = 1700 – 1900  kg/m3, dòn và d  v ễ ỡ

G ch bao g m nh ng lo i sau:ạ ồ ữ ạ

­Lo i g ch đ c: có đ  hút n c Hp < 5% g m có g ch lát n n, g ch ạ ạ ặ ộ ướ ồ ạ ề ạ xây kênh, máng, h  ga, g ch lát đố ạ ường

­Lo i th ng có đ  hút n c Hp > 5% g m g ch th ng (xây t ng), ạ ườ ộ ướ ồ ạ ườ ườ ngói, g ch r ng.ạ ỗ

­G ch  ch u  nhi t  nh   g ch  sa  m t  ch u  đ c    t i  1600 ạ ị ệ ư ạ ố ị ượ ớ oC,  g ch ạ diatomit ch u đị ượ ớc t i 2700 oC, s  d ng đ  xây các h m lò có nhi t ử ụ ể ầ ệ

đ  cao.    ộ

Ch t k t dính ấ ế : Thường t n t i   d ng b t, khi đồ ạ ở ạ ộ ược tr n v i nộ ớ ước 

t o ra d ng h  d o. Sau khi xây xong do tác d ng c a các quá trình ạ ạ ồ ẻ ụ ủ hóa lý x y ra, làm cho chúng m t tính d o và r n ch c l i nh  đá.ả ấ ẻ ắ ắ ạ ư

Ch t k t dính có hai lo i chính là: ấ ế ạ

­Lo i đóng r n trong n c: là ch t k t dính vô c  khi tr n v i n c ạ ắ ướ ấ ế ơ ộ ớ ướ

nó có th  r n ch c, phát tri n và duy trì cể ắ ắ ể ường đ  trong không khí và ộ

c   trong  nả ước.  G m:  Vôi  nồ ước,  XM  Pooc  lăng,  XM  puzolan;  XM  Aluminat 

­Lo i đóng r n trong không khí: là các ch t k t dính vô c  sau khi tr n ạ ắ ấ ế ơ ộ

v i nớ ước ch  có th  phát tri n và duy trì cỉ ể ể ường đ  trong không khí. ộ

Nh  th ch cao, vôi, XM ma nhê tit, th y tinh nư ạ ủ ước …  

V a xây d ng ữ ự : V a xây d ng là m t h n h p đữ ự ộ ỗ ợ ược ch  t o t  ch t ế ạ ừ ấ

k t dính, nế ước và c t li u nh , có thêm ph  gia.ố ệ ỏ ụ

V a xây, trát khi s  d ng ph i dàn thành l p m ng, nên thành ph n ữ ử ụ ả ớ ỏ ầ

c a nó ch  g m có c t li u nh , lủ ỉ ồ ố ệ ỏ ượng nước c n đ  nhào tr n nhi u ầ ể ộ ề

h n.ơ

V a ti p xúc v i n n xây trên di n r ng, nó b  hút nữ ế ớ ề ệ ộ ị ước nhi u, di n ề ệ tích ti p xúc v i không khí l n cũng làm cho nế ớ ớ ước b  bay h i nhanh ị ơ

h n. Do đó v a xây c n có kh  năng gi  nơ ữ ầ ả ữ ướ ốc t t

Các lo i v a xây d ng ạ ữ ự : V a xây d ng g m: V a xi măng, v a vôi, ữ ự ồ ữ ữ

v a th ch cao, v a tam h p (xi măng + vôi + cát), v a đ t sét, v a k t ữ ạ ữ ợ ữ ấ ữ ế

h p xi măng và sét vv…ợ

Ngoài ra còn có th  phân theo tính năng s  d ng c a v a nh : V a ể ử ụ ủ ữ ư ữ xây; V a trát trong và ngoài; V a ch ng th m, cách âm, cách nhi t.ữ ữ ố ấ ệ

Nguyên t c xây ắ :

­L c tác d ng lên kh i xây ph i vuông góc v i m t ph ng ch u l c, ự ụ ố ả ớ ặ ẳ ị ự

đ   đ   phòng các  l p  g ch xây trể ề ớ ạ ượt  lên  nhau.  T c là  m t  n m c a ứ ặ ằ ủ viên g ch ph i th ng góc v i phạ ả ẳ ớ ương tác d ng c a l c nén.ụ ủ ự

