Tiểu luận môn Công nghệ sinh thái: Ứng dụng công nghệ sinh thái trong chăn nuôi

Tiểu luận tìm hiểu hiện trạng chất thải chăn nuôi ở Việt Nam; ứng dụng công nghệ sinh thái trong chăn nuôi. Để nắm chi tiết nội dung nghiên cứu mời các bạn cùng tham khảo tài liệu.

TRƯỜNG Đ I H C NÔNG LÂM TP. H  CHÍ MINHẠ Ọ Ồ

KHOA MÔI TRƯỜNG & TÀI NGUYÊN

Tháng 5. 2016

M C L C Ụ Ụ

M C L C CÁC HÌNH  NH VÀ B NG BI UỤ Ụ Ả Ả Ể

Trang

Các hình  nhả

Hình 1: M t s  lo i ch  ph m sinh h c bán trên th  trộ ố ạ ế ẩ ọ ị ường 12

Hình 2: Ho t đ ng nuôi tr ng th y s nạ ộ ồ ủ ả 14

Hình 4: Nước th i chăn nuôi và rác sinh ho tả ạ 16

Hình 5:Chăn nuôi heo trên đ m lót sinh h cệ ọ 18

Hình 6: Phân gia súc tr n cùng ph  ph m chăn nuôi là nguyên li u ộ ế ẩ ệ

Hình 7: Bi n thiên nhi t đ  trong quá trình   hi u khíế ệ ộ ủ ế 21

Hình 15: Nông tr i nuôi tôm trên cát c a ngạ ủ ười dân Qu ng Bìnhả 33

Hình 16: Mô hình trang tr i k t h p v i sinh thái   Đà L tạ ế ợ ớ ở ạ 34

B ng 3: M t s  lo i ch  ph m sinh h c dùng trong chăn nuôi ả ộ ố ạ ế ẩ ọ 16

B ng 4: ả S  lố ượng gia súc Vi t Nam năm 2016ệ 24

B ng 5: Lả ượng phân c a các gia súc l nủ ớ 24

và cung c p n t s  lấ ộ ố ượng s n ph m quan tr ng cho nhu c u con ngả ẩ ọ ầ ười ngành chăn nuôi cũng đã gây ra nhi u hi n tề ệ ượng tiêu c c cho môi trự ường, ngoài 

ch t th i r n và ch t th i l ng, ngành chăn nuôi đóng góp 18% vào vi c t oấ ả ắ ấ ả ỏ ệ ạ  

hi u  ng nóng lên c a Trái Đ t do th i ra các khí nhà kính c  th  là: 9% t ngệ ứ ủ ấ ả ụ ể ổ  

s  ố CO2 sinh ra, 37% khí mêtan (CH4), 65% N2O. Nh ng ch t th i này theo dữ ấ ả ự báo s  ti p t c tăng trong th i gian t i.ẽ ế ụ ờ ớ

Theo d  báo nhu c u v  các s n ph m chăn nuôi trên th  gi i s  tăngự ầ ề ả ẩ ế ớ ẽ  

g p đôi vào n a đ u th  k  này, nh ng cũng đ ng th i trong kho ng th iấ ử ầ ế ỷ ư ồ ờ ả ờ  gian trên chúng ta s  ch ng ki n nhi u s  bi n đ i môi trẽ ứ ế ề ự ế ổ ường và khí h uậ  theo chi u hề ướng không mong đ i và môi trợ ường s ng này càng b  đe d a b iố ị ọ ở  chính các ho t đ ng chăn nuôi. Do v y chúng ta c n ph i hạ ọ ậ ầ ả ướng t i m tớ ộ  ngành chăn nuôi ch t lấ ượng cao không ch  có th  giúp đáp  ng đỉ ể ứ ược nhu c uầ  ngày càng cao c a con ngủ ườ ềi v  các s n ph m có nguôn g c t  đ ng v t màả ẩ ố ừ ộ ậ  

đ ng th i ph i ch u trách nhi m v i chính con ngồ ờ ả ị ệ ớ ườ ề ặi v  m t môi trường và 

xã h i khi s n xu t ra nh ng s n ph m đó.ộ ả ấ ữ ả ẩ

 n c ta, ch t th i chăn nuôi cũng tr  thành v n n n. Theo báo cáo

c a C c chăn nuôi, hàng năm đàn v t nuôi th i ra kho ng 80 tri u t n ch tủ ụ ậ ả ả ệ ấ ấ  

th i r n, vài ch c t  kh i ch t th i l ng, vài trăm tri u t n ch t th i khí. Doả ắ ụ ỷ ố ấ ả ỏ ệ ấ ấ ả  

v y mà vi c x  lý ch t th i chăn nuôi ngày càng đậ ệ ử ấ ả ược quan tâm h n b i cácơ ở  

c  quan qu n lý nhà nơ ả ước, c a c ng đ ng và chính nh ng ngủ ộ ồ ữ ười chăn nuôi. 