­Không đ c xây trùng m ch. N u xây trùng m ch kh i xây s  b  n t, ượ ạ ế ạ ố ẽ ị ứ

b  lún không đ u và s  x y ra hi n tị ề ẽ ả ệ ượng có ph n tầ ường v  nghiêng so ị

v i ph n khác, do l c tác d ng không đ u nhau.ớ ầ ự ụ ề

­Khi xây c n đ m b o: Chi u ngang kh i xây ph i th t b ng ph ng; ầ ả ả ề ố ả ậ ằ ẳ Chi u  đ ng  ph i  th ng;  M t  kh i  xây  ph i  th ng,  không  l i  lõm, ề ứ ả ẳ ặ ố ả ẳ ồ không  nghiêng  l ch;  Góc  xây  ph i  vuông  góc,  s c  c nh;  Kh i  xây ệ ả ắ ạ ố

ph i đ c ch c.    ả ặ ắ

Xây tường g ch, tr  g ch: ạ ụ ạ

Yêu c u k  thu t khi xây ầ ỹ ậ : Đ i v i b t k  công trình nào, c n đ m ố ớ ấ ỳ ầ ả

b o:ả

­M ch v a ph i đ y, không b  r ng; ạ ữ ả ầ ị ỗ

­N u  không  có  yêu  c u  riêng  thì  thông  s   k   thu t  chung  là:  M ch ế ầ ố ỹ ậ ạ ngang t  8 – 12mm và không quá 15mm, m ch đ ng 10mm;ừ ạ ứ

­N u  xây  trong  mùa  khô  n ng,  tr c  khi  xây  c n  nhúng  g ch  vào ế ắ ướ ầ ạ trong nước, nh m làm b t b i ph n bám trên m t g ch và đ  h n ch  ằ ớ ụ ấ ặ ạ ể ạ ế

kh  năng hút nả ước trong v a c a g ch;ữ ủ ạ

­Không  đ c  va  ch m,  đi  l i  ho c  đ   v t  li u lên kh i  t ng m i ượ ạ ạ ặ ể ậ ệ ố ườ ớ xây; 

­Ch  đ c phép đ  m  gi t, không đ c đ  m  nanh.ỉ ượ ể ỏ ậ ượ ể ỏ

Xây tường g ch, tr  g ch: ạ ụ ạ

Cách x p g ch trong kh i xây ế ạ ố : :

­Ki u 1 d c, 1 ngang: Đây là ph ng pháp xây ki u truy n th ng. Có ể ọ ươ ể ề ố

u đi m là không b  trùng m ch. Nh c đi m là x p g ch ph c t p, 

thao tác c a th  xây ph i thay đ i thủ ợ ả ổ ường xuyên, chóng m t m i, năng ệ ỏ

su t lao đ ng th p;ấ ộ ấ

­Ki u 3 d c 1 ngang ho c 5 d c 1 ngang:  u đi m c a ki u xây này ể ọ ặ ọ Ư ể ủ ể

là có th  xây các lo i g ch có kích thể ạ ạ ước không đ ng đ u l m; cách ồ ề ắ

x p g ch  đ n gi n, thao tác nhanh, năng xu t lao  đ ng  cao; Nhế ạ ơ ả ấ ộ ược 

đi m c a phể ủ ương pháp này là có các l p g ch b  trùng m ch qua 3 hay ớ ạ ị ạ

5 hàng, làm gi m cả ường đ  ch u l c c a tộ ị ự ủ ường

Giàn giáo xây: Giàn giáo xây đ c b c lên nh m t o đi u ki n t t ượ ắ ằ ạ ề ệ ố

nh t cho thao tác  và an toàn lao đ ng c a th  xây, khi xây lên các đ  ấ ộ ủ ợ ộ cao khác nhau

Đ  có th  xây hoàn thi n b c tể ể ệ ứ ường, c n ph i b c giàn giáo   3 c p ầ ả ắ ở ấ