Chúng ta đã có m t s  chộ ố ương trình, d  án h p tác qu c t  v  x  lý ch t th iự ợ ố ế ề ử ấ ả  chăn nuôi (v i FAO, Hà Lan, Đan M ch, Pháp, B ). Nhi u doanh nghi pớ ạ ỉ ề ệ  cũng đã được cung c p các d ch v  x  lý ch t th i chăn nuôi. Tuy v y choấ ị ụ ử ấ ả ậ  

đ n nay, các ch t th i chăn nuôi nế ấ ả ước ta ch a đư ược x  lý nhi u, ho c có xử ề ặ ử 

lý nh ng công ngh  ch a tri t đ  qu n lý nhà nư ệ ư ệ ể ả ước v  b o v  môi trề ả ệ ườ  ngtrong chăn nuôi còn nhi u b t c p trong vi c phân ph i ngu n l c, s  ph iề ấ ậ ệ ố ồ ự ự ố  

h p các B , ngành liên quan và các c p qu n lý đ a phợ ộ ấ ả ị ương đ  tri n khaiể ể  công tác b o v  môi trả ệ ường trong chăn nuôi ch a đ t nhi u hi u qu , cácư ạ ề ệ ả  

chương trình, d  án qu c t  ch a phát huy r ng rãi và ch a đ t hi u qu ,ự ố ế ư ộ ư ạ ệ ả  chúng ta ch a thu hút đư ược s  đ u t  c a các thành ph n kinh t  vào vi cự ầ ư ủ ầ ế ệ  

b o v  môi trả ệ ường trong chăn nuôi, th m chí nh n th c c a ngậ ậ ứ ủ ười chăn nuôi 

v  m t này còn r t h n ch ề ặ ấ ạ ế

Do nh n th c đậ ứ ượ ầc t m quan tr ng c a ngành chăn nuôi và vi c x  lýọ ủ ệ ử  

ch t th i trong chăn nuôi trong công tác b o v  môi trấ ả ả ệ ường, nhóm sinh viên khoa Môi trường & Tài nguyên trường đ i h c Nông Lâm Tp. H  Chí Minhạ ọ ồ  

th c hi n ti u lu n v i đ  tài “ự ệ ể ậ ớ ề ỨNG D NG CÔNG NGH  SINH THÁIỤ Ệ  TRONG CHĂN NUÔI” v i s  h ng d n c a TS. Lê Qu c Tu n nh mớ ự ướ ẫ ủ ố ấ ằ  

ph c v  cho m c đích nghiên c u môn h c Công ngh  sinh thái.ụ ụ ụ ứ ọ ệ

M c dù có nhi u c  g ng song do kh i ki n th c chuyên ngành ch aặ ề ố ắ ố ế ứ ư  

v ng ch i, c ng thêm th i gian nghiên c u tữ ả ộ ờ ứ ương đ i ng n, bài làm s  khóố ắ ẽ  tránh kh i nh ng sai sót, mong th y và các b n góp ý đ  xây d ng bài thêmỏ ữ ầ ạ ể ự  hoàn thi n.ệ

Xin c m  n!ả ơ

II. HI N TR NG CH T TH I CHĂN NUÔI   VI T NAMỆ Ạ Ấ Ả Ở Ệ

2.1. Hi n tr ng ô nhi m môi trệ ạ ễ ường chăn nuôi

Hi n tr ng ô nhi m môi trệ ạ ễ ường do chăn nuôi gây ra   nở ước ta đang ngày m t tăng   m c báo đ ng vì:ộ ở ứ ộ

- Ngành chăn nuôi luôn tăng trưởng nhanh và m nh liên t c trong nh ngạ ụ ữ  năm g n đây nên t o ra lầ ạ ượng ch t th i r t l n, hàng tri u t n m iấ ả ấ ớ ệ ấ ỗ  năm

- Trong khi đó, công tác qu n lý môi trả ường chăn nuôi còn nhi u b t c p,ề ấ ậ  tiêu bi u là   các m t sau:ể ở ặ

Ě H  th ng th  ch , chính sách ch a đ , thi u đ ng b ,  ng d ngệ ố ể ế ư ủ ế ồ ộ ứ ụ  