đ   khác  nhau:  c p  1  t   1­1,2m;  c p  2  t   2,0­2,4m,  c p  3  cao  h t ộ ấ ừ ấ ừ ấ ế

tường

Giàn giáo xây: Trong th c t  ngày nay, gián giáo đ c s  d ng lo i ự ế ượ ử ụ ạ gián  ng thép ch  t o s n, cùng các thanh chéo, mâm giáo liên ki t v i ố ế ạ ẵ ế ớ nhau thành m t khung c ng ch c. Giàn giáo xây độ ứ ắ ược chia thành các 

lo i nh  sau:ạ ư

­Giàn  giáo  trong:  là  lo i  giàn  giáo  nh ,  có  nhi u  đ   cao  th p  khác ạ ẹ ề ộ ấ nhau, đ  có th  di chuy n đ n nhi u v  trí bên trong công trình.ể ể ể ế ề ị

­Giàn  giáo  ngoài:  S   d ng  đ   xây,  tô  trát  các  b c  t ng  bên  ngoài. ử ụ ể ứ ườ Trên m i t ng, khi xây ngỗ ầ ười ta ch a s n l  giáo. S  d ng các thanh ừ ẵ ỗ ử ụ thép hình ch  I, h p làm thanh đ , sau đó b c giàn giáo lên trên. Phía ữ ộ ỡ ắ ngoài  sàn  thao  tác  có  l p  thêm  lan  can  đ   tránh  công  nhân  b   ngã  ra ắ ể ị ngoài

­Giàn giáo di đ ng: L ai giáo này nh , có th  s  d ng cho 1 ­2 ng i ộ ọ ỏ ể ử ụ ườ làm vi c trên nó, có th  l p ráp trên ô tô ho c trên b n đ  có bánh xe ệ ể ắ ặ ả ế

đ  di chuy n. Sàn giáo để ể ược nâng lên ho c h  xu ng b ng t i đi n ặ ạ ố ằ ờ ệ

ho c kích th y l c.ặ ủ ự

Ki m tra và nghi m thu kh i xây ể ệ ố : C  s  đ  ki m tra kh i xây g m:ơ ở ể ể ố ồ

­B n v  thi t k  thi công; ả ẽ ế ế

­Ch ng ch  mác g ch, mác xi măng, các biên b n xác nh n ch t l ng ứ ỉ ạ ả ậ ấ ượ

c a v t li u nh  đ  s ch c a cát, c a nủ ậ ệ ư ộ ạ ủ ủ ước thi công ….;

­Ki m tra các kích th c theo thi t k , các l  ch  đ ng đi n, đ ng ể ướ ế ế ỗ ờ ườ ệ ườ

nước, thông h i …ơ

­Nghi m thu tim c t kh i xây theo quy đ nh;ệ ố ố ị

­S   d ng  qu   r i,  nivo,  th c  vuông  vv…  đ   ki m  tra  đ   ph ng, ử ụ ả ọ ướ ể ể ộ ẳ

th ng đ ng c a kh i xây. M t kh i xây không đẳ ứ ủ ố ặ ố ượ ồc l i lõm, nghiêng 

l ch;ệ

­M ch  v a ngang  không dày  quá 12mm, m ch  v a  đ ng  không  quá ạ ữ ạ ữ ứ 10mm.  

Ki m tra, nghi m thu, s a ch a kh i ể ệ ử ữ ố

xây: 

M t s  sai ph m th ộ ố ạ ườ ng g p khi xây ặ : M t s  công trình sau khi xây ộ ố xong b  r n n t, nguyên nhân có th  do:ị ạ ứ ể

­Cát xây có nhi u t p ch t, c p ph i không đúng;ề ạ ấ ấ ố

­V a tr n không đ u, không đ m b o đ  d o theo quy đ nh, kh i xây ữ ộ ề ả ả ộ ẻ ị ố không đ ng nh t;ồ ấ

­Xây m ch h , m ch v a không đ u làm cho không khí b   m ạ ở ạ ữ ề ị ẩ ướt, 

nước thâm nh p vào bên trong kh i tậ ố ường làm cho tường b  n t;ị ứ

­Xây vào mùa nóng ho c hanh khô mà không nhúng g ch vào n c, ặ ạ ướ

v a b  hút h t nữ ị ế ước, làm kh i xây không liên k t t t gây ra n t;ố ế ố ứ

­Xây t ng đ  m  nanh mà l i không chèn đ y m ch v a;ườ ể ỏ ạ ầ ạ ữ

­Xây  nhi u g ch v  mà  l i t p trung t i  m t kh i xây, d   làm n t ề ạ ỡ ạ ậ ạ ộ ố ễ ứ

tường;

Ki m tra, nghi m thu, s a ch a kh i ể ệ ử ữ ố

xây: 

M t s  sai ph m th ộ ố ạ ườ ng g p khi xây ặ :

­M ch v a không đ m b o đ  dày quy đ nh, ho c xây ch  dày, ch  ạ ữ ả ả ộ ị ặ ỗ ỗ

m ng, làm m ch v a co giãn không đ u, gây ra n t;ỏ ạ ữ ề ứ

­T ng v a xây xong đã trát ngay, l t v a trát và v a xây b  co ngót ườ ừ ớ ữ ữ ị không đ u, m t ngoài l p v a trát khô nhanh h n, t o ra v  b c ngăn ề ặ ớ ữ ơ ạ ỏ ọ

c n quá trình ninh k t c a v a trong kh i xây.ả ế ủ ữ ố

Ki m tra, nghi m thu, s a ch a kh i ể ệ ử ữ ố

xây: 

Ph ươ ng pháp s a ch a m t s  h  h ng   công trình xây ử ữ ộ ố ư ỏ ở :

­N u nh ng v t n t chân chim trên l p v a trát không  nh h ng t i ế ữ ế ứ ớ ữ ả ưở ớ

kh  năng ch u l c c a kh i xây, thì có th  quét vôi cho l p đi ho c ả ị ự ủ ố ể ấ ặ

c o l p trát đó đi và trát l i;ạ ớ ạ

­N u l p n t l n h n (do m ch v a b  n t) thì đ c r ng sang hai bên ế ớ ứ ớ ơ ạ ữ ị ứ ụ ộ

v t n t, r a s ch, r i dùng v a xi măng trát l i và xoa ph ng.ế ứ ử ạ ồ ữ ạ ẳ

Ph ươ ng pháp s a ch a m t s  h  h ng   công trình xây ử ữ ộ ố ư ỏ ở :

­N u v t n t l n, dài thì ph i đ c r ng ra hai bên, sâu vào thân t ng, ế ế ứ ớ ả ụ ộ ườ

c  0,8­1m l i đ c m t rãnh ngang, đ t thêm c t thép vào trong rãnh ứ ạ ụ ộ ặ ố ngang đó. Sau đó đ  bê tông đ y vào, trát xoa ph ng;ổ ầ ẳ

­N u v t n t x y ra   ch  giao nhau gi a t ng d c và t ng ngang ế ế ứ ả ở ỗ ữ ườ ọ ườ thì đ c l y ra m t l p g ch, r a s ch ch   đ c. Sau đó b  d c viên ụ ấ ộ ớ ạ ử ạ ỗ ụ ổ ọ

g ch, đ t vào v  trí cũ, đ t thêm vào đó m t l p lạ ặ ị ặ ộ ớ ưới thép, r i dùng ồ

v a xi măng mác 50 lèn ch t l i.ữ ặ ạ

An toàn, v  sinh lao đ ng trong công tác xây và s  d ng giàn giáo: ệ ộ ử ụ

Nguyên nhân gây tai n n trong công tác xây ạ :

­Kh i xây b  đ  do v a xây không đ m b o ch t l ng v  đ  dính và ố ị ổ ữ ả ả ấ ượ ề ộ

cường đ  ch u l c, do vi ph m k  thu t xây nh : Đ t g ch sai, trùng ộ ị ự ạ ỹ ậ ư ặ ạ

m ch nhi u, m ch v a không no, tạ ề ạ ữ ường xây b  thu ho c l , xây quá ị ặ ả chi u  cao  đ t  xây,  xây  tề ợ ường  110  quá  dày  mà  không  b   tr   ho c ổ ụ ặ

tường m i xây g p m a.ớ ặ ư

An toàn, v  sinh lao đ ng trong công tác xây và s  d ng giàn giáo: ệ ộ ử ụ

Nguyên nhân gây tai n n trong công tác xây ạ :