tr c ti p vào chăn nuôi còn nhi u khó khăn.ự ế ề

Ě Công tác nghiên c u khoa h c, h p tác ch a phát huy đứ ọ ợ ư ược thế 

m nhạ.2.1.1. Các lo i ch t th i chăn nuôi ạ ấ ả

Ch t th i r nấ ả ắ - Phân t  gia súc, gia c mừ ầ

- Ch t đ n chu ngấ ộ ồ

- Ph  ph m nông nghi p: các s n ph m nông nghi p dế ẩ ệ ả ẩ ệ ư 

th a nh  lá cây, cành cây, v , h t, … làm th c ăn, ch từ ư ỏ ộ ứ ấ  

đ t số ưở ấi  m, th p sáng,   phân,…ắ ủ

- Các nguyên li u chăn nuôi d  th a: th c ăn th a, th cệ ư ừ ứ ừ ứ  

- Nướ ửc r a chu ng tr i, d ng c  v  sinh,…ồ ạ ụ ụ ệ

- Nước ch y t  các silo   th c ăn gia súc.ả ừ ủ ứ

Ch t th i khíấ ả

- Khí CO2, CH4, H2S,… t  các ho t đ ng sinh lý c  b nừ ạ ộ ơ ả  

c a v t nuôi nh    h i, hô h p, th i phân,…ủ ậ ư ợ ơ ấ ả

- Khí ô nhi m b i b i th c ăn chăn nuôi, b i hóa ch t sátễ ở ụ ứ ụ ấ  trùng,…

- Mùi hôi tanh c a phân, nủ ước ti u v t nuôi.ể ậ

Ti ng  nế ồ

- Đa s  các loài v t nuôi đ u có t p tính sinh ho t gâyố ậ ề ậ ạ  nhi u ti ng  n m nh nh  khi đói đòi ăn, tranh nhauề ế ồ ạ ư  

th c ăn, t p tính b y đàn v i các âm thanh hú, h c, gáy,ứ ậ ầ ớ ộ

… khác nhau tùy hi n tr ng và môi trệ ạ ường sinh thái

- Ti ng  n b i đ ng c  máy phát đi n, máy thái c , máyế ồ ở ộ ơ ệ ỏ  

b m nơ ước,…

2.1.2. Tình hình phát th i ch t th i chăn nuôi ả ấ ả

V i t c đ  phát tri n c a ngành chăn nuôi nh  trên, theo tính toán d aớ ố ộ ể ủ ư ự  trên c  s  khoa h c sinh lý v t nuôi và s  li u th ng kê có th  th y lơ ở ọ ậ ố ệ ố ể ấ ượ  ngphát th i ch t th i r n c a chăn nuôi cũng đả ấ ả ắ ủ ược tăng t  l  thu n v i t c đỷ ệ ậ ớ ố ộ tăng trưởng c a ngành này. Ví d :ủ ụ

Năm

T ngổ  

lượng phân 

B ng 1: T ng lả ổ ượng phân gia súc, gia c m th i ra môi trầ ả ường trong giai đo nạ  

2009­2011 (đ n v : tri u t n)ơ ị ệ ấ(ngu n: ồ B  Nông nghi p & PTNT ộ ệ )

Nh   v y   tính  ư ậ ước   lượng   v i   m c   th i   trung   bình   1,5   kg   phânớ ứ ả  

l n/con/ngày; 15kg phân trâu, bò/con/ngày; 0,5 kg phân dê/con/ngày và 0,2 kgợ  phân gia c m/con/ngày thì hàng năm v i t ng đàn v t nuôi trong c  nầ ớ ổ ậ ả ước thì riêng lượng phân phát th i trung bình đã h n 85 tri u t n m i năm. Lả ơ ệ ấ ỗ ượ  ngphân này phân h y t  nhiên n u không đủ ự ế ược x  lý s  gây ô nhi m n ng nử ẽ ễ ặ ề 

đ t, nấ ước và không khí do phát th i nhi u khí đ c nh  COả ề ộ ư 2 (còn gây hi u  ngệ ứ  nhà kính), CH4,   đ c bi t Hặ ệ 2S có mùi tr ng th i có th  gây choáng, nôn m aứ ố ể ử  cho người hít ph i. Ngoài ra còn nhi u kim lo i n ng, t n d  hóa ch t trongả ề ạ ặ ồ ư ấ  phân gây ô nhi m đ t và nễ ấ ước

Đ i v i ch t th i l ng, t m tính v i nố ớ ấ ả ỏ ạ ớ ước ti u c a gia súc, gia c mể ủ ầ  trong giai đo n 2009 – 2011 d a trên s  li u th ng kê và k  thu t nuôi dạ ự ố ệ ố ỹ ậ ưỡ  ngchăm sóc c  b n thì thu đơ ả ược k t qu  nh  sau:ế ả ư

Nh  v y, ch  ư ậ ỉ ước tính v i lớ ượng nước ti u bài ti t trung bình   l n làể ế ở ợ  0,8 lít/con/ngày,   trâu bò là 9 lít/con/ngày thì hàng năm đã có t i kho ng 36ở ớ ả  

tri u t n nệ ấ ước ti u v t nuôi, ch a k  hàng ch c tri u t n nể ậ ư ể ụ ệ ấ ước th i sau t mả ắ  

ch i và r a chu ng tr i n a. Có th  nói chăn nuôi không ch  có nhu c u r tả ử ồ ạ ữ ể ỉ ầ ấ  

l n v  s  d ng ngu n tài nguyên nớ ề ử ụ ồ ước mà còn lo i th i ra m t kh i lạ ả ộ ố ượ  ng

l n ch t th i l ng v i nhi u ch t gây ô nhi m nh  hàm lớ ấ ả ỏ ớ ề ấ ễ ư ượng vi sinh v t,ậ  hàm lượng ch t l  l ng, hóa ch t hòa tan, ấ ơ ử ấ

Đ i v i ô nhi m khí và ti ng  n thì ngành chăn nuôi đóng góp khá tíchố ớ ễ ế ồ  

c c do đ c thù đ i tự ặ ố ượng s n xu t là các loài sinh v t có kh  năng gây  n ào,ả ấ ậ ả ồ  kêu r ng r t to và phát th i ch t th i h u c  là chính nên d  b  phân h y th iố ấ ả ấ ả ữ ơ ễ ị ủ ố  

r a gây mùi hôi tanh r t khó ch u.ữ ấ ị

2.1.3. Tình hình x  lý ch t th i chăn nuôi ử ấ ả

Nhi u báo cáo nghiên c u đ u đã kh ng đ nh là h u h t các ch t th iề ứ ề ẳ ị ầ ế ấ ả  trong chăn nuôi đ u ch a đề ư ược x  lý trử ước khi th i ra môi trả ường. S  phânố  không được x  lý và tái s  d ng l i là ngu n cung c p ph n l n các khí nhàử ử ụ ạ ồ ấ ầ ớ  kính (ch  y u là COủ ế 2, N2O) làm trái đ t nóng lên, ngoài ra còn làm r i lo n đấ ố ạ ộ phì c a đ t, gây phì dủ ấ ưỡng, ô nhi m đ t và ô nhi m nễ ấ ễ ước. Ch a k  ngu nư ể ồ  khí th i COả 2 phát tán do h i th  c a v t nuôi.ơ ở ủ ậ

Do không có s  quy ho ch ban đ u, nhi u xí nghi p chăn nuôi, lò m ,ự ạ ầ ề ệ ổ  

xí nghi p ch  bi n th c ph m còn n m l n trong khu dân c , trong các qu nệ ế ế ự ẩ ằ ẫ ư ậ  

n i thành, s n xu t chăn nuôi còn nh , manh mún, phân b  r i rác trong khiộ ả ấ ỏ ố ả  

s n xu t nông nghi p có l i nhu n th p, giá c  b p bênh, th  trả ấ ệ ợ ậ ấ ả ấ ị ường không ít 

n đ nh. Vì v y, s c đ u t  vào khâu x  lý môi tr ng trong chăn nuôi còn

th p. S  lấ ố ượng các lò m  đ t yêu c u v  sinh ch  kho ng trên 30%. Hi nổ ạ ầ ệ ỉ ả ệ  

tượng gi t m  l u, gi t m  gia súc, gia c m b  b nh, không qua ki m soátế ổ ậ ế ổ ầ ị ệ ể  

gi t m , nế ổ ướ ử ục s  d ng ch t th i t  các lò m  không đấ ả ừ ổ ược ki m soát cũng làể  nhân t  tác đ ng làm tăng ô nhi m môi trố ộ ễ ường

Ô nhi m do chăn nuôi đ c bi t là chăn nuôi l n không ch  làm hôi tanhễ ặ ệ ợ ỉ  không khí mà còn  nh hả ưởng n ng t i môi trặ ớ ường s ng dân c , ngu n nố ư ồ ướ  c

và tài nguyên đ t  nh hấ ả ưởng chính đ n k t qu  s n xu t chăn nuôi. Các ho tế ế ả ả ấ ạ  

đ ng gây ô nhi m do chăn nuôi v n đang ti p t c di n ra   nhi u n i trên cộ ễ ẫ ế ụ ễ ở ề ơ ả 

nước. Tình tr ng chăn nuôi th  rông, chăn th  trên  đ t d c,  đ u ngu nạ ả ả ấ ố ầ ồ  

nước,  còn khá ph  bi n góp ph n làm tăng di n tích xói mòn, suy gi mổ ế ầ ệ ả  

ch t lấ ượng đ t, nấ ước, gi m thi u kh  năng s n xu t nông nghi p trên vùngả ể ả ả ấ ệ  

r ng l n.ộ ớ

Kh i lố ượng ch t th i r n trong chăn nuôi ấ ả ắ ước tính kho ng h n 85 tri uả ơ ệ  

t n m i năm nh ng ch  kho ng 40% s  này đấ ỗ ư ỉ ả ố ược x  lý, còn l i là x  th ngử ạ ả ẳ  

tr c ti p ra môi trự ế ường. Phương pháp x  lý ch t th i r n còn đ n gi n: chử ấ ả ắ ơ ả ủ 

y u đế ượ ậc t n d ng làm th c ăn cho cá (phân l n),   bán phân hoai m c bónụ ứ ợ ủ ụ  lúa, hoa màu (phân l n, trâu, bò, gia c m), nuôi giun song s  lợ ầ ố ượng không nhi u.ề