­Ng i ngã t  trên cao do khi v n chuy n v t li u, ho c làm vi c trên ườ ừ ậ ể ậ ệ ặ ệ cao nh ng giàn giáo không v ng ch c, sàn thao tác không có lan can.ư ữ ắ

­Vi ph m quy t c an toàn khi chuy n v t li u đ n ch  làm vi c nh  ạ ắ ể ậ ệ ế ỗ ệ ư tung g ch lên cao, ho c đ  xà b n    t t  trên cao xu ng th p.ạ ặ ổ ầ ồ ạ ừ ố ấ

­V t li u, d ng c  t  trên cao r i xu ng mà phía d i không có l i ậ ệ ụ ụ ừ ơ ố ướ ướ

ch n ho c sàn đ ắ ặ ỡ

­Công nhân vi ph m n i quy an toàn lao đ ng và k  thu t lao đ ng, đi ạ ộ ộ ỹ ậ ộ

đ ng  làm  vi c  trên  đ nh  tứ ệ ỉ ường,  làm  vi c  trên  cao  ch   nguy  hi m ệ ỗ ể không đeo dây an toàn. Ch t quá nhi u v t li u trên sàn thao tác.ấ ề ậ ệ

Bi n pháp an toàn lao đ ng trong công tác xây ệ ộ :

Khi xây móng:

­Khi xây móng ph i ki m tra tình tr ng vách đ t, h  th ng ch ng đ  ả ể ạ ấ ệ ố ố ỡ vách, n u có d u hi u m t an toàn thì ph i có bi n pháp kh c ph c ế ấ ệ ấ ả ệ ắ ụ ngay. Đ c bi t chú ý n u đào móng   n i đ t t i x p, đ t  m ặ ệ ế ở ơ ấ ơ ố ấ ẩ ướt, 

g n đầ ường giao thông n i ch u rung đ ng khi xe c  đi l i;ơ ị ộ ộ ạ

­D c theo h  móng ph i ch a m t d i đ t tr ng ít nh t 0,5m, trên đó ọ ố ả ừ ộ ả ấ ố ấ không được ch t v t li u, máy móc thi công;ấ ậ ệ

­Đ a g ch xu ng h  không đ c ném xu ng mà ph i đ a b ng ván ư ạ ố ố ượ ố ả ư ằ

trượt, v a thì ph i đ a b ng ván nghiêng;ữ ả ư ằ

­Khi thi công n u h  móng b  ng p n c do m a hay n c ng m thì ế ố ị ậ ướ ư ướ ầ

ph i thoát nả ước cho c n m i thi công ti p;ạ ớ ế

­1 l p đ t h  móng, ph i lâp đ y đ u hai bên, l p đ n đâu, đ m đ n ấ ấ ố ả ầ ề ấ ế ầ ế đó

Bi n pháp an toàn lao đ ng trong công tác xây ệ ộ :

Khi xây tường:

­Tr c khi xây ph i ki m tra tình tr ng c a móng ho c ph n t ng ướ ả ể ạ ủ ặ ầ ườ

đã xây trước đó, ki m tra giàn giáo, cách x p v t li u vv…ể ế ậ ệ

­Khi  xây  t ng  cao  <7m,  yêu  c u  ph i  có  l i  vây  ho c  rào  ch n ườ ầ ả ướ ặ ắ xung quanh đ  phòng d ng c  trên cao r i xu ng;ề ụ ụ ơ ố

­Ph i che ch n nh ng l  h ng mà ng i có th  chui qua đ c;ả ắ ữ ỗ ổ ườ ể ượ

­Không đ ng lên m t t ng đ  xây, không d a thang vào t ng m i ứ ặ ườ ể ự ườ ớ xây đ  lên xu ng;ể ố

­Ph i dùng t i ho c thang t i đ  đ a v t t  lên cao, không đ c ném;ả ờ ặ ả ể ư ậ ư ượ

­Trang b  đ  phòng h  nh  gi y, mũ nh a, dây an toàn, găng tay,  ng;ị ồ ộ ư ầ ự ủ

­Th ng xuyên ph  bi n n i quy an toàn lao đ ng. ườ ổ ế ộ ộ