2.2. Th c tr ng công tác qu n lý môi tr ng chăn nuôiự ạ ả ườ

Công tác qu n lý, ch  đ o, hả ỉ ạ ướng d n c a ngành nông nghi p nóiẫ ủ ệ  chung và ngành chăn nuôi nói riêng trong vi c b o v  môi trệ ả ệ ường chăn nuôi 

bước đ u cũng đã có k t qu  đáng ghi nh n. B  Nông nghi p và PTNT đãầ ế ả ậ ộ ệ  ban hành kho ng g n 30 văn b n có n i dung liên quan chi ti t đ n công tácả ầ ả ộ ế ế  

b o v  môi trả ệ ường trong chăn nuôi t  khâu xu t nh p kh u con gi ng, chừ ấ ậ ẩ ố ỉ 

đ o s n xu t, phòng ch ng d ch b nh,   và nhi u văn b n khác có yêu c uạ ả ấ ố ị ệ ề ả ầ  chú ý đ n môi trế ường trong s n xu t, kinh doanh v t nuôi thông thả ấ ậ ường và 

v t nuôi quý hi m. M t s  S  Nông nghi p và PTNT đã ban hành văn b n vậ ế ộ ố ở ệ ả ề quy đ nh ho c hị ặ ướng d n b o v  môi trẫ ả ệ ường trong chăn nuôi. Nhi u mô hìnhề  khuy n nông chăn nuôi (l n, gà) đế ợ ược xây d ng có tiêu chí an toàn sinh h cự ọ  

và thân thi n v i môi trệ ớ ường được áp d ng   h u h t các t nh thành trongụ ở ầ ế ỉ  

toàn qu c. Hi n cũng đã có kho ng vài ch c nghiên c u chuyên sâu v  môiố ệ ả ụ ứ ề  

trường trong chăn nuôi và đ  xu t các gi i pháp thích  ng.ề ấ ả ứ

Công tác b o v  môi trả ệ ường trong chăn nuôi (th  đ ng đ i phó) vàụ ộ ố  

gi m thi u r i ro cho chăn nuôi do ô nhi m và s  c  môi trả ể ủ ễ ự ố ường (ch  đ ngủ ộ  

ng phó) là công tác đã và đang đ c nhi u b , ngành, các c p chính quy n

và người chăn nuôi quan tâm

Tuy nhiên, các ho t đ ng thi t th c nh  đ y m nh công tác nghiênạ ộ ế ự ư ẩ ạ  

c u, ban hành các tiêu chu n, quy chu n, thông t  hứ ẩ ẩ ư ướng d n xây d ng đánhẫ ự  giá tác đ ng môi trộ ường, b n cam k t b o v  môi trả ế ả ệ ường,   , công tác thanh tra, ki m tra, công tác h  tr  k  thu t, thi t b  x  lý ch t th i, c i thi n môiể ỗ ợ ỹ ậ ế ị ử ấ ả ả ệ  

trường cho các quy mô chăn nuôi,   còn ch a đáp  ng yêu c u th c t  Vi cư ứ ầ ự ế ệ  

l ng ghép công tác b o v  môi trồ ả ệ ường trong chăn nuôi v i các ho t đ ng chớ ạ ộ ỉ 

đ o s n xu t, qu n lý, thanh ki m tra s n xu t, kinh doanh gi ng v t nuôiạ ả ấ ả ể ả ấ ố ậ  cũng ch a cao. Ch a xây d ng đư ư ự ược đánh giá môi trường chi n lế ược trong chi n lế ược phát tri n ngành chăn nuôi. S  lể ố ượng trang tr i chăn nuôi xâyạ  

d ng đánh giá tác đ ng môi trự ộ ường được phê duy t và th c hi n nghiêm túcệ ự ệ  còn ít

2.3. Nguyên nhân c a th c tr ng qu n lý môi trủ ự ạ ả ường chăn nuôi còn y uế  kém

- Trình đ  qu n lý và k  thu t chăn nuôi c a ngộ ả ỹ ậ ủ ười chăn nuôi còn y u.ế

- Phương th c và t p quán chăn nuôi   nứ ậ ở ước ta còn l c h u.ạ ậ

- Quan tâm và đ u t  ch a đúng m c.ầ ư ư ứ

III.  NG D NG CÔNG NGH  SINH THÁI TRONG CHĂN NUÔIỨ Ụ Ệ

Nhi u bi n pháp x  lý k  thu t khác nhau đã đề ệ ử ỹ ậ ược áp d ng nh mụ ằ  

gi m thi u nh ng tác đ ng x u đ n trả ể ữ ộ ấ ế ường do ô nhi m t  ch t th i chănễ ừ ấ ả  nuôi và gia tăng hi u qu  chăn nuôi.  Trong đó vi c áp d ng công ngh  sinhệ ả ệ ụ ệ  thái là m t l a ch n m i và độ ự ọ ớ ược xem là vi c “ti n c  đôi đệ ệ ả ường”, v a làmừ  tăng năng su t, tăng hi u qu  kinh t  trong chăn nuôi v a góp ph n vào vi cấ ệ ả ế ừ ầ ệ  ngăn ng a ô nhi m, gi m thi u ho c ng ng h n các  nh hừ ễ ả ể ặ ừ ẳ ả ưởng tiêu c c đ nự ế  môi trường t  ho t đ ng chăn nuôi. Sau đây là m t s  công trình  ng d ngừ ạ ộ ộ ố ứ ụ  công ngh  sinh thái vào chăn nuôi ph  bi n:ệ ổ ế

3.1. Ch  ph m sinh h cế ẩ ọ

3.1.1. Men sinh h c ọ

a. Ch  ph m sinh h c E.Mế ẩ ọ

E.M là ch  ph m  sinh h cế ẩ ọ  t p h p h n 80 ch ng vi sinh v t khácậ ợ ơ ủ ậ  nhau. EM (Effective Microorganisms) có nghĩa là các vi sinh v t h u hi u.ậ ữ ệ  

và hi u khí thu c các nhóm : vi khu n quang h p, vi khu n lactic, n m men,ế ộ ẩ ợ ẩ ấ  

n m m c, x  khu n. 80 loài vi sinh v t này đấ ố ạ ẩ ậ ượ ực l a ch n t  h n 2000 loàiọ ừ ơ  

đượ ử ục s  d ng ph  bi n trong công nghi p th c ph m và công ngh  lên men.ổ ế ệ ự ẩ ệ  

Ti n sĩ Lê Kh c Qu ng, Giám đ c Trung tâm Phát tri n công ngh  Vi t­ế ắ ả ố ể ệ ệ

Nh t, đã chuy n giao công ngh  này vào Vi t Nam.ậ ể ệ ệ

b. Hi u qu  c a E.Mệ ả ủ

 n c ta, ng i ta đã s  d ng ch  ph m E.M trong tr ng tr t đ  c i

thi n năng su t và ch t lệ ấ ấ ượng cây tr ng, s  d ng ch  ph m E.M đ  x  lý ôồ ử ụ ế ẩ ể ử  nhi m môi trễ ường nuôi th y s n r t hi u qu , đ c bi t là x  lý mùi hôi, ru iủ ả ấ ệ ả ặ ệ ử ồ  

nh ng và h m c u v  sinh b  ngh t. M t s  n i đã dùng ch  ph m này đặ ầ ầ ệ ị ẹ ộ ố ơ ế ẩ ể 

ch  bi n phân h u c  t  rác th i ho c phân gia súc, gia c m do tác d ng thúcế ế ữ ơ ừ ả ặ ầ ụ  

đ y phân mau hoai và cung c p thêm vi sinh v t h u ích cho cây tr ng. Đi uẩ ấ ậ ữ ồ ề  

k  di u   đây, E.M có tác d ng đ i v i m i lo i v t nuôi bao g m các lo iỳ ệ ở ụ ố ớ ọ ạ ậ ồ ạ  gia súc ­ gia c m và các loài th y h i s n.ầ ủ ả ả

ĐBSCL hi n có nhi u tr i chăn nuôi heo, gà, bò, ao nuôi tôm cá đã sệ ề ạ ử 

d ng ch  ph m E.M vào các m c đích này đ u th y hi u qu  Có nhi u cáchụ ế ẩ ụ ề ấ ệ ả ề  

s  d ng ch  ph m E.M trong chăn nuôi nh : cho vào th c ăn, nử ụ ế ẩ ư ứ ước u ng c aố ủ  

v t nuôi; phun x t xung quanh chu ng tr i, cho vào b n ch a phân ậ ị ồ ạ ồ ứ

Ch  ph m sinh h c E.M đế ẩ ọ ược b  sung vào ao l ng bùn giúp cho quáổ ắ  trình x  lý các ch t ô nhi m trong nử ấ ễ ước th i di n ra nhanh h n và hi u quả ễ ơ ệ ả 

h n. Ngoài ra E.M còn đơ ược các h  kinh doanh ch  bi n th c ph m (bún,  pộ ế ế ự ẩ ấ  

v t,…) dùng x  lý ch t th i mang l i hi u qu  cao.ị ử ấ ả ạ ệ ả

- Làm tăng s c kh e v t nuôi, tăng s c đ  kháng và kh  năng ch ng ch uứ ỏ ậ ứ ề ả ố ị  

đ i v i các đi u ki n ngo i c nh.ố ớ ề ệ ạ ả

- Tăng cường kh  năng tiêu hóa và h p thu các lo i th c ăn. Tăng khả ấ ạ ứ ả năng sinh s n.ả

- Tăng s n lả ượng và ch t lấ ượng trong chăn nuôi

- Tiêu di t các vi sinh v t có h i, kh  mùi hôi chu ng tr i, gi m ru iệ ậ ạ ử ồ ạ ả ồ  

nh ng.ặ

Cách s  d ng:ử ụ

- Tr n vào th c ăn: pha 5 ml E.M cho 1 kg th c ăn (hòa 5 ml E.M vào 0,5ộ ứ ứ  lít nước phun đ u lên th c ăn.)ề ứ

- Tr n vào nộ ước u ng: pha 3 ml E.M v i 1 lít nố ớ ước cho v t nuôi u ng.ậ ố

- Kh  mùi chu ng nuôi và môi trử ồ ường xung quanh

- Pha 1 lít E.M v i 20 lít nớ ước s ch r i cho vào bình phun, phun nhạ ồ ư thu c kh  trùng thông thố ử ường (vào c  không khí, chu ng tr i, đ ngả ồ ạ ộ  

v t, môi trậ ường xung quanh)

- Ho c pha 1 lít E.M v i 100 lít nặ ớ ước phun cho 100 – 200 m2  chu ngồ  nuôi; cách 3 ngày sau phun l n 2, sau đó c  kho ng 7 ­ 10 ngày l i phunầ ứ ả ạ  

m t l n; chu ng tr i càng b n thì phun lộ ầ ồ ạ ẩ ượng E.M càng nhi u v iề ớ  

n ng đ  càng cao.ồ ộ

Hình 3: Chăn nuôi heo ( nh minh h a)ả ọ(ngu n: ồ http://sta.soctrang.gov.vn/)

3. Trong x  lý rác th i, n ử ả ướ c th i: ả

Công d ng:ụ

- X  lý ô nhi m môi trử ễ ường, kh  mùi hôi, kh  trùng, gi m các ch t đ cử ử ả ấ ộ  

h i và ru i mu i trong môi trạ ồ ỗ ường

Cách s  d ng:ử ụ

- X  lý bãi rác: 1 lít E.M pha v i 100 lít nử ớ ước lã phun vào bãi rác. Phun 20 lít dung d ch/1 mị 3 rác giúp gi m mùi hôi th i, phân h y rác h u c ả ố ủ ữ ơ

- X  lý nử ước ao tù: đ  E.M xu ng ao tù thành nhi u ch  (1 lít E.M cho 5ổ ố ề ỗ  

m3 nước ao tù), nước ao s  gi m mùi hôi, c i thi n môi trẽ ả ả ệ ường nước

- X  lý h m c u: dùng 1 lít E.M đ  vào h m c u, sau 10 ­15 ngày sử ầ ầ ổ ầ ầ ử 

1 Deodorase Ch t tách t  th o m c ấ ừ ả ộ Gi m kh  năng sinh NH ả ả 3 Thái   Lan, 

Đ c ứ

2 EM T  h p nhi u lo i vi sinh ổ ợ ề ạ  

v t ậ Tăng h p th  th c ăn, gi m bài ấ ụ ứ ả  

ti t ch t dinh d ế ấ ưỡ ng qua phân Nh t B n ậ ả

3 EMC Th o   m c,   khoáng   ch t ả ộ ấ  

thiên nhiên Gi m   sinh   NHđ c đ ộả ườ ng têu hóa.3,   H2S,   SO2,   gi iả  Vi t Nam ệ

4 Kemzym Enzym tiêu hóa Tăng h p th  th c ăn. gi m bài ấ ụ ứ ả  

ti t ch t dinh d ế ấ ưỡ ng qua phân Thái   Lan, 

Đ c ứ

5 Pyrogreen Hóa sinh thiên nhiên Gi m kh  năng sinh NH ả ả 3 Hàn Qu c ố

6 Yeasac T ế   bào   men  

Sacharomyces Tăng h p th  th c ăn. gi m bài

đ u, r m, r , tr u, v  cà phê… ) c t nh  đ  làm đ m lót có b  sung chậ ơ ạ ấ ỏ ắ ỏ ể ệ ổ ế 

ph m sinh h c. S  d ng ch  ph m sinh h c trên đ m lót là s  d ng “b  viẩ ọ ử ụ ế ẩ ọ ệ ử ụ ộ  sinh v t h u hi u” đã đậ ữ ệ ược nghiên c u và tuy n ch n ch n thu c các chiứ ể ọ ọ ộ  Bacillus, Lactobacillus, Streptomyces, Saccharomyces, Aspergillus…v i mongớ  

mu n là t o ra lố ạ ượng vi sinh v t h u ích đ  l n trong đ m lót chu ng nh mậ ữ ủ ớ ệ ồ ằ  

t o vi sinh v t có l i đạ ậ ợ ường ru t, t o các vi sinh v t sinh ra ch t  c chộ ạ ậ ấ ứ ế 

nh m  c ch  và tiêu di t vi sinh v t có h i, đ  các vi sinh v t phân gi i ch tằ ứ ế ệ ậ ạ ể ậ ả ấ  

h u c  t  phân gia súc gia c m, nữ ơ ừ ầ ước gi i gi m thi u ô nhi m môi trả ả ể ễ ường. Trên c  s  nghiên c u g c ch  ph m E.M c a Nh t B n, ti n sĩ Lê Kh cơ ở ứ ố ế ẩ ủ ậ ả ế ắ  

Qu ng đã nghiên c u, ch n t o cho ra các s n ph m E.M ch a nhi u ch ngả ứ ọ ạ ả ẩ ứ ề ủ  

lo i vi sinh v t đã có m t trên th  trạ ậ ặ ị ường. Ngoài ra nhi u c  s  khác cũng đãề ơ ở  nghiên c u và ch n t o ra nhi u t  h p vi sinh v t (men) phù h p v i các giáứ ọ ạ ề ổ ợ ậ ợ ớ  

th  khác nhau và để ược th  trị ường ch p nh n nh  ch  ph m sinh h c Balasaấ ậ ư ế ẩ ọ  No1 c a c  s  Minh Tu n; EMIC (Công ty CP Công ngh  vi sinh và môiủ ơ ở ấ ệ  

trường); EMC (Công ty TNHH Hóa sinh Vi t Nam); GEM, GEM­K, GEM­P1ệ  (Trung tâm T  v n CTA)…Th c ch t c a quá trình này cũng là x  lý ch tư ấ ự ấ ủ ử ấ  

th i chăn nuôi b o v  môi trả ả ệ ường b ng men sinh h c.ằ ọ

Công ngh  đ m lót sinh h c đ u tiên đệ ệ ọ ầ ượ ức  ng d ng vào s n xu tụ ả ấ  nông nghi p   Nh t B n t  đ u nh ng năm 1980.Ngày nay đã có nhi u nệ ở ậ ả ừ ầ ữ ề ướ  c

ng   d ng   nh :   Trung   Qu c,   H ng   Kông,   Hoa   K ,   Anh,   Thái   Lan,   Hàn

ki n k t lu n c a Th  trế ế ậ ủ ứ ưởng Vũ Văn Tám: “…Công ngh  chăn nuôi trênệ  

đ m lót sinh h c là hệ ọ ướng đi m i và thu đớ ược nh ng k t qu  bữ ế ả ước đ u đãầ  

được kh ng đ nh là không gây ô nhi m môi trẳ ị ễ ường, gi m chi phí, gi m b nhả ả ệ  

t t, l n tăng trậ ợ ưởng nhanh, ch t lấ ượng th t đị ược ngườ ưi  a chu ng, giá bánộ  cao h n, vì v y mà hi u qu  h n, phù h p v i quy mô chăn nuôi gà, l n nôngơ ậ ệ ả ơ ợ ớ ợ  

h ”.ộ

Theo k t lu n trên thì chăn nuôi trên đ m lót sinh h c gi m gây ôế ậ ệ ọ ả  nhi m môi trễ ường và phù h p nh t đ i v i mô hình chăn nuôi nông h  Tuyợ ấ ố ớ ộ  nhiên đi u đáng l u ý là đ m lót sinh h c k  nề ư ệ ọ ỵ ước, sinh nhi t nên đ a hìnhệ ị  cao ráo và vi c làm mát, t n nhi t khi th i ti t nóng c n ph i đệ ả ệ ờ ế ầ ả ược quan tâm

Hình 5:Chăn nuôi heo trên đ m lót sinh h cệ ọ

(ngu n: ồ http://marphavet.com/)

3.2.   compostỦ

3.2.1. Đ nh nghĩa ị

L ch s  quá trình   phân compost đã có t  r t lâu, nh ng mãi đ n nămị ử ủ ừ ấ ư ế  

1943, quá trình   phân compost m i đủ ớ ược đ a vào nghiên c u m t cách khoaư ứ ộ  

h c. Hi n nay có nhi u đ nh nghĩa v  quá trình   phân compost, m t đ nhọ ệ ề ị ề ủ ộ ị  nghĩa thường được s  d ng là đ nh nghĩa c a Haug 1993. Theo Haug, quyử ụ ị ủ  trình   phân compost đủ ược đ nh nghĩa nh  sau: “ị ư Quy trình ch  bi n compost ế ế  

là quá trình phân h y sinh h c và  n đ nh ch t h u c  d ủ ọ ổ ị ấ ữ ơ ướ i đi u ki n  a ề ệ ư   nhi t (thermophilic). K t qu  c a quá trình phân h y sinh h c  t o ra nhi t, ệ ế ả ủ ủ ọ ạ ệ  

s n ph m cu i cùng  n đ nh, không mang m m b nh và có ích trong vi c  ng ả ẩ ố ổ ị ầ ệ ệ ứ  

d ng cho cây tr ng ụ ồ ”.

Vi c   compost t  ác lo i ch t th i r n trong chăn nuôi nh  phân giaệ ủ ừ ạ ấ ả ắ ư  súc, th c ăn (c ) r i vãi r t ph  bi n   các vùng thu n nông nứ ỏ ơ ấ ổ ế ở ầ ước ta